Asosiy qismga o‘tish

Normativ hujjatlar Arxitektura

ШНҚ 2.07.01-23

«Аҳоли пунктларининг ҳудудларини ривожлантириш ва қуришни шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш»

Tasdiqlangan
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 20 майдаги 01/2-20-сон буйруғи
Ro‘yxatga olingan
Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 24 июнда ҳисобга олинган, ҳисоб рақами 261
Matn holati
04.11.2026 — vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan olingan — unda 01/2-42 (hisob raqami 380, 17.12.2025) va 01/2-3 (383, 26.01.2026) buyruqlari o‘zgartirishlari kiritilgan holatda; 01/2-14 (397, 15.04.2026) va 01/2-24 (407, 03.07.2026) buyruqlari o‘zgartirishlari BIMFAB tomonidan qo‘shildi (lotin yozuvidagi rasmiy matndan kirillga o‘girildi); tahrir izohlari BIMFAB tomonidan qo‘yilgan — lex.uz bilan solishtiring
Rasmiy manba
lex.uz

Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантиришни режалаштириш, лойиҳалаштириш, реконструкция қилиш ва қуришга оид бўлган шаҳарсозлик талабларини белгилайди.

1-боб. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар

1

Ушбу ШНҚда қуйидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 18 февралдаги 95-сон қарори билан тасдиқланган Экологик хавфсизлик тўғрисида умумий техник регламент;

Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш ҳамда унга ташланаётган ифлослантирувчи моддалар миқдорини белгилаш тўғрисидаги йўриқнома (рўйхат рақами 3586, 2024 йил 19 декабрь);

ШНҚ 1.02.07-19 «Қурилиш учун муҳандислик-техник изланишлар. Асосий қоидалар»;

ШНҚ 1.02.09-21 «Қурилиш учун муҳандислик-геология изланишлари»;

ШНҚ 1.03.02-23 «Ҳудудларни ривожлантириш ва қуришни шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш тўғрисидаги шаҳарсозлик ҳужжатларининг таркиби ва мазмуни»;

ШНҚ 2.01.01-22 «Лойиҳалаш учун иқлимий ва физикавий-геологик маълумотлар»;

ШНҚ 2.01.02-04 «Бино ва иншоотларнинг ёнғин хавфсизлиги»;

ҚМҚ 2.01.03-19 «Сейсмик ҳудудларда қурилиш»;

ШНҚ 2.01.08-24 «Шовқиндан ҳимоя»;

ШНҚ 2.02.02-20 «Гидротехника иншоотларининг асослари»;

ШНҚ 2.04.02-19 «Сув таъминоти. Ташқи тармоқлар ва иншоотлар»;

ШНҚ 2.04.03-24 «Оқова сувларни чиқариб юбориш. Ташқи тармоқлар ва иншоотлар»;

ШНҚ 2.04.05-22 «Иситиш, вентиляция ва кондициялаш»;

ШНҚ 2.04.07-22 «Иссиқлик тармоқлари»;

ШНҚ 2.04.08-22 «Газ таъминоти. Лойиҳалаш талаблари»;

ШНҚ 2.04.13-24 «Қозонхоналар»;

ШНҚ 2.04.17-24 «Тураржой ва жамоат биноларининг электр жиҳозлари»;

ШНҚ 2.05.02-23 «Автомобил йўллари. Лойиҳалаш талаблари»;

ШНҚ 2.05.03-22 «Кўприклар ва қувурлар»;

ШНҚ 2.05.04-21 «Метрополитенлар»;

ШНҚ 2.05.06-22 «Магистрал қувурлар»;

ШНҚ 2.05.07-24 «Автотураргоҳлар»;

ШНҚ 2.05.08-21 «Аэродромлар»;

ШНҚ 2.05.09-22 «Трамвай ва троллейбус йўллари»;

ШНҚ 2.05.12-22 «Шаҳарлар ва бошқа аҳоли пунктлари ҳудудига ётқизилган нефт қувурлари»;

ШНҚ 2.06.01-24 «Гидротехника иншоотлари»;

ШНҚ 2.06.03-21 «Суғориш тизимлари. Лойиҳалаштириш талаблари»;

ШНҚ 2.06.04-21 «Гидротехника иншоотларига бўладиган юкланиш ва таъсирлар»;

ШНҚ 2.06.05-21 «Грунт материалларидан тўғонлар»;

ШНҚ 2.07.02-24 «Қурилиш объектларини ногиронлиги бўлган ва ҳаёт фаолияти чекланган шахслар ҳамда кексалар эҳтиёжини инобатга олган ҳолда лойиҳалаштириш»;

ШНҚ 2.07.06-24 «Шаҳар кўча-йўллари. Лойиҳалаш талаблари»;

ШНҚ 2.07.06-24 «Шаҳар кўча-йўллари. Пиёда минтақалари 2-қисм»;

ШНҚ 2.07.06-24 «Шаҳар кўча йўллари. Ҳаракат хавфсизлиги 3-қисм»;

ШНҚ 2.07.07-24 «Ер ости маконлари»;

ШНҚ 2.08.01-24 «Турар жой объектларини лойиҳалаш»;

ШНҚ 2.08.02-23 «Жамоат бинолари ва иншоотлари»;

ШНҚ 2.08.03-21 «Санаторийлар»;

ШНҚ 2.08.07-22 «Ногиронлиги бўлган болалар учун ихтисослаштирилган таълим муассасалари биноларини лойиҳалаштириш»;

ҚМҚ 2.09.01-19 «Қишлоқ хўжалиги корхоналарининг бош режалари»;

ШНҚ 2.09.02-23 «Корхоналарнинг ишлаб чиқариш ҳамда маъмурий-маиший бино ва иншоотлари. Лойиҳалаш талаблари»;

ШНҚ 2.09.03-23 «Омборхоналар. Лойиҳалаш меъёрлари»;

ШНҚ 2.09.17-21 «Саноат корхоналарининг бош режаларини лойиҳалаш»;

ШНҚ 2.09.21-22 «Ёнғин-қутқарув деполари ва постлари»;

ШНҚ 2.09.19-22 «Нефт ва нефт маҳсулотлари омборхоналари»;

ШНҚ 2.09.20-08 «Автомобилларга ёқилғи қуйиш станциялари»;

ЎзМСт 133:2024 «Ичимлик суви. Гигиеник талаблар ва сифатини назорат қилиш»;

Ўз ДСт 3196:2023 «Автомобил йўллари ва шаҳар кўчаларидаги автобус бекатлари. Умумий техник талаблар»;

СанҚваН 0020-22 «Даволаш-профилактика муассасаларини лойиҳалаштириш, қуриш ва эксплуатация қилишнинг санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари»;

СанҚваН 0083-24 «Ер ости ва ер усти сув объектларини муҳофаза қилиш бўйича санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари»;

СанҚваН 0198-06 «Ўзбекистон Республикаси дам олиш муассасалари курорт-рекреация зоналарини лойиҳалаштириш, қуриш ва ободонлаштириш»;

СанҚваН 0200-06 «Ўзбекистон аҳолисини марказлаштирилган хўжалик ичимлик суви билан таъминлаш учун ер усти ва ер ости сув манбалари синфларини аниқлаш, гигиеник баҳолашнинг санитария қоидалари ва нормалари»;

СанҚваН 0244-07 «Хўжалик ичимлик суви қувурлари ва сув таъминоти учун мўлжалланган санитар қўриқланадиган зоналардан фойдаланиш ва лойиҳалаштиришнинг санитария қоидалари ва нормалари»;

СанҚваН 0267-20 «Турар жойларда, жамоат биноларида, аҳоли яшаш ҳудудларида ва дам олиш зоналарида рухсат этилган шовқин даражасининг санитария қоидалари ва меъёрлари»;

СанҚваН 0102-25 «Турар жой объектларини лойиҳалаштириш ва қуришга доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари»;

СанҚваН 0318-15 «Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги сув ҳавзаларида сувни муҳофаза қилиш бўйича гигиеник ва эпидемияга қарши талаблар» ;

СанҚваН 0331-16 «Ўзбекистон иқлими шароитларида турар жойларни лойиҳалаштириш, ташкилетиш ва сақлаш бўйича санитария қоидалари ва нормалари»;

СанҚваН 0339-16 «Ўзбекистон аҳоли пунктларини режалаштириш ва ривожлантириш бўйича санитария қоидалари ва нормалари»;

СанҚваН 0103-25 «Санитария-муҳофаза зонасига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари»;

СанҚваН 0370-19 «Аҳоли пунктларида радиотехник объектларни жойлаштириш ва улардан фойдаланишга қўйиладиган санитария қоидалари ва нормалари»;

СанҚваН 0060-23 «Радиочастоталарнинг электромагнит майдонлари манбалари билан ишлашнинг санитария қоидалари ва нормалари»;

ГОСТ 22283-2014 «Авиация шовқини. Турар жой қурилишида шовқиннинг йўл қўйиладиган даражалари ва уларни ўлчаш усуллари» (расмий манба: Шум авиационный. Допустимые уровни шума на территории жилой застройки и методы его измерения);

ГОСТ 20444-2014 «Шовқин. Транспорт оқимлари. Шовқин тавсифларини ўлчаш усуллари» (расмий манба: Шум. Транспортные потоки. Методы определения шумовой характеристики).

(1-банд Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) таҳририда)

(1-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2026 йил 6 апрелдаги 01/2-14-сон буйруғи (ҳисоб рақами 397, 15.04.2026 й.) билан ўзгартириш киритилган)

2-боб. Атамалар ва таърифлар

2

Ушбу ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:

автотураргоҳ — транспорт воситаларини доимий, вақтинча ёки мавсумий сақлаш (туриши) учун мўлжалланган алоҳида ёки қўшиб қурилган, ерусти, ерости ёки бирлашган бино, иншоот (бино ёки иншоот қисми) ёхуд махсус очиқ майдон;

агломерация — аҳоли пунктларининг ихчам ҳудудий гуруҳи бўлиб, унинг асосий кўриниши шаҳарлар, ажралиб турадиган жойлар бўлиб, интенсив саноат, транспорт ва маданий алоқаларга эга бўлган кўп қатламли кўп компонентли динамик тизимда бирлаштирилган;

аҳоли пункти — ҳуқуқий мақом, ном ва чегара билан белгиланган Ўзбекистон Республикаси маъмурий-ҳудудий бирлиги (шаҳар, шаҳарча, қишлоқ, овул);

аҳоли пунктлариаро ҳудудлар — икки ва ундан ортиқ аҳоли пункти оралиғидаги аҳоли пунктлари чегараларидан ташқаридаги ҳудудлар;

баланд қаватли турар жой бинолари — 25 ва ундан кўп қаватли турар жой бинолари;

бириктирилган (блокланган) уй — икки ёки ундан ортиқ хонадондан иборат бўлган, ҳар бири ер участкасига кириш ва алоҳида муҳандислик тизимлари билан таъминланган турар жой биноси;

аҳоли пунктининг бош режаси — аҳоли пунктини ҳудудий ривожлантиришнинг асосий йўналишларини ҳамда фуқароларнинг қулай ҳаёт фаолияти муҳитини комплекс шакллантириш шарт-шароитларини белгилайдиган шаҳарсозлик ҳужжати;

даҳа (квартал) — энг яқин кўчалар билан чегараланган ҳудуд, энг кичик шаҳарсозлик элементи;

ер участкаси — ер фондининг қайд этилган чегарага, майдонга, жойлашиш манзилига, ҳуқуқий режимга ҳамда давлат ер кадастрида акс эттириладиган бошқа хусусиятларига эга бўлган қисми;

зоналаштириш — ҳудудни ривожлантиришни шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш чоғида шаҳарсозликнинг фойдаланиш турларини ҳамда бу турлардан фойдаланишга доир чекловларни белгилаган ҳолда, ҳудуднинг функционал мақсадга кўра бўлиниши;

кам қаватли турар жой бинолари — мансарда қаватини ҳам қўшиб ҳисоблаганда 1 — 3 қаватли турар жой бинолари;

кўп қаватли турар жой бинолари — 10 — 16 қаватли турар жой бинолари;

кўп квартирали уй-жойлар — кўп квартирали уйга туташ ер участкасига ёхуд бундай уйдаги умумий фойдаланиладиган жойларга мустақил чиқиш йўлакларига эга бўлган икки ва ундан ортиқ квартиралар мажмуи;

магистраль кўча — шаҳарнинг асосий тармоқ йўли. Улар умумшаҳар аҳамиятига эга бўлган (аҳоли яшовчи, саноат туманлари ва жамоат марказлари ўртасидаги алоқа, шаҳар ташқарисидаги автомобиль йўлларига чиқиш) ва туман аҳамиятидаги магистраль кўчалар (туман чегарасидаги ва умумшаҳар аҳамиятига эга бўлган магистраль кўчалар билан транспорт алоқалари)га бўлинади.

муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар — ер ва/ёки сув кенгликлари (акваториялар)нинг устувор экологик, илмий, маданий, эстетик, рекреация ва санитария-соғломлаштириш аҳамиятига молик бўлган, хўжалик мақсадидаги доимий ёки вақтинча фойдаланишдан тўлиқ ёки қисман чиқарилган участкалари;

реконструкция қилиш — бинолардан фойдаланиш шароитларини ўзгартириш, уларнинг жисмоний эскириши туфайли юзага келган йўқотишлар ўрнини тўлдириш, бинолардан фойдаланишнинг янги мақсадларига эришиш учун асосий техник-иқтисодий кўрсаткичларни (юкламаларни, хоналарнинг режалаштирилишини, бинонинг қурилиш ҳажмини ва умумий майдонини, муҳандислик жиҳатдан жиҳозланишини) ўзгартириш билан боғлиқ қурилиш ишлари ва ташкилий-техник тадбирлар;

санитария-муҳофаза зоналари — атмосферани ифлослантирувчи манбалар бўлган ишлаб чиқариш ва бошқа турдаги объектлар учун санитария-муҳофазаси зонаси бўлиб, унинг кенглиги жойлашган ишлаб чиқаришнинг синфига қараб белгиланади;

стилобат — бинонинг поғонали ярим ертўласининг юқори қисми ёки бир нечта биноларни боғлайдиган умумий ярим ертўла. Меъморчиликда стилобатлар кўпинча тижорат объектларини жойлаштириш учун фойдаланилади;

ташқи транспорт — автомобиль, дарё, темир йўл ва ҳаво транспортларини ўз ичига олувчи тизим тушунчаси;

турар жой мавзеси — магистрал кўчаларга туташ, турар жой бинолари ва маиший хизмат кўрсатиш корхоналари мажмуаси бўлган, шаҳар турар жой қурилишининг бирламчи бирлиги;

умумий фойдаланишдаги ҳудуд (ер)лар — аҳолининг эркин ҳаракатланиши (фойдаланиши) учун мўлжалланган ва давлат мулки сифатида шаҳар, туман давлат ҳокимияти органларининг бевосита тасарруфидаги ерлар;

функционал зоналар — шаҳарсозлик ҳужжатларида амалга ошириладиган қурилиш параметрлари билан бирга ҳудуддан фойдаланиш мақсадлари акс эттирилган ва чегаралари белгиланган ҳудудлар. Функционал зоналар ҳудудда рухсат этилган шаҳарсозлик фаолияти турлари (қурилиши, реконструкция, реновация ва бошқалар) ва чегаравий (максимал ёки минимал) ўлчамларига кўра ҳудудий зоналар ва кичик ҳудудий зоналарга бўлинади;

юқори қаватли турар жой бинолари — 17 — 24 қаватли турар жой бинолари;

якка тартибдаги уй-жой — якка тартибда уй-жой қуриш ва томорқа хўжалигини юритиш учун мўлжалланган бир ер участкасида жойлашган бир ёки бир нечта турар жой бинолари ва хўжалик қурилмалари мажмуи;

ўрта қаватли турар жой бинолари — мансарда қаватини ҳам қўшиб ҳисоблаганда 4 — 9 қаватли турар жой бинолари;

қайта қуриш (қайта тиклаш) — объектдаги бино ва иншоотларни тўлиқ ёки қисман бузиб ташлаб, уларнинг ихтисослашишини ўзгартирган ёки ўзгартирмаган ҳолда янгиларини қуриш;

қизил чизиқлар — шаҳарсозлик ҳужжатларида белгиланадиган, мавзеларнинг, кичик даҳаларнинг ва режалаштириш тузилмаси бошқа элементларининг ҳудудларини аҳоли пунктларининг кўчаларидан, тор кўчаларидан ва майдонларидан ажратиб турувчи чегаралар;

қурилиш ҳудуди — шаҳарсозлик ҳужжатларида белгиланган чегаралар ва функционал мақсадга эга бўлган, бино ва иншоотлар қурилган ёки қурилиши режалаштирилган ҳудуд;

қурилишни тартибга солиш чизиғи — шаҳарсозлик ҳужжатлари билан белгиланадиган, бино ва иншоотларни жойлаштиришда қизил чизиқлар ёки ер участкасининг чегараларидан чекиниш чегаралари.

3

Ушбу ШНҚда қуйидаги шартли белгиланишлар ва қисқартмалар қўлланилган:

АПТ — аҳоли пунктлари тизими;

УМН — турар жой биносининг умумий майдони ер участкаси майдонига нисбати;

ТХС — техник хизмат кўрсатиш станциялари;

АЁҚС — автомобилларга ёнилғи қуйиш станциялари;

ГТС — газ тақсимлаш станциялари;

ГТП — газ тақсимлаш пунктлари;

РТС — Радиотелевидение станциялари;

РРС — радиореле станциялари.

3-боб. Умумий қоидалар

4

Аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантиришни режалаштириш, лойиҳалаштириш, реконструкция қилиш ва қуришда қуйидагилар таъминланиши лозим:

саноат зоналари ва ишлаб чиқариш корхоналарининг муҳандислик ва транспорт инфратузилмасини ривожлантирилиши, санитария ҳолатини яхшиланиши, аҳоли саломатлигини ҳамда атроф-муҳитни муҳофаза қилиниши, тарих ва маданият ёдгорликларининг сақланиши, аҳоли пунктлари табиий ҳамда техноген хусусиятга эга омилларнинг салбий таъсиридан ҳимоя қилиш;

фуқароларга ва ногиронлиги бўлган шахсларга ижтимоий, маданий ва маданий хизматлар кўрсатиш учун шарт-шароит яратиш ҳамда ҳудудларни ободонлаштириш, ҳаёт хавфсизлиги, табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш.

5

Аҳоли пункти ҳудудий режалаштириш ижтимоий, иқтисодий, экологик омиллар, барқарор ривожланиш, муҳандислик, транспорт ва ижтимоий инфратузилмаларни ривожлантириш комбинацияси асосида ҳудудларнинг функционал мақсадини аниқлашга қаратилган бўлиб, қуйидагиларни таъминлаши керак:

шаҳарнинг барқарор ривожланишини;

шаҳар атроф-муҳитининг сифатини яхшилашни;

тарихий-маданий меросни асраш ва қайта тиклашни;

муҳандислик, транспорт ва ижтимоий соҳа инфратузилмасини ривожлантиришни;

юридик ва жисмоний шахсларнинг, жамият ва давлатнинг манфаатларини ҳисобга олиш.

6

Шаҳарчалар кичик шаҳарларга қўйилган талаблар бўйича лойиҳалаштирилиши лозим.

4-боб. Аҳоли пунктларининг ҳудудларини ривожлантириш ва қуришни режалаштириш

1-§. Аҳолини жойлаштириш тизимлари

7

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида аҳолини жойлаштириш бош тарҳида қуйидаги лойиҳа ечимлари белгиланиши зарур:

аҳолини жойлаштириш тизимларини, табиатдан фойдаланишни ва ишлаб чиқариш кучларини ривожлантириш бўйича ижтимоий-иқтисодий прогнозлар;

ҳудудларида экологик вазиятни яхшилаш, ерлардан оқилона фойдаланиш ва уларни муҳофаза қилиш, маданий мерос объектлари ҳудудларини сақлаш, умумдавлат аҳамиятига молик муҳандислик, транспортга оид ва ижтимоий инфратузилмаларни ривожлантиришга доир ечимлар;

аҳолини жойлаштириш тизимларини ривожлантириш учун қулай ҳудудлар;

муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар;

қишлоқ хўжалигига ва ўрмон хўжалигига мўлжалланган ҳудудлар;

экстремал табиий-иқлим шароитларига эга бўлган ҳудудлар;

табиий ва техноген хусусиятга эга фавқулодда вазиятлар таъсирига учраган ҳудудлар;

фойдали қазилмалар жойлашган ҳудудлар;

шаҳарсозлик фаолиятини алоҳида тартибга солиш режимлари ва шаҳарсозлик жиҳатидан фойдаланишнинг бошқа турлари;

ҳудудларда шаҳарсозлик фаолиятини амалга оширишга оид чекловлар.

8

Аҳоли пунктлари республика миқёсидаги жойлаштириш тизими ва унинг таркибига кирувчи вилоятлар, туманлар, қишлоқ хўжалиги корхоналарини жойлаштириш тизимлари, шунингдек минтақавий жойлаштириш тизимларининг таркибий қисмлари сифатида лойиҳалаштирилиши лозим.

Бунда, жойлаштириш тизимлари учун умумий бўлган ижтимоий, ишлаб чиқариш, муҳандислик ва транспорт инфратузилмаларини, шунингдек жойлаштириш тизимлари марказларининг таъсири доирасидаги истиқболли ривожланаётган меҳнат, маданий, маиший, жамоа ва рекреацион алоқалар шаклланишини ҳисобга олиш лозим.

9

Турли ҳудудий даражадаги жойлаштириш тизимлари марказларининг таъсир доиралари Ўзбекистон Республикаси ҳудуди ва ҳудудининг қисмларини ривожлантиришни режалаштириш тўғрисидаги ҳужжатларда келтирилган маълумотлар асосида қабул қилиниши керак.

10

Барча тизимларда ҳудуднинг функционал-фазовий ташкил этилишини ҳар томонлама тартибга солувчи асосий омиллар аҳоли, ишлаб чиқариш ва табиий ресурслар бўлиши лозим.

11

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида аҳолини жойлаштириш тизимида йирик шаҳарларнинг асосий таркибий қисмлари қуйидагилардан иборат бўлиши лозим:

пойтахт вазифасини бажарувчи йирик агломерациялар — Тошкент, Самарқанд, Наманган шаҳарлари;

йирик агломерациялар, иқтисодиёт тармоқлари ва ижтимоий макон функцияларини бажарадиган аҳоли пунктлари тизимлари (масалан, Фарғона — Марғилон, Фарғона водийсининг субвилоят маркази сифатида, Самарқанд, Бухоро, агломерациялар марказлари, йирик саноат ва туристик марказлари сифатида, Навоий, Жиззах, Қарши, Нукус — йирик саноат шаҳарлари сифатида, Урганч ва Хива йирик туристик марказлар);

тарихий, маданий, туристик ва рекреацион функцияларга эга бўлган аҳоли пунктлари, илмий, мудофаа ва бошқа функцияларга эга бўлган аҳоли пунктлари;

миллий ва жаҳон маданияти ёдгорликларига эга бўлган аҳоли пунктлари.

12

АПТ гуруҳлари шаклланиш хусусиятлари республиканинг турли минтақаларида аҳоли жойлашуви ривожланишининг тарихан шаклланганлиги ва табиий шароитларни ҳисобга олган ҳолда қуйидагича белгиланиши керак:

аҳолиси зич жойлашган ва яхши ривожланган урбанистик тузилмалар ҳамда аҳолининг кенг қамровли жойлашувига эга, аввалдан ўзлаштирилганлиги ва аҳоли пунктлари тақсимланиши нисбатан бир текисда бўлган ҳудудлари (Тошкент, Самарқанд, Бухоро вилоятлари, Фарғона водийси);

қулай табиий-иқлимий минтақалар ва коммуникацион тизимлар бўғинида жамланган майда аҳоли пунктлардан иборат Хоразм ва Қорақалпоғистондаги қадимдан суғорилиб келинувчи ҳудудлар;

Фарғона водийсининг марказий қисми, Қарши, Жиззах чўллари ҳамда Мирзачўлдаги аҳоли пунктлари анча тарқоқ жойлашган янги суғориладиган ерлар;

катта бўлмаган аҳоли пунктлари жойлашган дарёлар воҳалари тоғли ҳудудлар;

кичик аҳоли пунктлари ва яйловларга эга бўлган дашт-чўл ҳудудлари.

13

Аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантириш ва қуришни шаҳарсозлик жиҳатдан режалаштириш ҳужжатларини ишлаб чиқишда аҳоли пунктларининг бир-бирига қўшилиб кетиши шарт-шароитлари ҳисобга олиниши керак.

14

Шаҳарлари жадал ривожланаётган ҳудудларда шаҳарлар агломерацияларининг шаклланиш тенденциялари ҳамда қишлоқ аҳоли пунктларининг шаҳарлар таркибига қўшилиб кетиши ҳисобга олиниши лозим.

15

Республика ҳудудида аҳолини жойлаштириш бош тарҳини, республика ҳудудини режалаштириш тарҳини, вилоятлар ҳудудларини режалаштириш тарҳларини ҳамда туманларни режалаштириш лойиҳаларини ишлаб чиқишда аҳолини жойлаштириш тизимларини шакллантиришга доир лойиҳа ечимлари аниқлаштирилиши керак.

Шаҳар ва қишлоқ аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантириш ва қуриш тўғрисидаги шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқишда дастлабки ҳисоб-китобларга асосланиш керак.

2-§. Аҳоли пунктларининг аҳолини жойлаштириш тизимларидаги жойлашуви

16

Аҳоли пунктларининг ҳудудларини ривожлантириш ва қуриш тўғрисидаги шаҳарсозлик ҳужжатлари ишлаб чиқилишида уларнинг аҳолини жойлаштириш тизимидаги тутган ўрни инобатга олиниши лозим.

Бунда, аҳоли пунктлар республика, вилоятлар ва туманлар жойлаштириш тизимининг элементлари сифатида кўрилиши ҳамда бу тизимлар марказларининг таъсир доирасига кирадиган манзилгоҳ ва ҳудудлар билан биргаликда маъмурий, ишлаб чиқариш, меҳнат, маданий-маиший ва рекрацион алоқаларининг ривожланиши белгиланиши керак.

17

Турли даражадаги аҳолини жойлаштириш тизимлари марказлари вазифасини бажарадиган аҳоли пунктларнинг таъсир доиралари туманни режалаштириш лойиҳалари асосида қабул қилиниши керак.

Бунда, аҳоли пунктларини истиқболли ривожлантириш, функционал зоналаштириш, режалаштириш тузилмаси, муҳандислик-транспорт инфратузилмаси, табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бўйича лойиҳа ечимлари қабул қилиниши лозим.

18

Ишлаб чиқиладиган шаҳарсозлик ҳужжатларининг лойиҳавий муддатлари ШНҚ 1.03.02-23га мувофиқ белгиланиши зарур.

(18-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

19

Аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантириш ва қуриш тўғрисидаги шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқишда уларнинг маъмурий-хўжалик бўйсунуви ва аҳамияти ҳисобга олиниши лозим. Хусусан:

минтақа (республика) маркази — Тошкент;

вилоятлараро субминтақалар марказлари;

АПТ гуруҳлари марказлари — вилоятлар марказлари бўлган шаҳарлар;

маҳаллий жойлаштириш тизимлари марказлари — маъмурий-ҳудудий туманларнинг марказлари бўлган шаҳарлар ва шаҳарчалар;

дам олиш, ишлаб чиқариш ва транспорт марказлари — маҳаллий жойлаштириш тизимлари таркибига кирувчи ва жойлаштириш тизимининг дастлабки бўғини ҳисобланувчи аҳоли пунктлари.

20

АПТ гуруҳлари марказлари бўлган шаҳарларда уларнинг ўз аҳолисидан ташқари бутун гуруҳ тизими аҳолисига ҳам хизмат кўрсатадиган йирик ишлаб чиқариш корхоналари, транспорт объектлари, аҳолига ижтимоий, маданий ва маиший хизмат кўрсатиш муассасалари жойлаштирилиши лозим.

21

Маҳаллий жойлаштириш тизими марказлари бўлган шаҳарлар ва шаҳарчаларда АПТ гуруҳлари марказларида жойлашган корхоналарнинг филиаллари, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш корхоналари, шунингдек ҳудудида истиқомат қилувчи аҳолига ижтимоий, маданий ва маиший хизмат кўрсатиш муассасалари жойлаштирилиши керак.

22

Маҳаллий жойлаштириш тизимлари таркибига кирувчи аҳоли пунктлари ҳудудида АПТ гуруҳлари марказларида ва маҳаллий жойлаштириш тизимларида жойлашган корхоналарнинг филиаллари, агросаноат комплекси корхоналари, ишлаб чиқариш-таъмирлаш ва хўжалик омборлари, шунингдек маҳаллий аҳолига мавсумий, даврий ҳамда кундалик ижтимоий, маданий ва маиший хизмат кўрсатиш муассасалари жойлаштирилиши лозим.

23

Аҳоли пунктларидан жойлаштириш тизимлари марказлари билан ижтимоий, маданий ва маиший алоқалар боғланиши (бир йўналишда жамоат транспортида қатнаш масофаси — вақт бирлигида) қуйидагилардан ошмаслиги керак:

маҳаллий жойлаштириш тизимлари учун — 1,5 h;

АПТ гуруҳлари марказлари, вилоятлараро ва минтақавий марказлар учун — 2 h.

