Ombor (sklad)
Bir qavatli logistika ombori (quruq yuklar, stellajli saqlash): yong‘in devori bilan ikki bo‘linma, 2 qavatli ma’muriy-maishiy blok, janubiy fasadda yuk doklari, yuk mashinalari manevr maydoni va kutish joylari, nazorat-o‘tkazish punkti, yong‘in suvi rezervuarlari. Modelda elementni bosing — unga tegishli norma talablari ochiladi.
Namunaviy model — sxema. O‘lchamlar va masofalar quyidagi talablarga mos tanlangan, lekin bu tayyor loyiha emas.
Namunaviy modelning ko‘rsatkichlari
- Saqlash zali
- 120 × 84 m = 10 080 m², balandligi 12 m
- Yong‘in bo‘linmalari
- 2 × 5 040 m² (ruxsat — 10 400 m²: В1–В4, I–II daraja, C0, 1 qavat)
- Ma’muriy-maishiy blok
- 24 × 24 m, 2 qavat
- Yuk doklari
- 20 ta, qadam 4,5 m, platforma 1,2 m
- Manevr maydoni chuqurligi
- 36 m
- Yong‘in yo‘li
- eni 6 m, devorlardan 8 m
- Xodimlar avtoturargohi
- 32 joy (har 20 xodimga 2 ta — 320 xodimgacha), 2 ta nogironlar joyi
Ko‘rsatkichlar namunaviy model o‘lchamlaridan hisoblangan.
Loyihalashda hisobga olinadigan talablar
65 ta asosiy talab. Qisqa mazmun — BIMFAB tomonidan; «Norma matni» — normaning aynan o‘zidan iqtibos. To‘liq va amaldagi matnni doim normaning o‘zidan tekshiring.
Joylashuv va yer uchastkasi
-
Ombor binolarini joylashtirish СанҚваН 0103-25 hamda ШНҚ 2.07.01-23 da belgilangan talablarga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
ШНҚ 2.09.03-23, 3-банд Shuningdek: СанҚваН 0103-25
Norma matni
Омбор биноларини жойлаштириш СанҚваН 0103-25 ҳамда ШНҚ 2.07.01-23 да белгиланган талабларга мувофиқ амалга оширилиши лозим.
-
Kommunal-omborxona zonalarida umumtovar (oziq-ovqat, nooziq-ovqat) va ixtisoslashgan omborxonalar joylashtirilishi kerak.
Norma matni
Коммунал-омборхона зоналарида озиқ-овқат ва гўшт-сут саноати корхоналари, умумтовар (озиқ-овқат, ноозиқ-овқат) ҳамда ихтисослашган омборхоналар (музхона, картошка, сабзавот ва мевалар сақлаш жойлари), шаҳар аҳолисига коммунал, транспорт ва аҳолига маиший хизмат кўрсатиш корхоналари жойлаштирилиши керак.
-
Ishlab chiqarish korxonalari, obyektlari va xizmat ko‘rsatish muassasalarining qurilish maydoni korxonalar egallagan hududning 70 foizidan ortiq bo‘lmasligi kerak.
Norma matni
Ишлаб чиқариш корхоналари, ишлаб чиқариш объектлари, хизмат кўрсатиш муассасаларининг қурилиш майдонлари корхоналар эгаллаган ҳудудларнинг 70 фоиздан ортиқ бўлмаслиги керак.
Bosh reja (genplan)
-
Bino burchaklari va dok qismlarini transport vositasi urilishidan himoyalash uchun beton to‘ldirilgan quvur ustunchalar 4-ilovaning 2-rasmidagi o‘lchamlarga muvofiq loyihalanadi.
Norma matni
Шунингдек, бино бурчаклари ва док қисмларининг транспорт воситаси урилишидан ҳимоялаш учун бетон билан тўлдирилган қувурдан ясалган устунчалари Ушбу ШНҚнинг 4-иловасининг 2-расмида келтирилган ўлчамларга мувофиқ лойиҳаланилиши керак.
-
Ishlab chiqarish va kommunal-ombor zonalaridagi ko‘chalar: hisobiy tezlik 50 km/h, tasma kengligi 3,5 m, tasmalar soni 2 — 4, piyodalar yo‘lagining eng kichik kengligi 2,0 m.
Norma matni
Шаҳар кўчалари ва йўллари тоифалари | Ҳаракатнинг ҳисобланган тезлиги, km/h | Тасма кенглиги, m | Тасмалар сони (жами икки йўналишда) | Пиёдалар йўлагининг энг кичик кенглиги, m | ишлаб чиқариш ва коммунал-омбор зоналаридаги кўчалар | 50 | 3,5 | 2 — 4 | 2,0
-
Avtoturargoh joylari soni kamida: sanoat va ishlab chiqarish korxonalari uchun har 20 ta xodimga 2 ta; ma’muriy binolar uchun binoning har 10 m² maydoniga 1 ta.
Norma matni
Автотураргоҳлар жойлашадиган ҳудудлар ва объектлар | Ҳисоб бирлиги | Ҳисоб бирлигига машина-жойлари сони (камида) | Саноат ва ишлаб чиқариш корхоналари | 20 та ходимга | 2 та | Маъмурий бинолар | бинонинг ҳар 10 m^{2} майдони | 1 та
-
Yengil avtomobillar uchun ochiq avtoturargoh yer uchastkasi maydoni bir mashina-joyga kamida 25 m², ko‘kalamzorlarni hisobga olganda — 35 m².
