Codes & standards ШНҚ 2.03.10-24
ШНҚ 2.03.10-24, 97-банд
6-боб. Ўрамли ва суртмали (мастика) материаллардан тайёрланган том қопламалар · 2-§. Том қоплама конструкциялари ва қўлланиладиган материаллар
Рубероиддан том қопламаларни ўрнатиш ва плёнкали материалларни ёпиштириш учун (махсус пайвандлаб улашдан фойдаланган ҳолда) ёпиштирадиган суртмали (мастика)лар (иссиқ ва совуқ) том қопламанинг тури ва нишабидан келиб чиқиб белгиланиши лозим.
Бунда, ушбу материаллардан қуйидаги 4-жадвал талабларига мувофиқ фойдаланиш лозим.
| Суртмали (мастика)нинг турлари | Қурилма учун суртмали (мастика) маркалари | |||
|---|---|---|---|---|
| нишаб томлар майдонлари, фоиз | туташган жойлар | |||
| 2,5 кам | 2,5 10 қам бўлмаса | 10-25 | ||
| Иссиқ битумли | МБК-Г-80 | МБК-Г-85 | МБК-Г-90 | МБК-Г-100 |
| Иссиқ битум-резинали | МБР-Г-80 | МБР-Г-85 | МБР-Г-90 | МБР-Г-100 |
| Битумли совуқ | - | МБК-Х-85 | Йўл қўйилмайди | Йўл қўйилмайди |
| Битумли-латексли-кукерсолли совуқ | - | БЛК-Х-85 | Йўл қўйилмайди | Йўл қўйилмайди |
| Битум-кукерсол совуқ | - | БК-Х-85 | Йўл қўйилмайди | Йўл қўйилмайди |
Изоҳ:
1. Суртмали (мастика) маркаларидаги рақамлар унинг иссиқликка чидамлилиги ҳароратини билдиради, °C
2. 2.5 фоизгача нишабли томларга антисептика қилинмаган рубероидларни (картон асосида) ёпиштириш учун иссиқ ва совуқ битум мастикалари битум оғирлигининг 4-5 фоиз миқдорида крем-фторли ёки фторли натрий қўшиш йўли билан (ёки бошқа фунгицидларни қўшиш йўли билан) антисептика қилиниши керак. Бундай суртмали (мастика)лар учун тўлдириш воситаси сифатида паст даражадаги асбест қўлланилиши керак.
3. Совуқ битум-латекс-кукерсол ва битум-кукерсол суртмали (мастика)лар таркибига антисептик қўшимчалар киритиш талаб этилмайди.
4. 10 фоизгача бўшлиқли томлар учун ишлатиладиган битум пластинкалари, агар улар алкалис муҳит таъсирида бўлса, битум оғирлигининг 3-5 фоиз миқдорида (қуруқ моддага қараб) хлорсулфополиетилен лакдан қўшимчалар ва карбонатли жинслардан (қора, оҳактош) майин майдаланган тўлдиргичларни ўз ичига олиши керак.
5. Кўпикли полистирол, минерал пахта, шиша пластмасса плиталар ва композицион иссиқлагичлар бўйича амалга ошириладиган томлар учун қатронли ва совуқ (эритувчиларда) битум пластинкаларини қўллашга йўл қўйилмайди.
6. Совуқ суртмали (мастика)ларни шиша материаллар асосидаги рубероидларни ёпиштириш учун қўллашга йўл қўйилмайди.
7. Ўзгарувчан нишабли томлар учун (масалан, сегментли фермалар билан қопламаларда) суртмали (мастика) томнинг энг катта нишаблик қиймати бўйича белгиланиши керак.
Бутилкаучук асосида эластомер материалларни ёпиштириш учун қуйидаги полимер ёпиштирувчи таркиб ва суртмали (мастика)ларни қўллашга йўл қўйилади.
НБВ-2 таркиби , КН-2 ёки КН-3 каучук суртмали (мастика)лари (ГОСТ 24064-80), 88-НП (наиритли) ёпиштиргич.
8. Сувни изоляция қилувчи тўшамадаги иссиқ суртмали (мастика) қатламлари 2 mm, совуқ суртмали (мастика) қатламлари эса — 1 mm қалинликда бўлиши керак.
Official source: lex.uz. Text as of: 04.11.2026. Latin script is an automatic transliteration; the official text is in Cyrillic.