24

Кундалик меҳнат миграцияси алоқалари жамоат транспортидан фойдаланганда қуйидагилардан ошмаслиги зарур:

маҳаллий жойлаштириш тизимлар марказларигача — 45 min;

АПТ гуруҳлари марказларигача — 60 min;

энг йирик, йирик, катта ва ўртача шаҳарлар ичида — 40 min;

кичик шаҳарлар, шаҳарчалар ва қишлоқ (овул) аҳоли пунктлари ичида — 30 min.

25

Аҳоли пунктлари тармоғи зич бўлган ҳудудлар учун аҳоли сонини ҳисоблашда аҳолини жойлаштириш тизимларининг марказларидаги бошқа аҳоли пунктлари билан кундалик меҳнат миграцияси алоқаларини ҳисобга олиш лозим.

26

Маҳаллий жойлаштириш тизимлари марказларига ишга келаётганларни ҳисоб-китоб қилишда уларнинг сони шаҳар аҳолисининг 5 — 15 фоизи, АПТ гуруҳлари марказлари учун эса 5 — 10 фоиз миқдорда қабул қилиниши керак.

27

Шаҳарлар ва шаҳарчаларининг режавий тузилмаси бўйича ечимларни қабул қилишда ёндош қишлоқ (овул) аҳоли пунктлари билан ўзаро алоқаларни, қишлоқ (овул) аҳоли пунктлари тузилмаси бўйича ечимларни қабул қилишда эса уларнинг қишлоқлар агломерациясига қўшилиб кетишини ҳисобга олиш зарур.

28

Вилоятлараро тизимлар марказлари учун шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқишда уларнинг ҳудудларида йирик саноат, илм-фан, маданият, туризм марказлари барпо этилишини режалаштириш лозим.

29

Жойлаштириш тизимлари марказлари бўлган энг йирик, йирик ва катта шаҳарлар учун шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқишда шаҳар билан ягона хўжалик-иқтисодий, муҳандислик-техник, табиий-экологик ва режавий мажмуаларни ҳосил қилувчи шаҳар атрофлари зоналари билан биргаликда кўриб чиқилиши керак.

Бундай шаҳарларга ёндош ҳудудлар қишлоқ хўжалиги ерлари, ландшафт-рекреация зоналари, шаҳарчалар ва қишлоқ аҳоли пунктлари ҳамда бошқа объектларни ўз ичига олувчи кўкаламзорлаштирилган минтақа (яшил тасма) сифатида режалаштирилиши лозим.

Шунингдек, меҳнат ресурсларини ҳисоблаш ҳамда шаҳар кичик тизимларининг ривожланиш кўрсаткичларини аниқлаш ишлари марказ-шаҳар атрофидаги аҳоли пунктлари билан кундалик меҳнат ва маданий-маиший алоқаларни ҳисобга олинган ҳолда бажарилиши керак.

30

Аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантириш ва қуриш тўғрисидаги шаҳарсозлик ҳужжатларини лойиҳалашдан аввал ўтказиладиган илмий-тадқиқот ва таҳлилий ишлар ҳамда ШНҚ 1.02.07-19га мувофиқ бажариладиган муҳандислик-техник изланишлар асосида ишлаб чиқилиши лозим.

31

Аҳолининг лойиҳавий муддат учун ҳисобланган сони ҳудуднинг, шу жумладан аҳоли пунктининг истиқболли ривожланиши тўғрисидаги маълумотлар ҳамда демографик прогнозлар асосида аниқланиши керак.

32

Аҳоли пунктларини ривожлантириш учун ҳудудларнинг режавий ечимлари ҳудудларнинг техник-иқтисодий ва санитария-гигиеник кўрсаткичларини, энергетика, сув ва ҳудудий захираларини, атроф-муҳит ҳолатининг вариантларини таққослаш асосида табиий ва муҳит шароитларининг истиқболдаги ўзгариши прогнозларини, ушбу ҳудудлардан оқилона фойдаланиш имкониятини ҳисобга олган ҳолда танланиши лозим.

33

Аҳоли пунктларнинг янгиларини қуриш, мавжудларини реконструкция қилиш учун ҳудудларни аҳолининг ишлаш, яшаш ва дам олиш жойларини жойлаштириш шароитларини ҳисобга олган ҳолда танлаш лозим.

Бунда, ҳудудларни қишлоқ хўжалиги мақсадида фойдаланилмайдиган ёки қишлоқ хўжалиги учун яроқсиз, сифати ёмон ва ўзлаштириш учун махсус муҳандислик тадбирларни ўтказиш талаб этадиган ерлардан танлаш лозим.

34

Янгидан қуриладиган саноат корхоналарининг ишчи-ходимларини жойлаштириш (ишчилар шаҳарчаси) учун ҳудудларни ушбу корхоналар учун ҳудудларни танлаш билан бир вақтда танлаш лозим.

35

Аҳоли пунктининг бош режасида белгиланган чегараларида жойлашган, бироқ қурилишлар амалга оширилмаган ерлар биринчи навбатда ўзлаштирилиши лозим (янги қўшилаётган ер майдонлари бундан мустасно).

36

Мелиорация ҳолати яхши бўлган шудгор ерлар, мевазор ва узумзорлар билан банд бўлган, шунингдек сув объектларининг сувни муҳофаза қилиш зоналари, соҳил бўйи минтақалари ва санитария муҳофазаси зоналари, иҳота дарахтзорлари ва ўрмонлар билан банд бўлган ерлар шаҳарсозлик фаолияти мақсадлари учун фойдаланиш ушбу ерларни бир тоифасидан бошқасига ўтказилгандан сўнг амалга оширилишига йўл қўйилади.

37

Аҳоли пунктлари ҳудудларини кенгайтириш, ишлаб чиқариш корхоналари ҳамда бино ва иншоотлар қурилиши учун ер майдонларининг ўлчамлари минимал зарур бўлган катталикда, қурилиш зичлиги талабларига риоя қилинган ҳолда қабул қилиниши лозим.

38

Фойдали қазилмалари мавжуд бўлган майдонларда шаҳарсозлик фаолияти учун ҳудудларни ушбу конларни ўзлаштириш дастурларини инобатга олган ҳолда танлаш лозим.

39

Қуйидаги ҳолларда бино-иншоотларни ва коммуникацияларни жойлаштиришга йўл қўйилмайди:

шахталар ва фойдали қазилмаларни бойитиш комбинатларининг тоғ жинслари ағдармалари мавжуд бўлган зоналарда;

ўпирилишлар, қор кўчкилари ва сел оқимлари, сув омборларининг фавқулодда сув чиқариш ва сув босиш хавфи мавжуд бўлган зоналарда;

сув таъминоти манбаларининг санитария муҳофазаси зоналарининг биринчи ҳалқаси доирасида;

лойиҳаланаётган объектлар курортлардаги даволаш воситалари эксплуатацияси билан бевосита боғлиқ бўлмаганда курортларнинг санитария муҳофазаси зонасида;

шаҳарлардаги иҳота ва санитария-гигиеник функцияларни бажарувчи ҳамда аҳолининг дам олиш масканлари ҳисобланган ўрмонлар, ўрмон-боғлар ва бошқа дарахтзорлар эгаллаган кўкаламзорлаштирилган зоналарда;

хизмат қилиш ва зарарсизлантириш муддатлари ўтмаган органик ва радиоактив чиқиндилар билан ифлосланган ерларда;

табиий объектлар ва мажмуаларга зарар етказилиши ёки илмий-маданий аҳамият касб этадиган табиат боғлари сақланишига хавф солиниши мумкин бўлган ҳолларда қўриқхоналарда ва уларнинг қўриқланадиган зоналарида;

маданий мерос объектларининг қўриқланадиган чегараларда.

3-§. Аҳолининг лойиҳавий сони

40

Аҳолининг лойиҳавий сонини ҳисоблашда, аҳолининг жорий ҳолатдаги (кундаги) демографик таркиби ва унинг ҳисобий даврлар бўйича кутиладиган ўзгаришлар ҳисобга олиниши керак.

Аҳолининг лойиҳавий сони қуйидаги усулларга асосланиши лозим:

меҳнат ресурсларидан фойдаланиш — меҳнат баланси усули;

ўтган йиллардаги ва аҳолини рўйхатга олиш давридаги аҳолининг табиий ортиши ва миграция ҳаракатларини таҳлил қилиш асосида демографик прогнозлаш усули.

41

Меҳнат ресурслари аҳолини келажакдаги ёш бўйича тузилмасига мувофиқ аниқланиши, бунда аҳолининг меҳнатга лаёқатли гуруҳига қуйидагилар қўшилмаслиги лозим:

уй хўжалигида ва шахсий ёрдамчи хўжаликда банд бўлган шахслар ва кўп болали оналар (меҳнатга лаёқатли гуруҳга кирадиган аҳолининг умумий сонидан шаҳар ва шаҳарчаларда 3 — 6 фоизни, қишлоқ аҳоли пунктларида 4 — 8 фоизни ташкил этади);

ишламайдиган ногиронлиги бўлган шахслар ва ишга лаёқатли ёшида нафақа олувчилар (аҳолининг лойиҳавий сонидан шаҳарлар ва шаҳарчаларда 1 — 2,5 фоизни, қишлоқ аҳоли пунктларида 1-2 фоизни ташкил этади).

Меҳнат ресурслари таркибига қўшимча равишда нафақа ёшида ишлашни давом этаётган шахслар киритилади (лойиҳавий муддатда шу гуруҳга кирадиган аҳоли сонининг 25 — 40 фоизини ташкил этади).

42

Банд аҳоли уч гуруҳга бўлинади:

16 ёшдан катта ишламайдиган — умумий ўрта таълим ташкилотлари ўқувчилари, академик лицей, олий ва профессионал таълим ташкилотлари талабалари;

аҳолига ижтимоий ва маданий-маиший хизмат кўрсатиш муассасаларида ишловчилар;

иқтисодиёт тармоқларининг шаҳарни шакллантирувчи соҳаларида банд бўлган ишчи-ходимлар.

43

16 ёшдан катта, ишламайдиган ўқувчилар сони статистик маълумотларига кўра, келажакдаги сони эса ёш таркиби ва ўқув юртлари тармоқларининг ривожланишини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши, бу гуруҳга кирадиган аҳолининг лойиҳавий умумий сонидан 2,5 — 5 фоиз миқдорида қабул қилиниши керак.

44

Хизмат кўрсатувчи гуруҳга кирадиган аҳолиси сони аҳоли пунктининг жойлашиш тизимидаги аҳамияти ва унинг умумий аҳоли сонига қараб ҳамда мазкур ШНҚнинг 1-иловасида келтирилган кўрсаткичлар бўйича аниқланиши керак.

45

Шаҳарни шакллантирувчи гуруҳга кирадиган аҳолининг сони шаҳарни шакллантирувчи ишлаб чиқариш ва саноат корхоналари, муассасалар ва ташкилотларда ишлайдиганларнинг умумий сони йиғиндиси сифатида аниқланиши керак.

46

Аҳоли пунктлари аҳолисининг умумий сонини ҳисоблашда санатория-курорт муассасаларида дам олувчилар сони ҳамда ташкил этилмаган дам олувчиларнинг нисбатан турғун контингенти қўшимча равишда ҳисобга олиниши керак.

47

Реконструкция қилинадиган аҳоли пунктларида аҳолининг лойиҳавий сони қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим: Ах 100 Н = ––––––––––––––, Т — а — в

бу ерда:

А — шаҳарни шакллантирувчи ходимлари сони;

Т — банд аҳоли сони, аҳолининг умумий сонидан фоизда олинади;

а — ишлаб чиқаришдан ажралган ҳолда ўқийдиган, 16 ёшдан катта бўлган ўқувчи ва талабалар сони, аҳолининг умумий сонидан фоизда олинади;

в — аҳолининг хизмат кўрсатувчи гуруҳи сони, аҳолининг умумий сонидан фоизда олинади.

48

Шаҳарни шакллантирувчи гуруҳга кирувчи аҳоли сонини аниқлашда туманни режалаштириш лойиҳаларининг маълумотлари, аҳоли пунктининг жойлаштириш тизимидаги ўрни ва аҳамияти, шаҳар атрофи ва бошқа аҳоли пунктларидан ишга келаётганлар ҳамда шаҳар атрофи ва бошқа аҳоли пунктларига ишга кетаётган ишчи-ходимлар ҳисобга олиниши лозим.

4-§. Аҳоли пунктларининг функционал зоналари (ҳудудлари)

49

Аҳоли пунктлари ҳудудларининг режавий тузилмасини турар жой, ижтимоий-амалий, ишлаб чиқариш зоналари ва меҳнат қилиш жойлари, кўча-йўл тармоғи ҳамда умумий фойдаланишдаги кўкаламзорлаштирилган ҳудудларининг ўзаро боғлиқлигини таъминлаган ҳолда, шунингдек аҳоли пунктининг катталиги ва ҳудудининг табиий-иқлимий хусусиятларига асосланган ҳолда, унинг умумий режавий тузилмасига боғлаб шакллантириш лозим.

49¹

Ҳудудларда шамол йўналишининг эркин ҳаракатланишини таъминлаш мақсадида шаҳарларнинг бош режаларида вентиляция йўлаклари (коридорлари) назарда тутилиши керак.

Бунда бино ва иншоотларнинг (баландлиги, зичлиги, узлуксиз фронт ҳосил қилиши ҳамда бошқа параметрлари) вентиляция йўлакларида (коридор) жойлашуви шамол йўналишининг эркин ҳаракатини чекламаслиги лозим.

(49¹-банд Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2026 йил 6 апрелдаги 01/2-14-сон буйруғига (ҳисоб рақами 397, 15.04.2026 й.) асосан киритилган)

BIMFAB eslatmasi: o‘zgartirish buyrug‘i lotin yozuvida e’lon qilingan; bu yerdagi kirill yozuvidagi matn BIMFAB tomonidan o‘girildi — rasmiy lotin matni lex.uz’da.

50

Аҳоли пунктлари ҳудудларида қуйидаги функционал зоналар белгиланиши лозим:

турар жой зоналари;

ижтимоий-амалий зоналар;

ишлаб чиқариш зоналари;

муҳандислик ва транспортга оид инфратузилмалар зоналари;

рекреация зоналари;

қишлоқ хўжалиги мақсадларида фойдаланиладиган зоналар;

махсус мақсадларга мўлжалланган зоналар;

ҳарбий объектлар ва бошқа режимли ҳудудлар зоналари;

шаҳар атрофи зоналари.

Маҳаллий шароитлардан келиб чиқиб бошқа ҳудудий зоналар белгиланишига йўл қўйилади.

51

Маданий мерос объектларига эга бўлган шаҳарлар учун тарихий қурилиш зонаси ажратиб кўрсатилиши лозим.

52

Функционал зоналарнинг фойдаланиш мақсадлари ҳамда уларнинг ҳудудларида жойлаштирилишига йўл қўйиладиган объектлар Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодексига мувофиқ қабул қилиниши керак.

53

Аҳоли пунктларнинг режавий тузилмаси функционал зоналарнинг ихчам жойлашуви ва ўзаро алоқалари, ҳудуддан самарали фойдаланиш ва оқилона бўлиниши, табиий-иқлимий, ландшафт, миллий-маиший хусусиятларни ҳисобга олган ҳолда, шунингдек атроф-муҳит ва маданий мерос объектлари муҳофазасини таъминлаган ҳолда шакллантириш лозим.

5-боб. Турар жой зоналари

1-§. Умумий талаблар

54

Турар жой зоналари (истиқомат қилиш ҳудудлари) режавий тузилмаси аҳоли пунктнинг шаклланган шаҳарсозлик ва табиий вазиятларини, унинг катта-кичиклиги ва аҳолини жойлаштириш тизимида эгаллаган ўрни, экологик ва санитария-гигиена шароитлари, турар жой ва жамоат бино-иншоотларининг композицион ва эстетик мужассамлиги, аҳолига хизмат кўрсатиш муассасалари тармоғи, кўча-йўл тармоғи, муҳандислик ва транспорт инфратузилмаси объектлари, умумий кўкаламзорлаштирилган ҳудудлар, шунингдек меҳнат қилиш жойларининг ўзаро боғлиқлигини ҳисобга олиши лозим.

55

Турар жой зоналарида турар жой ва жамоат бино-иншоотларидан ташқари илмий-тадқиқот ташкилотлари, майдонлар, истироҳат боғлари ва бошқа умумий фойдаланиш жойлари, санитария-муҳофаза зоналарини яратишни талаб этмайдиган баъзи коммунал ва ишлаб чиқариш объектлари жойлаштирилишига йўл қўйилади.

56

Турар жой зоналари қуйидаги функционал-режавий бирликлари бўйича ташкил этилиши керак:

даҳалар (кўчалар билан бўлинмаган, майдони 10 ha гача бўлган ҳудудлар);

мавзелар (даҳа, маҳалла ёки уларнинг гуруҳлари, майдони 10 — 50 ha ни ташкил қилувчи, кўчаларнинг қизил чизиқлари ёки аҳоли пунктининг бошқа ҳудудий элементлари билан чегараланган, магистрал ёки туман аҳамиятига молик кўчалар билан бўлинмаган ҳудуд). Мавзеларда турар жой зоналарининг функцияларига зид бўлмаган объектлар жойлаштирилиши;

турар жой тумани (майдони 50 — 250 ha ни ташкил қилувчи мавзелар гуруҳлари, умумий марказга эга, шаҳар аҳамиятига молик магистрал кўчалар, темир йўллар, табиий ҳудудлар билан бўлинмаган ҳудуд). Турар жой туманида жамоат, маъмурий, ишлаб чиқариш, коммунал ва аҳолига даврий хизмат кўрсатишга мўлжалланган объектлар ва кўкаламзорлашган ҳудудлар жойлаштирилиши.

57

Турар жой зоналарини режалаштиришда қуйидагилар жойлаштирилиши лозим:

кўп қаватли (кўп квартирали) уй-жойлар мавзелари;

томорқали (блокланган ва якка тартибдаги) уй-жойлар даҳалари;

аралаш қурилиш ҳудудлари — функционал мақсадларига кўра (жамоат-турар жой, ишлаб чиқариш-турар жой) ҳамда режавий тузилишига кўра (кўп квартирали ва томорқали (якка тартибдаги) уй-жойлар) ташкил этган ҳудудлар.

58

Турар жой зоналарида қуйидагиларни жойлаштиришга йўл қўйилади:

алоҳида турган, биргаликда қурилган, биргаликда-қўшимча қилиб қурилган ёки қўшимча қилиб қурилган ижтимоий ва маданий-маиший объектларни;

автотураргоҳларни;

ибодатхоналарни (масжидлар, черковлар, синагогалар ва ш.к.).

59

Қишлоқ аҳоли пунктларида турар жой зоналарининг режавий тузилмаси ишлаб чиқариш объектларининг жойлашуви ва уларнинг ўзаро боғланишини ҳисобга олган ҳолда ташкил этилиши лозим.

I — III тоифали автомобиль йўллари, шунингдек қишлоқ хўжалиги техникаси юриши учун мўлжалланган йўллар қишлоқ аҳоли пунктларининг турар жой зоналарини кесиб ўтишига йўл қўйилмайди.

2-§. Кўп квартирали турар жой ҳудудлари

60

Турар жой зоналарининг ўлчамларини аниқлашда ҳамда турар жой фондини ҳисоблашда ва тузилмасини белгилашда аҳолининг демографик таркиби, ҳар бир оилани уй-жой билан таъминланиши заруратидан келиб чиқиб, мавжуд ва истиқболда уй-жой билан таъминланганлик даражаси тўғрисидаги статистик ва прогноз қилинган маълумотлар таҳлили асосида аниқланиши керак.

61

Ҳисоблаш учун аҳолининг турар жой билан таъминланиш даражаси (ижтимоий норма) киши бошига 16 m² кам бўлмаган миқдорида қабул қилиниши лозим.

62

Турар жой зоналарининг майдонлари 1000 киши аҳолига ҳисобланган қуйидаги кўрсаткичлар бўйича қабул қилиниши лозим.

а) шаҳарларда:

томорқали (якка тартибдаги) уй-жойлар учун — 20 — 25 hа;

кам қаватли (томорқасиз) уй-жойлар учун — 10 — 15 hа;

ўрта ва кўп қаватли уй-жойлар учун — 8 hа;

баланд ва юқори қаватли уй-жойлар учун — 7 hа;

б) қишлоқ аҳоли пунктларида:

томорқали (якка тартибдаги) уй-жойлар учун — 40 hа;

кам қаватли (томорқасиз, хўжалик қурилмалари билан) уй-жойлар учун — 20 — 25 hа;

кам ва ўрта қаватли (хўжалик қурилмаларисиз) ) уй-жойлар учун — 10 — 15 hа.

Экстремал табиий-иқлимий шароитларга эга бўлган ҳудудлар (чўл, тоғли жойлар) учун ушбу кўрсаткичлар 30 фоизгача ўзгартирилишига йўл қўйилади.

63

Турар жой зоналарини режалаштиришда уларда жойлаштириладиган бинолар турлари, қаватлар сони ва зичлиги, ҳудуднинг тарихий-маданий, табиий-иқлимий ва бошқа маҳаллий хусусиятлардан келиб чиқиб белгиланиши керак.

64

Турар жой зоналари таркибида қуйидаги кичик зоналар ёки уларнинг аралаш зоналари ташкил этилишига йўл қўйилади:

баланд ва юқори қаватли турар жой бинолари зоналари;

ўрта ва кўп қаватли турар жой бинолари зоналари;

кам қаватли турар жой бинолари зоналари;

якка тартибдаги (шу жумладан блокланган) уй-жойлар зоналари.

65

Турар жой зоналарини ташкил этишда, турар жой қурилиши ҳажмини ҳисоблашда, турар жой бинолари турларини танлашда оилаларнинг демографик таркиби ҳамда аҳолининг анъанавий турмуш тарзи ҳисобга олиниши керак.

66

Шаҳарда қуриладиган турар жой биносининг умумий майдони (ерустидаги барча қаватларнинг фойдали майдонлари йиғиндиси) ушбу турар жой биносини қуриш учун ажратилган ер участкаси майдонига нисбати (УМН) тўрт ярим баробардан ошмаслиги лозим.

Турар жой зоналарида турар жой биноларининг УМН коэффициентлари шаҳар бош режаларида белгиланиши керак.

67

Турар жой биноларнинг қулайлик даражаси ШНҚ 2.08.01-24 ҳамда қуйидаги 1-жадвалда кўрсатилган турлари бўйича қабул қилиниши керак.

(67-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

1-жадвал
Турар жой биноси ва квартиранинг қулайлик даражаси бўйича турлариКвартиранинг норматив майдони, бир кишига, m2Квартирада яшовчиларни ҳисоблаш формуласиТурар жой қурилишининг умумий ҳажмидаги улуши, фоиз
Бизнес синф40k = n + 215
Эконом синф30k = n + 150
Муниципал20k = n30
МахсусШНҚ 2.08.01-24 бўйичаk = n — 15

Изоҳлар:

1. k — квартирадаги хоналарнинг сони, n — истиқомат қилувчилар сони.

2. Кўрсаткичлар лойиҳадаги ҳисобий давр учун белгиланган.

3. Ушбу кўрсаткичлар ҳисоб-китоб учунгина фойдаланилади.

68

Турар жой билан таъминланганлик даражасининг ўртача ҳисобий кўрсаткичи қулайликнинг турли даражасига эга уй-жой (хонадон)ларнинг ўзаро нисбатига боғлиқ ҳолда ҳисоб-китоблар асосида аниқланиши керак.

69

Юқори ва баланд қаватли турар жой бинолари қурилиши энг йирик ва йирик шаҳарларда, техник-иқтисодий асосланишларга биноан амалга оширилиши керак.

70

Ўрта қаватли турар жой бинолари катта ва йирик шаҳарлар учун қурилишнинг асосий тури сифатида қўлланилиши лозим.

71

Кам қаватли турар жой бинолари ҳамда якка тартибдаги уй-жойлар ўрта ва кичик шаҳар, шаҳарчалар ва қишлоқ аҳоли пунктлари учун қурилишнинг асосий тури сифатида қўлланилиши керак.

72

Кам қаватли, юқори қурилиш зичлигига эга турар жой бинолари қаватлар сони бўйича чекловлар белгиланган ҳудудларда ҳамда юқори қурилиш зичлигига эришиш мақсадида қўлланилиши керак.

73

Қишлоқ аҳоли пунктларининг турар жой зоналарида томорқали (якка тартибдаги), коттеж ва блокланган уй-жойлар ҳамда кам қаватли кўп квартирали турар жой бинолари қурилиши лозим.

74

Уй-жой (хонадон) қошидаги томорқа ерларининг ўлчамлари уй-жой турлари ва маҳаллий шароитлардан келиб чиқиб белгиланиши, бироқ 200 m² кам бўлмаслиги лозим.

75

Якка тартибда уй-жой қуриш (томорқа ва уй-жойни ободонлаштириш) учун ер участкаларининг ўлчамлари 400 m² га тенг қилиб қабул қилиниши лозим.

76

Турар жой зоналарида реконструкция (реновация) қилиниши режалаштирилган ҳудудларда мавжуд турар жой ва жамоат бинолари сақланиб қолиниши ёки янгиланиши керак.

Бундай ҳудудларда ушбу ШНҚ талабларига риоя қилган ҳолда янги бино ва иншоотлар қурилиши, мавжуд турар жой ва жамоат биноларининг пастки қаватларидан фойдаланиш мақсадларини ўзгартирилиши, бинолар устига янги қават ёки мансарда қаватларини қурилиши, ерусти ва ерости маконларидан фойдаланиш лозим.

77

Тарихий зоналарда реконструкция ёки реновация қилинадиган турар жой бинолари устига тарихий муҳитнинг умумий услубий бирлигини ҳисобга олган ҳолда, маданий мерос объектларининг тарихий визуал-ландшафтини сақлаб қолган ҳолда мансардали қаватларни қуришга йўл қўйилади.

78

Турар жой биноларидан турар жой ва бошқа мақсадли (жамоат, ишлаб чиқариш) биноларгача бўлган оралиқ масофалар яшаш хоналарига қуёш нурининг тушиши ва табиий ёритилиши даражасининг СанҚваН 0102-25 ва ШНҚ 2.08.01-24 да белгиланган инсоляция нормаларига мувофиқлиги, шунингдек яшаш хоналаридан ёнидаги ҳовлиларнинг сатҳи кўринмаслиги шартларини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиниши керак.

Бунда, мазкур ШНҚнинг 18-бобида ва ШНҚ 2.01.02-04да ёнғинга қарши масофалар бўйича талабларга риоя этиш лозим.

(78-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

79

Уч ва ундан юқори кўп қаватли турар жой бинолари ва барча ётоқ ўринлари мавжуд бўлган бинолар орасидаги масофалар қуйидаги 2-жадвалга мувофиқ қабул қилиниши керак.

(79-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

2-жадвал
2-бино баландлиги Н2Йўл тарафдаги ҳудуд чегарасигача бўлган масофаДеворда деразалари бор бино тарзи (бинонинг узун томони)Деворда деразалари бор бино ён тарзиДеворда деразалари йўқ бино ён тарзиҚўшни тараф ҳудуд чегарасигача бўлган масофа
1-бино баландлиги Н1
Йўл тарафдаги ҳудуд чегарасигача бўлган масофа-Н2 • 0,25Н2 • 0,25Н2 • 0,25-
Деворда деразалари бор бино тарзи (бинонинг узун томони)Н1 • 0,25Нmax • kй2× Нmax • 0,32× Нmax ×0,3Н1× kй/2
Деворда деразалари бор бино ён тарзиН1 • 0,252× Нmax • 0,3(Н1+ Н2) • 0,3*(Н1+ Н2) • 0,25*Н1 • 0,25*
Деворда деразалари йўқ бино ён тарзиН1 • 0,252× Нmax • 0,3(Н1 + Н2) • 0,25*(Н1+ Н2) • 0,15*Н1 • 0,25*
Қўшни тараф ҳудуд чегарасигача бўлган масофа-Н2 • kй/2Н2 • 0,25*Н2 • 0,25*-

* оловбардошлиги I ёки II даражали бўлган бинолар орасидаги масофаларни ҳисоблашда қўлланилади (бунда, ҳисобланган қиймат 6 m дан кам бўлмаслиги керак); ёнғинга бардошлилигининг бошқа даражали бинолар орасидаги масофа ушбу

Изоҳлар:

1. Н — лойиҳалаштирилган бинонинг баландлиги (ер сатҳидан энг юқори қаватнинг томёпмасигача бўлган ўлчам).

2. Иккита бино орасидаги масофани ҳисоблаш учун йўналиш коэффициенти (kй) ушбу ШНҚнинг 2-иловаси бўйича қабул қилинади.

3. Ёпиқ ички ҳовлиси бор турар жойларда биноларнинг ички фасадлари орасидаги масофа Нmax • 2,3 қийматида қабул қилиниши керак.

4. Мансарданинг вертикал ташқи девори 1,5 m дан кам ва томнинг қиялиги 60º дан кам бўлганда мансарданинг баландлиги бинонинг баландлигига киритилмайди.

5. Мавжуд мавзелар ва кичик даҳаларнинг кўп квартирали турар жой бинолари оралиғида болалар ўйин майдончалари, катталар дам олиш майдончалари, воркаут майдончалари, кийим-кечак қуритиш майдончалари ҳамда автотураргоҳлардан ташқари бошқа объектларнинг жойлаштирилишига йўл қўйилмайди.