Norma matni
ер участкалари майдонлари қуйидаги ўлчамларда қабул қилиниши керак, бир машина-жой учун камида, m^{2}: 2-қаватли автотураргоҳлар — 20; 3-қаватли автотураргоҳлар — 14; 4-қаватли автотураргоҳлар — 12; 5-қаватли автотураргоҳлар — 10; очиқ атотураргоҳлар — 25; кўкаламзорларни ҳисобга олган ҳолда очиқ атотураргоҳлар учун — 35.
Bino: hajmiy-rejaviy yechim
-
Ombor binolarining ma’muriy va maishiy xonalari ШНҚ 2.09.02-23 da belgilangan talablarga muvofiq loyihalanishi kerak.
ШНҚ 2.09.03-23, 8-банд Shuningdek: ШНҚ 2.09.02-23
Norma matni
Омбор биноларининг маъмурий ва маиший хоналари ШНҚ 2.09.02-23да белгиланган талабларга мувофиқ лойиҳаланиши керак.
-
Ombor binosi ichidagi ustunlar orasidagi masofa kamida 6 m bo‘lishi lozim; maydondan samarali foydalanish uchun 12 — 15 m oralig‘ida qabul qilinishi mumkin.
Norma matni
Омбор биноси ичидаги устунлар орасидаги масофа камида 6 м ва ундан ката қилиб лойиҳаланиши лозим, бунда омбор майдонидан максимал даражада самарали фойдаланиш учун устунлар орасидаги масофа 12 — 15 m оралиғида қабул қилиниши мумкин.
-
Odamlar doimiy o‘tadigan joylarda va evakuatsiya yo‘llarida pol sathidan konstruksiyalar hamda kommunikatsiya va uskunalarning bo‘rtib turgan elementlarigacha balandlik kamida 2 m bo‘lishi lozim.
Norma matni
Одамлар доимий ўтиб турадиган жойларда ва эвакуация йўлларида пол сатҳидан конструкцияларнинг тагигача ҳамда муҳандислик коммуникациялари ва ускуналарнинг бўртиб турадиган элементларигача бўлган баландлик камида 2 m бўлиши лозим.
-
Omborda ishlatiladigan transport vositalari uchun pandus kengligi yuklangan transport vositasining kengligidan kamida 0.6 m ga enliroq bo‘lishi lozim.
Norma matni
Омборда ишлатиладиган транспорт воситаларининг ҳаракатланиши учун пандусларнинг кенглиги юкланган транспорт воситасининг кенглигидан камида 0.6 m га энлироқ бўлиши лозим.
-
Xonalar ichidagi pandus nishabligi 16 foizdan, bino tashqarisidagi pandus nishabligi 10 foizdan yuqori bo‘lmasligi kerak.
Norma matni
Хоналар ичидаги пандусларнинг нишаблиги 16 фоиздан, бино ташқарисидаги пандусларнинг нишаблиги 10 фоиздан юқори бўлмаслиги керак.
-
Yuklash-tushirish rampalari va platformalari ish texnologiyasi va ШНҚ 2.09.02-23 ga muvofiq loyihalanadi; ularda kamida ikkita zina yoki pandus bo‘lishi zarur.
ШНҚ 2.09.03-23, 28-банд Shuningdek: ШНҚ 2.09.02-23
Norma matni
Юклаш ва юкни тушириш учун рампалар ва платформалар омбордаги ишларни бажариш технологияси ва ШНҚ 2.09.02-23 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши, бунда рампалар ва платформаларда камида иккита зина ёки пандус бўлиши зарур.
-
Avtoyuklagichlar ishlatilganda rampa va platforma eni 4.5 m dan kichik bo‘lmasligi, uzunligi esa transport vositasi o‘lchamiga mos yuklash zonasi uzunligi bo‘yicha belgilanishi lozim.
Norma matni
Автоюклагичлардан фойдаланилганда, рампа ва платформанинг эни 4.5 m дан кичик бўлмаслиги, уларнинг узунлиги транспорт воситасининг ўлчамига тўғри келадиган юклаш зонаси узунлиги бўйича белгиланиши лозим.
-
Avtomobil transporti uchun yuklash-tushirish rampasining avtomobil keladigan tomondagi sathi yo‘lning qatnov qismi yoki yuklash-tushirish maydonchasi sathidan 1.2 m balandlikda bo‘lishi lozim.
Norma matni
Автомобиль транспорти учун юклаш ва юкни тушириш рампасининг автомобиль келиш томонидаги сатҳи йўлнинг қатнов қисми ёки юклаш ва юкни тушириш майдончаси сатҳидан 1.2 m баландликда бўлиши лозим.
-
Rampa yoki platforma cheti bo‘ylab ayvon tayanch ustunlari orasidagi masofa: avtomobil rampalari va platformalari uchun kamida 6 m, temir yo‘l rampa va platformalari uchun kamida 12 m.
Norma matni
Рампа ёки платформа чети бўйлаб айвонларнинг таянч устунлари орасидаги масофалар қуйидагича бўлиши керак: автомобиль рампалари ва платформалари учун камида 6 m; темир йўл рампа ва платформалари учун камида 12 m.
-
Avtomobil rampalari va platformalari ustidagi ayvon rampa chetidan avtomobil o‘tish yo‘liga kamida 1.5 m, temir yo‘l rampalaridagi ayvon temir yo‘l o‘qiga kamida 0.5 m chiqib turishi zarur.
Norma matni
Автомобиль рампалари ва платформалари устидаги айвон рампа четидан автомобиль ўтиш йўлига камида 1.5 m гача, темир йўл юклаш ва юк тушириш рампалари устидаги айвон темир йўл ўқига камида 0.5 m гача чиқиб туриши зарур.
