Codes & standards ШНҚ 2.01.08-24
ШНҚ 2.01.08-24, 16-илова, 7-банд
16-илова. · Турар жой объектлари биноларининг тўсувчи конструкцияларининг ҳаво шовқинидан изоляциялаш частота тавсифларини тузиш услуби
γ = 2500 kg/m3 зичликка эга бўлган оғир бетондан ишланган, h=220 mm қалинликка ва hкелт=120 mm келтирилган қалинликка эга бўлган кўп бўшлиқли плиталарнинг (4-расм) кўтарувчи қисми билан ҳаво шовқинидан изоляциялашнинг частота тавсифи қуйидагича тузилиши лозим:
а) графикни тузамиз (5-расм);
б) тўсиқнинг юза зичлигини қуйидагича аниқланади: m= 2500·0,12 = 300 kg/m2;
в) K коэффициентни аниқлаш учун J кесимнинг инерция моментини ҳисоблаш зарур.
1,2 m кенгликдаги кўп бўшлиқли плита кесимнинг ўртасида жойлашган 0,16 m диаметрли 6 та думалоқ бўшлиқларга эга.
Инерция моментини ( J=b∗h3/12 ) тўғри бурчакли кесимнинг инерцияси ва ( J=π∗D4/64 ) олтита думалоқ бўшлиқларнинг инерциясининг фарқи сифатида қуйидагича аниқлаш керак:

Ушбу илованинг 3-жадвалидаги формула бўйича K коэффициентни қуйидагича аниқлаш лозим:

Плитанинг ўртача зичлиги (бўшлиқларни ҳисобга олиш билан) 1364 kg/m3 ни ташкил қилиши керак.
4-жадвал бўйича В нуқтанинг частотасини қуйидагича аниқлаш лозим: fB = 33000 / 220 = 150 ≈ 160 Hz
fB унинг чегараларида ётадиган октава чизиғи (полосаси)нинг учдан биригача яхлитланиши керак.
Конструкциянинг эквивалент юза зичлигини аниқланади: mэ = 1,2·300 = 360 kg/m2;
В нуқтанинг ординатасини қуйидагича аниқлаш лозим: RB = 20l g mЭ −12 = 20l g 360 −12 = 39,1 ≈ 39 dB;
г) В нуқтадан чап томонга ВА горизонтал кесма ўтказилиши керак. В нуқтадан ўнг томонга ҳар бир октавага 6 dB га нишаблик билан ВС кесмани ўтказиш лозим.
С нуқта частоталарнинг чегараланадиган диапазонида октава чизиғи (полосаси)нинг охирги учдан бирига тушиши керак.
Частоталарнинг чегараланадиган диапазонида ҳаво шовқинидан изоляциялаш қуйидагини ташкил қилади:
| Материалнинг тури | Материал синфи | Зичлик, kg/m3 | К |
|---|---|---|---|
| Керамзитобетон | В 7,5 В 12,5 – В 15 | 1500-1550 1300-1450 1200 1100 1700-1750 1500-1650 1350-1450 1250 | 1,1 1,2 1,3 1,4 1,1 1,2 1,3 1,4 |
| Перлитобетон | В 7,5 | 1400-1450 | 1,2 |
| 1300-1350 | 1,3 | ||
| 1100-1200 | 1,4 | ||
| 950-1000 | 1,5 | ||
| Аглопоритобетон Шлакопемзобетон | В 7,5 В 12,5 В 7,5 | 1300 1100-1200 950-1000 1500-1800 1600-1700 | 1,1 1,2 1,3 1,2 1,2 |
| Газобетон,пенобетон, газосиликат | В 12,5 В 5,0 | 1700-1800 1000 800 600 | 1,2 1,5 1,6 1,7 |
| Ғишт, ичи бўш керамик блоклардан териш Гипсобетон, гипс (шунингдек, ғовак ёки енгил тўлдирувчилар билан тўлдирилган гипсобетон) | В 7,5 | 1500-1600 | 1,1 |
| 1200-1400 | 1,2 | ||
| 1300 | 1,3 | ||
| 1200 | 1,4 | ||
| 1000 | 1,5 | ||
| 800 | 1,6 |
Изоҳлар: γ = 1800 kg/m3 ва ундан юқори зичликка эга бўлган яхлит тўсувчи конструкциялар учун К = 1.
Думалоқ бўшлиқларда 1800 kg/m3 ва ундан юқори зичликка эга бўлган бетон
![]()
бу ерда: J – кесимнинг инерция моменти, m4
b – кесимнинг эни,
ℎкелт– кесимнинг келтирилган қалинлиги, m.
K коэффициент енгил бетонлардан ишланган яхлит конструкциялар ва думалоқ бўшлиқларга эга бўлган конструкциялар учун алоҳида аниқланган коэффициентларнинг кўпайтмаси сифатида қабул қилиниши лозим.
Думалоқ бўшлиқларга эга бўлган, енгил бетондан ишланган тўсувчи конструкциялар учун (ушуб илованинг 4-расми) К коэффициент енгил бетондан ишланган яхлит конструкциялар ва думалоқ бўшлиқларга эга бўлган конструкциялар учун алоҳида аниқланган коэффициентларнинг кўпайтмаси сифатида қабул қилиниши керак.
| Бетоннинг зичлиги γ, kg/m³ | fB , Hz |
|---|---|
| ≥ 1800 | 29000/h |
| 1600 | 31000/h |
| 1400 | 33000/h |
| 1200 | 35000/h |
| 1000 | 37000/h |
| 800 | 39000/h |
| 600 | 40000/h |
| Изоҳлар: | |
| 1. h – тўсиқнинг қалинлиги, mm. | |
| 2. γ нинг оралиқ қийматлари учун fB нинг частотаси интерполяция усули орқали аниқланиши керак. | |

5-расм. 5-мисолга ҳисобий частота тавсифи
The figure is taken from the PDF copy published by the ministry.
Official source: lex.uz. Text as of: 04.11.2026. Latin script is an automatic transliteration; the official text is in Cyrillic.