6. Кўп қаватли турар жой бинолар ва якка тартибдаги уй-жойлар орасидаги энг кам масофа кўп қаватли турар жой биносининг баландлигидан кам бўлмаслиги керак. Ойнаси бўлмаган томонидан масофани икки баробаргача қисқартиришга йўл қўйилади.

7. Реконструкция, реновация ва мураккаб шаҳарсозлик шароитларда СанҚваН 0102-25га мувофиқ инсоляция нормалари таъминлаганда ушбу жадвалда келтирилган масофаларни икки баробаргача қисқартиришга йўл қўйилади.

8. Фаоллиги 8 балл ва ундан юқори бўлган сейсмик ҳудудларда турар жой биноларнинг узун (параллель) томонлари орасидаги масофа энг баланд бинонинг икки баравар баландлигидан кам бўлмаслиги лозим.

BIMFAB eslatmasi: «*» izohi manbada «… бинолар орасидаги масофа ушбу» so‘zi bilan tugaydi (davomi yo‘q) — o‘zgartirmasdan keltirildi.

80

Марказлашган канализация тармоғи бўлмаган ҳудудларда ҳовли ҳожатхоналари турар жой ва таълим муассасалари биноларидан, болалар ва катталарнинг дам олиш майдончаларидан 20 m дан, якка тартибдаги уй-жой томорқаларида — 10 m дан, сув таъминоти манбаи (қудуқ)гача эса — 25 m дан кам бўлмаган масофада жойлаштирилиши керак.

81

Турар жой ҳудудларидан шаҳарсозлик жиҳатдан фойдаланиш самарадорлигининг асосий мезони турар жой фондининг зичлиги бўлиб, у қуйидаги параметрлар билан тартибга солинади:

уй-жой фондининг зичлиги — 1 ha ҳудудга уй-жой фондининг умумий майдони (қаватлари бўйича) жами миқдори, m2/ha;

1 ha ҳудудга тўғри келадиган квартиралар сони;

УМН коэффициенти — фоизда, бирлик улуши.

82

Турар жой фондининг зичлиги қуйидаги 3-жадвал бўйича қабул қилиниши керак.

3-жадвал
Қурилиш типиУй-жой фондининг зичлиги, m2 умумий майдони/ha дан кам бўлмаган
Кўп квартирали:
баланд ва юқори қаватли6700 — 7500
кўп қаватли6000 — 6700
ўрта қаватли4200 — 6000
кам қаватли2200 — 4200
Томорқали (блокланган ва якка тартибда):
зичлиги юқори бўлган (участкалари 0,02 — 0,04 ha)1800
зичлиги ўртача бўлган (участкалари 0,04 — 0,10 ha)1200
зичлиги паст бўлган (участкалари 0,10 — 0,15 ha)1000
Аралаш қурилган:
зичлиги юқори бўлган2500
зичлиги ўртача бўлган1000

Изоҳлар:

1. Турар жой туманларида туман ва шаҳар аҳамиятига молик жамоат ва ишлаб чиқариш объектларининг жойлашувини инобатга олиб улардаги зичликни 20 фоизгача пасайтириш керак.

2. Ҳудудларни қуриш тўғрисидаги шаҳарсозлик ҳужжатларида турар жой фондининг зичлиги ушбу жадвалда келтирилгандан ҳамда бош режаларда қабул қилинган зичликдан юқори бўлмаслиги керак.

3. Турар жой фондининг зичлигини аниқлашда турар жой ҳудудида жойлашган турар жойлар, таълим муассасалари, кундалик хизмат кўрсатиш объектлари, кўкаламзорлар ва автотураргоҳларнинг ер майдонлари қўшиб ҳисобланиши керак.

Ҳисобланадиган ҳудуд таркибига туман ва шаҳар аҳамиятига молик бўлган объектларнинг ҳудудлари қўшилмайди.

4. Турли хил қаватли бинолар қурилишларида турар жой фондининг зичлиги қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:

формула

бу ерда а1, а2, а3 — лойиҳада қабул қилинган қаватлиликдаги турар жой биноларининг умумий майдони, мавзенинг барча турар жой бинолари умумий майдонидан фоизларда;

н1, н2, н3 — турар жой фондининг қабул қилинган бинолар қаватлигига боғлиқ бўлган зичлиги, m2/ha.

83

Шаҳарларда реконструкция ва реновация шароитида турар жой фондининг зичлиги тегишли асослаш билан ўзгартирилишига йўл қўйилади.

84

Кўп қаватли комплекс қурилишда мавзеларнинг ҳисобий аҳоли зичлиги 400 киши/ha дан ошмаслиги лозим.

85

Турар жой бинолари, таълим муассасаларининг участкалари, маиший хизмат кўрсатиш объектлари, кўкаламзорлар, автотураргоҳлар эгаллаган ҳудудларнинг улуши уй-жой фондининг қабул қилинган зичлигига, турар жой биноларининг жойлашиши ва типологиясига, меъморий-режавий ечимларига боғлиқ бўлиши керак.

86

Кўп квартирали уй-жойлари бўлган турар жой зоналарининг кўкаламзорлаштирилган ҳудудлари майдони (мактаб ва мактабгача таълим ташкилотлари участкаларини ҳисобга олмаганда) мавзе ҳудуди майдонининг 25 фоиздан кам бўлмаслиги керак.

87

Дам олиш ва болалар майдончалари ҳамда пиёдалар йўлакларининг майдонлари агарда уларнинг майдони участка умумий майдонининг 30 фоиздан ортиқ бўлмаган қисмини ташкил этганда кўкаламлаштирилган ҳудудларнинг таркибига қўшиб ҳисобланиши керак.

88

Турар жой мавзе (даҳа, маҳалла)ларида қуйидаги умумий фойдаланишдаги майдончалар бўлиши керак:

мактабгача ёшдаги болалар учун;

мактаб ёшидаги болалар ўйнаши учун;

катта ёшдаги аҳолининг дам олиши учун;

жисмоний тарбия машғулотлари билан шуғулланиш учун;

маиший чиқиндиларни йиғиш учун;

ит ва бошқа уй ҳайвонларини сайр қилдириш учун;

велосипед ва бошқа мобил воситаларни (самокат, ногиронлиги бўлган шахслар ва болаларнинг аравачалари) сақлаш учун.

89

Майдончаларнинг ўлчамлари ҳамда турар жой ва жамоат биноларигача масофалар қуйидаги 4-жадвалига мувофиқ қабул қилиниши лозим.

4-жадвал
МайдончаларМайдончаларнинг ўлчамлари, m2/кишиМайдончалардан турар жой ва жамоат биноларигача энг кам масофалар, m
Мактабгача ва кичик ёшдаги мактаб болаларининг ўйнаши учун0,710
Катта ёшдаги аҳолининг дам олиши учун0,16
Жисмоний тарбия машғулотлари билан шуғулланиш учун2,010 — 40
Хўжалик мақсадлари учун0,320
Автотураргоҳлар0,829-жадвалга мувофиқ
Ит ва бошқа уй ҳайвонларини сайр қилдириш учун-40
Кийим-кечак қуритиш учуннормаланмайди
90

Чанг бўронлари мунтазам содир бўладиган ҳудудларда хўжалик мақсадлари учун ёпиқ иншоотлар қурилганда хўжалик майдончалари ўлчамларини, шунингдек мавзе миқёсида спорт-соғломлаштириш мажмуалари шакллантирилганда, болаларнинг ўйнаш майдончалари, катталарнинг дам олиши жойлари ҳамда жисмоний тарбия машғулотлари билан шуғулланиш учун майдончалар ўлчамларини икки баробаргача қисқартиришга йўл қўйилади.

91

Болаларнинг ўйнаш майдончалари, катталарнинг дам олиши жойлари ҳамда жисмоний машғулотлари билан шуғулланиш майдончаларини умумлаштиришга йўл қўйилади, бунда майдончаларнинг юзаси 150 m2 дан кам бўлмаслиги лозим.

92

Уй-жой қурилишининг зичлиги юқори бўлган (7000 m2/hа дан ортиқ) ҳудудларда белгиланган кўрсаткичларга эришиш учун болаларнинг ўйнаш майдончаларини, катталарнинг дам олиши жойларини ва жисмоний машғулотлари билан шуғулланиш майдончаларини ерости ва ярим ерости иншоотларнинг томларига жойлаштириш ҳамда томларни кўкаламзорлаштириш (газонлар, саёз илдизли буталар) усулларидан фойдаланиш керак.

93

Чиқинди тўплаш майдончаларидан турар жой бинолари, жисмоний тарбия машғулотлари билан шуғулланиш, болаларнинг ўйнаш майдончалари ҳамда катта ёшдаги аҳолининг дам олиш жойларигача, шунингдек таълим, соғлиқни сақлаш ва умумий овқатланиш муассасаларигача бўлган масофа 25 m дан кам бўлмаган, турар жой биносининг энг узоқ кириш жойигача 100 m дан ортиқ бўлмаган масофада жойлаштирилиши лозим.

3-§. Томорқали уй-жойлар ҳудудлари

94

Томорқали (якка тартибдаги) уй-жойлар ҳудудлари аҳоли пунктларининг бош режаларига мувофиқ режалаштирилиши керак.

Бунда, ҳудуддан фойдаланиш самарадорлигини, аҳоли пунктларининг хусусиятларини, турар жой биноларининг типологиясини, ривожланиш омилларини ва ҳудуднинг аҳоли пункти таркибида жойлашувини ҳисобга олиш керак.

95

Аҳоли пунктлари ерларини иқтисод қилиш мақсадида ерларнинг шаҳарсозлик қийматини ҳисобга олган ҳолда, ҳудудларни реконструкция қилиш шароитида тегишли асослашларга таяниб томорқалар ўлчамлари кичрайтирилган ўлчамларда қабул қилиниши лозим.

96

Якка тартибдаги уй-жой участкаларининг камида 30 фоизи кўкаламзорлаштирилган (томорқадан иборат бўлиши) бўлиши лозим. Участкадаги дарахтлар уларнинг баландлигига қараб қўшни чегарасидан 1 — 3 m узоқликда экилиши керак.

97

Якка тартибдаги уй-жойлар учун томорқалар ўлчамлари ва шакли биноларнинг чизиқли қурилиш зичлиги ва зарур бўлган хўжалик қурилмалари жойлаштирилишини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.

98

Ер участкасининг олд ўлчами (кенглиги) режадаги уйнинг асосий фасадининг узунлигига ҳамда қўшни биноларгача белгиланган маиший, санитария ва ёнғин хавфсизлиги масофаларига қараб, участканинг чуқурлиги эса турар жой биносидан хўжалик қурилмаларигача бўлган санитария масофалари уларнинг фаолият мақсади ва ҳажмига қараб белгиланиши керак.

99

Якка тартибдаги уй-жой зоналари ва боғдорчилик-узумчилик ширкатларидаги турар жой бинолари деразаларидан қўшни ер участкаларида жойлашган хўжалик (ёрдамчи) қурилмалари (омбор, гараж, ҳаммом) ҳамда чорва ва паррандаларни сақлаш жойларигача оралиқ масофалар СанҚваН 0339-16га мувофиқ қабул қилиниши лозим.

100

Ер участкаси чегарасидан турар жой биноси деворигача бўлган масофа 3 m дан, хўжалик биноларигача — 1 m дан кам бўлмаслиги керак.

Ушбу оралиқ масофа турар жойларни чангдан, шовқиндан ва транспортдан чиқувчи зарарли газлардан иҳоталаш мақсадида кўкаламзорлаштириш учун фойдаланилиши керак.

101

Чегарадош томорқалардаги уй-жой бинолари ва хўжалик қурилмалари ёнғин хавфсизлиги ва зилзилабардошлик талабларини ҳисобга олган ҳолда бирлаштирилиши (блокировка қилиниши)га йўл қўйилади.

102

Чегарадош ер участкалардаги уй-жой бинолари ва хўжалик қурилмалари томларининг нишаблигини ёғингарчиликдан ҳосил бўладиган сувларни қўшнининг участкасига тушмайдиган қилиб йўналтирилиши лозим.

103

Кўчаларнинг қизил чизиқлари ва қурилишни тартибга солиш чизиқларида хўжалик қурилмалари қурилишига йўл қўйилмайди.

104

Якка тартибдаги уй-жойлар зоналарида чиқиндиларни тўплаш майдончалари қурилишини режалаштириш лозим.

105

Якка тартибдаги уй-жой участкаларида савдо, ижтимоий ва маиший хизмат кўрсатиш объектларини жойлаштиришга йўл қўйилади.

106

Бир томорқада икки ва уч оилага мўлжалланган уй-жойлар блокланиб қурилишига йўл қўйилади.

107

Туризм салоҳиятига эга бўлган аҳоли пунктларида якка тартибдаги уй-жой участкаларида (этно, агро, эко, гастрономик) туризм доирасида жисмоний шахсларнинг вақтинча яшаши учун мўлжалланган меҳмон уйларини жойлаштиришга йўл қўйилади.

108

Қишлоқ аҳоли пунктларида турар жой фондининг зичлиги қуйидаги 5-жадвал бўйича қабул қилиниши керак.

5-жадвал
Уй-жойлар турлариТурар жой фондининг зичлиги, m2 ум.майдони/ha дан кам бўлмаган
1. 1-2 қаватли уй-жойлар ер участкалари майдони, m2:
1200400
1000500
800600
600700
400800
2. Бирлаштирилган (блокланган) уй-жойлар ер участкалари майдони, m2:
600700
4001000
3. Томорқаси бўлмаган секцияли уй-жойлар ер участкалари майдони, m2:
21800
32300
42500
52600

Изоҳлар:

1. Истиқомат қилиш ҳудудида яшовчилар учун уй-жойлар, чорва ва паррандалар, транспорт воситалари ва бошқа маиший эҳтиёжлар учун хўжалик бинолари бўлганда, ушбу жадвалнинг 3-бандида кўрсатилган уй-жой фонди зичлигини 20 фоизгача камайтиришга йўл қўйилади.

2. Уй-жой фондининг зичлигини ҳисоблашда аҳоли пунктлараро аҳамиятга эга бўлган муассасалар ва хизмат кўрсатиш ташкилотларининг ер участкалари ҳисобга олинмайди.

3. Реконструкция шароитида ушбу жадвал кўрсаткичларини тегишли техник-иқтисодий ҳисоб-китобларга кўра ўзгартиришга йўл қўйилади.

4-§. Аралаш қурилиш ҳудудлари

109

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларда аралаш қурилиш ҳудудлари жамоат, ишлаб чиқариш объектлари ва кўкаламзорларни ўз ичига олган турар жой даҳаларидан иборат бўлиши, реконструкция шароитида эса уларнинг таркибида илм-фан ва таълим муассасалари, бизнес объектлари жойлаштирилиши мумкин.

110

Аралаш қурилиш ҳудудларида участка майдони 0,5 hа дан ортиқ бўлмаган, ижтимоий-амалий ва маиший-коммунал мақсадларга эга объектлар, шунингдек ўз ҳудудидан ташқаридаги атроф-муҳитга зарарли таъсир кўрсатмайдиган (шовқин, тебраниш, магнит майдонлари, радиация таъсири, тупроқ, ҳаво, сувнинг ифлосланиши ва бошқа зарарли таъсирлар) саноат, коммунал ва омборхона объектларини жойлаштиришга йўл қўйилади.

111

Қишлоқ аҳоли пунктларининг аралаш зоналарида СанҚваН 0103-25га мувофиқ кенглиги 50 m дан ортиқ бўлган санитария-муҳофаза зонаси ташкил этилиши талаб этилмайдиган кичик корхоналар ва қишлоқ хўжалиги объектларини жойлаштиришга йўл қўйилади.

(111-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

112

Аралаш зоналарда турар жой ва жамоат бинолари, илм-фан, таълим ва хизмат кўрсатиш муассасалари, саноат корхоналари ва ишлаб чиқариш ва бизнес объектларини (участка майдони 5 hа дан катта бўлмаган) жойлаштиришга йўл қўйилади.

Бундай зоналарда ишлаб чиқариш жараёнида портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўлмаган, турар жой ва жамоат бинолари учун белгиланган шовқин, тебраниш, электромагнитли ва ионловчи нурланишларни вужудга келтирмайдиган, атмосфера ҳавосини, ерусти ва ерости сувларини ифлослантирмайдиган ишлаб чиқариш объектлари жойлаштирилиши керак.

Улар учун белгиланган санитария-муҳофаза зоналарининг кенглиги 50 m дан ошмаслиги, ҳудудларига темир йўл изларининг кирмаслиги, шунингдек юк автомобилларининг оқими бир суткада (бир йўналишга) 50 дан ортиқ бўлмаслиги лозим.

113

Аралаш зоналарда мавжуд турар жой ва ишлаб чиқариш бино-иншоотларини реконструкция қилишда корхоналарнинг атроф-муҳитга салбий таъсирини бартараф қилиниши (технологик қайта жиҳозлаш орқали зарарсиз жараёнларга ўтиш, қувватларни камайтириш, корхонанинг алоҳида ишлаб чиқариш йўналишлари ихтисосини ўзгартириш ёки уни саноат зонасига кўчириш) керак.

114

Аралаш зоналар учун шаҳарларда майдони — 10 hа, қишлоқ аҳоли пунктларида — 3 hа дан кам бўлмаган ҳудудлар ажратилиши лозим.

6-боб. Ижтимоий-амалий зоналар

115

Ижтимоий-амалий зоналарда амалий, молиявий, ижтимоий фаоллик марказларини, соғлиқни сақлаш, маданият, савдо, умумий овқатланиш, маиший хизмат кўрсатиш ва бизнес объектларини, давлат таълим муассасаларини ва нодавлат таълим ташкилотларини, маъмурий, илмий-тадқиқот муассасаларини, диний ташкилотлар (масжидлар, черковлар, синагогалар, ибодатхоналар) ва иншоотларни, ижтимоий соҳа объектларини, шунингдек автотураргоҳларни жойлаштиришга йўл қўйилади.

116

Ижтимоий-амалий зоналар таркибига маданий мерос объектларини киритишга йўл қўйилади. Бундай биноларда маданий (музей, кутубхона, ўқув марказлари) ҳамда туризмга оид (этнографик, косибчилик ва миллий ҳунармандчилик устахоналари) объектларни жойлаштириш лозим.

117

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларнинг ижтимоий-амалий зоналари таркиби умумшаҳар маркази, режалаштириш туманларининг марказлари, турар жой туманлари марказлари, маҳаллий (мавзе, даҳа, маҳалла) марказлари, бирламчи хизмат кўрсатиш марказлари, дам олиш зоналари марказларидан иборат бўлиши керак.

118

Йирик ва катта шаҳарларда барпо этиладиган маъмурий туманлар марказлари режалаштирилиши ёки турар жой туманлари марказлари билан умумлаштирилиши лозим.

119

Маданий мерос объектлари бўлган аҳоли пунктларда барпо этиладиган умумшаҳар марказлари аввалдан шаклланган тарихий муҳит яхлитлигини таъминлаши лозим.

120

Йирик ва катта шаҳарларда истиқомат қилиш ҳудудлари бўлакларга бўлинганда умумшаҳар марказларига шаҳар аҳамиятидаги кичик марказлар қўшилиши лозим.

121

Ўрта ва кичик шаҳарларда ягона умумшаҳар марказлари шакллантирилиб, улар таркибига истиқомат қилиш ҳудудларининг маҳаллий (мавзе, даҳа, маҳалла) марказлари киритилиши керак.

122

Аҳолига хизмат кўрсатиш марказлари тизимини шакллантиришда турли даражадаги марказларнинг ўзаро таъсирини ҳамда қуйидаги 6-жадвалда келтирилган ҳисобий хизмат кўрсатиш доирасидаги аҳоли сонини ҳисобга олиш лозим.

6-жадвал
Аҳоли пунктларининг турлариЖамоат маркази ва хизмат кўрсатувчи аҳоли сони, минг киши
Умумшаҳар марказиРежалаштириш тумани маркази, 100 — 300Турар жой тумани маркази, 25 — 80Маҳаллий хизмат кўрсатиш маркази (мавзе), 5 — 15Бирламчи турар жой бирлиги маркази (маҳалла), 1 — 3
Йирик шаҳар+*++++
Катта шаҳар+*+++
Ўрта шаҳар+**++
Кичик шаҳар+**+
Шаҳарчалар ва қишлоқ аҳоли пунктлари++
Аҳоли пункти ичида турли даражадаги марказларнинг хизмат кўрсатиш бўйича ҳисобий радиуслариПиёда ёки транспортда етиб олиш, 45 minПиёда ёки транспортда етиб олиш, 45 min800 — 1500 m, пиёда етиб олиш, 15 — 20 min500 m гача, пиёда етиб олиш, 5 — 10 min150 — 300 m, пиёда етиб олиш, 1,5 — 5 min

Изоҳлар:

1* — 1,5 — 2,0 h лик транспорт қатнови доирасидаги шаҳар атрофида истиқомат қилувчи аҳолининг 10 фоизга хизмат кўрсатишни ҳисобга олган ҳолда.

2** — 45 — 60 min ли транспорт қатнови доирасидаги шаҳар атрофида истиқомат қилувчи аҳолининг 20 фоизга хизмат кўрсатишни ҳисобга олган ҳолда.

3. Чўл ва тоғли ҳудудларда жойлашган аҳоли пунктлари учун шу марказларгача пиёда етиб олиш вақти 20 — 25 фоизга ўзгартирилиши керак.

123

Ижтимоий-амалий зоналари, жойлашаётган объектлар таркиби ва биноларнинг турларига қараб кўп функцияли (умумшаҳар ва туман) ва ихтисослашган зоналарга ажратилиши керак.

124

Ижтимоий-амалий зоналарни аҳоли пунктининг марказий қисмларида, магистраль кўчаларга, жамоат транспорти тугунларига, саноат корхоналари ва бошқа оммавий қатновли объектларга туташ ҳудудларда шакллантириш лозим.

125

Кўп функцияли ижтимоий-амалий зоналарда, уларнинг функцияларни амалга оширишга монелик қилмайдиган ҳажмда кўп қаватли турар жой бинолари жойлаштирилишига йўл қўйилади. Бунда, турар жой биноларининг пастки қаватлари ёки стилобат қисмларида ижтимоий-амалий зоналарнинг функционал мақсадларига мос келувчи тижорат ва бизнес объектлари бўлиши керак.

126

Кўп функцияли ижтимоий-амалий зоналар минимал ўлчамли ер участкаларида жойлашиши ва кенг таркибли функцияларга эга ижтимоий марказлар кўринишида шаклланиши керак. Уларда асосан савдо ва умумий овқатланиш муассасалари, бошқарув, бизнес, фан, маданият ҳамда шаҳар ва туман аҳамиятига молик объектлар, хизмат кўрсатиш соҳасига доир муассасалари бўлган турар жой бинолари, шунингдек катта ер участкалари талаб қилмайдиган (1,0 ha дан катта бўлмаган) ва санитария-муҳофаза зонасининг кенглиги 25 m дан ортиқ бўлмаган корхоналар жойлаштирилиши керак.

127

Ижтимоий-амалий зоналар аҳоли пункти миқёсидаги марказлар тизимини шакллантириши, маҳаллий марказларнинг, шу жумладан маҳаллаларнинг бир қисми бўлиб, турар жой ва бошқа функционал зоналарда алоҳида ажратилган участкалар кўринишида шакллантирилиши керак.

128

Маҳалладаги кўкаламзорлаштирилган ҳудудларнинг улуши марказ ҳудудининг камида 25 фоизни ташкил қилиши керак.

Автотураргоҳлар марказнинг исталган жойидан 100 m, жамоат ҳожатхоналари — 200 m масофада ёки бинолар таркибида жойлаштирилиши лозим.

129

Кўп функцияли ижтимоий-амалий зоналарнинг майдонлари йириклаштирилган кўрсаткичлар асосида, бир киши ҳисобига, m² да ҳисобланиши керак:

энг йирик, йирик ва катта шаҳарларда — 2 — 5;

ўрта шаҳарларда — 5 — 10;

кичик шаҳарларда, шаҳарчаларда ва қишлоқ аҳоли пунктларида — 10 — 20.

130

Маданий мерос объектлари бўлган аҳоли пунктларида мавжуд тарихий муҳитнинг яхлитлигини сақлаб қолган ҳолда ва маданий мерос объектларининг муҳофаза қилиш зоналарининг режимларига риоя қилган ҳолда умумшаҳар марказининг ядросини шакллантириш керак.

Бунда, атроф-муҳитнинг комплекс фаоллигини таъминлаган ҳолда жамоат-тарихий бинолар билан бир қаторда турар жой биноларини сақлаш, тиклаш ва ривожлантириш лозим.

131

Тарихий зоналардаги турар жой биноларининг турлари ва қаватлари сони маданий мерос объектлари бўлган аҳоли пунктнинг функционал ва меъморий-макон хусусиятларини, унинг тарихий-маданий анъаналарини очиб берадиган ҳамда мавжуд биноларни реконструкция қилиш бўйича талабларни, шунингдек ерусти ва ерости маконидан фойдаланиш қоидаларини белгилайдиган тарихий-шаҳарсозлик тадқиқотларга асосланган ҳолда ишлаб чиқилган лойиҳада кўрсатилиши керак.

132

Ижтимоий соҳа объектлари зоналари маъмурий, тиббий, илмий, таълим, савдо (шу жумладан ярмаркалар, буюм ва кийим-кечак бозорлари), кўргазмалар, спорт ва бошқа объектларни ўз ичига олган шаҳар аҳамиятига эга ихтисослашган марказлар сифатида шакллантирилиши лозим.

Ушбу зоналарни жойлаштиришда уларнинг фаолияти хусусиятлари, ҳудудга бўлган эҳтиёжлари, катта сиғимли автотураргоҳларни ташкил этиш, ривожланган транспорт ва муҳандислик инфратузилмаларини яратиш зарурати, шунингдек атроф-муҳит ва қўшни бино-иншоотларга таъсир даражаси ҳисобга олиниши керак.

133

Ихтисослашган марказлар аҳоли пунктлари чегарасида ёки уларнинг ташқарисида жойлаштирилишига йўл қўйилади.

134

Томорқали (якка тартибдаги) турар жой зоналари бўлган кичик аҳоли пунктларининг турар жой зоналарида қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш бўйича кичик корхоналарни ва бошқа ишлаб чиқариш объектларни ташкил этишга йўл қўйилади.

135

Ижтимоий-амалий зоналар кўкаламзорлаштирилган ҳудудлар билан узвий боғланишни лозим. Бу зоналар доирасида кўкаламзорлаштирилган ҳудудлар камида 25 фоизни ташкил этиши керак.

Маданий мерос объектлари мавжуд бўлган ҳудудларда шаклланган ҳолатдан келиб чиқиб ушбу кўрсаткич 25 фоиздан кам бўлишига йўл қўйилади.

136

Умумшаҳар ва туман аҳамиятига молик истироҳат боғлари ижтимоий-амалий зоналар билан туташ ҳудудларда жойлаштирилиши ва уларнинг режавий тизими билан уйғунлаштирилиши лозим.

137

Истироҳат боғлари ижтимоий-амалий зоналар билан туташ ҳудудларда жойлаштирилганда улар учун автотураргоҳларни умумлаштиришга йўл қўйилади.

138

Ижтимоий-амалий зоналарни қуйидагилар ҳисобига ривожлантириш лозим:

жамоат биноларини тубдан реконструкция ва модернизация қилиш, объектларнинг ихтисослигини ўзгартириш, қурилиш зичлигини ошириш;

хизмат кўрсатиш объектларигача етиб бориш нормаларини таъминлаган ҳолда пиёдалар алоқа йўлларини шакллантириш;

бош магистрал кўчаларда ҳаракат тезлигини таъминлаш ҳамда режалаштириш тизимларининг асосий тугунларида пиёдалар алоқа йўлларини фазовий жиҳатдан иҳоталаш;

маданий мерос объектларидан оқилона фойдаланиш.

139

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларнинг жамоат марказларида объектларни энг катта мужассамланганлиги ва мажмуалилиги билан ажралиб турувчи ядро (ўзак)ларни ажратиш лозим.

140

Ядро (ўзак)ларнинг майдони бир истиқомат қилувчига 1 — 3 m² ҳисобидан қабул қилиниши керак.

7-боб. Ишлаб чиқариш зоналари

1-§. Умумий талаблар

141

Аҳоли пунктларининг ҳудудларида ишлаб чиқаришни таъминлайдиган саноат ишлаб чиқариш ва коммунал объектлари, омборхоналар, муҳандислик ва транспортга оид инфратузилмалар объектлари, ёрдамчи ишлаб чиқаришлар жойлаштириладиган ишлаб чиқариш зоналари шакллантирилиши лозим.

Ушбу зоналарда ишлаб чиқариш корхоналарининг фаолиятини таъминлайдиган ёрдамчи биноларни ва омборхоналарни, авария-қутқарув хизмати объектларини, ишчиларга хизмат кўрсатиш муассасаларини ҳамда илмий муассасаларнинг тажриба ишлаб чиқариш объектларини жойлаштиришга йўл қўйилади.

142

Қишлоқ аҳоли пунктларида ишлаб чиқариш ҳудудларида қишлоқ хўжалиги машиналарини таъмирлаш устахоналари ва гаражлари, уруғ, ўғит, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ва чорва емлари омборлари ҳамда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш ва сақлашга ихтисослашган объектлар жойлаштирилиши лозим.

143

Ишлаб чиқариш зоналарининг режалаштириш ва қуриш лойиҳаларида тегишли ишлаб чиқариш соҳаларининг истиқболли ривожланиши бўйича прогнозларни ҳисобга олган ҳолда уларни ривожлантириш босқичлари белгиланиши керак.