-
Omborda loyihalanishi shart bo‘lgan xonalar (maydonlari tavsiyaviy): hojatxonalar — 17.8 m², farrosh jihozlari xonasi — 2.2 m², kiyim javonlari xonasi — 1.8 m², ta’minot xonasi — 20.1 m², ovqatlanish xonasi — 111.5 m².
Norma matni
Хона номи | Хона майдони (m²) | Ҳожатхоналар* | 17.8 | Фаррош жиҳозларини сақлаш хонаси* | 2.2 | Кийим жавонлари хонаси* | 1.8 | Таъминот хонаси* | 20.1 | Овқатланиш хонаси* | 111.5 | * Изоҳ:омборхонада лойиҳаланиши шарт бўлган алоҳида хоналар, уларнинг майдонлари тавсиявий хусусиятга эга.
-
Yordamchi xonalarning tavsiya etiladigan maydonlari: ombor boshqaruvchisi xonasi — 29.7 m², kadrlar bo‘limi — 15.6 m², resepshn — 55.7 m², pochta xonasi — 27.9 m², konferensiya zali — 46.5 m², tibbiy yordam xonasi — 17.8 m².
Norma matni
Хона номи | Хона майдони (m²) | Омбор бошқарувчисининг хонаси | 29.7 | Кадрлар бўлими хонаси | 15.6 | Ресепшн учун жой | 55.7 | Почта хонаси | 27.9 | Конференция зали | 46.5 | Тиббий ёрдам хонаси | 17.8
-
Ochiq turdagi ofisda bir ish joyiga tavsiya etiladigan maydon: menejer — 13.4 m², menejer yordamchisi — 7.4 m², buxgalteriya xodimi — 3.3 m², xaridlar bo‘limi xodimi — 4.5 m², uchrashuvlar joyi — 9.3 m².
Norma matni
Хона номи | Хона майдони (m²) | Очиқ турдаги (умумий хонада жойлашган) офис жойлари | Менежерлар жойи | 13.4 | Менеджер ёрдамчилари жойи | 7.4 | Бухгалтерия ходимлари жойи | 3.3 | Харидлар бўлими ходимлари жойи | 4.5 | Учрашувлар жойи | 9.3
-
Dok balandligi: konteynerli yuk mashinasi uchun 1320 mm (tutashtiruvchi qurilma 1.8 — 3.0 m); ikki o‘qli va to‘g‘ri yarimpritsep hamda shahar ichi yuk mashinasi uchun 1220 mm (1.8 — 2.4 m yoki 2.4 m).
Norma matni
Юк машинаси тури | Докнинг баландлиги (mm) | Туташтирувчи қурилманинг узунлиги (m) | Контейнерли юк машинаси | 1320 | 1.8 — 3.0 | Икки ўқли яримприцеп (2) | 1220 | 1.8 — 2.4 | Тўғри яримприцеп (2) | 1220 | 2.4 | Шаҳар ичида юк етказиб берувчи юк машинаси | 1220 | 1.8 — 2.4
-
Dok faqat yarimpritseplarga xizmat ko‘rsatsa, dok balandligi 1270 mm; bort platformali yuk mashinasi uchun dok balandligi 1220 — 1320 mm oralig‘ida.
Norma matni
Изоҳ: (1) док баландлиги 1220 — 1320 mm оралиғида; (2) док баландлиги (1270 mm), агар фақат яримприцепларга хизмат кўрсатса;
-
Dokda o‘lchamlari yuk mashinasiga mos darvozalar va nishabligi binodan teskari tomonga qaragan dok maydonchasi bo‘lishi lozim; o‘lchamlar namunasi 6-ilovaning 4-rasmida.
Norma matni
Докда ўлчамлари юк машина ўлчамларига мос бўлган дарвозалар ҳамда нишаблиги бинодан тескари тарафга қараган док майдончаси бўлиши лозим, бунда уларнинг ўлчамларига мисол ушбу ШНҚнинг 6-иловасидаги 4-расмда келтирилган.
-
Omborning yuk mashinalari uchun mo‘ljallangan bitta eshigida (va relsli platformalar oxirida) transport vositasi kirishi uchun nishabligi 10 foizdan katta bo‘lmagan rampa bo‘lishi kerak.
Norma matni
Рельсли платформаларнинг охирида ва омборнинг юк машиналар учун мўлжалланган битта эшигида транспорт воситаси кириши учун нишаблиги 10 фоиздан катта бўлмаган рампалар бўлиши керак.
-
Dok va platformani ob-havodan himoyalash uchun dok chodiri yoki eshik zichlagichi, barcha doklarda esa dokning butun eni bo‘ylab soyabon va drenajga ulangan tarnovlar bo‘lishi lozim.
Norma matni
док ва платформани об-ҳаво таъсиридан ҳимоялаш мақсадида ёпиш учун док чодири ёки эшик зичлагичи бўлиши, шунингдек барча докларда ёғингарчиликдан тўсиш учун докнинг бутун эни бўйлаб соябон ва ёмғир сувларини чиқариб юборувчи дренаж тизимига уланган тарновлар ўрнатилиши лозим.
Yong‘in xavfsizligi va evakuatsiya
-
Ombor binosi yoki xonasining portlash va yong‘in xavfi bo‘yicha toifasi ШНҚ 2.01.19-22 talablariga muvofiq belgilanishi lozim.