144

Ишлаб чиқариш зоналари таркибига қуйидагиларни киритишга йўл қўйилади:

коммунал зоналар (коммунал ва омборхона объектлари, уй-жой-коммунал хўжалиги объектлари, транспорт объектлари, улгуржи савдо объектлари жойлашган зоналар);

саноат зоналари (темир йўл шохобча йўллари жойлашган, эни 50 m дан катта бўлган санитария-муҳофаза зоналарини ташкил этиш талаб қиладиган ишлаб чиқариш объектлари жойлашган зоналар);

ишлаб чиқаришнинг бошқа турлари, муҳандислик ва транспорт инфратузилмалари (илмий-тажриба ишлаб чиқариш зоналари, технопарклар, махсус иқтисодий ва индустриал зоналар).

145

Ишлаб чиқариш зоналарида жойлашган корхоналар ва объектларнинг хавфлилик даражаси ШНҚ 2.09.02-23 бўйича аниқланиши керак.

(145-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

146

Ишлаб чиқариш зоналари ва корхоналарнинг санитария-муҳофаза зоналари доирасида ишлаб чиқариш билан боғлиқ бўлмаган уй-жойлар, меҳмонхоналар, ётоқхоналар, боғ-дала ҳовлилар, мактабгача ва умумий ўрта таълим ташкилотлари, спорт иншоотлари, бошқа жамоат биноларини жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

Санитария-муҳофаза зоналаридан рекреация ёки қишлоқ хўжалиги мақсадлари учун фойдаланишга йўл қўйилмайди.

Корхоналарнинг санитария-муҳофаза зоналари ер майдонлари бу корхоналарнинг ҳудудлари таркибига қўшилмайди.

147

Турар жой ва ишлаб чиқариш зоналарини, ишлаб чиқариш корхоналари ва турар жой ҳудудларини аралаш жойлаштиришига йўл қўйилмайди.

148

Озиқ-овқат, тиббий, фармацевтика ҳамда санитария-муҳофаза зонаси 100 m дан кам этиб белгиланган корхоналарни зарарли ишлаб чиқариш корхоналари (металлургия, кимё, нефть кимёси ва шунга ўхшаш) ҳудудида ва уларнинг санитария-муҳофаза зоналарида жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

149

Ишлаб чиқариш зоналари функционал-режавий жиҳатдан мавзе (гуруҳ)лар кўринишида ташкил этилиши, шунингдек уларнинг таркибига кирувчи асосий ва ёрдамчи ишлаб чиқариш бино-иншоотлари корхонанинг юк обороти ва транспорт тури, қурилиш босқичлари ҳамда қувватларни ўзлаштириш навбатларини инобатга олган ҳолда ШНҚ 2.09.17-24га мувофиқ жойлаштирилиши керак.

150

Тоғ-кон саноати (очиқ конлар, тўпланган тоғ жинслари, шлак тўплагичлар) билан боғлиқ ҳудудлар аҳоли пунктлари чегарасидан ташқарида, уларнинг санитария-муҳофаза зоналарини ва шамолнинг асосий (устувор) эсиш йўналишини ҳисобга олган ҳолда жойлаштирилиши керак.

151

Санитария-муҳофаза зоналарининг кенглиги СанҚваН 0103-25 бўйича қабул қилиниши керак.

(151-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

152

Портловчи моддаларни ва улар асосида ишланган маҳсулотларни (қурол-яроғ омборлари, базалар, портловчи моддалар омборлари) тайёрловчи ва сақловчи объектлар учун чекловлар ўрнатилган (хавфли) зоналар ва майдонлар белгиланиши лозим. Чекловлар ўрнатилган (хавфли) зоналарда турар жой, жамоат ва ишлаб чиқариш бино-иншоотлари қурилишига йўл қўйилмайди.

153

Илмий-тажриба ишлаб чиқариш зоналарида илмий муассасаларнинг тажриба ишлаб чиқариш ташкилотлари, илмий муассасаларга хизмат кўрсатувчи ташкилотлар, улар билан боғлиқ бўлган олий, ўрта махсус, профессионал таълим ташкилотлари, турар жой бинолари, меҳмонхоналар, хизмат кўрсатиш муассасалари, шунингдек муҳандислик ва транспорт инфратузилмаси объектларини жойлаштиришга йўл қўйилади.

154

Илмий муассасаларнинг ер участкалари ўлчамлари (биноларнинг ҳар қаватдаги 1000 m2 умумий майдонига), гектар (hа) ҳисобида кўпи билан қуйидагича бўлиши керак:

табиий ва техника фанлари — 0,12 — 0,17;

ижтимоий фанлар — 0,08 — 0,1.

Ушбу кўрсаткичлар алоҳида шароит ва ишлаш тартибини талаб қилувчи объектларга (ботаника боғлари, обсерватория, элементар заррачаларни тезлашгичлар) татбиқ этилмайди. Мазкур ҳудудлар таркибига тажриба майдонлари, полигонлар, захира ҳудудлари, санитария-муҳофаза зоналари киритилмайди, мазкур кўрсаткичларнинг кичиги қабул қилиниши керак.

155

Илмий муассасалар ҳудудларда бинолар, майдонлар, кўкаламзорлар, йўллар, йўлаклар ва автотураргоҳлар учун ҳудудлар ажратилиши, бунда, бино ва иншоотларни қурилиш майдони муассаса участкаси майдонининг 50 фоизидан, йўллар ва йўлаклар майдони 15 — 20 фоиздан ортиқ, кўкаламзорлаштирилган ҳудудлар ва спорт майдончалари майдони 20 фоиздан кам бўлмаслиги керак.

156

Аҳоли пунктларида ишлаб чиқариш зоналарнинг янгиларини жойлаштириш ёки мавжудларини кенгайтириш учун ер участкаларни танлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:

транспорт логистикасининг қулайлиги;

геологик шароитлар;

сейсмик микроҳудудлаштириш;

ерости чучук сувларининг ҳимоя зоналари;

мўлжалдаги корхоналар ва ишлаб чиқаришларнинг соҳаси ва турлари;

аҳоли пунктининг умумий режавий тузилмасига мувофиқлиги;

транспорт логистикасининг қулайлиги;

корхоналарнинг ишлаб чиқариш ва технологик жиҳатдан ўзаро алоқалари оқилона ташкил этилиши;

техник-иқтисодий, санитария-гигиеник кўрсаткичлар, энергетика, сув ва ҳудудий захиралар, атроф-муҳит ҳолатининг истиқболли прогнозларини қиёслаш асосида фойдаланиш;

табиий ва бошқа шароитларнинг истиқболдаги ўзгариши тахминлари.

157

Мавжуд корхоналар таркибида бошқа йўналишдаги янги ишлаб чиқаришларни ва кичик корхоналарни уларнинг атроф-муҳитга салбий таъсири даражаси асосий ишлаб чиқаришнинг зарари даражасидан ошиб кетмаганда ва экологик шароити ёмонлашувига олиб келмаганда жойлаштиришга йўл қўйилади.

2-§. Саноат зоналари

158

Саноат (ишлаб чиқариш) корхоналари аҳоли пунктларининг ишлаб чиқариш зоналари ҳудудида, умумий ёрдамчи ишлаб чиқаришлари ёки инфратузилма объектлари бўлган корхоналар гуруҳлари таркибида, уларнинг ўзаро таъсирини ҳисобга олиб жойлаштириш лозим.

159

Саноат (ишлаб чиқариш) зоналарини жойлаштиришда корхона ходимларининг йўл вақтлари энг кам бўлиши учун уларнинг турар жой мавзелари билан ўзаро боғланишини таъминлаш лозим.

160

Саноат (ишлаб чиқариш) зоналари ўлчамлари уларнинг фойдаланиш жадаллиги, аҳоли пунктида жойлашуви, ҳудуднинг шаҳарсозлик қиймати, корхоналарнинг соҳавий хусусиятлари, юк айланиши ва транспорт турлари, ишлаб чиқариш корхоналарининг ихчам жойлашувини ҳисобга олиниши лозим.

161

Ишлаб чиқариш корхоналари, ишлаб чиқариш объектлари, хизмат кўрсатиш муассасаларининг қурилиш майдонлари корхоналар эгаллаган ҳудудларнинг 70 фоиздан ортиқ бўлмаслиги керак.

162

Саноат (ишлаб чиқариш) зонаси ҳудудининг эгалланиш даражаси аниқланиши, саноат (ишлаб чиқариш) корхоналари, улар билан боғлиқ объектлар ва хизмат кўрсатиш муассасаларнинг ҳудудлари майдонлари, жумладан темир йўл бекатлари ва шохобча йўллари эгаллаган майдонлар аҳоли пунктининг бош режасида белгиланиши керак.

163

Ишлаб чиқариш корхоналари учун ер участкалари майдонларининг ўлчамлари дастлабки техник-иқтисодий ҳисоблар ёки амалдаги ўхшаш корхоналар бўйича нисбий кўрсаткичларга асосланган ҳисоблар билан аниқланиши керак.

Ишлаб чиқариш корхоналари учун ажратиладиган ер участкалари майдони бундай корхоналарни режалаштириш лойиҳалари билан ҳамда ШНҚ 2.09.17-24га мувофиқ белгиланиши керак.

164

Санитария-муҳофаза зоналарининг кўкаламзорлаштириш майдони қуйидаги фоизларда бўлиши керак:

300 m гача — 60;

301 — 1000 m — 50;

1001 — 3000 m — 40.

165

Турар жой ҳудуди томонидан эни камида 50 m ли, зона эни 100 m гача бўлганда эса камида 20 m ли дарахт-бутазорлар экилиши керак.

166

Корхоналарнинг чиқиндихоналари, шағал, шох-шабба сақланадиган жойлари, сарқит ва чиқинди ўраларини қуришга фақат бу чиқиндиларни қайта ишлаш мумкин бўлмаганда йўл қўйилади, бунда ишлаб чиқариш зоналари ва тармоқ корхоналари учун марказлашган (гуруҳли) чиқиндихоналар қурилиши керак.

Улар учун ер участкалари корхоналардан ҳамда ерости сувлари ҳимоя зоналарининг II минтақасидан ташқарида ажратилиши, бунда ифлослантирувчи моддаларнинг тупроққа ва сизот сувларига тушишининг олди олиниши лозим.

167

Кўмир, сланец, маргимуш, қўрғошин, симоб ва бошқа ёнувчи ҳамда заҳарли моддалар бўлган чиқиндихоналар турар жой ҳамда жамоат бино ва иншоотларидан СанҚваН 0103-25га мувофиқ аниқланган масофада жойлаштирилиши лозим.

(167-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

168

Қишлоқ аҳоли пунктларида доимий ва мавсумий саноат (ишлаб чиқариш) корхоналарининг ихтисослашган филиалларини жойлаштириш лозим.

169

Қишлоқ аҳоли пунктларида ишлаб чиқариш зоналари умумий тармоқ автомобиль ва темир йўллар билан алоҳида участкаларга бўлинмаслиги лозим.

170

Қишлоқ аҳоли пунктларининг ишлаб чиқариш зоналарига кириб борувчи электр, телекоммуникация, алоқа тармоқлари, маҳаллий аҳамиятдаги бошқа симли тармоқлар дала четларидан, йўллар ёқаларида, мавжуд трассалар бўйлаб, қишлоқ хўжалиги экинзорлари билан банд бўлмаган ерлардан, коммуникацияларгача бемалол етиб олиш имконини таъминлаган ҳолда жойлаштириш керак.

3-§. Коммунал-омбор зоналари

171

Коммунал-омборхона зоналарида озиқ-овқат ва гўшт-сут саноати корхоналари, умумтовар (озиқ-овқат, ноозиқ-овқат) ҳамда ихтисослашган омборхоналар (музхона, картошка, сабзавот ва мевалар сақлаш жойлари), шаҳар аҳолисига коммунал, транспорт ва аҳолига маиший хизмат кўрсатиш корхоналари жойлаштирилиши керак.

172

Ишлатиб бўлинган тоғ-кон ерости лаҳимлари ва ерусти участкаларининг объектларни жойлаштириш учун яроқли бўлган жойлар мавжуд бўлганда уларда озиқ-овқат ва саноат моллари омборхоналари, тақсимловчи музхоналарни жойлаштиришга йўл қўйилади.

173

Картошка, сабзавот ва мевалар сақлаш жойларининг санитария-муҳофаза зоналари ўлчамлари 50 m дан кам бўлмаслиги лозим.

174

Аҳолига бевосита кундалик хизмат кўрсатиш билан боғлиқ бўлмаган омборлар тизимини аҳоли пунктларидан ташқарида транспорт тугунларига, ташқи автомобиль ва темир йўл транспорт тармоқларига яқин жойларда жойлаштириш лозим.

Бир гуруҳ аҳоли пунктларига хизмат кўрсатувчи марказлашган омборлар қурилиши ва улар кўпроқ туман марказларида ёки темир йўл бекатлари ёнидаги аҳоли пунктларида жойлаштирилиши керак.

175

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларда коммунал-омбор зоналарини алоҳида-алоҳида, турар жой ва ишлаб чиқариш ҳудудлари билан транспорт алоқаларини таъминлаган ҳолда жойлаштириш лозим.

176

Коммунал-омбор зоналарида омборхоналар ва коммунал корхоналарнинг ихтисослашган гуруҳлари асосан бирлашган ҳамда товарларни сақлашга қўйиладиган талабларга риоя қилган ҳолда жойлаштириш керак.

177

Аҳоли пунктларини реконструкция қилиш даврида турар жой ҳудудларида жойлашган санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари ҳамда ёнғинга қарши нормалар талабларига жавоб бермайдиган омборхоналар ва коммунал объектлар коммунал-омбор зоналарига кўчирилиши лозим.

178

Коммунал-омбор зоналари ер участкаларининг майдонлари энг йирик ва йирик шаҳарларда кўп қаватли омборларни қуришни ҳисобга олиб аҳолининг бир киши учун 2 m2, бошқа шаҳар аҳоли пунктларида эса 2,5 m2 ҳисобидан қабул қилиниши керак. Умумтовар ва ихтисослашган омборлар участкаларининг ўлчамлари ушбу ШНҚнинг 3-иловасига кўра қабул қилиниши лозим.

8-боб. Муҳандислик ва транспортга оид инфратузилмалар зоналари

1-§. Умумий талаблар

179

Муҳандислик ва транспортга оид инфратузилмалар зоналарида ҳаво, темир йўл, автомобиль, дарё транспорти ва қувур орқали етказиб бериш транспорти, алоқа иншоотлари ҳамда коммуникацияларини ва муҳандислик ускуналарини жойлаштириш, уларнинг ишлаб туриши учун иншоотлар жойлаштирилиши лозим.

180

Аҳоли пунктларининг муҳандислик жиҳозланиши турар жой, ижтимоий-амалий, ишлаб чиқариш ва бошқа ҳудудлар учун сув таъминоти, оқава сувлари тармоқлари, электр, иссиқлик ва газ таъминоти, телекоммуникация ва бошқа турдаги муҳандислик тизимларни мужассамлаштирган ҳолда лойиҳалаштириш лозим.

2-§. Аҳоли пунктларининг муҳандислик инфратузилмаси

181

Аҳоли пунктларида иқлимий, географик ва бошқа шароитларидан қатъий назар аҳоли учун зарур санитария-гигиеник шароитларни, шунингдек меҳнати, маиший турмуши ва дам олиши учун қулайликларни таъминловчи муҳандислик ускуналар билан жиҳозланиши лозим.

182

Техник-иқтисодий асосланишларга мувофиқ бир бирига яқин жойлашган шаҳар ва қишлоқ аҳоли пунктлари эҳтиёжларини таъминлаш учун марказлашган туман сув ва иссиқлик таъминоти, оқава сувларини тозалаш иншоотлари ва бошқа тизимлар бўлиши керак.

183

Аҳоли пунктларнинг муҳандислик инфратузилмаларини шакллантиришда қуйидагилар таъминланиши лозим:

фойдаланишнинг ишончлилиги, аҳоли пунктларининг мавжуд ва лойиҳалаштирилган муҳандислик инфратузилмасининг барқарорлиги;

аҳоли учун қулай санитария-гигиеник ва хавфсиз яшаш шароитлари;

янги қуриладиган ва реконструкция қилинадиган турар жой, жамоат ва ишлаб чиқариш биноларининг санитария-техник қулайлиги;

етказиб бериладиган ресурслар ва коммунал хизматларнинг истеъмол сифати;

ресурслар (энергия)ни тежаш;

аҳоли пунктлари ҳудудларида ва улардан ташқаридаги табиий мажмуаларни аҳоли пунктлари урбанизацияланган муҳитининг салбий техноген таъсиридан муҳофаза қилиш.

184

Муҳандислик инфратузилмаларни ривожлантириш ва ўзгартириш схемалари, технологиялари, техник ва лойиҳавий ечимлари аҳоли пунктлари ҳудудларини шаҳарсозлик жиҳатдан ўзлаштириш (янги қурилиш, реконструкция қилиш) хусусиятлари, жойлашган объектларга нисбатан истеъмол талаблари ва ҳажмларини таъминлаши лозим.

185

Аҳоли пунктларини режалаштириш ва қуришда асосий ресурсларга электр энергияси, телекоммуникация, алоқа воситалари, газ, иссиқлик ва сувга бўлган эҳтиёжлар қуйидагилар асосида белгиланиши керак:

тармоқларни эксплуатация қилувчи ташкилотларнинг маълумотлари ва техник шартлари;

норматив ҳужжатларда белгиланган меъёрлар ва кўрсаткичлар;

ишлаб чиқариш ва қишлоқ хўжалиги соҳасида фаолият юритувчи корхоналарнинг эҳтиёжлари, янги қурилаётган ва реконструкция қилинаётган корхоналарнинг лойиҳавий кўрсаткичлари;

ресурслар истеъмолининг жорий миқдорлари ва ресурсларни тежаш дастурларини ҳисобга олган ҳолда жамланган кўрсаткичлар;

тадқиқотлар ва асослаш.

3-§. Муҳандислик тармоқлар ва иншоотлар жойлашуви

186

Муҳандислик тармоқларни жойлаштиришда қуйидагилар таъминлаши керак:

ерусти ва ерости маконидан оқилона фойдаланиш;

қурилишнинг энг паст қиймати, тармоқларнинг сақланиши ва ишончли ишлаши, улардан фойдаланиш қулайлиги ва хавфсизлиги;

транспорт ҳаракати учун энг кам тўсқинлик қилиши, йўл қопламалари ва кўкаламзорларнинг сақланиши, аҳоли учун нормал турмуш шароити.

187

Муҳандислик тармоқларининг (техник) зоналарида қуйидагилар бўлиши зарур:

магистрал йўллар тизими ва муҳандислик тармоқлари тизимининг режавий жиҳатдан ажратилиши;

муҳандислик тармоқларини қуриш ва фойдаланиш сарф-харажатлари камайишини таъминлайдиган юқори ихчамлиги;

зарур ерости маконини келгусида янги тармоқларни ётқизиш учун захиралаш;

муҳандислик тармоқлари тизимини турар жой тумани ва мавзе (даҳа, маҳалла)ларнинг режавий ечимлари билан узвий боғлаш;

муҳандислик тармоқларини қуриш ва фойдаланиш даврида кўкаламзорларни сақлаб қолиш.

188

Ер ости муҳандислик тармоқлари кўча ва йўлларнинг кўндаланг кесимлари ичида, тротуарлар ёки йўл ҳаракатини ажратувчи тасмалар остида, траншеялар ёки тоннелларда (ўтиш мумкин бўлган коллекторларда) жойлаштириш лозим.

Қизил чизиқ ва қурилишни тартибга солиш чизиғи орасида паст ва ўрта босимли газ тармоқлари ва кабеллар (электр, телекоммуникация линиялари, сигнализация, диспетчерлик) жойлаштирилиши керак.

189

Йўлнинг қатнов қисми кенглиги 22 m дан ортиқ бўлганда сув таъминоти тармоқлари кўчанинг ҳар икки томонида жойлаштирилиши керак.

190

Кўча ва йўлларнинг қатнов қисмларини реконструкция қилишда уларнинг тагида (ер остида) жойлашган тармоқларни ҳаракатини ажратувчи тасмалар ва тротуарлар тагига кўчирилиши, тоннеллар қурилганда йўл остидаги мавжуд тармоқларни сақлаб қолиш ва янгиларини ўтказишга йўл қўйилади.

191

Муҳандислик тармоқларини ўтказиш учун тоннель (ўтиш коллектор)лар бир вақтнинг ўзида диаметрлари 500 — 1000 mm бўлган иссиқлик тармоқларини, 500 mm гача сув таъминоти тармоқларини, диаметри 10 mm дан ортиқ бўлган телекоммуникация кабель линияларини ва кучланиши 10 kV гача бўлган электр тармоқлари кабелларни жойлаштириш зарурати бўлганда, шунингдек магистраль кўчалар ва темир йўллари билан кесишган жойларда лойиҳаланиши керак.

192

Тоннелларда газ ҳамда ёнувчан ва енгил алангаланувчи моддаларни ташувчи қувурларни кабеллар билан биргаликда ўтказилишига йўл қўйилмайди.

193

Реконструкция шароитида, маданий мерос объектларининг қўриқланадиган зоналарида ёки кўчаларнинг кенглиги етарли бўлмаганда, диаметри 200 mm дан ортиқ бўлган иссиқлик тармоқлари тоннель (коллектор)лар ўтказилиши керак.

Тупроқларнинг геологик ва гидрогеологик хусусиятига кўра еростидан ўтказиш имконияти бўлмаса ёки шаҳарсозлик фаолиятини алоҳида тартибга солиш зоналарида вақтинчалик ечим сифатида иссиқлик тармоқларини ерустидан ўтказишга йўл қўйилади.

194

Техник зоналарни қисқартириш мақсадида мавзе (даҳа, маҳалла)ларда муҳандислик тармоқларни юкламалар ўқларига яқинроқ жойлаштириш керак.

195

Мавзе (даҳа, маҳалла)ларни лойиҳалаштиришда канализация, сув таъминоти ва дренаж тармоқлари учун схемаларни, шунингдек бинолар қурилишининг навбатларини режалаштириш имкониятини яратиш мақсадида муҳандислик ускуналари (иссиқлик ва совутиш пунктлари, насос станциялари) ҳамда тармоқларнинг мавзе (даҳа, маҳалла)лар ҳудудларига кириш жойларини рельеф бўйича пастроқ томондан жойлаштириш лозим.

196

Биноларга ёндош участкаларнинг ободонлаштириш даражасини яхшилаш мақсадида қуйидагилар амалга оширилиши керак:

иссиқлик ва сув таъминоти қувурларининг транзит тармоқларини биноларнинг ертўла қисмида ажратилган бўлмалар орқали ўтказиш;

иссиқлик ва сув таъминоти қувурларининг кириш жойлари, шунингдек канализация тармоқларининг чиқиш жойларини биноларнинг ён тарафидан амалга ошириш;

газ қувурлари киришини биноларнинг ҳовли томонидан амалга ошириш;

телекоммуникация кабель линияларини (ғилоф қувурларда) биноларнинг отмосткаси тагидан, электр кабелларини эса бевосита отмостка ёқалаб ўтказиш;

муҳандислик тармоқларини умумий траншеяда, қурилиши зич ҳудудларда, иқтисодий асосланган бўлса умумий коллекторларда ётқизилиш.

197

Турар жой бинолари, умумий ўрта ва мактабгача таълим ташкилотлари бинолари ертўлаларида кучланиши 0,4 — 10 kV бўлган кабель электр тармоқларини ўтказиш ва паст кучланишли шчитларни ўрнатиш лозим.

198

Бир техник зонада материаллари ва ётқизиш чуқурлиги бир хил бўлган қувурлар ётқизилиши керак.

199

Техник зоналарда пиёдалар йўлкалари, спорт машғулотлари ва болалар майдончаларини жойлаштиришга йўл қўйилади. Бунда, улар тармоқларнинг кузатув қудуқлари ва камераларидан камида 3 m масофада бўлиш лозим.

200

Мавзе (даҳа, маҳалла)даги муҳандислик тармоқларининг энг самарадор схемаси тармоқларни ётқизиш вариантларининг техник-иқтисодий ҳисобларни қиёслаш асосида танланиши керак.

201

Мавзе (даҳа, маҳалла)ларда режавий ечимлар самарадорлиги муҳандислик тармоқлари узунлиги ва ихчамлиги нуқтаи назаридан 1000 m² умумий майдондаги тармоқлар зичлиги кўрсаткичлари билан белгиланиши керак. Улар қуйидаги 7-жадвалда келтирилган кўрсаткичлардан ошмаслиги лозим.

7-жадвал
Муҳандислик тармоқлари ва жиҳозлар қисмлариўлчов бирлигиҚурилиш қаватлилиги
1-23-45 — 89 ва ундан ортиқ
Сув қувурлариm106363436
Оқава тармоғиm123464028
Иссиқлик тармоғиm90312520
Газ қувурлариm108363020
Электр кабеллари 10 kVm57332821
Электр кабеллари 0,4 kVm-716037
Ташқи ёритиш: кабелларm-483830
ёриткичлардона31,51,31
Телефонлаштиришm105423528
Ирригация ва дренаж тармоқлариm125554937

Изоҳ. 1-2 қаватли қурилган мавзе (даҳа, маҳалла)да 0,4 kV ва ташқи ёритиш электр тармоқлари ҳаво тармоқлари сифатида қабул қилиниши керак.

202

Умумшаҳар ва туман аҳамиятидаги магистрал кўчаларда бевосита кўчага хизмат қилувчи ва шаҳар транспортининг узлуксиз ишлашини таъминловчи тармоқларни (шаҳар электр транспорти, кўча ёритиш ва йўл ҳаракатини тартибга солиш кабеллари), шунингдек транзит сув ва газ қувурлари, канализация коллекторлари, иссиқлик ва бошқа махсус мақсадли тармоқларни жойлаштиришга йўл қўйилади.

203

Кўчанинг қизил чизиғидан ерости муҳандислик тармоқлари қуйидаги тартибда жойлаштирилиши лозим:

телефон канализацияси;

электр кабеллари;

иссиқлик тармоғи;

газ қувурлари;

сув қувурлари;

канализация тармоғи;

дренаж тармоқлари.

Бунда, тармоқларнинг вертикал ҳолати уларга эркин уланиш имконини таъминлаши керак.

204

Иссиқлик ва сув таъминоти қувурлари ҳамда кўп сонли кабелларни бир жойдан ётқизишда, ерости хўжалиги яхши ривожланган шаҳар магистралларини қайта қуришда, кўчанинг кўндаланг кесимида тармоқларни алоҳида ётқизиш учун жой етарли бўлмаганда, магистрал кўчалар ва темир йўллар билан кесишганда муҳандислик тармоқларини умумий коллекторларда ётқизилиши керак.

205

Трансформатор подстанцияларидан ва телекоммуникация станцияларидан чиқишда, шунингдек кўп сонли алоқа ва электр кабелларини ётқизиш мўлжалланаётган кўчаларда кабель коллекторлари лойиҳаланиши лозим.

206

Муҳандислик тармоқларни бевосита грунтга ётқизишда техник жиҳатдан асосланган ҳолатларда қувурларни умумий траншеяда биргаликда ётқизиш керак.

207

Ёнувчан суюқликлар ва газларни ташувчи қувурларни ҳамда кучланиш кабелларини биргаликда ётқизишга йўл қўйилмайди.

208

Муҳандислик тармоқлар орасида, шунингдек улардан бино ва иншоотлар пойдеворигача масофалар бу тармоқлардаги камералар, қудуқлар ва бошқа қурилмалар ўлчами ҳамда жойлашуви, монтаж ва таъмир шароитларидан келиб чиқиб белгиланиши керак.

209

Ерости муҳандислик тармоқларидан бино ва иншоотларгача энг узоқ масофа қуйидаги 8-жадвалга мувофиқ қабул қилиниши лозим.

8-жадвал
Муҳандислик тармоқлариЕрости тармоқларидан масофа (ёруғликда), m
бино ва иншоотлар пойдеворикорхона тўсиқлари, эстакадалар пойдеворигача, алоқа тармоғичекка йўл ўқигачаавтомобиль йўлларигачаҳаво тармоқлари таянчларигача
эни 250 mm темир йўллар, камида тўшама ва ўра тагигача хандақ чуқурлигиэни 750 mm темир йўллар ва трамвай изларийўл чети тоши, қатнов қисми чети, йўл четининг мустаҳкамланган чизиғикюветнинг ташқи чети ёки йўл пойининг чети1 kV гача ташқи ёритиш, трамвай ва троллейбусларнинг туташиш тармоғи35 kV гача35 kV дан ортиқ
Сув қувури ва босимли канализация5342,821123
Ўзи оқар канализация ва сув оқимлари31,542,81,51123
Дренажлар3142,81,51123
Ёнувчан газлар қувурлари, босими, МРа (kgf/sm2): паст, 0,005 (0,05) гача213,752,8111510
ўрта, 0,005 (0,05) — 0,3 (3)414,82,81,511510
юқори, 0,3 (3) — 0,6 (6)717,83,82,511510
юқори, 0,6 (6) — 1,2 (12)10110,83,82,511510
Иссиқлик тармоғи (канал, тоннель ташқи деворидан), шу жумладан каналсиз ётқизилган тармоқнинг изоляция қобиғидан2 (5)*1,542,81,51123
Барча кучланиш кабеллари ва алоқа кабеллари0,60,53,32,81,510,5510
Каналлар, коммуникация тоннеллари21,542,81,51123
Ташқи ҳаво-чиқинди қувурлари213,82,81,51135

Изоҳлар:

1. Тор шароитларда юқори босимли газ қувурларидан бино (иншоот)ларгача бўлган масофани ШНҚ 2.04.08-22га мувофиқ қабул қилиниши керак.

2. Канал туби бино (иншоот) асосидан 0,5 m дан кўпроқ баландликда жойлашган бўлса иссиқлик тармоқларини бино (иншоот) пойдеворига жипслаштириб жойлаштиришга йўл қўйилади.

3. Ушбу жадвалда кўрсатилган кабеллардан ҳаво тармоқлари таянчларигача масофа бўлиб кучланишли кабелларга тегишлидир.

4. 110 — 120 kV кучланишли кабеллардан, корхона тўсиқлари, эстакадалар, туташиш тармоғи ва телекоммуникация тармоқларигача бўлган масофа камида 1,5 m бўлиши керак.

5. Кучланишли кабеллардан электрлашган темир йўлгача масофа камида 10,75 m бўлишли лозим.

6. Тармоқлар бошқа тармоқлар ва иншоотлар пойдевори асосидан пастда жойлаштирилганда ушбу жадвалдаги масофани тупроқ турига кўра ошириш ёки пойдеворни мустаҳкамлаш керак.

7. Пойдеворлар чўкиши, тармоқдаги аварияларда таянч ва эстакадалар пойдеворлари шикастланиши эҳтимолини истисно қилувчи чораларни амалга ошириш шарти билан ерости муҳандислик тармоқларини қувурларнинг таянчлари ва эстакадалари, телекоммуникация тармоқлари доирасида жойлаштиришга йўл қўйилади.

Қурилиш даврида сув сатҳини пасайтириш орқали ётқизилиши лозим бўлган муҳандислик тармоқларини жойлаштиришда улардан бино (иншоот)ларгача масофани асос грунти мустаҳкамлиги бузилиши эҳтимоли бўлган зоналарини ҳисобга олган ҳолда белгилаш керак.

8. Суғориладиган ҳудудларда ерости муҳандислик тармоқларидан суғориш каналларигача (канал қирғоғигача) масофа қуйидагича қабул қилинади: паст ва ўрта босимли газ қувурларидан, сув, канализация ва суюқ ёнилғи қувурларидан, сув оқимларидан — 1 m, босими 0,6 МPа (6 kgf/sm²) гача бўлган юқори босимли газ қувурлари, иссиқлик тармоқлари, хўжалик-маиший ва ёмғир канализациясидан — 2 m, кучланишли кабеллар ва алоқа кабелларидан — 1,5 m, кўча тармоғи суғориш каналларидан бино (иншоот)лар пойдеворларигача — 5 m.

9. 20 m дан кам чуқурликда жойлашган (конструкциянинг юқори қисмидан ернинг юзасигача) метрополитен ерости иншоотлари чўян тюбинглар ҳамда темир-бетон ёки ёпиштириладиган гидроизоляцияли бетон қобиқлардан масофа қуйидагича қабул қилинади: сув, канализация ва иссиқлик тармоқларигача — 5 m, ёпиштириладиган гидроизоляцияси бўлмаган қобиқлардан канализация тармоқларигача — 6 m, бошқа сув узатувчи қувурларгача — 8 m, қобиқлардан 10 kV гача кучланишли кабелларгача — 1 m, 35 kV гача кучланишли кабелларгача — 3 m.

10. Сув қувурлари ва канализация тармоқларини траншеяда ўтказишда I турдаги грунт шароитларида тармоқлардан бино (иншоот)лар пойдеворларигача масофа камида 5 m, II турдаги грунт шароитида қуйидаги жадвалдаги мувофиқ қабул қилинади:

Чўкувчи грунт қалинлиги, mМасофа, m, қувурлар диаметри учун, mm
100 гача100 — 300300 дан ортиқ
5 гачачўкмайдиган грунтлар каби
5 — 1257,510
12 дан ортиқ7,51015

Чўкувчанлиги II-турдаги грунт шароитида бино (иншоот)ларни қуришда грунтнинг чўкувчанлик хоссалари йўқотилганидан сўнг қувурлардан бино (иншоот)ларнинг пойдеворларигача масофа чўкувчан бўлмаган грунтдаги сингари қабул қилинишига йўл қўйилади.

Ушбу масофаларга риоя этишнинг иложи бўлмаганда қувурлар сув ўтказмайдиган каналлар, тоннеллар ва тагликларда ётқизилиши, авариявий сувларни текшириш қудуқларига чиқариб юбориш қурилмалари билан жиҳозланиши лозим.

210

Ёнма-ён ўтувчи ерости муҳандислик тармоқлари (параллель жойлашганда) орасидаги масофалар қуйидаги 9-жадвалга мувофиқ қабул қилиниши керак.

9-жадвал
Муҳандислик тармоқлариГоризонтал бўйича масофа, m
сув қувуригачаканализация тармоғига чадренаж ва ёмғир канлизацияс игачабосимли газ қувурларигача, МPа (kgf/сm2)барча кучланишл и кабелларгачаалоқа кабеллариг ачаиссиқлик тармоқларигачаканал лар, тонн еллар гачаташқи ҳаво чиқинди қувурлар игача
паст 0,005 (0,05) гачаўрта 0,005 (0,05) — 0,3 (3) гачаюқори
0,3 (3) — 0,6 (6) гача0,6 (6) — 1 2 (12) гачаканал, тоннелнинг ташки девориканалсиз ётқизи ш кобиги
1234567891011121314
Сув қувурлари1-изоҳ қара2-изоҳ қара1,5111,520,5*0,51,51,51,51
Маиший канализация тармоғи2-изоҳ қара0,40,411,5250,5*0,51111
Ёмғир канализацияси1,50,40,411,5250,5*0,51111
Газ қувурлари, босими — МРа (kgf/sm2): паст 0,005 (0,05) гача0,50,50,50,50,50,50,5112121
ўрта 0,005 (0,05) — 0,3 (3) гача0,80,80,80,50,50,50,5112121,5
юқори 0,3 (3) — 0,6 (6) гача1,5220,50,50,50,51121,522
юқори 0,6 (6) — 1,2 (12) гача2550,50,50,50,5214242
Барча кучланишли кабеллар0,5*0,5*0,5*1112,00,1 — 0,5*0,52221,5
Алоқа кабеллари0,50,5111110,5-1111
Иссиқлик тармоқлари: канал, тоннелнинг ташқи деворидан1,511222421--21
каналсиз ётқизиш қобиғидан1,511111,5221--21
Каналлар, тоннеллар1,51122242122-1
Ташки ҳаво чиқинди қувурлари11111,5221,51111-

* — Электр ускуналарининг тузилиши қоидалари талабларига мувофиқ.

Изоҳлар:

1. Бир нечта сув қувурларини параллель ётқизишда орасидаги масофа ШНҚ 2.04.02-19 га мувофиқ олиниши керак.

2. Маиший канализация ва хўжалик-ичимлик суви қувурлари орасидаги энг кам масофа қуйидагича олинади: темир-бетон қувурлардан сув қувуригача — 1,5 m; диаметри 200 mm гача бўлган чўян қувурлардан сув қувуригача — 0,7 m; диаметри 200 mm дан ортиқ қувурлардан — 1 m; пластмасса сув қувуригача — 0,7 m.

3. Газ қувурларини параллель ётқизишда — бир траншеяда икки ва ундан кўп газ қувурлари босимидан қатъи назар, ёнма-ён жойлаштирилганда улар орасидаги масофа қуйидагича олинади: диаметри 300 mm гача бўлган қувурлар учун — 0,4 m, диаметри 300 mm дан ошиқ қувурлар учун — 0,5 m.

4. Ушбу жадвалда пўлат газ қувурлари учун масофа кўрсатилган. Нометалл газ қувурларини жойлаштириш ШНҚ 2.04.08-22га мувофиқ олиниши керак.

5. Қудуқ (камера) девори қаршисида пайвандланган ёки йиғма бирикиш жойлари бўлмаган ҳолларда қувур билан қудуқ (камера)нинг ташқи девори ўртасидаги масофа 0,15 m олинишига йўл қўйилади. Қудуқ (камера)ларни пўлат қувурлари билан айланиб ўтишга йўл қўйилади.

6. Муҳандислик тармоқларини канализация тармоқлари билан параллель ётқизишда бошқа тармоқда ўрнатилган қудуқ тубини бетон билан монолитлаган ҳолда канализация қувурини қудуқ тагидан ўтказишга йўл қўйилади.

7. Бошқа иншоотларнинг қудуқ (камера)лари ҳамда умумий коллекторларни ҳар қандай муҳандислик тармоқлари кесиб ўтишига йўл қўйилади. Бунда, лойиҳаланаётган муҳандислик тармоғи қудуқ (камера) ёки умумий коллекторнинг ҳар томонидан 0,5 m га чиқувчи ва уларда жойлашган арматура ҳамда ускуналардан фойдаланишга ва таъмирлашга халақит бермайдиган ғилофга олиниши керак.

8. Сув қувурини иссиқлик тармоғи билан бир траншеяда ётқизишда, улар орасидаги масофа иссиқлик-техник ҳисоблар асосида қабул қилиниши керак.

9. Кучланишли электр кабелларини иссиқлик тармоғи билан параллель ётқизишда иссиқлик тармоғининг иссиқлик изоляцияси кабеллар йилнинг ҳар қандай фаслида иссиқлик тармоғидан қўшимча тарзда исиши, кучланиши 10 kV гача бўлган кабеллар учун 10⁰ дан ва 220 kV гача кабеллар учун 5⁰ дан ошмаслигини таъминлаши керак.

10. Полиэтилен қувурли телефон канализациясидан бошқа тармоқларгача масофа телефон канализациясида кузатув қудуқлари ўрнатилишини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши керак.

11. Кучланиши 35 kV гача бўлган кабелларни ётқизишда кўрсатилган масофалар махсус изоляциясиз кабеллар учун 0,5 m гача, кабеллар ғилоф қувурлардан ўтказилганда эса 0,25 m гача камайтиришга йўл қўйилади. 110 — 220 kV ли мой тўлдирилган кабелларнинг яқинлашиш масофаси 50 m дан ошиқ бўлмаган участкаларда қувурларгача бўлган масофани улар ўртасида кабелларнинг механик шикастланишини истисно қилувчи ҳимоя деворини ўрнатиш шарти билан 0,5 m гача камайтиришга йўл қўйилади. Суюқ ёнилғи ва газ қувурўтказгичлари бундан мустасно. Қувурлар остидан ва устидан кабеллар ўтказишга йўл қўйилмайди.

211

Муҳандислик тармоқлари ўзаро кесишганда улар орасидаги вертикал масофалар қуйидаги 10-жадвал бўйича қабул қилиниши керак.

10-жадвал
Тармоқлар номиТармоқлар орасидаги масофалар, m
сув қувурлариканализация ва сув оқимларигаз қувурларииссиқлик тармоқларикучланиш кабеллариалоқа кабеллариумумий коллекторлар
зирҳлиблок ва қувурларда
Сув қувурлари0,10,10,10,10,250,10,10,2
Канализация ва сув оқимлари0,10,10,10,10,250,10,10,2
Газ қувурлари0,10,10,10,10,250,10,10,1
Иссиқлик қувурлари0,10,10,1-0,50,10,1-
Кучланиш кабеллари0,250,250,250,5-0,20,10,1
Алоқа кабеллари: зирҳли0,10,10,10,10,2--0,1
блок ва қувурларда0,10,10,10,10,1--0,1
Умумий коллекторлар0,20,20,1-0,10,10,1-

Изоҳ. Тор шароитларда ушбу жадвалдаги масофаларни камайтиришга йўл қўйилади. Бунда лойиҳаларда тармоқлар орасига махсус қистирма тагликлар ўрнатилиши керак.

212

Муҳандислик тармоқларнинг метрополитен иншоотлари билан кесишиши 60 — 90° бурчак остида бўлиши керак.

213

Кесишиш участкаларида қувурлар бир томонга нишабликка эга бўлиши ва ҳимоя конструкциялари (пўлат ғилофлар, монолит бетон ёки темир-бетон каналлар, коллекторлар, тоннеллар) ичидан олиб ўтилиши лозим.

Метрополитен иншоотлари қобиқлари ташқарисидан ҳимоя конструкциялари охиригача масофа ҳар бир томонга камида 10 m, қобиқ ёки рельс пойи (ерусти линияларида) ва ҳимоя конструкциялари орасидаги вертикал масофа камида 1 m бўлиши лозим.

214

Муҳандислик тармоқларининг метрополитен станция иншоотларини кесиб ўтишига ва газ қувурларини тоннеллар тагидан ўтказишга йўл қўйилмаслиги керак.

215

Метрополитен иншоотлари билан кесишиш жойларида босимли қувурлар пўлатдан ясалган ва кесишиш участкасининг ҳар иккала томонида сув чиқариш жойлари бўлган қудуқлар ҳамда ёпиш арматураси ўрнатилган бўлиши лозим.

216

Муҳандислик тармоқлари ерости пиёдалар ўтиш жойлари билан кесишганда қувурларни тоннеллар остидан, электр ва алоқа кабелларини тоннеллар устидан ўтказиш керак.

217

Ишлаб чиқариш корхоналари ва омборларини таъминлаш учун суюлтирилган газ ҳамда ёнувчан ва енгил алангаланувчи моддаларни ташувчи қувурларни турар жой ҳудудларидан ўтказишга йўл қўйилмайди.

218

Магистрал қувурлари (газ, нефть ва нефть маҳсулотлари, сув қувурлари) ШНҚ 2.05.06-22 ва ШНҚ 2.05.12-22га мувофиқ, вайроналиклар бўлиши эҳтимоли бўлган ҳудудлар ташқарисидан ўтказиш лозим.

(218-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

219

Магистрал газ қувурларини лойиҳалаштиришда уларни мавжуд ва ётқизилаётган газ қувурлари билан ҳалқаланиши лозим.

4-§. Сув таъминоти

220

Марказлашган ичимлик суви таъминоти учун манбалар ва сув олиш жойлари СанҚваН 0200-06 ва OʻzМSt 133:2024 талабларига мувофиқ танланиши, бунда сув олиш иншоотларининг тури ва схемаси ҳудуднинг геологик, гидрологик ва санитария шароитларидан келиб чиқиб белгиланилиши керак.

Ичимлик суви таъминоти эҳтиёжлар учун биринчи навбатда ерусти сув объектларидан кейин эса ерости сув объектларидан амалга оширилиши лозим.

221

Ерости сувлари захиралари кам бўлган тақдирда, улар техник-иқтисодий асосга мувофиқ ичимлик сувини сунъий равишда тўлдириш чоралари белгиланиши лозим.

Ичимлик суви учун сув олиш, ерусти ҳамда ерости манбалари жойлашган санитария-муҳофаза зоналарида ичимлик суви таъминотига тааллуқли бўлмаган ҳамда саноат ва фуқаролик объектларини жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

222

Ичимлик суви учун сув олиш жойлари атрофида СанҚваН 0244-07га мувофиқ санитария-муҳофаза зоналари ташкил этилиши керак.

Аҳоли пунктлари ҳудудида марказлаштирилган ичимлик суви олиш иншоотларини жойлаштириш ва магистрал сув қувурларини ётқизиш, сув таъминоти иншоотлари ва қувурлари учун санитария-муҳофаза зоналари ушбу ШНҚ, ШНҚ 2.04.02-19 ва СанҚваН 0244-07 талабларига мувофиқ белгиланиши лозим.

223

Сув таъминоти тизимлари, шунингдек ёнғинга қарши сув тармоқлари ШНҚ 2.04.02-19га мувофиқ лойиҳалаштирилиши лозим.

224

Сув олиш иншоотларининг янгиларини қуриш ва мавжудларини кенгайтириш лойиҳаларида уларга ёндош ҳудудларининг табиий муҳити ва экологик ҳолатига таъсири (юза ва ерости ўзанлари, ер-тупроқ ҳолати, ўсимликлар) ҳисобга олиниши керак.

225

Сувни тайёрлаш станциялари учун ер участкалари майдонлари уларнинг қувватидан (минг m3/d) келиб чиқиб лойиҳа ҳужжатлари бўйича қабул қилиниши лозим, кўпи билан, ha:

0,8 гача — 1;

0,8 — 12 — 2;

12 — 32 — 3;

32 — 80 — 4;

80 — 125 — 5;

125 — 250 — 12;

250 — 400 — 18;

400 — 800 — 24.

226

Ер участка майдонлари кейинчалик лойиҳа ҳужжатларида ШНҚ 2.04.02-19 бўйича аниқлаштирилиши керак.

227

Аҳоли пунктларининг сув таъминоти тизимларини лойиҳалашда аҳолининг ўртача бир суткалик хўжалик-ичимлик эҳтиёжлари учун сув истеъмоли ШНҚ 2.04.02-19 бўйича олиниши лозим.

228

Аҳоли пунктларида ташқи ёнғинга қарши сув таъминоти бўлиши, ёнғинга қарши сув тармоқлари хўжалик-ичимлик ёки ишлаб чиқариш сув таъминоти тармоқлари билан бирлаштирилиши зарур.

229

Энг йирик, йирик, катта ва бошқа тоифаланган шаҳарларнинг ҳамда алоҳида аҳамиятга эга бўлган объектларнинг сув таъминоти тизимлари янгидан лойиҳалаштирилганда камида иккита мустақил сув манбаларига эга бўлиши ҳамда уларнинг бири ерости манбаларидан бўлиши керак.

Сув таъминоти тизимини иккита мустақил манбадан ташкил этиш имкони бўлмаганда, сув олиш бош иншоотлари икки гуруҳга ажратилиши лозим.

230

Сув олиш бош иншоотларнинг қуввати ШНҚ 2.04.02-19 бўйича ҳисобланиши керак. Бош иншоотларнинг бир гуруҳи ишдан чиққанда фаол қолган иншоотларнинг қуввати корхоналарнинг ишлаб чиқариш ва технологик эҳтиёжларини авария ҳолатидаги режимда, шунингдек аҳолининг хўжалик-ичимлик эҳтиёжлари учун сув билан таъминлаши керак.

231

Бош иншоотлар ишдан чиққанда аҳолини ичимлик суви билан таъминлаш мақсадида, сиғим (резервуар)ларда ёки магистрал сув қувурларида ичимлик суви захираси сақланиши лозим.

232

Сиғим (резервуар)лар кучли вайроналиклар эҳтимоли бўлган ҳудудларда жойлашганда уларнинг конструкциялари кучли портлашлар оқибатида ҳосил бўладиган зарба тўлқинининг ортиқча босими таъсирига бардош бериши лозим.

233

Сувнинг стратегик захирасини яратиш учун мўлжалланган ичимлик суви сиғим (резервуар)лари ҳамда магистрал сув қувурлари участкалари ҳимояланган герметик люклар ҳамда ҳаракатланувчи сув идишлари (авто ва темир йўл цистерналари)га сувни тақсимлаб қўйиш қурилмалари билан жиҳозланиши керак.

234

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларни сув билан таъминловчи иншоотлар фавқулодда ҳолат даврида электр токи манбасидан узиб қўйилганда захира электр манбаларига уланиши лозим.

235

Марказлаштирилган электр энергияси таъминоти узиб қўйилганда шаҳар ташқарисидаги ҳимояланган сув таъминоти иншоотларининг умумий ишлаб чиқариш қувватлари маҳаллий ва эвакуация қилинган аҳолининг, шунингдек чорва молларининг ичимлик сувига бўлган эҳтиёжини қондириш учун етарли бўлиши керак.

236

Хавфли зарарланиш (ифлосланиш) эҳтимоли бўлган ҳудудларда аҳолини ичимлик суви билан таъминлаш учун ерости сув манбаларидан таъминланадиган ҳимояланган марказлаштирилган (гуруҳланган) сув таъминоти тизимини ташкил этиш лозим.

5-§. Оқава сувлари (канализация) тизимлари

237

Аҳоли пунктларининг канализация тизимлари учун лойиҳалар сув истеъмоли ва оқава сувларни чиқариб ташлаш баланслари таҳлили билан бирга сув таъминоти тизимларининг лойиҳалари билан боғлаб ишлаб чиқилиши керак.

Бунда, ишлаб чиқариш сув таъминоти ва суғориш учун тозаланган оқава сувларини ҳамда ёмғир сувларини жамлаш ва улардан фойдаланиш имкони кўриб чиқилиши лозим.

238

Оқава сувларини тозалаш иншоотлари учун ер участкалари майдони мазкур ШНҚнинг 11-жадвалига мувофиқ қабул қилиниши керак.

239

Марказлаштирилган канализация тизими бўлмаган ҳудудларда барча қабул қилинган ечимлар марказлашган канализация умумий тизимининг таркибий қисми бўлиши, аҳоли пунктларида тупроқ шароитларини ҳисобга олиб септиклар ва оқава сувларни ташиб келиб тўкиш станциялари бўлиши лозим.

240

Тўкиш станциялари ва уларнинг санитария-муҳофаза зоналари ШНҚ 2.04.03-24, СанҚваН 0083-24 ва СанҚваН 0103-25 талабларини инобатга олган ҳолда қуйидаги 11-жадвалга мувофиқ жойлаштирилиши керак.

(240-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

11-жадвал
Оқава сувларни тозалаш иншоотларининг қуввати, минг m3/dЕр участкалари майдони, ha
Тозалаш иншоотлариБалчиқли майдончаларБиологик ҳовузлар
0,7 гача0,50,2-
0,7 дан 17 гача433
17 дан 40 гача696
40 дан 130 гача122520
130 дан 175 гача143030
175 дан 280 гача1855-

Изоҳлар:

1. Қуввати 280 минг m3/d дан ортиқ бўлган тозалаш иншоотлари ер участкалари майдони лойиҳалар, ўхшаш иншоотлар лойиҳалари бўйича олиниши керак.

2. Маҳаллий канализация тизимларини тозалаш иншоотлари ва уларнинг санитария-муҳофазаси зоналари учун ер участкалари ўлчамлари грунт шароитлари ва оқава сувлар миқдорига кўра ШНҚ 2.04.13-24 ҳамда СанҚваН 0103-25га мувофиқ олиниши керак.

241

Аҳоли пунктларининг бош режаларини ишлаб чиқишда қуйидаги 12-жадвалга мувофиқ сув баланси тузилиши лозим.

12-жадвал
ИстеъмолчиларСарфлар, m3/d
лойиҳавий муддати учун
ичимлик сувитехник сувоқава
Хўжалик-ичимлик эҳтиёжлари: аҳоли++
ҳисобга олинмаган сарфлар (20 фоиз)+++
Жами+++
Суғориш: йўл қопламаси-++
кўкаламзорлар: сув қувурлари тармоғидан+++
ирригация тармоғидан-++
Жами+++
Ишлаб чиқариш эҳтиёжлари++
саноат соҳалари бўйича:++
Жами++
Ҳаммаси++
Сарфни қоплаш бўйича таклифлар

Изоҳлар:

1. Аҳолининг хўжалик-ичимлик эҳтиёжлари учун сув истеъмоли ШНҚ 2.04.02-19 бўйича олиниши керак.

2. Саноат ва қишлоқ хўжалиги корхоналарининг ишлаб чиқариш ва хўжалик-ичимлик эҳтиёжлари учун сув сарфлари ШНҚ 2.04.02-19 бўйича олиниши керак.

3. Маҳаллий саноат учун сув сарфлари ҳисобга олинмаган сарфлар билан бирга хўжалик-ичимлик эҳтиёжлари учун сув сарфининг 20 фоиз миқдорида ҳисобга олиниши керак.

6-§. Ёмғир канализацияси

242

Шаҳарларда ҳамда саноат корхоналари ҳудудларида ёпиқ ёмғир канализацияси бўлиши, ёмғир сувларини олиб чиқиб кетишнинг очиқ тизимларидан ўрта ва кичик шаҳарларда, шаҳарчаларда ва қишлоқ аҳоли пунктларида, истироҳат боғлари ва хиёбонларда фойдаланишга йўл қўйилади.

Кўчалар бўйлаб ҳамда кам қаватли бинолар қурилиши ҳудудларида кювет лотоклар кўринишидаги очиқ тизимлардан фойдаланиш лозим.

243

Ёмғир канализацияси аҳоли пунктларининг мавжуд ҳудуди ва ривожланишини ҳисобга олган ҳолда муҳандислик инфратузилмаси ва ҳудудни ободонлаштириш элементи сифатида ШНҚ 2.04.13-24 ҳамда СанҚваН 0083-24га мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

Ёмғир канализацияси турлари ҳудуддан функционал фойдаланиш, режалаштириш ва санитария талабларни ҳисобга олган ҳолда танланиши керак.

(243-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

244

Ёмғир канализациясига келиб тушадиган ёғингарчилик сувлари (ёмғир, қор) нинг ҳажми ШНҚ 2.01.01-22га мувофиқ ҳисобланиши керак.

7-§. Санитария тозалаш

245

Аҳоли пунктлари ҳудудларини санитария тозалаш тизими канализация тизими билан биргаликда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва ресурсларни тежаш талабларини ҳисобга олган ҳолда маиший ва ишлаб чиқариш чиқиндиларини йиғиш ва йўқ қилишни (олиб ташлаш, зарарсизлантиришни) таъминлаши керак.

Маиший чиқиндилар йиғилиши нормалари қуйидаги 13-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.

13-жадвал
Маиший чиқиндилар1 кишига бир йилда йиғиладиган маиший чиқинди миқдори
kgl
Қаттиқ:
сув таъминоти, оқава канализацияси, марказий иситиш, газ билан жиҳозланган турар жойлардан210 — 250990 — 1100
бошқа турар жойлардан330 — 5001200 — 1700
Жамоат биноларини ҳисобга олиб шаҳар бўйича умумий миқдори310 — 3301500 — 1700
Ҳожатхоналардан суюғи (оқава бўлмаганда)-2200 — 3850
Кўча, майдон ва истироҳат боғларда қаттиқ қопламалари 1 m2 дан супуриндиси5,5 — 16,59 — 22

Изоҳлар:

1. Чиқинди йиғилиш нормаларининг каттароқ миқдорлари энг йирик ва йирик шаҳарлар учун олиниши керак.

2. Йирик ўлчамли маиший чиқиндиларнинг йиғилиш нормалари қаттиқ маиший чиқиндилар учун келтирилган қийматларининг таркибида 5 фоиз миқдорида қабул қилиниши керак.

246

Маиший чиқиндиларни зарарсизлантириш, ташиш ва қайта ишлаш учун корхоналари ва иншоотларнинг ер участкалари ҳамда санитария-муҳофазаси зоналари ўлчамлари қуйидаги 14-жадвал бўйича қабул қилиниши керак.

14-жадвал
Корхоналар ва иншоотларЕр участкаси майдони, 1000 t маиший чиқиндига, hаСанитария-муҳофаза зоналари ўлчами, m
Маиший чиқиндини саноат асосида қайта ишлаш ва зарарсизлантириш корхоналари, қуввати йилига минг t:
40 гача0,05300
40 дан ортиқ0,05500
Компост омборлари0,04500
Қаттиқ маиший чиқиндини йиғиш ва сақлаш полигони0,02 — 0,05500
Компостлаш далалари0,5 — 1,0500
Оқава станциялари0,2300
Чиқиндини қайта юклаш станциялари0,04100
Зарарсизлантирилган қуйқани йиғиш ва кўмиш далалари (қуруқ модда бўйича)0,31000

Изоҳлар:

1. Полигон майдонларининг кичик ўлчамлари қумли тупроқларда жойлашган иншоотлар учун берилган.

2. Чиқиндини қайта ишлаш ва чиқиндини ёқиш корхоналари атмосфера ҳавосига зарарли моддаларни чиқариб ташлаганда санитария-муҳофазаси зонасининг ўлчамлари ифлосланишнинг тарқалиши ҳисоб-китоблари асосида аниқлаштирилиши керак.

247

Чиқиндиларни жойлаштириш объектлари энг яқин аҳоли пунктларига нисбатан, ерости сувлари оқимидан камида 10 m пастда (лойли ёки суглинкали грунтли ерларда) жойлаштирилиши керак. Бундай жойлардаги ерости сувлари истеъмол қилиш ва суғориш мақсадлари учун фойдаланилмаслиги лозим.

248

Қаттиқ маиший чиқиндилар полигонларга, компостлаш майдонларига, қайта ишлаш ва ёқиш заводларига, шаҳар суюқ чиқиндилари эса оқаваларни тозалаш станцияларига ёки ассенизация майдонларига ташилиши зарур.

249

Ишлаб чиқаришда утилизация қилиниши мумкин бўлмаган саноат чиқиндилари корхоналар томонидан махсус полигонларга ёки саноат чиқиндихоналарига ташилиши керак.

250

Энг йирик ва йирик шаҳарлар ҳамда республика аҳамиятига молик курортлар учун маиший чиқиндиларни қайта ишлаш корхоналари қурилиши керак.

8-§. Электр энергияси таъминоти

251

Кучланиши 35 kV ва ундан юқори бўлган ҳаво электр узатиш тармоқлари (бундан буён матнда электр тармоқлари деб юритилади) аҳоли пунктларининг турар жой ҳудудларидан ташқарида ўтказилиши лозим.