ШНҚ 2.09.03-23, 62-банд Shuningdek: ШНҚ 2.01.19-22
Norma matni
Омбор биноси ёки хонасининг портлаш ва ёнғин хавфи бўйича тоифаси ШНҚ 2.01.19-22да келтирилган талабларга мувофиқ белгиланиши лозим.
-
Yordamchi xonalar xavfli materiallar xonalaridan 2 h ga, yonuvchan va alangalanuvchan materiallar xonalaridan 4 h ga mo‘ljallangan olovbardosh devor bilan ajratiladi; ular orasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘tish bo‘lmasligi kerak.
Norma matni
Ёрдамчи хоналар хавфли материалларни сақлаш хоналаридан 2 h га мўлжалланган оловбардош деворлар билан, ёнувчан ва алангаланувчан материаллар сақланадиган хоналардан 4 h га мўлжалланган оловбардош девор билан ажратилган бўлиши, бунда ёрдамчи хоналар ва хавфли материалларни сақлаш хоналари орасида тўғридан-тўғри ўтиш жойлари бўлмаслиги керак.
-
V1–V4 toifali omborda yong‘in bo‘linmasi chegarasidagi qavat maydoni: I, II daraja va C0 sinfda bir qavatli — 10400, ikki qavatli — 7800, ko‘p qavatli — 5200 m² (balandlik 36 m); III darajada — 10400/2800/2600 m².
Norma matni
Бинонинг баландлиги*, (m) | Ёнғин бўлинмаси чегараларидаги қават майдони (m²) | Бир қаватли | Икки қаватли | Кўп қаватли (уч ва ундан ортиқ қават) | В1-В4 ёнғин хавфи | 36 24 - - - | I, II III IV IV V | СО СО СО, С1 С2, С3 нормалаштирилмайди | 10400 10400 7800 2600 2200 | 7800 2800 - - - | 5200 2600 - - -
-
Bino balandligi 1-qavat pol sathidan yuqori qavat shiftigacha (texnik qavat bilan) o‘lchanadi; olovbardoshlik chegarasi I, II va III bo‘lgan C0 sinfli bir qavatli binolar balandligi normalanmaydi.
Norma matni
* Бинонинг баландлиги 1-қават пол сатҳидан юқори қават шифти сатҳигача (техник қават ҳам қўшилади) ҳисобланади, шифт баландлиги ўзгарувчан бўлса, қаватнинг ўртача баландлиги олинади. Оловбардошлилик чегараси I, II ва III бўлган СО синфли бир қаватли биноларнинг баландлиги учун СО нормалаштирилмайди.
-
Xonalar avtomatik yong‘in o‘chirish moslamalari bilan jihozlansa, 8-ilova jadvalidagi qavat maydonlarini 100 foizga oshirish mumkin (olovbardoshlik darajasi IV bo‘lgan binolar bundan mustasno).
Norma matni
Омборнинг хоналарини автоматик ёнғин ўчириш мосламалари билан жиҳозлашда мазкур ШНҚнинг 8-иловасидаги жадвалда кўрсатилган қават майдонларини 100 фоизга ошириш мумкин (оловбардошлилик даражаси IV ва ёнғин хавфи бўйича барча синфларга мансуб бинолар бундан мустасно).
-
Yuklar baland stellajlarda saqlanadigan V toifali omborlar C0 sinfli, olovbardoshlik darajasi I — III bo‘lgan bir qavatli bino sifatida loyihalanadi; tomyopmasida tutun chiqarish shaxtalari yoki fonarlar o‘rnatiladi.
Norma matni
Юклар баланд стеллажларда сақланадиган В тоифага мансуб бўлган омбор биноларининг томёпмасида тутунни чиқариш учун ҳаво тортиш шахталари ёки фонарлар ўрнатилиши ва СО синфли ва оловбардошлилик даражаси I — III бўлган бир қаватли бино сифатида лойиҳаланилиши лозим.
-
Stellajlarda har 40 m da balandligi kamida 2 m va kengligi kamida 1.5 m ko‘ndalang o‘tish yo‘llari bo‘lishi, ular joylashgan tashqi devorlarda eshik o‘rinlari bo‘lishi kerak.
Norma matni
Стеллажларда ҳар 40 m да баландлиги камида 2 m ва кенглиги камида 1.5 m бўлган кўндаланг ўтиш йўллари бўлиши, бунда стеллажлар олдидаги ўтиш йўллари стеллаж конструкцияларидан ёнғинга қарши пардадеворлар билан ажратилиши ҳамда стеллажларнинг кўндаланг ўтиш йўллари ўрнатилган жойлардаги ташқи деворларда эшик ўринлари бўлиши керак.
-
Avtomatik yong‘in o‘chirish moslamalari: 1000 m² va undan ortiq maydonni egallagan yonuvchan yuklar yoki 1500 m² va undan ortiq maydonni egallagan yonuvchan qadoqdagi yonmaydigan yuklar saqlanadigan omborxonalarda.
Norma matni
Қуйидаги турдаги юклар сақланадиган омборхоналар автоматик ёнғин ўчириш мосламалари билан жиҳозланиши лозим: 1) 1000 m² ва ундан ортиқ майдонни эгаллаган ёнувчан юклар ёки 1500 m² ва ундан ортиқ майдонни эгаллаган ёнувчан қадоқдаги ёнмайдиган юклар;
-
Yonuvchan yoki yonadigan qadoqdagi yonmaydigan yuklar saqlanadigan balandligi 5.5 m va undan ortiq stellajlar avtomatik yong‘in o‘chirish moslamalari bilan jihozlanishi zarur.