252

Энг йирик ва йирик шаҳарларнинг турар жой ва жамоат ҳудудларида пасайтирувчи подстанцияларга кирувчи кучланиши 35 kV ва ундан юқори электр тармоқлари кабеллар орқали ўтказилиши ва умумий энергетика тизимларга кирувчи электр узатиш тармоқларининг ишлаб чиқариш зоналари ҳамда қишлоқ хўжалиги корхоналари ҳудудларида жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

253

Реконструкция шароитида кучланиши 35 kV ва ундан юқори бўлган мавжуд электр тармоқларини турар жой ҳудудларидан ташқарига чиқариш ёки ҳаво линияларини кабель линияларига алмаштирилиши лозим. Бўшаган ҳудудларда турар жой ва жамоатчилик биноларини қуриш режалаштирилганда подстанцияларини ёпиқлари билан алмаштириш зарур.

254

Трансформатор қуввати 16 000 kWA ва юқорироқ бўлган пасайтириш станциялари ҳамда турар жой ҳудудларидан ўтувчи ҳаво тармоқларининг кабель тармоғига ўтиш жойлари, курорт мажмуалари ҳудудида эса барча трансформатор подстанциялари ва тақсимлаш қурилмалари ёпиқ турда бўлиши керак.

255

Подстанциялар ва ҳаво тармоқларининг кабелга ўтиш жойларига транспорт воситалари ҳамда кабель ва ҳаво тармоқлари кириб-чиқиши учун техник йўлакларни жойлаштириш лозим.

256

Ёпиқ пасайтириш подстанциялари ҳамда 110 — 220 kV кучланишли мажмуалар ва тақсимлаш қурилмалари учун ер участкаларининг ўлчамлари 0,6 ha дан, ҳаво тармоқларининг кабель тармоғига ўтиш жойлари учун эса 0,1 ha дан ошмаслиги керак.

257

Алоҳида турадиган тақсимлаш пунктларини ва ҳар бири 1000 kV қувватига эга бўлган кўпи билан иккита трансформаторли 6 — 20 kV кучланишли подстанцияларни жойлаштиришда шовқиндан сақлаш мақсадида уларнинг турар жой ва жамоат биноларидан узоқлиги камида 10 m, даволаш-профилактика муассасалари биноларидан камида 25 m бўлиши лозим.

258

Умумий ўрта таълим ва мактабгача таълим ташкилотлари ҳудудларида тақсимлаш пунктлари ва трансформатор подстанцияларини жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

259

Шаҳарларнинг турар жой ҳудудларида 4 қаватли ва ундан баланд бинолар қурилиши ҳудудларида ҳамда курорт мажмуалари ҳудудида барча электр тармоқлари кабель орқали ўтказилиши керак.

Ташқи ёритиш тармоқларини ҳаво симлари орқали амалга оширишга йўл қўйилади.

260

Электр таъминоти тизимлари ШНҚ 2.04.17-24 ҳамда Электр ускуналарининг тузилиши қоидалари талабларига мувофиқ лойиҳаланиши керак.

(260-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

261

Электр энергияси сарфини аниқлашда қуйидагилар инобатга олиниши лозим:

саноат ва қишлоқ хўжалиги корхоналари учун — фаолият юритаётган корхоналарнинг истеъмол ҳажмлари, янги қуриладиган, реконструкция қилинадиган ёки ўхшаш корхоналарнинг лойиҳалари ва йириклаштирилган кўрсаткичлар;

хўжалик-маиший ва коммунал эҳтиёжлар учун ШНҚ 2.04.17-24 нормалари.

(261-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

262

Электр истеъмолининг йириклаштирилган кўрсаткичлари қуйидаги 15-жадвал бўйича қабул қилинишига йўл қўйилади.

15-жадвал
Аҳоли пунктларининг ободонлаштириш даражасиЭлектр истеъмоли, 1 кишига kW.h/йилЭлектр энг кўп юкланишдан фойдаланиш, h/йил
Стационар электр плиталари билан жиҳозланмаган шаҳарлар:
кондиционерларсиз17005200
кондиционерли20005700
Стационар электр плиталари билан жиҳозланган шаҳарлар (100 фоиз қамровли):
кондиционерларсиз21005300
кондиционерли24005800
Шаҳарчалар ва қишлоқ аҳоли пунктлари (кондиционерсиз)
Стационар электр плиталари билан жиҳозланмаган9504100
Стационар электр плиталари билан жиҳозланган: (100 фоиз қамровли)13504400

Изоҳлар:

1. Электр истеъмоли кўрсаткичлари катта шаҳарлар учун келтирилган. Улар шаҳарлар гуруҳи коэффициентлари билан қабул қилиниши керак:

энг йирик 1,2;

йирик 1,1;

ўрта 0,9;

кичик 0,8.

2. Келтирилган кўрсаткичларда турар жой ва жамоат бинолари, коммунал-маиший хизмат кўрсатиш корхоналари, ташқи ёритиш, шаҳар транспорти (метрополитенсиз), сув таъминоти, оқава сувини чиқариш ва иссиқлик таъминоти тизимларининг электр истеъмоли ҳисобга олинган.

263

Энергетика тизимига кирувчи электр узатиш тармоқлари схемалари зарур ҳолатларда энергия тизимини мустақил ишлайдиган қисмлар (боғламлар, узеллар)га автоматик равишда ажратиш имкониятига эга бўлиши лозим.

264

Янги энергетика иншоотлари, юқори кучланишли (200 — 500 kV ва ундан юқори) электр узатиш тармоқлари ва подстанциялари тоифаланган шаҳарлар ва объектларнинг кучли вайроналиклар, шунингдек ҳалокатли сув тошқини бўлиши эҳтимоли бўлган ҳудудлардан ташқарида жойлаштирилиши керак.

Кучли вайроналиклар бўлиши эҳтимоли бўлган ҳудудлардан ўтувчи мавжуд, қуввати 200 kV бўлган тармоқларни қайта ётқизиш зарурати бўлганда уларни бундай ҳудудлардан ташқарига чиқариш, энг қисқа йўлдан ўтувчи туташмаларни қуриш, ёхуд уларни ерости кабеллар орқали ўтказиш лозим.

265

Электр таъминоти тизимининг тақсимловчи тармоқлари ҳалқаланган бўлиши керак.

266

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларнинг ташқи электр таъминоти схемасини лойиҳалаштиришда уларнинг электр таъминоти вайроналиклар бўлиши эҳтимоли бўлган ҳудудлардан ташқарида тарқоқ жойлашган бир неча мустақил манбалардан таъминланиши лозим.

267

Электр таъминоти тизими объектлари бузилганда ҳаво орқали электр узатиш тармоғига қисқа улангичлар ўрнатиш ҳисобига электр энергиясини бузилган объектлардан айлантириб ўтказиш имконини таъминлаши керак.

268

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларда жойлашган мудофаа ва фуқаро муҳофазаси объектлари, корхоналар, метрополитен, темир йўлнинг электрлашган участкалари, газ ва сув таъминоти объектларини, даволаш муассасаларини ва бошқа муҳим объектларни фавқулодда ҳолат даврида электр билан барқарор таъминлаш мақсадида, ҳаводан ўтказилган 0,4 — 220 kV қувватли электр тармоқлари кабель тармоғига алмаштирилиши керак.

9-§. Иссиқлик таъминоти

269

Аҳоли пунктларининг иссиқлик таъминоти иссиқлик таъминоти схемаларига мувофиқ режалаштирилиши лозим.

270

Бир ва икки қаватли бинолар қуриладиган ҳудудларда иссиқлик таъминоти схемаси бўлмаганда, марказий иссиқлик таъминоти тизимларини жамоат ва турар жой бинолари гуруҳлари учун умумлаштирилган қозонхоналардан ташкил этилиши лозим.

271

Марказлаштирилган иссиқлик таъминоти тизимларининг манба (қозонхона)ларини жойлаштириш учун ер участкаларининг ўлчамлари қуйидаги 16-жадвал бўйича олиниши лозим.

(271-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

16-жадвал
Қозонхоналарнинг иссиқлик ишлаб чиқариш қуввати, MWҚозонхоналар ер участкаларининг майдони, hа
қаттиқ ёнилғида ишлайдигангаз-мазут ёнилғисида ишлайдиган
6 гача0,70,7
6 дан 12 гача1,01,0
12 дан 58 гача2,01,5
58 дан 116 гача3,02,5
116 дан 233 гача3,73,0
233 дан 466 гача4,33,5

Изоҳлар:

1. Иссиқ сув истеъмолчиларини бевосита сув олиш йўли билан таъминловчи иситиш қозонхоналари, шунингдек ёнилғиси темир йўл орқали келтириладиган қозонхоналар учун ер участкалари майдонини 20 фоизга кенгайтириш керак.

2. Кул-шлак йиғиш жойлари турар жой, ижтимоий-амалий ва рекреация зоналаридан ташқарида жойлаштирилиши лозим.

3. Қозонхоналарнинг санитария-муҳофаза зоналари СанҚваН 0103-25га мувофиқ белгиланиши керак.

272

Аҳоли пунктларида марказлаштирилган иссиқлик таъминоти манбалари коммунал ва ишлаб чиқариш зоналарида, иссиқлик юкламалари марказида жойлаштирилиши керак.

273

Реконструкция шароитида истеъмолчиларни якка тартибдаги иссиқлик таъминотига ўтказишни ҳисобига самарадорлиги паст бўлган қозонхоналарнинг иссиқлик юкламаларини марказлаштирилган энергия ишлаб чиқарувчи манбаларга ўтказилиши ёки ёпилиши лозим.

274

Иссиқлик таъминоти тизимларини ривожлантириш ва реконструкция қилишда изоляция қилинган қувурлардан фойдаланиш керак.

275

Аҳоли пунктларининг иссиқлик таъминоти тизимлари ШНҚ 2.04.05-22, ШНҚ 2.04.07-22, ШНҚ 2.04.13-24 ва бошқа техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга мувофиқ лойиҳалаштирилиши керак.

(275-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

276

Турар жой ва жамоат бино (иншоот)ларини иситиш, вентиляция ва иссиқ сув билан таъминлаш лойиҳалари мавжуд бўлмаганда, соатлик ҳисобланган иссиқлик истеъмоли биноларнинг умумий майдонининг 1 m² га тенг бўлган иссиқлик истеъмолининг нисбий кўрсаткичлари қуйидаги 17-жадвал бўйича аниқланиши лозим.

17-жадвал
Комплекс жамланган иссиқлик истеъмоли тузилмасиҲисоб даври учун иссиқлик истеъмолининг нисбий комплекс кўрсаткичлари (энергия тежашни ҳисобга олган ҳолда уй-жой биноларининг умумий майдонининг 1 m2 га, kcal/h (W))
1. Турар жой биноларини иситиш учун соатлик максимал иссиқлик истеъмоли68,0
2. Жамоат биноларини иситиш учун соатлик максимал иссиқлик истеъмоли35,4 (41,16)
3. Жамоат биноларини вентиляция қилиш учун соатлик максимал иссиқлик истеъмоли47,7 (55,46)
4. Турар жой ва жамоат биноларини иссиқ сув билан таъминлаш учун иситиш давридаги соатлик ўртача иссиқлик истеъмоли14,0 (16,27)
5. Уй-жой коммунал секторида иссиқлик истеъмолининг комплекс кўрсаткичи165,0 (191,86)
6. Жамоат ва уй-жой секторларининг иситиш юкламаларининг нисбати0,52
7. Шаҳарнинг жамоат биноларида вентиляция ва иситиш юкламаларининг нисбати1,35
Жами165,0 (191,86)

10-§. Газ таъминоти

277

Магистрал газ қувурўтказгичларининг ГТСлари аҳоли пунктларидан ташқарида ШНҚ 2.05.06-22га мувофиқ жойлаштирилиши ва магистрал газ қувурўтказгичларнинг аҳоли пунктлари ҳудудидан ташқарида ўтказилиши керак.

(277-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

278

Магистрал қувурўтказгичлардан аҳоли пунктлари ва саноат корхоналари чегараларигача бўлган масофалар ШНҚ 2.05.06-22 бўйича олиниши керак.

(278-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

279

Аҳоли пунктлари ҳудудида газ тарқатиш тизими ҳамда газ истеъмол қилувчи объектларидан турли мақсадлардаги бино (иншоот)ларгача бўлган масофалар ШНҚ 2.04.08-22га мувофиқ белгиланиши керак.

280

Газ тўлдириш шохобчаси ер участкалари майдони уларнинг ишлаб чиқариш қувватидан келиб чиқиб қуйидагича қабул қилиниши лозим, кўпи билан, ha:

10 минг t/йил 6;

20 минг t/йил 7;

40 минг t/йил 8.

281

ГТПлар ва оралиқ баллон сақлаш омборлари учун ер участкалари 0,6 ha ўлчамда ажратилиши керак. Ушбу объектлардан турли мақсадлардаги бино (иншоот)ларгача бўлган масофалар ШНҚ 2.04.08-22га мувофиқ белгиланиши лозим.

282

Суюлтирилган углеводород ГТПларни аҳоли пунктларининг ташқарисида ёки чекка қисмида жойлаштириш керак.

283

Газ тарқатиш тизими, газ босими, ГТП сони ҳамда газ тарқатиш қувурлари тузилмалари (ҳалқа, боши берк, аралаш) газ истеъмоли ҳажмини, истеъмолчиларнинг жойлашиш зичлигини, газ таъминоти ишончлилигини ҳисобга олган ҳолда танланиши лозим.

284

ГТПлар юкламалар марказларига яқинлаштирилган ҳолда жойлаштириш керак.

285

Кам қаватли уй-жойлари бўлган даҳа (маҳалла)лар учун иситиш ва иссиқ сув таъминоти газ ёқилғисидан фойдаланиладиган алоҳида иссиқлик манбаларига ўтказилиши лозим.

286

Газдан фойдаланиладиган уй-жой массивлари учун ҳисобланган газ сарфини аниқлаш учун ШНҚ 2.04.08-22 бўйича нисбий максимал соатлик газ истеъмоли ҳисобланиши керак.

287

Газ таъминоти тизимлари ШНҚ 2.04.08-22га мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

288

Аҳоли пунктларида газнинг ҳисобий сарфи ШНҚ 2.04.08-22га бўйича олиниши керак.

289

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларни икки ва ундан ортиқ мустақил магистрал газ қувурлари орқали газ билан таъминлашда газни узатиш ушбу қувурларга уланган ҳамда бу шаҳарлардан ташқарида жойлашган ГТС орқали амалга оширилиши лозим.

290

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларнинг ГТС ва ГТПлари, шунингдек бундай шаҳарлардан ташқарида жойлашган алоҳида аҳамиятга эга объектларнинг ГТПлари ер остидан айлантириб олиб ўтиладиган газ қувурлари (байпаслар) ҳамда уларда газни узиб қўядиган ускуналар билан жиҳозланиши керак.

291

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларда юқори ва ўрта босимли асосий тақсимловчи газ қувурлари ҳамда фавқулодда ҳолат даврида фаолиятини давом этувчи ушбу шаҳарларнинг объектларига уланадиган тармоқлар ер остидан ўтказилиши ва ҳалқаланиши лозим.

292

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларда янги газ таъминоти тизимларини лойиҳалаштириш ва мавжудларини реконструкция қилишда асосий газ тақсимлаш тугунларида (ГТС, ГТП) ҳаводаги зарба тўлқини босими (импульси) таъсирида газ тармоғидан узиб қўядиган ускуналарни ҳамда олди берк (тупик) газ қувурлари орасига байпаслар ўрнатилиш керак.

11-§. Алоқа, телевидение ва радиоэшиттириш

293

Телекоммуникациялар, алоқа, радиоэшиттириш ва телевидение, қўриқлаш ва ёнғин сигнализацияси, муҳандислик ускуна тизимларини диспетчерлаш корхоналари, бино ва иншоотлари техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ва лойиҳалаш нормаларига мувофиқ жойлаштирилиши керак.

Шунингдек, аҳолини фавқулодда вазиятлардан хабардор қилиш мақсадида маҳаллий телевидение, кабель телевидение, радиоэшиттириш, мобиль алоқа, симли хабардор қилиш ҳамда овоз чиқариш воситаларидан фойдаланиш лозим.

294

РТС, РРС биноларини ва антенна-мачта иншоотларини жойлаштиришда эфирга узатилишига халақит берувчи манбалардан узоқлашиш масофалари қуйидаги 18-жадвалга мувофиқ қабул қилиниши керак.

18-жадвал
Халақит берувчи манбаларХалақит берувчи манбалардан энг кам масофа, mИзоҳ
Трамвай ва троллейбус линиялари, автомобиль, шаҳар йўллари60РТС ёки РРС биносидан
Темир йўллар, метрополитеннинг ташқи линиялари100объект чегарасигача
Таркибида рентген, электр даволаш хоналари, юқори частотали қуритиш ва иситиш бўлган корхоналар, илмий-тадқиқот, даволаш-тиббий ва ўқув муассасалари100объект чегарасигача
РТС ва РРС таркибига кирмайдиган ишлаб чиқариш корхоналари, йирик гаражлар ва автобазалар250объект чегарасигача
Радио узатиш станцияси таркибига кирмайдиган барча турдаги узатувчи радиостанциялар1000объект чегарасигача
Кучланишли электр узатиш линиялари:объект чегарасигача
20 kV гача400
150 kV гача700
500 kV гача1000

Изоҳ: Халақит берувчи манбалардан масофалар барча тоифа РТС ёки РРС қурилиши учун танланган майдонларда уларнинг қийматига яраша аниқланиши керак.

12-§. Транспорт ва кўча-йўл тармоқлари

295

Транспорт инфратузилмаси аҳоли пунктлари ичида, аҳоли пунктлари ўртасида ва уларга туташ ҳудудлар билан қулай ҳамда хавфсиз йўловчи ва юк ташиш алоқаларига бўлган эҳтиёжни таъминлайдиган ташқи, шаҳар атрофи ва шаҳар транспорти учун алоқа йўналишлари ва тузилмаларининг ягона тизими сифатида шаклланиши керак.

296

Транспорт инфратузилмасини ривожлантириш шаҳарсозлик ҳужжатлари ва улар асосида ишлаб чиқилган махсус тарҳлар ва лойиҳалар билан белгиланиши керак.

Объектларни қуриш ва қуришни лойиҳалаштириш учун ер майдонларини танлаш ва ажратиш босқичида, шунингдек муҳандислик-коммуникация инфратузилмасини (электр, газ ва сув таъминоти, канализация, темир йўл ҳамда автомобиль йўллари ва бошқалар) барпо этишда, шу жумладан дарахтлар ва буталарни кўчириб ўтказиш амалиётини қўллаш орқали уларнинг сақлаб қолинишини қатъий таъминлаши керак.

297

Ташқи, шаҳар атрофи ва шаҳар транспорти коммуникациялари ҳамда иншоотларини, шунингдек уларнинг ўзаро алоқалари тугунларини (транспорт алмаштириш узелларини) ривожлантириш учун жамоат марказлари, турар жой, ландшафт-рекреацион ҳудудлар ҳамда умумий фойдаланишдаги кўкаламзор ҳудудларни транзит ва юк ташиш транспортлари оқимларидан иҳоталанишини ташкил этиш учун ҳудудий захиралар билан таъминлаш лозим.

298

Аҳолининг автомобилизация даражаси муайян ҳудуд учун статистик маълумотларга асосланган ҳолда унинг ижтимоий, иқтисодий, географик ва бошқа функционал хусусиятларини инобатга олган ҳолда ҳисоблаб чиқилиши керак.

13-§. Ташқи ва шаҳар атрофи транспорти

299

Ташқи ва шаҳар атрофи транспорти коммуникациялари ва иншоотларини ривожлантириш туман, вилоят ва мамлакатнинг ягона транспорт тармоғининг таркибий қисми сифатида кўриб чиқилиши керак. Бунда, қуйидаги автомобиль йўлларининг функционал-режалаштириш таснифи ҳисобга олиниши керак:

халқаро аҳамиятга молик;

давлат аҳамиятига молик;

маҳаллий аҳамиятга молик автомобиль йўллари.

300

Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари аҳоли пунктларини уларнинг истиқболли чегараларидан ташқарида айланиб ўтадиган қилиб лойиҳалаштириш лозим.

301

Аҳоли пунктлари орқали ўтадиган умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларининг участкалари уларнинг таснифини ҳисобга олган ҳолда ШНҚ 2.05.02-23 ва ШНҚ 2.07.06-24 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши керак.

(301-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

302

Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларининг ўқидан аҳоли пунктларининг турар жой зоналари чегараларигача масофа камида қуйидагича, m, бўлиши лозим:

I — III-тоифа йўллари учун — 100;

303

Автомобиль йўллари ўқидан жамоа боғдорчилиги, узумчилиги ва полизчилигини юритиш ширкатлари чегараларигача масофа камида қуйидагича, m, қабул қилиниши керак:

I — III-тоифа йўллари учун — 50;

IV-тоифа йўллари учун — 25;

V-тоифа йўллари учун — нормаланмайди.

304

Аҳоли пунктлари ҳудудларини автомобиль транспортининг шовқини ва чиқинди газларидан салбий таъсирни камайтириш мақсадида йўл ёқалаб камида 10 m кенгликдаги иҳота дарахтзорлар яратилиши керак.

305

Тегишли асослаш билан умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларини шаҳар ҳудудидан ўтказишга йўл қўйилади. Бунда, автомобиль йўллар ШНҚ 2.05.02-23га мувофиқ лойиҳалаштирилиши лозим.

(305-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

306

Аҳоли пунктларининг истиқболли чегаралари доирасида умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари рельефдан (ариқлар, жарлар ва бошқалар) шовқин тарқалишига табиий тўсиқ сифатида фойдаланган ҳолда, турар жой ва ижтимоий-амалий зоналари, дам олиш масканлари, маданий мерос объектларининг муҳофаза қилиш зоналаридан ташқарида қурилишлардан ҳоли бўлган ҳудудлар орқали ўтказилиши керак.

307

Транспорт мезонига кўра шаҳар атрофи ҳудуди йўналишли йўловчи ташиш ҳамда енгил автомобиль транспортларида меҳнат ҳаракати учун сарфланадиган ўртача вақтга кўра ажратилиши ва бу кўрсаткичлар қуйидагидан ошмаслиги лозим, min:

энг йирик ва йирик шаҳарлар учун — 40;

йирик ва ўрта шаҳарлар учун — 30;

кичик шаҳарлар ва шаҳарчалар учун — 20.

Бунда, шаҳар атрофи йўловчи ташиш транспортининг тўхташ жойларига пиёдаларнинг яқинлашиш узоқлиги 1 km дан ошмаслиги керак.

14-§. Кўча-йўл тармоғи

308

Шаҳарлар кўча-йўл тармоғини ривожлантиришда фавқулодда вазиятларда эвакуация қилинаётган аҳолини ўтқазиш-тушуриш учун мўлжалланган темир йўл станция (пункт)ларигача келадиган магистрал йўллар қурилиши лозим.

309

Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларининг энг йирик, йирик ва катта шаҳарлар чегаралари билан кесишган жойларида транспорт инфратузилмаси объектларини махсус техникани ҳамда аҳоли (ходимлар)ни санитария ишловидан ўтказиш учун мослаштириш имкониятлари яратилиши керак.

310

Шаҳарлар кўча-йўл тармоғининг таснифи ва асосий кўрсаткичлари мазкур ШНҚнинг 19- ва 20-жадвалларига мувофиқ қабул қилиниши лозим.

19-жадвал
Шаҳар кўчалари ва йўллари тоифалариКўчалар ва йўлларнинг асосий вазифалари
Шаҳарларнинг магистрал кўчалари
1-синф — тезкор ва узлуксиз ҳаракатЭнг йирик ва йирик шаҳарлардаги олис ишлаб чиқариш ва аҳоли истиқомат қилиш ҳудудлари ўртасида юқори тезликдаги транспорт алоқалари.
Ташқи автомагистралларга, аэропортларга, йирик оммавий дам олиш масканларига ва АПТдаги аҳоли пунктларига чиқиш.
Узлуксиз ҳаракат.
Турли даражадаги кесишмалар орқали транспорт воситаларининг кириши.
Барча турдаги транспорт воситаларининг ўтиши.
Барча тоифадаги йўл ва кўчалар билан кесишиш (турли даражаларда).
Пиёдалар ўтиш жойини йўлнинг ташқарисида жойлаштириш керак.
2-синф — тартибга солинадиган ҳаракатШаҳар туманлари орасидаги транспорт алоқалари.
Ташқи йўлларга чиқиш.
Турар жой зоналари ташқарисидан ўтади.
Тартибга солинадиган ҳаракат.
Автотранспорт воситаларининг оралиғи 300-400 m дан ортиқ бўлмаган чорраҳалар ва туташмалар орқали кириши.
Барча турдаги транспорт воситалари ўтиши.
Барча тоифадаги йўл ва кўчалар билан кесишиш (бир хил ёки турли даражаларда).
Пиёдалар ўтиш жойлари йўлнинг ташқарисида ва йўл ҳаракати даражасида жойлаштириш керак.
Шаҳар аҳамиятидаги магистрал кўчалар
1-синф — узлуксиз ҳаракатЭнг йирик, йирик ва катта шаҳарлардаги турар жой, ишлаб чиқариш ва ижтимоий-амалий зоналари, шунингдек бошқа магистрал кўчалари, шаҳар ва ташқи автомобиль йўллари билан транспорт алоқалари.
Асосий йўналишда тўхтовсиз узлуксиз ҳаракатни таъминлайди.
Шаҳарларнинг урбанизациялашган ҳудудлари доирасида юқори тезликдаги алоқаларни таъминлайдиган асосий транспорт коммуникациялари.
Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларига чиқишни таъминлайди.
Биноларга хизмат кўрсатиш ёндош ёки маҳаллий йўллар орқали амалга оширилиши керак.
Барча турдаги транспорт воситаларининг ўтиши.
Пиёдалар ўтиш жойлари йўлнинг ташқарисида жойлаштирилиши керак.
2-синф — тартибга солинадиган ҳаракатТурар жой ва ишлаб чиқариш зоналари, шаҳар ва туман ҳудудлари марказлари, ташқи автомобиль йўллари билан транспорт алоқалари. Шаҳарнинг транспорт-режалаштириш ўқлари, шаҳар ва аҳоли пунктининг функционал-режалаштириш тузилмасининг асосий элементлари.
Тартибга солинадиган ҳаракат.
Барча турдаги транспорт воситаларининг ўтиши.
Ерусти жамоат транспорти ҳаракати учун тегишли асослашлар билан ажратилган тасмалар ташкил этилиши керак.
Бошқа тоифадаги йўл ва кўчалар билан кесишиш — бир хил ёки турли даражаларда.
Пиёдалар ўтиш жойлари йўлнинг ташқарисида ва йўл сатҳида жойлаштирилади, светофор билан тартибга солиниши керак.
3-синф — тартибга солинадиган ҳаракатУлар шаҳар туманларини ўзаро боғланиши керак.
Ҳаракат тартибга солинади ва ўз-ўзини тартибга солиши керак.
Барча турдаги транспорт воситалари ўтишига йўл қўйилади.
Ерусти жамоат транспорти ҳаракати учун тегишли асослашлар билан ажратилган тасмалар ташкил этилиши керак.
Пиёдалар ўтиш жойлари йўлнинг ташқарисида ва йўл сатҳида жойлаштирилиши керак.
Туман аҳамиятидаги магистрал кўчалар
тартибга солинадиган ҳаракатИстиқомат қилиш ҳудудлари ичидаги транспорт ва пиёдалар алоқаси, бошқа магистрал кўчаларга чиқишни таъминлаши керак.
Туманлараро ва умумшаҳар аҳамиятидаги кўча ва йўлларга чиқишни таъминлаши керак.
Ҳаракат тартибга солиниши ва ўз-ўзини тартибга солиши керак. Барча турдаги транспорт воситалари ўтишини таъминлаши керак . Йўллар ва кўчалар билан бир хил даражадаги кесишишига йўл қўйилади.
Пиёдалар ўтиш жойлари йўлнинг ташқарисида ва йўл сатҳида жойлаштиришга йўл қўйилади.
Маҳаллий аҳамиятидаги кўчалар
Турар жой ҳудудларидаги кўчаларТурар жой туман (мавзе, даҳа, маҳалла)лардаги транспорт ва пиёдалар алоқалари, туман аҳамиятидаги асосий кўчаларга, ҳаракати тартибга солинадиган кўча ва йўлларга чиқишни таъминлаши керак. Бинолар ва ер участкаларига тўғридан-тўғри киришни таъминлаши керак.
ижтимоий-амалий ва савдо зоналардаги кўчаларЧакана савдо, офислар ва маъмурий бинолар, маиший хизмат кўрсатиш объектлари, таълим ташкилотлари ва бошқаларга киришни таъминлаш учун зоналар ва туманлар ичидаги транспорт ва пиёдалар алоқаларини таъминлаши керак.
Пиёдалар ўтиш жойлари йўл сатҳида жойлаштиришга йўл қўйилади.
ишлаб чиқариш ва коммунал-омбор зоналаридаги кўчаларИшлаб чиқариш ва коммунал-омбор зоналарида транспорт ва пиёдалар алоқалари таъминланиши керак.
Бинолар ва ер участкаларига тўғридан-тўғри киришни таъминлаши керак.
Пиёдалар ўтиш жойлари йўл сатҳида жойлаштиришга йўл қўйилади.
пиёдалар кўчалари, йўлаклари ва майдонларПиёдаларнинг ҳаракатланиши ва дам олиши учун мўлжалланган, хавфсизликни ва жойида бўлишнинг юқори қулайлигини таъминлайдиган, кўча-йўл тармоғидаги ободонлаштирилган макондир.
Жамоат объектларининг бошқа бинолар билан пиёдалар алоқаларини таъминлаши керак.
Барча турдаги транспорт воситаларининг ҳаракатига йўл қўйилмайди.
Махсус транспортларнинг ўтиш имконияти таъминлаши керак.

Изоҳлар:

1. Кўча-йўл тармоғи таркибида шаҳар марказининг архитектура-режалаштириш тузилиши учун асос бўлган шаҳарнинг шохкўчалари ажратиб чиқарилиши керак.

2. Шаҳарларнинг катталиги ва режалаштириш тузилмасига, транспорт оқимининг ҳажмига қараб, кўрсатилган асосий тоифалар кўча ва йўллар билан тўлдирилиши ёки уларнинг тўлиқ бўлмаган таркибидан қўлланилишга йўл қўйилади.

3. Реконструкция шароитида, шунингдек туман аҳамиятига эга кўчалар учун фақат жамоат транспорти воситалари ва пиёдалар ўтиши учун мўлжалланган магистрал кўчалар ёки уларнинг участкалари қурилишига йўл қўйилади.

4. Маданий мерос объектлари бўлган шаҳарларда шаҳар марказининг тарихий қисмидан ўтадиган ерусти транспорти ҳаракати чекланиши ёки қисқартирилиши керак:

айланма магистрал кўчалар, транспорт ҳаракати чекланган кўчалар, пиёдалар кўчалари ва зоналарини ташкил этиш;

тарихий қисмининг периметри бўйлаб автотураргоҳларни жойлаштириш.

5. Алоҳида транспорт ўтиши тури сифатида велосипедлар учун алоҳида ўтиш йўлакчалари ўз ичига олган тизим сифатида ёки йўл тармоғи бўйлаб лойиҳалаштирилиши керак.

20-жадвал
Шаҳар кўчалари ва йўллари тоифалариҲаракатнинг ҳисобланган тезлиги, km/hТасма кенглиги, mТасмалар сони (жами икки йўналишда)Тарҳдаги эгриликнинг энг кичик радиуси, mУзунасига энг катта қиялик, фоизВертикал эгриликнинг энг кичик радиуслари, mПиёдалар йўлагининг энг кичик кенглиги, m
қавариқлар, mботиқлар, m
Шаҳарларнинг магистрал кўчалари
1-синф кўчалари1303,50-3,754 — 101200/190040215002600-
110760/110045125001900
90430/5805567001300
2-синф кўчалари903,50-3,754 — 8430/5805557001300-
803,25-3,75310/4206039001000
70230/310652600800
Шаҳар аҳамиятидаги магистрал кўчалар
1-синф кўчалари903,50-3,754 — 10430/58055570013004,5
803,25-3,75310/4206039001000
70230/310652600800
2-синф кўчалари803,25-3,754 — 10310/42060390010003,0
70230/310652600800
60170/220701700600
3-синф кўчалари703,25-3,754 — 6230/3106526008003,0
60170/220701700600
50110/140701000400
Туман аҳамиятидаги магистрал кўчалар703,25-3,752 — 4230/3106526008002,25
60170/220701700600
50110/140701000400
Маҳаллий аҳамиятидаги кўчалар
Турар жой ҳудудларидаги кўчалар503,0-3,52 — 4110/1408010004002,0
4070/8080600250
3040/4080600200
ижтимоий-амалий ва савдо зоналардаги кўчалар503,0-3,52 — 4110/1408010004002,0
4070/8080600250
3040/4080600200
ишлаб чиқариш ва коммунал-омбор зоналаридаги кўчалар503,52 — 4110/1406010004002,0
пиёдалар кўчалари, йўлаклари ва майдонлар-ҳисоб-китоб бўйичаҳисоб-китоб бўйича-50--лойиҳа бўйича

Изоҳлар:

1. Кўчалар ва йўлларнинг кенглиги транспорт ва пиёдалар ҳаракатининг жадаллигига, кўндаланг профилга жойлаштирилган элементларнинг таркибига (йўллар, ерости коммуникацияларини ётқизиш учун техник йўлаклар, тротуарлар, яшил майдонлар ва бошқалар) қараб, санитария-гигиена талабларини ҳисобга олган ҳолда ҳисоблаш йўли билан аниқланиши керак. Кўчалар ва йўлларнинг қизил чизиқлардаги кенглиги қуйидагича қабул қилинади, m: магистрал йўллар — 50 — 100; магистрал кўчалар — 40 — 100; маҳаллий аҳамиятга эга кўчалар ва йўллар — 15 — 30.

2. Ҳаракатнинг ҳисобланган тезлиги қийматини кўча ва йўлнинг функциясига, йўл қурилиши турига (қурилиш, реконструкция) ва уларнинг шароитларига қараб қабул қилиниши керак. Қурилишдан ҳоли ҳудудларда янги қурилиш объектларини лойиҳалаштиришда тезликнинг юқори қийматлари қабул қилиниши керак. Реконструкция объектларини лойиҳалаштиришда ёки мавжуд қурилишда ер сатҳи баландликларида катта фарқ бўлган мураккаб рельеф шароитида, техник-иқтисодий асослашлар билан тезликнинг пастки қийматлари қабул қилинишига йўл қўйилади. Бунда ҳаракатнинг рухсат этилган тезлиги 10 km/h га пастроқ қилиб қабул қилиниши керак.

3. Йўлнинг кенглиги 10 та тасма белгиланганда турли сатҳлардаги транспорт ечимлари орасидаги минимал масофа 20 фоиз га оширилиши керак.

4. Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларнинг магистрал кўчаларида жамоат транспортлари ҳаракатланиши учун кенглиги 3,75 m бўлган алоҳида тасмаларни ташкил этишга йўл қўйилади.

5. Пиёдалар йўлакларининг кенглиги киосклар, ўриндиқлар ва бошқаларни жойлаштириш учун зарур бўлган майдонларни ўз ичига олмайди.

6. Маҳаллий кўчаларни реконструкция қилиш шароитида, шунингдек ҳар икки йўналишда ҳисобланган пиёдалар ҳаракати 50 киши/h дан кам бўлса, кенглиги 1 m бўлган йўлакларни қуришга йўл қўйилади.

7. Пиёдалар йўлаклари биноларнинг деворларига, тиргак деворларга ёки тўсиқларга туташганда, уларнинг кенглиги камида 0,5 m га оширилиши керак.

8. Магистрал кўчалар ва йўллар, транспорт чорраҳаларининг лойиҳавий кўрсаткичларига босқичма-босқич эришилганда келажакда қурилиш учун ҳудуд ва ерости маконини захиралаш лозим.

9. Магистрал йўлларни лойиҳалаштиришда йўл бўйлаб тўсиқларсиз зонани таъминлаш лозим (ҳаракатни ташкил қилишнинг техник воситалари бундан мустасно). Бундай зонанинг ўлчами тор шароитларни ҳисобга олган ҳолда, ҳаракатнинг ҳисобланган тезлигига қараб қабул қилиниши керак.

311

Кўчаларнинг режа ва кўндаланг кесими элементлари ШНҚ 2.07.06-24га мувофиқ қабул қилиниши керак.

(311-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

312

Шаҳарчалар ва қишлоқ аҳоли пунктларининг кўча ва йўллари таснифи ҳамда асосий кўрсаткичлари мазкур ШНҚнинг 21- ва 22-жадвалларига мувофиқ қабул қилиниши керак.

21-жадвал
Шаҳарчалар ва қишлоқ аҳоли пунктларининг кўча ва йўллари тоифалариКўчалар ва йўлларнинг асосий вазифалари
Аҳоли пунктининг асосий кўчалариАҳоли пунктининг бутун ҳудуди бўйлаб ўтади.
Транспорт ва пиёдаларнинг асосий алоқасини таъминлайди, шунингдек турар жой ҳудудларини жамоат маркази билан боғлайди Ташқи йўлларга чиқишни таъминлайди
Маҳаллий кўчаларТурар жойлар қурилган ҳудудларни асосий кўчалар билан боғлайди
Маҳаллий йўларТурар жой ва ишлаб чиқариш ҳудудларини ўзаро боғлаши ишлаб чиқариш ҳудудларига хизмат қилиши керак
Ўтиш йўллариТурар жой, ишлаб чиқариш ва жамоат бинолари ва иншоотларига бевосита киришни таъминлаши керак
22-жадвал
Шаҳарчалар ва қишлоқ аҳоли пунктларининг кўча ва йўллари тоифалариҲаракатнинг ҳисобланган тезлиги, km/hТасма кенглиги, mТасмалар сони (жами икки йўналишда)Тарҳдаги эгриликнинг энг кичик радиуси, mУзунасига энг катта қиялик, фоизВертикал эгриликнинг энг кичик радиуслари, мПиёдалар йўлагининг энг кичик кенглиги, m
қавариқлар, mботиқлар, m
Аҳоли пунктининг асосий кўчалари603,52 — 42207017006001,5 — 2,25
Маҳаллий кўчалар403,0280806002501,5
Маҳаллий йўлар302,75240806002001,0 (бир томонлама қилишга йўл қўйилади)
Ўтиш йўллари304,514080600200—
313

Истироҳат боғларининг йўллари, ўтиш йўллари ва велосипед йўлаклари мазкур ШНҚнинг 23 ва 24-жадвалларида келтирилган кўрсаткичларни инобатга олган ҳолда лойиҳалаштирилиши керак.

23-жадвал
Кўчалар ва йўлар тоифалариКўчалар ва йўлларнинг асосий вазифалари
Истироҳат боғлари йўллариЙўллар ташриф буюрувчиларга ва истироҳат боғлари ҳудудига хизмат кўрсатиш, экологик тоза транспорт, велосипедлар, шунингдек махсус транспорт (тозалаш ускуналари, тез ёрдам ва шу кабилар) ўтиши учун мўлжалланган
Ўтиш йўллариТуманлар, мавзе (даҳа, маҳалла)лар ичидаги турар жой ва жамоат бинолари, муассасалар, корхоналар ва бошқа объектларига транспорт воситаларининг кириши
Велосипед йўлаклари: кўча-йўл кесими таркибидаВелосипедлар учун махсус ажратилган тасма.
Туман аҳамиятидаги магистрал кўчаларда ҳамда мавзе (даҳа, маҳалла)лар кўчаларида қурилишига йўл қўйилади
рекреацион ҳудудларда, турар жой зоналаридаВелосипедлар ҳаракатланиш учун махсус ажратилган йўлак
24-жадвал
Кўчалар ва йўлар тоифалариҲаракатнинг ҳисобланган тезлиги, km/hТасма кенглиги, mТасмалар сони (жами икки йўналишда)Тарҳдаги эгриликнинг энг кичик радиуси, mУзунаси га энг катта қиялик, фоизВертикал эгриликнинг энг кичик радиуслари, мПиёдалар йўлагининг энг кичик кенглиги, m
қавариқлар, mботиқлар, m
Истироҳат боғлари йўллари403,027580600250—
Ўтиш йўллари
- асосий403,0250706002501,00
- иккинчи даражали303,5125806002000,75
Велосипед йўлаклари: кўча-йўл кесими таркибида—1,50*1 — 22570———
1,00**2
рекреацион ҳудудларда , турар жой зоналарида201,50*1 — 22570———
1,00**2

15-§. Магистрал йўллар

314

Магистрал кўчалар тармоғининг ўртача зичлиги кўриб чиқилаётган ҳудуднинг чегаралари доирасида ўтадиган кўчаларнинг узунлигини ҳисобга олган ҳолда аҳоли пунктининг қурилган майдонига нисбатан 2,2 — 2,4 km/km2 зичликда қабул қилиниши керак.

315

Реконструкция шароитида аҳоли пунктларининг марказий ҳудудларида бинолар билан қурилган кўчаларнинг автомобиль йўлларининг кенглиги етарли бўлмаганда орасидаги масофа 350 m дан ошмайдиган масофада параллел кўчалар орқали бир томонлама ҳаракатланишни ташкил этиш керак. Реконструкция шароитида фақат жамоат транспорти ва пиёдалар ўтиши учун мўлжалланган кўчаларни қуришга йўл қўйилади.

316

Турли транспорт воситалари ҳаракатининг интенсивлигини ҳисоблашда уларни қуйидаги коэффициентларидан фойдаланган ҳолда битта автомобиль ҳисобига келтириш лозим:

енгил автомобиллар — 1;

юк автомобиллари, юк кўтариши, t:

2,0 гача — 1,5;

2,0 дан 5 гача — 2,0;

5 дан 8 гача — 2,5;

8 дан ортиқ — 3,5;

автопоездлар — ШНҚ 2.05.02-23га мувофиқ;

автобуслар — 2,5;

троллейбуслар — 3,0;

улама автобуслар, троллейбуслар ва трамвайлар — 4,0;

мотоцикл, мопедлар — 0,5.

(316-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

317

Кўчанинг қатнов қисмида бир тасманинг ўтказиш қобилияти транспорт турлари, ҳаракатнинг ҳисобланган тезлиги, бўйлама қиялиги, тасмалар сони, транспорт воситаларининг бир тасмадан иккинчисига чап ёки ўнга бурилиш учун ўтиши жадаллигига қараб ҳисобланиши керак.

318

Дастлабки ҳисоб-китоблар учун кўчанинг бир тасмасининг ўтказувчанлиги қуйидаги чорраҳаларда олиниши керак:

турли сатҳларда — 1200 — 1500 келтирилган авто/h;

бир сатҳида — 750 — 850 келтирилган авт/h.

319

Бир сатҳда кесишишда ўтказувчанлик светофорлар билан бошқариладиган чорраҳаларда чапга бурилиш ҳаракати бўлмаган ҳолат учун аниқланиши керак.

Чорраҳада чапга бурилиш ҳаракати бўлганда ҳаракат тасмасининг ўтказувчанлиги чапга бурилиш ҳаракатининг жадаллигига мутаносиб равишда пасайиши лозим.

320

Узлуксиз ҳаракат магистралларида марказий қатнов қисмлари ҳамда бир томонлама ҳаракатли маҳаллий ўтиш йўллари қурилиши керак.

321

Узлуксиз ҳаракат магистралларининг маҳаллий ўтиш йўллари кенглиги аҳоли пункти ичида кўпи билан 11,25 m, аҳоли пунктидан ташқарида — 7,5 m қабул қилиниши лозим.

322

Қурилган ҳудудларда маҳаллий ўтиш йўллари кенглигини 8 m гача камайтиришга йўл қўйилади.

323

Узлуксиз ҳаракат магистралларининг қатнов қисми четидан турар жой биноларигача масофа камида 50 m деб олиниши лозим. Шовқин пасайтирувчи қурилмалардан фойдаланганда бу масофани 25 m гача камайтиришга йўл қўйилади.

324

Узлуксиз ҳаракат магистралларининг марказий қатнов қисмлари бошқа умумшаҳар аҳамиятидаги магистраллар ва йўллар билан, шунингдек темир йўллар билан барча кесишувларни турли сатҳларда 1500 — 2000 m масофада жойлаштириш керак.

16-§. Шаҳар аҳамиятидаги магистрал кўчалар

325

Шаҳар аҳамиятидаги, ҳаракати тартибга солинадиган магистрал кўчаларнинг бошқа транспорт йўллари билан кесишуви бир сатҳда лойиҳаланилиши, тегишли техник-иқтисодий асослаш билан бу кесишувларда турли сатҳлардаги транспорт ечимлари қурилишига йўл қўйилади.

326

Шаҳар аҳамиятидаги магистрал кўчаларнинг бошқа кўчалар билан кесишувлари бир-биридан камида 500 m масофада бўлиши, тор кўчаларни шаҳар аҳамиятидаги магистрал кўчаларга туташиш масофаси чорраҳадан камида 100 m этиб белгиланиши лозим.

327

Тартибга солинадиган ҳаракат чорраҳаларига яқинлашганда йўл қатнови қисми тўхташ чизиғидан камида 50 m масофада 1-2 қаторга кенгайтирилиши керак.

328

Бир сатҳда белгиланган пиёдалар ўтиш жойларида ШНҚ 2.07.06-24 га мувофиқ транспорт воситалари ва пиёдаларнинг «кўриш учбурчаги» ҳисобга олиниши керак.

(328-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

329

Аҳоли пунктлари кўча ва йўлларининг ер пойи ёндош ҳудуднинг ҳамда мавжуд бино ва иншоотларининг баландлик қийматларини ҳисобга олиб лойиҳаланиши лозим.

330

Ер пойи ва йўл қопламаларининг конструкциялари ШНҚ 2.05.02-23га мувофиқ лойиҳаланиши керак.

(330-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

331

Транспортнинг бир томонлама бир ва икки тасмали ҳаракати бўлган кўча ва йўлларнинг қатнов қисми 750 m гача бўлган радиусли горизонтал эгри участкаларида қуйидаги 25-жадвалга мувофиқ кенгайтирилиши лозим.

25-жадвал
Радиуслар, mҲар бир ҳаракат тасмага кенгайиш, m
551 дан 750 гача0,20
401 дан 550 гача0,25
301 дан 400 гача0,30
201 дан 300 гача0,35
151 дан 200 гача0,60
91 дан 150 гача0,70
51 дан 90 гача0,80
332

Икки тасмали йўлларнинг узунасига нишаби 40 фоиздан ортиқ ва узунлиги 300 m дан ортиқ бўлган участкалардаги кўтарилишларда қўшимча тасма бўлиши лозим.

333

Икки тасмали йўлдан ўтиш ва унга қайтиш узунлиги камида 70 m бўлиши, бунда тўлиқ кенгликдаги тасма узунлиги 40 m ва ўтиш тасмаларини тўғрилаш узунлиги 30 m дан кам бўлмаслиги керак.

334

Боши берк кўчаларнинг қатнов қисмларини айланиш радиуси 15 m дан кам бўлмаган майдончалар ёки 20х20 m ўлчамли айланиш майдончалари билан тугаши лозим.

Айланиш майдончаларида жамоат транспортининг охирги бекатларини ва автотураргоҳларни ташкил этишга йўл қўйилмаслиги керак.

335

Узунлиги 150 m дан ошмаган боши берк тор кўчалар тротуар билан бирлаштирилиши ва кенглиги камида 3,5 m қилиб қабул қилинишига йўл қўйилади. Боши берк тор кўчалар ўлчамлари 12х12 m бўлган айланиш майдончалари ёки йўл ўқи бўйича камида 20 m радиусли ҳалқа билан тугаши лозим.

336

Мавзе ва даҳаларга кириш йўллари, шунингдек бинолардан ўтиш жойлари бир-биридан камида 300 m, периметр бўйича қурилган реконструкция қилинаётган ҳудудларда эса камида 180 m масофада бўлиши керак.

337

Ўтиш йўллари ва пиёдалар йўлаклари турар жой ва жамоат бинолари деворларидан камида 5 m узоқликда жойлаштирилиши лозим.

338

Аҳолиси 3 минг кишидан ортиқ бўлган кўп қаватли турар жой бинолари гуруҳларига олиб борувчи, кенглиги 5,5 m бўлган икки тасмали ва 1,5 m кенгликдаги тротуарлари бўлган ўтиш йўллари қабул қилиниши лозим.

339

Бир томонлама айлана ҳаракатли ва узунлиги кўпи билан 300 m бўлган ўтиш йўлларининг тротуарлари бўлган ҳолатларда кенглиги 3,5 m бўлган бир тасмали ҳаракат йўлаги қилиб қабул қилинишига йўл қўйилади. Бир тасмали ўтиш йўлларида 100 m дан кўп бўлмаган оралиқ билан кенглиги 6 m ва узунлиги 15 m бўлган айрилиш майдончалари бўлиши керак.

340

Турар жой ва жамоат биноларига ўтиш йўлларини лойиҳалаштиришда ушбу ШНҚнинг 15-бобига мувофиқ ёнғин-қутқарув машиналарининг етиб бориш имкониятлари таъминланиши лозим.

341

Кўча ва йўллар қатнов қисмларининг бурилиш радиуслари тротуарлар ва ажратувчи тасмалар четидан камида 15 m деб олиниши керак. Аҳоли пунктининг реконструкцияси шароитида ва қурилган ҳудудларида ушбу радиусни 5 m гача камайтиришга йўл қўйилади.

342

Узлуксиз ҳаракат магистралларида кенглиги 4 m бўлган ўрталик ажратиш тасмалари лойиҳаланиши керак.

343

Ажратувчи тўсини (иҳота тўсиғи) бўлган ўрталик ажратиш тасмасининг кенглиги 2 m гача камайтирилишига йўл қўйилади.

344

Кенглиги 5 m дан кам бўлган ўрталик ажратиш тасмасида ҳаракат хавфсизлигини таъминлашга алоқаси бўлмаган иншоотлар ўрнатилишига йўл қўйилмаслиги лозим.

345

Қизил чизиқлар ёқалаб жойлашган тротуарларнинг ўтказувчанлиги 700 киши/h, кўча қатнов қисмидан бир сатҳдаги пиёдалар ўтишида — 1200 киши/h, ерости пиёдалар ўтишларда — 1500 киши/h ҳисобида қабул қилиниши керак.

346

Тротуарларнинг узунасига қиялиги 30 m дан кўп бўлмаганда уларнинг қиялиги 60 фоиздан, тоғли шароитларда эса 80 фоиздан ошмаслиги, қияликлар катта ва узун бўлганда зиналар қурилиши лозим.

Тротуарлар ногиронлар аравачалари учун ҳаракатланиш имконияти ШНҚ 2.07.02-24га мувофиқ таъминлаши керак.

(346-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

347

Узлуксиз ҳаракат магистралларининг марказий қатнов қисмларидан пиёдалар ўтишларини турли сатҳларда лойиҳалаш лозим.

348

Ер ости пиёдалар ўтиш тоннелларининг эни 3 m, тоннелларга тушиш зиналарининг эни (тоннелнинг ҳар иккала томонида) — 2,25 m кам бўлмаслиги керак.

349

Барча ер ости пиёдалар ўтиш тоннелларида болалар ва ногиронлиги бўлган шахслар аравачаси ҳаракатланиши учун кенглиги 1 m бўлган пандус лойиҳаланиши керак.

17-§. Ташқи транспорт

350

Темир йўл, автомобиль ва ҳаво транспортининг йўловчи вокзалларини аҳоли пунктининг маркази, турар жой ва ишлаб чиқариш зоналари билан, шунингдек ташқи автомобиль йўллари билан транспорт алоқаларини таъминлаган ҳолда жойлаштириш керак.

351

Автовокзаллар, автостанциялар ва шаҳар атрофи автобус йўналишларининг охирги бекатлари, жамоат ва савдо марказлари жойлашган мажмуаларда жойлаштирилиши керак:

энг йирик, йирик ва катта шаҳарларда — марказий ёки ўрталик ҳудудларда;

ўрта ва кичик шаҳарларда ҳамда шаҳарчаларда — марказий зонада.

352

Темир йўл транспортидан автобусга ва аксинча, шунингдек қишлоқ аҳолисини яшаш жойларига етказилишини таъминлаш учун темир йўл вокзал (бекат)лари ва автовокзал (бекат)лар бир-бирига яқин жойлаштирилиши керак.

18-§. Темир йўл транспорти

353

Турар жой зоналари ва кўкаламзорлаштирилган ҳудудларида темир йўлнинг саралаш, юк ва техника станциялари, юк ҳовлилари, омборхоналарнинг контейнер майдончалари ҳамда уларга олиб борувчи йўлларнинг янгиларини қуриш ва мавжудларини кенгайтиришга йўл қўйилмайди.

354

Темир йўл узелларида юклар ҳаракати аҳоли пунктларининг истиқболли чегараларидан ташқарида айланма йўналишлари орқали таъминланиши керак.

355

Энг йирик ва йирик шаҳарларда шаҳар атрофи поездларининг ҳаракати марказий йўловчи станция орқали диаметрал йўналишда амалга оширилиши лозим.

356

Шаҳар атрофи поездларининг тўхташ бекатлари ишлаб чиқариш ва турар жой зоналари, жамоат марказлари яқинида, транспорт узелларини ташкил этилган ҳолда жойлаштирилиши керак.

357

Темир йўлларнинг ҳар хил сатҳларда кесишувини I, II тоифадаги йўллар учун — аҳоли пунктларидан ташқарида, III, IV тоифадаги йўллар учун — истиқомат қилиш ҳудудларидан ташқарида лойиҳаланиши лозим.

358

Аҳоли пунктларининг ҳудудида темир йўлларнинг кўчалар ва автомобиль йўллари, шунингдек жамоат электр йўловчи транспорти йўналишлари билан бир сатҳда кесишувлари ШНҚ 2.05.02-23 ва ШНҚ 2.05.09-22 талабларига мувофиқ бўлиши керак.

(358-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

359

Турар жойлар темир йўлдан (темир йўлнинг четки изидан ҳисоблаганда) 100 m кенгликдаги санитария-муҳофаза зонаси билан ажратилиши, санитария-муҳофаза зонаси 50 m гача камайтирилишига йўл қўйилади.

360

Сараловчи бекатлардан турар жойларгача масофалар юк айланиши, ташиладиган юкларнинг портлаш хавфи, шунингдек йўл қўйиладиган шовқин ва тебраниш даражасини ҳисобга олган ҳолда ҳисоблаш асосида қабул қилиниши керак.

361

Темир йўлдан боғдорчилик ширкатлари ҳудудларигача бўлган санитария-муҳофаза зонасининг эни камида 50 m бўлиши лозим.

362

Санитария-муҳофаза зонасида, темир йўл тармоқланишидан ташқарида СанҚваН 0103-25да белгиланган объектларни, шу жумладан автомобиль йўллари, автотураргоҳлар, автомобилларга хизмат кўрсатиш корхоналари, омборлар ва коммунал-маиший ташкилотларини жойлаштиришга йўл қўйилади.

Санитария-муҳофаза зонаси майдонининг камида 60 фоизи кўкаламзорлаштирилиши керак.

(362-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

19-§. Ҳаво транспорти

363

Аэродромлар ШНҚ 2.05.08-21 талабларини ҳисобга олган ҳолда жойлаштириш ва лойиҳалаштириш керак. Парвозлар хавфсизлиги, ҳаво кемаларининг шовқини ва электромагнит нурланишининг рухсат этилган даражалари ГОСТ 22283-2014, СанҚваН 0060-23 ва СанҚваН 0370-19га мувофиқ таъминланиши лозим.

(363-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

364

Фаолият юритаётган аэродромлар ҳудуди яқинида турар жойлар ва дам олиш масканлари ушбу ШНҚга риоя қилган ҳолда жойлаштирилиши керак.

365

Шаҳардан аэропортгача бўлган масофа 10 km дан ортиқ бўлганда шаҳар ҳудудида аэровокзал лойиҳаланиши лозим.

366

Аэродромлар чегараларидан истиқомат қилиш ҳудудларигача масофалар, уларнинг келажакдаги ривожланишини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги 26-жадвал бўйича қабул қилиниши керак.

26-жадвал
Аэродром учиш-қўниш йўли ўқининг истиқомат қилиш ҳудудига нисбатан йўналишиСамолётларнинг истиқомат қилиш ҳудудига нисбатан трасса йўллариАэродром тоифасига боғлиқ масофа, km
АБВГДЕ
кесиб ўтадикесиб ўтади3030201055
кесиб ўтадикесиб ўтмайди171515---
кесиб ўтмайдикесиб ўтмайди666521

Изоҳлар:

1. Аэродром тоифаси фуқаролик авиацияси аэродромларини технологик лойиҳалаштириш нормаларига мувофиқ белгиланиши керак.

2. Аэродромнинг учиш-қўниш ўқидаги шовқин таъсири зонасига тушган истиқомат қилиш ҳудудларини янада ривожлантиришига йўл қўйилмайди.

367

Парвоз хавфсизлигини таъминлаш мақсадида аэродромлар атрофида парвоз хавфсизлигига таҳдид солувчи қуйидаги объектларни жойлаштиришга йўл қўйилмайди:

аэродром назорат нуқтасидан 46 km радиусда жойлаштириладиган бинолар, иншоотлар, шунингдек одамлар, қушлар ҳамда ёввойи ҳайвонлар (кемирувчилар) кўплаб тўпланишига олиб келадиган объектлар;

аэродром назорат нуқтасидан 46 km радиусда жойлаштириладиган радио алоқа ва электр узатиш линиялари (шу жумладан юқори кучланишли), радио ва электромагнит нурланишли бошқа объектлар, шунингдек ёритиш техникаси объектлари;

аэродром назорат нуқтасидан 15 km радиусда жойлаштириладиган портлаш хавфи бўлган объектлар;

жойлаштириладиган жойидан қатъи назар чиқариб юбориладиган газларни фавқулодда ёқиш учун машъала қурилмалари;

аэродром назорат нуқтасидан 46 km радиусда жойлаштириладиган саноат ва бошқа корхоналар ҳамда иншоотлар, парвоз кўринишини ва аэродром учиш майдонларининг ҳолатини ёмонлаштирувчи объектлар;

жойлаштириладиган еридан қатъи назар мутлақ баландлиги 50 m ва ундан ортиқ бўлган объектлар.

20-§. Дарё транспорти

368

Дарё портлари турар жой зоналаридан ташқарида, дарё ўзани бўйлаб пастда, турар жойлардан камида 100 m узоқликда жойлаштирилиши керак.

369

Дарё портларининг чангийдиган юкларни юклаш-тушириш ва сақлаш жойлари турар жойлардан камида 300 m узоқликда жойлаштирилиши лозим.