Norma matni
Шунингдек, ёнувчан ёки ёнадиган қадоқдаги ёнмайдиган юклар сақланадиган баландлиги 5.5 m ва ундан ортиқ бўлган стеллажлар автоматик ёнғин ўчириш мосламалари билан жиҳозланиши зарур.
-
Stellajlar orasida kengligi kamida 1 m yo‘laklar, maydoni 300 m² dan ortiq omborxonalarda esa devor bilan stellajlar orasida qo‘shimcha 0.8 m yo‘laklar qoldirilishi lozim.
Norma matni
Стеллажлар (штабеллар, сақлаш жойлари) орасидаги ўтиш йўллари тўсиқсиз бўлиши, бунда стеллажлар (штабеллар, сақлаш жойлари) орасида кенглиги камида 1 m бўлган йўлаклар, майдони 300 m² дан ортиқ бўлган омборхоналарда эса девор билан стеллажлар (штабеллар, сақлаш жойлари) орасида қўшимча равишда 0.8 m йўлаклар қолдирилиши лозим.
-
Omborxona bino va inshootlari funksional yong‘in xavfi bo‘yicha F 5.2 sinfiga kiradi.
Norma matni
Ф 5.2. Омборхона бино ва иншоатлари, техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш ишлари олиб борилмайдиган автомобилларнинг турар жойлари, архивлар, омборхона бинолари.
-
Bo‘shlig‘ida suriluvchi va ko‘tarilib-tushuvchi eshiklar, temir yo‘l tarkibi uchun darvozalar, aylanuvchi eshiklar va turniketlar o‘rnatilgan chiqishlar evakuatsiya chiqishi hisoblanmaydi.
Norma matni
Эвакуация чиқиш йўллари бўлиб хисобланмайди, агар уларцинг бўшлиқларида сурилувчи ва кўтарилиб-тушувчи эшиклар ва темир иўл ҳаракатли таркиби учун дарвозалар, аГшанувчи эшиклар ва турникетлар урнатилган бўлса.
-
V toifali xonadan, agar unda 25 kishidan ko‘p bo‘lsa yoki maydoni 1000 kv.m dan ortiq bo‘lsa, kamida ikkita evakuatsiya chiqishi bo‘lishi kerak.
Norma matni
Иккитадан кам бўлмаган эвакуация чиқиш йўллари бўлиши керак: - бир вақтни ўзида 10 дан ортик одамни бўлиши мўлжалланган Ф1.1. синфга мансуб хоналардан, сменада ишловчиларни энг кўп сони 5 кишидан ортиқ бўлган А ва Б тоифадаги Ф5 синфга мансуб, В тоифадаги хонадан: - 25 кишидан кўп ёки майдони 1000 кв.м. ортиқ хонадан;
-
Evakuatsiya chiqishi balandligi kamida 1.9 m; eni F1.3 dan boshqa sinflarda 50 kishidan ortiq evakuatsiya qilinganda kamida 1.2 m, qolgan barcha hollarda kamida 0.8 m.
Norma matni
Эвакуация чиқиш жойлари баландлиги 1.9 м дан, эни эса кам бўлмаслиги керак: - 1.2 м дан - Ф1.1 синфга мансуб хонадан эвакуация қилинадиганлар сони 15 кишидан ортиқ бўлганда, бошқа вазифавий ёнғинга хавфли хона ва бинолардан, Ф1.3 синфга мансублари 50 кишидан ортиқ бўлганда бундан мустасно. - 0.8м дан – бўлган ҳамма ҳолларда.
-
Evakuatsiya yo‘llari gorizontal qismlari va panduslar eni kamida: F1 dan boshqa sinfli xonalardan 50 dan ortiq kishi evakuatsiya qilinadigan umumiy yo‘llarda — 1,2 m, yakka ish o‘rinlariga — 0,7 m, boshqa hollarda — 1.0 m.
Norma matni
эвакуация йўллари уфқий участкалари ва пандуслар эни кам бўлмаслиги лозим: - 1,2 м – Ф1 синфга мансуб хоналардан 15 дан кўп киши, бошқа синфга мансуб вазифавий ёнғинга хавфли хоналардан 50 дан ортиқ киши эвакуация қилиши мумкин бўлган умумий йўллар учун; - 0,7 м – якка ишчи ўринларига жойлари учун; - 1.0 м – ҳамма бошқа холларда.
-
Evakuatsiya zinasi eni kamida: birinchidan boshqa qavatda 200 kishidan ko‘p bo‘lsa — 1,2 m, yakka ish joylariga — 0,7 m, qolgan barcha hollarda — 0,9 m.
Norma matni
б) 1,2м дан – биринчи қаватдан ташқари, исталган қаватда мавжуд одамлар сони 200 кишидан кўп бўлган бинолар учун; в) 0,7м дан – якка иш жойларига олиб борувчи зиналар учун; г) 0,9м дан – қолган ҳамма ҳоллар учун кам бўлмаслиги керак.
-
Yong‘inga qarshi devorning olovbardoshlik chegarasi: 1-tur — REI 150 (bo‘shliq to‘ldirgichlari 1-tur), 2-tur — REI 45; 1-tur to‘siq (pardadevor) — EI 45.
Norma matni
Ёнғинга карши тусиқ номи | Ёнғинга қарши тусиқ тури | Енғинга қарши тусиқ енғин –бардошлик чегараси, кам эмас | Бўшликларни тулдирувчилар тури, паст эмас | Девор | 1 | REI 150 | 1 | 2 | REI 45 | Тўсиқ | 1 | EI 45
-
Yong‘inga qarshi to‘siqlardagi 1-tur eshik, darvoza va derazalarning olovbardoshlik chegarasi kamida EI 60.
Norma matni
Ёнғинга қарши тўсиклардаги бўшлиқлар тўлдиргичлари номи | Ёнғинга қарши тўсиқдаги бўшлиқларни тўлдирувчилар тури | Енғин бардошлик чегараси, кам эмас | Эшиклар, дарвозалар | 1 | EI 60 | Деразалар | 1 | EI 60
-
F5 sinfli binolarda tomga chiqish joylari bino perimetri bo‘ylab har 200 m dan so‘ng yong‘inga qarshi zinalar orqali nazarda tutiladi.
Norma matni
- ёнғинга карши зиналар бўйича 200м дан сўнг Ф5 синфга мансуб бинолар айланаси бўйича.
-
I, II, III darajali C0 sinfli F5.1 — F5.3 binodan F1–F4 binolargacha yong‘inga qarshi minimal masofa: I, II, III daraja C0 binogacha — 10 m, boshqa daraja va sinfdagilargacha — 12 m.
Norma matni
Бинонинг оловбардошлик даражаси | Конструктив ёнғин хавфи синфи | Ф1-Ф4 синфларига биноларнинг оловбардошлик даражаси ва конструктив ёнғин хавфи синфлари асосида минимал масофалар, m | I, II, III C0 | II, III C1 | IV C0, C | IV, V C2, C3 | Ф5.1 — Ф5.3 синфларига мансуб бинолар | I, II, III | С0 | 10 | 12 | 12 | 12
-
Avtomatik yong‘in o‘chirish qurilmalari bilan jihozlangan I — II darajali, C0 sinfli binolar orasidagi yong‘inga qarshi masofalarni 56-jadvaldagidan 50 foizgacha qisqartirish mumkin.
Norma matni
Автоматик ёнғин ўчириш қурилмалари билан жиҳозланган оловбардошлик даражаси I — II, конструктив ёнғин хавфи синфи C0 бўлган бинолар орасидаги ёнғинга қарши масофаларни 56-жадвалда белгиланган кўрсаткичларга нисбатан 50 фоизгача қисқартиришга йўл қўйилади.
-
Yong‘in-qutqaruv texnikasi o‘tish yo‘li kengligi: bino balandligi 13,0 m gacha — kamida 3,5 m; 13,0 m dan 46,0 m gacha — kamida 4,2 m.
Norma matni
Ёнғин-қутқарув техникалари ўтиш йўллари кенглиги бино (иншоот)ларнинг баландлигидан келиб чиқиб, қуйидагилардан кам бўлмаслиги керак: биноларнинг баландлиги 13,0 m гача бўлганда — 3,5 m; биноларнинг баландлиги 13,0 m дан 46,0 m гача бўлганда — 4,2 m;
-
Kirish yo‘llari bo‘lmagan binolarning old tomonlari bo‘ylab, qoplama yoki tuproqqa tushadigan yuk hisobga olingan holda, yong‘in-qutqaruv avtomobillari uchun 6 m kenglikdagi yo‘llar tashkil etishga yo‘l qo‘yiladi.
Norma matni
Кириш йўллари бўлмаган биноларнинг олд томонлари бўйлаб, уларнинг қопламасига ёки тупроққа тушадиган юкини ҳисобга олган ҳолда, ёнғин-қутқарув автомобиллари ўтиши учун 6 m кенгликдаги йўлларни ташкил этишга йўл қўйилади.
-
Yong‘in-qutqaruv avtomobillari keladigan joylar bilan binolar orasida avtonarvon va avtoko‘targichlar ishlashiga to‘sqinlik qiluvchi qator daraxtlar, to‘siqlar, havo elektr liniyalari o‘rnatilmaydi.
Norma matni
Ёнғин-қутқарув автомобилларининг келиш жойлари билан бинолар орасидаги ҳудудларда ёнғин-қутқарув автонарвонлари ва автокўтаргичлари ишлашига тўсқинлик қилувчи қатор дарахтларни экиш, тўсиқлар (уй олди боғлари учун тўсиқлар бундан мустасно), ҳаво электр узатиш линиялари ва бошқа конструкцияларни ўрнатишга йўл қўйилмайди.
Imkoniyati cheklangan shaxslar uchun
-
Avtoturargohlarda mashina joylarining kamida 5 foizi (kamida bitta joy) nogironligi bo‘lgan shaxslarning avtomobillari uchun ajratilishi kerak.
Norma matni
Автотураргоҳларда машина жойларининг камида 5 фоизи (лекин битта жойдан кам бўлмаган ҳолда) ногиронлиги бўлган шахсларнинг автомобиллари учун ажратилиши керак.
-
O‘rindiqli aravachadan foydalanadigan nogironligi bo‘lgan shaxslar ishlaydigan xonaning maydoni kamida 12 m² bo‘lishi kerak.
Norma matni
Ўриндиқли аравачадан фойдаланадиган ногиронлиги бўлган шахслар иш фаолиятини олиб борадиган хонанинг майдони камида 12 m² бўлиши керак.
-
Nogironligi bo‘lgan shaxslarning ish joyidan hojatxona, yuvinish, dush xonasi, ichimlik suvi moslamalari va qisqa dam olish xonalarigacha masofa 50 m dan oshmasligi kerak.
Norma matni
Ногиронлиги бўлган ҳамда ҳаёт фаолияти чекланган шахсларнинг иш жойидан ҳожатхона, ювиниш хонаси, душ хонаси, ичимлик суви билан таъминлаш мосламалари ва қисқа муддатли дам олиш хоналаригача бўлган масофа 50 m дан ошмаслиги керак.
-
Aravachadagi nogironlarning ikkinchi va undan yuqori qavatdagi zal, tashrif xonalari va ish joylariga yetib borishi uchun liftlar yoki ko‘tarish moslamalari o‘rnatilishi kerak.
Norma matni
Ўриндиқли аравачадан фойдаланадиган ногиронлиги бўлган шахсларнинг иккинчи ва ундан юқори қаватларда жойлашган зал ҳамда ташриф хоналарига, меҳнат фаолияти билан боғлиқ бўлган иш жойларига етиб олишларини таъминлаш учун лифтлар ёки кўтариш мосламалари ўрнатилиши керак.
-
Aravachadagi nogironlar uchun hojatxona kabinasining ichki o‘lchami kamida 1,65×1,8 m (rakovinasiz) yoki 1,65×2,2 m (rakovinali) bo‘lishi kerak.
Norma matni
Ўриндиқли аравачадан фойдаланадиган ногиронлиги бўлган шахслар учун ҳожатхона кабинасининг ички ўлчами қуйидагича бўлиши керак: камида 1,65х1,8 m (раковинасиз); камида 1,65х2,2 m (раковинали).
-
Aravachadagi nogironlar uchun pandus kengligi kamida 1,0 m; har bir marshning ko‘tarilish balandligi 0,8 m dan oshmasligi, bo‘ylama qiyaligi 1:12,5, ko‘ndalang nishabligi 1:50 bo‘lishi lozim.
Norma matni
Ўриндиқли аравачадан фойдаланадиган ногиронлиги бўлган шахслар ҳаракатланиши учун пандуснинг кенглиги 1,0 m дан кам бўлмаслиги керак. Пандус ҳар бир маршининг кўтарилиш баландлиги 0,8 m дан ошмаслиги, бунда пандуснинг бўйлама қиялиги 1:12,5, кўндаланг нишаблиги эса 1:50 нисбатда бўлиши лозим.
-
Nogironligi bo‘lgan shaxslarning transport vositasi uchun ixtisoslashtirilgan to‘xtash joyining o‘lchamlari 3,6 × 6 m dan kam bo‘lmasligi kerak.
Norma matni
Ногиронлиги бўлган шахсларнинг транспорт воситаси учун ихтисослаштирилган тўхташ жойининг ўлчамлари 3,6 х 6 m дан кам бўлишига йўл қўйилмайди.
Yoritish va insolyatsiya
-
Stellajli omborlarda yuklarni qabul qilish va berish joylari (G-0,8): sun’iy yoritilganlik aralash yoritishda 400 lx, umumiy yoritishda 200 lx; tabiiy yoritishda TYOK yuqoridan 4,0 %, yon tomondan 1,5 %.
ШНҚ 2.01.05-24, 9-илова, 2-жадвал
Norma matni
Хоналар | Сунъий ёритиш | Табиий ёритиш | Аралаш ёритишда | Умумий ёритишда | юқоридан ёки аралаш ёритишда | ён томондан ёритишда | 65. Жавонларда сақлашга мўлжалланган омборлар: а) юкларни қабул қилиш ва етказиб бериш жойлари | Г-0,8 | 400 | 200 | 4,0 | 1,5
-
Stellajli omborda umumiy yoritilganlik: transport va taqsimlash tizimlari — 200 lx, saqlash zonasi polda — 50 lx, stellaj kataklarida (vertikal) — 75 lx; rampalar bino ichida — 50 lx, tashqarida — 20 lx; platformalar — 75 lx.
ШНҚ 2.01.05-24, 9-илова, 2-жадвал
Norma matni
б) транспорт ва тақсимлаш тизимлари | 200 | в) сақлаш зонаси: | Г-0,0 – полда | 50 | - вал ва катакларда | В | 75 | 72. Рампалар: | а) бино ичида | 50 | б) бино ташқарисида | 20 | 73. Платформалар | 75
-
Ish xonalari va ofislarda (G-0,8) umumiy sun’iy yoritilganlik 300 lx, UGR ko‘pi bilan 21; tabiiy yoritishda TYOK yuqoridan 3,0 %, yon tomondan 1,0 %.
ШНҚ 2.01.05-24, 9-илова, 1-жадвал
Norma matni
Хоналар | Умумий ёритишда | Юқоридан ёки аралаш ёритиш | Ён томондан ёритиш | 1. Ишчи хоналар ва офислар | Г-0,8 | 300 | 21 | 3,0 | 1,0
-
Bino tashqi maydonlarida o‘rtacha gorizontal yoritilganlik: avtomobil yo‘llari (50 dan ortiq 150 gacha birl/h) — 20 lx, (10 dan 50 gacha) — 10 lx; yong‘indan himoya va xo‘jalik yo‘llari — 5 lx.
Norma matni
Ёритиладиган объектлар | Икки йўналишдаги ҳаракатнинг энг катта интенсивлиги, бирл/h | Горизонтал текисликдаги ўртача ёритилганлик, lx | Автомобилар ҳаракатланадиган йўллар | 50 дан ортиқ 150 гача | 20 | 10 дан 50 гача | 10 | Ёнғиндан ҳимоя йўллари ва хўжалик эҳтиёжлари учун мўлжалланган йўллар | 5
Shovqindan himoya
-
Turar joy uylari va boshqa sezgir obyektlarga bevosita tutash hududlarda tovush darajasi soat 7 dan 23 gacha — 55 dBA (maksimal 70 dBA), soat 23 dan 7 gacha — 45 dBA (maksimal 60 dBA).
ШНҚ 2.01.08-24, 1-илова, 1-жадвал
Norma matni
9. | Аҳоли яшайдиган уйлар, поликлиникалар, амбулаториялар, диспансерлар, дам олиш уйлари, пансионатлар, қариялар ва ногиронлиги бўлган шахслар учун интернат уйлари, мактабгача ва умумий ўрта таълим ташкилотлари ҳамда кутубхоналар билан бевосита туташган ҳудудларда | соат 7 дан 23 гача | 55 | 70 | соат 23 дан 7 гача | 45 | 60
Muhandislik tizimlari
-
Omborlarda 1 h ichida kamida bir marta havo almashinuvini ta’minlaydigan tabiiy umumiy shamollatish bo‘lishi; zararli moddalar yoki hidlar chiqadigan omborxonalarda sun’iy ventilatsiya bo‘lishi lozim.
ШНҚ 2.09.03-23, 57-банд Shuningdek: ШНҚ 2.04.05-22
Norma matni
Омборларда 1 h ичида камида бир марта ҳаво алмашинувини таъминлайдиган табиий умумий шамоллатиш (вентиляция) бўлиши, бунда зарарли моддалар ажралиб чиқиши ёки ўткир ва ёқимсиз ҳидлар чиқиши мумкин бўлган омборхоналарда ШНҚ 2.04.05-22га мувофиқ сунъий равишда ишга тушириладиган вентиляция тизими бўлиши лозим.
-
Balandligi 50 m gacha, hajmi 50 dan 200 minggacha bo‘lgan I va II darajali, A, B, V1—V3 toifali ombor binolarida ichki yong‘in o‘chirish uchun 2 ta oqim, har biri kamida 5 l/s.
Norma matni
Биноларнинг оловбардошлик даражаси | Ёнғин хавфи бўйича бинолар тоифаси | Баландлиги 50 m гача ва ҳажми, минг m гача бўлган саноат ва омбор биноларида ички ёнғинни ўчириш учун реактивлар сони ва минимал сув сарфи, бир реактив учун l/s. | Ст. 50 дан 200 гача | I ва II | А, Б, В1, В2, В3 | 2-5
-
Sanoat korxonalarining ma’muriy-maishiy binolari hajmi 5 000 dan 25 000 kub metrgacha bo‘lsa — bitta oqim, 25 000 dan ortiq bo‘lsa — 2 ta oqim, har biri 2.5 l/s.
Norma matni
Саноат корхоналарининг маъмурий ва маиший бинолари ҳажми, куб метр: | 5 000 дан 25 000 гача | битта | 2.5 | 25 000 дан ортиқ | 2 | 2.5
-
Tutun hududlari shiftdan polga tushuvchi, lekin 2,5 m dan pastga tushmaydigan yonmaydigan pardalar bilan to‘siladi; tutun hududining maydoni 1600 m² dan oshmasligi zarur.
Norma matni
бироқ ундан 2,5 m дан пастга тушмайдиган, ёнмайдиган материаллардан тайёрланган зич вертикал пардалар билан тўсиш лозим. Пардалар билан тўсилган ёки тўсилмаган тутун ҳудудларини ёнғин ўчоғи ҳосил бўлиши мумкинлигини ҳисобга олган ҳолда назарда тутиш лозим. Тутун ҳудудининг майдони 1600 m^{2} дан ошмаслиги зарур.
Sxematik rejalar
Muhim
- Dok-darvozalar o‘lchami, doklar qadami, dok maydonchasi va manevr maydoni chuqurligi ШНҚ 2.09.03-23 da faqat chizmalarda (4, 6, 7-ilovalar) berilgan — modelda bu o‘lchamlar namuna (darvoza 3 × 3 m, qadam 4,5 m, manevr maydoni 36 m). Chizmalarni normaning o‘zida ko‘ring.
- ШНҚ 2.07.01-23 ning 666 va 675-bandlari (yong‘in yo‘li qaysi tomondan va devordan qancha masofada) faqat Ф1–Ф4 sinfli binolarga taalluqli; ombor — Ф5.2. Modelda yo‘l binoni barcha tomondan aylanib o‘tadi.
- ШНҚ 2.09.03-23 ning 7-bobidagi 2–8-paragraflar (jumladan yong‘in suvi rezervuarlari) faqat yog‘och materiallari omborlariga taalluqli. Tashqi yong‘in suvi (ҚМҚ 2.04.02-19), ШНҚ 2.09.02-23 (ma’muriy-maishiy xonalar) va ШНҚ 2.01.19-22 (toifalar) saytda yo‘q.
- Avtoturargoh normasi (29-jadval) omborlar uchun alohida berilmagan — «Sanoat va ishlab chiqarish korxonalari» qatori olindi: har 20 xodimga 2 ta.
- Ombor В1–В4 toifali, I–II olovbardoshlik darajali, C0 sinfli deb olindi (namuna); toifa ШНҚ 2.01.19-22 bo‘yicha hisob bilan aniqlanadi. Bunday omborda avtomatik yong‘in o‘chirish majburiy (79-band) — 8-ilova maydonlarini 100 foizga oshirish mumkin (68-band).
- Model va rejalar — o‘quv maqsadidagi namunaviy sxema; ular tayyor (namunaviy) loyiha sifatida ishlatilmaydi.
- Talablar ro‘yxati to‘liq emas — eng muhim raqamli talablar tanlangan. Loyihalashda normaning to‘liq va amaldagi matniga, shuningdek boshqa normalarga (konstruksiya, muhandislik tarmoqlari va h.k.) amal qiling.