370

I тоифага мансуб бўлган енгил ёнувчан ва ёнилғи суюқликларни сақлаш омборлари турар жойлардан камида 200 m, II ва III тоифа омборлари эса 100 m узоқликда жойлаштирилиши керак.

371

Дарё портлари ҳудудида сувга тушиш йўллари ва ёнғин қутқарув машиналарининг сув олиши майдончаларини жойлаштириш лозим.

372

Дарё портининг юк сақлаш жойларининг қирғоқбўйи ҳудудлари кенглиги 300 m дан ошмаслиги керак.

373

Ташиш ишларида банд бўлмаган кемалар ҳамда кичик ҳажмли моторли кемаларнинг соҳил базалари ва тўхташ жойлари турар жой биноларидан ва оммавий дам олиш жойларидан 50 метрдан кам бўлмаган узоқликда жойлаштирилиши лозим.

374

Дарё портининг енгил ёнувчан ва ёнилғи суюқликлар омборларини жойлаштириш учун мўлжалланган ҳудудлари дарё ўзани бўйлаб пастда, хўжалик-ичимлик сувини олиш иншоотлари, турар жойлар ва оммавий дам олиш масканлари, пристанлар, дарё вокзаллари, кемалар туриш жойлари, гидроэлектростанциялар, ишлаб чиқариш корхоналари ва кўприклардан камида 500 m узоқликда жойлаштирилиши керак.

375

Дарё ўзани бўйлаб тепароқда жойлаштирилганда ушбу объектлардан I тоифа омборлари учун камида 5,0 km, II ва III тоифадагилар учун эса — 3,0 km масофада жойлаштиришга йўл қўйилади.

21-§. Жамоат транспорти

376

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарлар учун жамоат транспорти турлари ва йўналишлари ҳисоблар асосида танланиши керак.

377

Шаҳарсозлик ҳужжатининг лойиҳавий муддатига транспорт ҳаракати ҳисоблари учун кўрсаткичлар бир йилда бир кишига катта шаҳарлар учун 350 — 425, йирик шаҳарлар учун 425 — 470 сафар деб қабул қилиниши лозим.

378

Шаҳарчалар ва қишлоқ аҳоли пунктларида, турар жой ҳудудларидан иш жойларигача масофа 1,5 km дан ошмаганда, шаҳарчада жамоат транспорти бўлмаслигига йўл қўйилади.

379

Шаҳарларнинг қурилган ҳудудларида жамоат транспорти йўналишларининг зичлиги йўловчи оқимларининг интенсивлигига боғлиқ ҳолда 1,5 — 2,5 km/km2 қабул қилиниши керак.

Энг йирик ва йирик шаҳарларнинг марказий қисмларида бу тармоқнинг зичлигини 4,5 km/km2 гача оширилиши лозим.

380

Жамоат транспорти оддий турларининг ташиш имкониятлари транспорт воситаси сиғими бўйича, ёки йўловчи салонининг бўш майдони тўлиши 4 киши/m2, тезюрар турлари учун — 3 киши/m2 нормаси билан аниқланиши керак.

381

Жамоат транспорти ҳар хил турларининг қатнов тезлиги ва ташиш имкониятлари қуйидаги 27-жадвалга мувофиқ олиниши лозим.

27-жадвал
ТранспортЎртача қатнов тезлиги, km/hТранспорт йўналишининг бир томонга ташиш имконияти, km/h
Автобуслар сиғими:
60 гача йўловчи18 — 203-4
60 дан ортиқ йўловчи18 — 205-6
Автобус-тезюрарлар20 — 258 — 10
Троллейбуслар184 — 6
Трамвай сиғими:
120 гача йўловчи18 — 206 — 8
120 дан ортиқ йўловчи18 — 209 — 12
Тезюрар трамвай сиғими:
120 гача йўловчи25 — 3012 — 20
120 дан ортиқ йўловчи25 — 3020 — 24
Метрополитен, поездлар таркиби:
5 вагон40 — 4525 — 30
8 вагон40 — 4545 — 50
Электрлаштирилган темир йўл50 — 6035 — 60
Монорельс йўл60 — 7010 — 30
382

Истиқомат қилиш жойи ёки ишхонадан жамоат транспортининг энг яқин бекатигача пиёда етишнинг узоқлиги 400 m дан ошмаслиги керак.

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларнинг якка тартибдаги уй-жой қурилиши ҳудудларида бу масофа 600 m гача, ўрта ва кичик шаҳарларда эса 800 m гача оширилишига йўл қўйилади.

383

Энг йирик ва йирик шаҳарларнинг умумшаҳар марказларида жамоат транспорти бекатларигача пиёда етишнинг узоқлиги 250 m, оммавий дам олиш ва спорт зоналарида 800 m дан ошмаслиги керак.

Мураккаб рельеф шароитида бу масофа босиб ўтиладиган паст-баландликнинг ҳар 10 m учун 50 m га қисқартирилиши лозим.

384

Шаҳар транспортининг бекатлари орасидаги масофалар автобус, троллейбус ва трамвайлар учун 400 — 600 m, тезюрар автобус ва трамвайлар учун 800 — 1200 m, метрополитен учун 1000 — 2000 m, электрлаштирилган темир йўл учун 1500 — 2000 m қабул қилиниши керак.

385

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларда транспортнинг бир туридан бошқасига ўтиш жойларида транспорт тугунлари жамоат транспортининг барча турлари мажмуаси сифатида ташкил этилиши лозим.

386

Ўтиш жойлари турига қараб қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:

ташқи ва шаҳар атрофи транспорти учун тўхташ бекатлари;

кўчадан ташқарида тезюрар электр транспорти станциялари;

кўча йўловчи ташиш транспорти бекатлари;

шахсий транспорт воситалари учун автотураргоҳлар;

пиёдалар учун майдонлар ва йўлаклар.

387

Транспортнинг бир туридан бошқасига ўтиш жойларида, ҳисобий йўловчи оқимлари қийматларидан қатъи назар, йўловчининг бекатдан-бекатга ўтиш вақти, кутиш вақтини ҳисобга олмаганда 5 min дан ошмаслиги керак.

388

Ўтиш жойларида қариялар ва ногиронлиги бўлган шахслар учун транспортёр, эскалатор, лифт, кўтаргич ва ҳаракатланувчи йўлаклар каби қурилмалар бўлиши керак.

389

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларда жамоат транспорти йўналишлари, шу жумладан трамвай йўллари ва метрополитеннинг ер устидан ўтган қисмлари, транспорт воситаларининг умумий оқими ҳаракатланиши тартибга солинадиган магистрал кўчалар ва йўлларда, йўлнинг ажратилган тасмасида ёки алоҳида йўл қисмида ташкил этилиши лозим.

390

Мавзе (даҳа, маҳалла)лар ичидан ўтувчи жамоат транспорти йўналишларида жамоат транспорти ҳаракатланишининг интенсивлиги соатига 30 дона, ҳаракатланиш тезлиги эса 40 km/h дан ошмаслиги керак.

391

Ҳаракат тезлашуви ва пасайиши учун ўтиш йўллари ўлчамлари қуйидаги 28-жадвал бўйича олиниши лозим.

28-жадвал
Бўйлама нишаблик, фоизТезликни ўзгартириш йўлининг узунлиги, mТезликни ошириш ва пасайтириш йўлининг узунлиги, m
тезлашиш учунпасайтириш учун
-4014011080
-2016010580
018010080
+202009580
+402309080
392

Трамвай йўллари асосан алоҳида тўшамада жойлаштирилиши керак. Икки йўлли алоҳида трамвай тўшамасининг эни бутун трамвай йўналиши давомида, майдончаларини ҳисобга олганда камида 10 m, бир йўлли — 3,8 m деб қабул қилиниши керак. Трамвай йўллари ШНҚ 2.05.09-22 талабларига мувофиқ лойиҳалаштирилиши керак.

393

Автобус ва троллейбусларнинг бекатларини чорраҳадан сўнг камида 20 м масофада жойлаштириш лозим. Бунда, йўл ҳаракати иштирокчилари учун кўриш учбурчаги таъминланиши ҳамда ШНҚ 2.07.06-24 ва Ўз ДСт 3196:2023 талабларига риоя этилиши лозим.

(393-банд Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) таҳририда)

394

Бир чиқиш майдончасининг узунлигини бир йўналишли бекат учун 20 m, бир неча йўналишли учун камида 30 m деб қабул қилиш керак. Чиқиш майдончаларининг эни камида 1,5 m бўлиши керак.

395

Тўхташ ва чиқиш майдончалари кўча қатнов қисмини торайтириш ҳисобига қурилишига йўл қўйилмаслиги лозим.

396

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларда жамоат транспортининг охирги бекатларида ҳаракат бўйича диспетчер хонаси, ҳайдовчилар учун дам олиш ҳамда овқатланиш хоналари, транспорт воситаларининг вақтинча туриш майдончалари ва чиқиш майдончалари жойлаштирилиши учун ўлчами 1 — 1,5 hа бўлган махсус майдончалар бўлиши керак.

22-§. Метрополитенлар

397

Метрополитенлар қурилиши маҳаллий геологик, гидрогеологик ва иқтисодий шароитларни инобатга олган ҳолда режалаштирилиши лозим.

398

Метрополитенлар ер остида, шунингдек ер усти (осма) усулида қуришига йўл қўйилади. Метрополитенлар ШНҚ 2.05.04-21га мувофиқ лойиҳалаштирилиши керак.

(398-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

399

Ерости метрополитен йўллари ёки уларнинг участкалари тинчлик ҳамда фавқулодда ҳолат даврида аҳолини муҳофаза қилиш нуқтаи-назаридан иккиламчи иншоот сифатида таснифланиши керак.

Фавқулодда ҳолат даврида аҳолини замонавий қуролларнинг бевосита таъсиридан муҳофаза қилиш учун ерости метрополитенларни иккиламчи иншоот сифатида мослаштириш бўйича муҳандислик-техник тадбирлар ишлаб чиқилиши лозим.

23-§. Велосипед инфратузилмаси

400

Велосипед инфратузилмасини (шу жумладан велосипед йўлакларини) лойиҳалаштириш аҳоли пунктлари чегараларида ишлаб чиқилган велосипед ҳаракати схемаларини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак.

401

Магистрал кўчаларда велосипед йўлаклари қурилиши ҳаракатланиш учун йўлнинг қатнов қисмидан ёки тротуарлар қисмидан алоҳида йўлакларни ажратган ҳолда амалга оширилиши керак. Маҳаллий кўчаларда велосипедчиларнинг ҳаракатланиши йўл бўйлаб ташкил этилиши лозим.

402

Туман аҳамиятидаги магистраль кўчаларда, ажратиш тасмалари билан ажратилган велосипед йўлаклари бўлиши керак.

403

Аҳолининг оммавий дам олиши зоналарида ва кўкаламзорлаштирилган ҳудудларда велосипед йўлаклари бошқа кўчалар, йўллар ва пиёдалар йўналишларидан иҳоталанган ҳолда лойиҳалаштирилиши керак. Велосипед йўлаклари бир ва икки томонлама ҳаракатли қилиб барпо этилиши лозим. Бунда велойўлак четидан хавфсизлик масофаси камида, m:

йўл қатнов қисмигача, транспорт иншоотлари таянчлари ва дарахтларгача — 0,75;

тротуарларгача — 0,5;

автотураргоҳлар ва жамоат транспорти бекатларигача — 1,5 m бўлиши керак.

404

Кўчаларнинг қатнов қисми четидан велосипед тасмаларини жуфт чизиқ билан белгиланишига йўл қўйилади.

Велосипед йўлагининг эни транспорт оқими йўналишидаги ҳаракатда камида 1,2 m ва қарама-қарши ҳаракатда камида 1,5 m, тротуар ёнида барпо этиладиган велосипед тасмасининг эни камида 1,0 m бўлиши керак.

405

Велосипед йўллари қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган йўллар бўйлаб участкаларда, транспорт интенсивлиги кунига камида 4 мингга етадиган ҳамда дастлабки беш йилида велосипед ёки мопедларнинг интенсивлиги бир йўналишда 200 велосипед (мопед)га ва 30 min ичида энг кўп трафик билан ёки кунига 1 000 донага етиши мумкин бўлган йўл қисмларида лойиҳалаштирилиши лозим.

406

Ҳудудларни режалаштириш ва қуриш тўғрисида (шу жумладан йўл қурилиши лойиҳалари) шаҳарсозлик ҳужжатларида велосипед ва югуриш йўлаклари, бадминтон, стритбол ва мини-футбол майдончалари ҳамда йўналишлари бўйича йўл белгилари билан таъминланиши лозим.

407

Янги қуриладиган турар жой мавзеларида ҳар 5 та квартира учун камида битта велосипед ҳисобидан велосипедларни сақлаш жойлари лойиҳаланиши керак.

408

Велосипедларни сақлаш учун кўп квартирали уй-жойлар, жамоат, маъмурий, ижтимоий ва ишлаб чиқариш биноларига кириш жойлари яқинида, умумий фойдаланишдаги кўкаламзорлар ҳудудларида, шунингдек автотураргоҳларда велосипед тураргоҳлари жойлаштирилиши керак.

24-§. Автомобилларга ва транспорт воситаларига техник хизмат кўрсатиш корхоналари

409

Фуқароларга тегишли енгил автомобилларни доимий сақлаш жойлари (100 фоизи қамраб олган ҳолда), уларнинг эгалари яшаш жойидан кўпи билан 1000 m масофада жойлаштирилиши лозим. Реконструкция қилинадиган ва шаҳарларнинг тарихий зоналарида бу масофа 1,5 баробарга оширилиши мумкин.

Ногиронлиги бўлган шахсларга қарашли транспорт воситаларини сақлаш учун бокс туридаги гаражлар уларнинг яшаш жойидан кўпи билан 200 m масофада жойлаштирилиши керак.

410

Ҳисоб муддатига кутиладиган автомобиллар сонини жойлаштириш учун етарли бўлган сиғимдаги ерости ёки кўп қаватли автотураргоҳлар ШНҚ 2.05.07-24 га мувофиқ лойиҳаланиши керак.

Шаҳарсозлик ҳужжатининг биринчи навбати даври учун очиқ автотураргоҳлар ШНҚ 2.05.07-24 га мувофиқ лойиҳаланиши йўл қўйилади.

(410-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

411

Автотураргоҳларда машина жойларининг камида 5 фоизи (лекин битта жойдан кам бўлмаган ҳолда) ногиронлиги бўлган шахсларнинг автомобиллари учун ажратилиши керак.

412

Савдо ва бизнес марказлари, кўнгилочар ва дам олиш масканлари, автомобилларга ёқилғи қуйиш шохобчалари, меҳмонхоналар, халқаро ва давлат аҳамиятига молик автомобиль йўллари бўйидаги инфратузилма объектларининг лойиҳаларига электромобилларни қувватлантириш станциялари киритилиши лозим.

Бунда, мазкур инфратузилма объектлари автотураргоҳларидаги машина жойларининг камида 5 фоизи (лекин битта жойдан кам бўлмаган ҳолда) электромобиллар ва гибрид автомобилларни қувватлантириш учун ажратилиши керак.

413

Енгил автомобилларга мўлжалланган автотураргоҳлар учун ер участкалари майдонлари қуйидаги ўлчамларда қабул қилиниши керак, бир машина-жой учун камида, m2:

2-қаватли автотураргоҳлар — 20;

3-қаватли автотураргоҳлар — 14;

4-қаватли автотураргоҳлар — 12;

5-қаватли автотураргоҳлар — 10;

очиқ атотураргоҳлар — 25;

кўкаламзорларни ҳисобга олган ҳолда очиқ атотураргоҳлар учун — 35.

414

Автотураргоҳларнинг кириш-чиқиш жойлари магистрал кўчалар чорраҳаларидан камида 50 m, маҳаллий аҳамиятидаги кўчалардан 20 m, жамоат транспорти бекатларидан 5 m масофада бўлиши керак.

415

Ерости автотураргоҳларининг кириш-чиқиш жойлари турар жой ва жамоат бинолари деразаларидан, шунингдек таълим ва даволаш муассасалари ҳудудларидан камида 15 m узоқликда бўлиши керак.

416

Турар жой, жамоат ва дам олиш масканларида автотураргоҳларни ҳисоблаш нормалари қуйидаги 29-жадвалга мувофиқ белгиланиши керак.

(416-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

29-жадвал
Автотураргоҳлар жойлашадиган ҳудудлар ва объектларҲисоб бирлигиҲисоб бирлигига машина-жойлари сони (камида)
Тошкент шаҳри ва Тошкент вилоятида жойлашган кўп қаватли турар жой бинолари10 та квартирага7 та
Бошқа вилоятларда жойлашган кўп қаватли турар жой бинолари2 та квартирага1 та
Мактабгача таълим ташкилотлари25 та болага1 та
Мактаб25 та ўқувчига1 та
Олий таълим ташкилотлари4 та талабага1 та
Тиббиёт муассасалари:
шифохоналар5 та койкага1 та
поликлиникалар5 та қатновчига1 та
Маъмурий биноларбинонинг ҳар 10 m2 майдони1 та
Умумий овқатланиш ва маросимлар ўтказиш бинолари (тўйхоналар)4 та ўринга1 та
Маиший ва коммунал хизмат кўрсатиш объектларибинонинг ҳар 10 m2 майдони1 та
Масжидлар10 кишига1 та
Саноат ва ишлаб чиқариш корхоналари20 та ходимга2 та
Сиғими 500 кишидан зиёд бўлган спорт бино ва иншоотлари10 та ўринга1 та
Театрлар, цирклар, кинотеатрлар, концерт заллари, музейлар ва кўргазма мажмуалари5 та ўринга1 та
Маданият ва истироҳат боғлариҳудуднинг ҳар 0,05 ha га1 та
Савдо майдони 200 m2 дан зиёд бўлган савдо марказлари10 m2 (савдо майдонига)1 та
Бозорлар2 та савдо растасига1 та
Меҳмонхоналар5 та ўринга1 та
Аэропорт, вокзаллар ва автостанциялар5 та йўловчига (тиғиз пайтида)1 та
Санаторийлар ва дам олиш уйлари10 та дам олувчига1 та
Қабристонларҳудуднинг ҳар 0,05 ha га1 та

Изоҳ:

2. Транспорт воситаларини доимий ёки вақтинча сақлаш учун мўлжалланган автотураргоҳлар алоҳида ёки қўшиб қурилган, ерусти, ерости ёки бирлашган бино, иншоот (бино ёки иншоотнинг қисми) ёхуд махсус очиқ майдон шаклида маҳаллий шароитдан келиб чиқиб ташкил этилишига йўл қўйилади.

417

Вақтинча автотураргоҳлардан аэропортлар, вокзаллар, темир йўл бекатлари ва савдо мажмуаларигача бўлган масофа кўпи билан 100 m, бошқа объектлар учун — 300 m бўлиши керак.

418

Очиқ автотураргоҳлар ҳамда автомобилларга ТХСдан турар жой ва жамоат бинолари деразаларигача, болалар ва даволаш муассасалари ҳудудларигача бўлган масофалар қуйидаги 30-жадвалда келтирилган масофалар дан кам бўлмаслиги керак.

30-жадвал
Масофалар ҳисобланадиган биноларМасофа, m
Ерусти, ерусти-ерости ҳамда очиқ автотураргоҳлар, енгил автомобиллар сониТХС, постлар
10 гача11 — 5051 — 100101 — 300300 дан зиёд10 гача11 — 3030 дан зиёд
Турар жой бинолари:
олд томонидан1215253550152550
деразасиз ён томонидан1210152535---
Жамоат бинолари1010152525152020
Мактаблар, таълим ташкилотлари15252550-50--
Стационар туридаги даволаш муассасалари2550---50--
419

ТХС 200 енгил автомашинага 1 пост ҳисобидан, уларнинг ер участкаси ўлчамлари (hа) станция учун қуйидагича қабул қилиниши лозим:

3 — 5 пост учун — 0,3-0,5;

10 пост учун — 1,0;

15 пост учун — 1,5;

25 пост учун — 2,0;

40 пост учун — 3,5.

420

ТХС аҳоли пунктларининг марказий ва бош кўчаларда жойлаштиришга йўл қўйилмайди. ТХС магистрал йўллар бўйида, бир-биридан камида 1,5 — 2,0 km масофада жойлаштириш керак.

421

Йирик ТХС аҳоли пунктларининг коммунал-омбор ва ишлаб чиқариш зоналарида жойлашиши лозим.

422

ТХС боксларининг чиқиш жойлари магистрал кўчаларга тўғридан-тўғри чиқмаслиги керак.

25-§. Автомобилларга ёнилғи қуйиш станциялари

423

Аҳоли пунктларида АЁҚС турар жой ва жамоат ҳудудлардан ташқарида, умумий эҳтиёжни ҳисобга олиб автомобиллашуви даражаси, ҳаракат интенсивлиги ва истеъмол талабига боғлиқ ҳолда жойлаштириш керак.

424

Муайян жойлашув учун АЁҚС турини танлаш унинг қуввати ва технологик ечимларига боғлиқ ҳолда, шаҳарсозлик чекловлари ва табиат муҳофазасига оид талабларини ҳисобга олиб ўтказилиши лозим.

425

АЁҚС санитария-гигиеник ҳамда ёнғинга қарши талабларга риоя қилган ҳолда, ҳайдовчилар ва транспорт воситаларига сервис хизмат кўрсатиш, чакана савдо, тез овқатланиш, автомобилларга техник хизмат кўрсатиш, ювиш ва мойлаш хоналари ҳамда алоҳида объектлари бўлган автоёнилғи қуйиш мажмуалари сифатида лойиҳалаштиришга йўл қўйилади.

426

АЁҚС 1200 та енгил автомобилга бир ёнилғи-қуйиш колонкаси ҳисобидан ШНҚ 2.09.20-08га мувофиқ лойиҳаланиши керак.

427

Автомобиллашув даражаси 1000 киши аҳоли сонига ўртача 80 дона автомобиль ҳисобидан қабул қилиниши керак.

428

Таркибида транспорт воситаларига хизмат кўрсатиш пунктлари бўлган АЁҚС фақат саноат ва коммунал-омбор зоналари кўча-йўллари бўйлаб, уларнинг ҳудудида ва аҳоли пунктларидан чиқишда жойлаштирилиши лозим.

429

Шаҳарларда АЁҚС умумшаҳар ва туман аҳамиятидаги магистрал кўча-йўлларда, шунингдек саноат ва коммунал-омбор зоналари кўчалари бўйлаб ҳамда уларнинг ҳудудларида, транспорт ҳаракати йўналишлари ва ёқилғи туридан қатъий

назар, бир-биридан 2,5 — 3,0 km масофада жойлаштирилиши керак.

АЁҚС ҳудудларида камида 2 та электромобиль аккумуляторларини қувватлантириш ускуналари ўрнатилиши лозим.

430

Аҳоли пунктлариаро ҳудудларда АЁҚСни жойлаштириш ҳамда улар орасидаги масофалар ШНҚ 2.05.02-23га мувофиқ қабул қилиниши лозим.

(430-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

26-§. Автокорхоналар, гаражлар ва деполар

431

Автокорхоналар, енгил ва юк автомобиллари гаражлари, трамвай ва троллейбус деполари шаҳарларнинг саноат зоналарида жойлаштирилиши керак.

432

Автокорхоналарнинг ер майдонлари қуйидаги ўлчамларда лойиҳаланиши лозим, бир транспорт воситаси учун, m²:

кўчма таркибга техник хизмат кўрсатиш ва жорий таъмирлаш ишларининг тўла мажмуи билан автотранспорт корхоналар, автобуслар учун очиқ тўхташ жойи билан — 160;

юк автомобиллари учун — 120 — 150;

енгил таксомоторлар учун — 85 — 120;

енгил автомобиллар учун ёпиқ тўхташ жойи билан — 32 — 40;

таъмир устахоналарисиз трамвай депоси учун — 500 — 600;

таъмир устахоналари бўлган трамвай депоси учун — 400 — 600;

троллейбус парклари учун — 300 — 350.

9-боб. Рекреация зоналари

1-§. Умумий талаблар

433

Аҳоли пунктларида табиий тизим билан боғлиқ умумий фойдаланишдаги кўкаламзорлаштирилган ҳудудлар (бундан буён матнда яшил ҳудудлар деб юритилади) ва бошқа очиқ майдонлар тизимининг узлуксизлиги таъминланиши керак.

434

Ландшафт-рекреация ҳудудлари туризмни ва аҳолининг оммавий дам олишини ташкил этиш учун мўлжалланган бўлиб, таркибида кўкаламзор объектлари (шаҳар ўрмонлари, ўрмон-боғлар, истироҳат боғлари, хиёбонлар, боғлар, сайилгоҳлар), ҳайвонот боғлари, ҳовузлар, пляжлар, соҳилбўйи объектлари ва бошқа объектларни жойлаштиришга йўл қўйилади.

Бундай тизимлар ёрдамида аҳоли пунктининг ўлчамлари, аҳамияти, режалаштириш ҳамда архитектура-фазовий тузилмаси асосида очиқ ва яшил майдонларнинг ягона тизими шаклида аҳоли пунктининг табиий-экологик тизими яратилиши керак.

435

Аҳоли пунктлари ва шаҳар атрофи ҳудудларнинг яшил ҳудудлари рекреация тадбирларни ташкил этиш ва атроф-муҳит ҳолатини яхшилаш учун мўлжалланган бўлиб, уларнинг иқлим ўзгаришига мослашуви ҳисобга олиниши лозим.

436

Яшил ҳудудлар аҳоли пунктларининг турар жойлари, жамоат ва бизнес объектлари билан қулай пиёда ва транспорт алоқаларига эга бўлиши керак.

437

Аҳоли пунктининг режалаштириш тузилмасини шакллантиришда муҳим роль ўйнайдиган сув объектлари мавжуд бўлганда, сув-яшил тизимларни яратиш лозим.

438

Шаҳарсозлик ҳужжатларида рекреация ва захира ҳудудлар сифатида белгиланган яшил ҳудудлар рекреация функционал зонасига ажратиб чиқарилиши керак.

439

Яшил ҳудудлардан функционал фойдаланиш тури уларнинг мақсади, ҳолати, қиймати ва режалаштириш тизимида эгаллаган ўрнидан келиб чиқиб белгиланиши керак.

Аҳолининг яшил майдонларга бўлган эҳтиёжлари ушбу ШНҚга мувофиқ ҳисобланиши керак.

2-§. Минтақавий рекреация тизимлари

440

Рекреация ҳудудлари ривожланишини аҳоли пунктлари тизимларининг режавий тузилмасидан, мавжуд табиий ресурслардан оқилона фойдаланишдан келиб чиқиб уларни ўзлаштириш муддатларига боғлиқ бўлмаган ҳолда амалга оширилиши лозим.

441

Рекреация мақсадлари учун ҳудуд танлаш, рекреация ҳудудини функционал зоналаштириш ва меъморий-режавий ташкил этиш табиий захиралар мажмуини баҳолаш асосида амалга оширилиши керак.

442

Баҳолаш ишлари курорт захиралари, манзаралар, санитария-гигиеник хусусиятлар, муҳандислик-қурилиш шароитлари, ҳудудлардан жорий фойдаланилишини таҳлил қилиш асосида бажарилиши лозим.

443

Рекреация ҳудудларининг чегаралари географик объектлар ва табиий тўсиқлар (тоғ тизмалари, дарёлар, кўллар, автомобиль йўллари) бўйича, таркибига миллий боғлар, қўриқхоналар ва буюртма қўриқхоналарни ташкил этиш учун яроқли табиий ҳудудларни киритган ҳолда белгилаш лозим.

444

Рекреация ҳудудларига бўлган эҳтиёж ҳисоблари ва турли рекреация зоналарида бир дам олувчи учун майдон нормасидан келиб чиқиб қуйидаги 31-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.

31-жадвал
Рекреация ҳудудларининг турлариАҳоли пунктлари тизимидаги бир кишига майдон нормаси, m2Турли рекреация зоналарида бир дам олувчига майдон нормаси, m2
Узоқ муддатли дам олиш зоналари ва марказлари0,8 — 1
0,2 — 0,3
200 — 400
150 — 300
Қисқа муддатли дам олиш зоналари ва марказлари10 — 12
2 — 3
100 — 150
20 — 100

Изоҳ: Каср суратида тоғ ва тоғолди ҳудудлари учун махражда сув ҳавзалари ёнидаги текислик ҳудудлари учун нормалар келтирилган.

BIMFAB eslatmasi: har katakdagi yuqori qiymat — kasr surati, pastki qiymat — maxraji (jadval izohiga qarang).

445

Кам сувли ҳудудларда дам олиш жойларини ташкил этиш мақсадида мавжуд сув омборларининг соҳилларидан фойдаланиш ҳамда сунъий ҳавзаларни яратиш лозим.

Улар аҳоли пунктлари тизимларининг асосий шаҳарлари-марказларидан 10 — 15 km доирасида жойлаштирилиши керак.

446

Сунъий ҳавзалар соҳилларида дам олиш жойларини тузилиши ушбу объектлардан фойдаланиш талабларига жавоб бериши, ерлар рекультивацияси, саёз жойлар ва ботқоқликларни йўқ қилиш, сув ҳавзаларини ободонлаштириш ва табиий муҳитни асраш тадбирлари амалга оширилиши лозим.

447

Табиий ва сунъий сув ҳавзалари асосида ташкил этилган пляжларда бир вақтнинг ўзида ташриф буюрувчилар сони пляжларнинг бир вақтнинг ўзида юкланиш коэффициентлари асосида қуйидагича ҳисобланиши керак:

санаторийлар учун — 0,6 — 0,8;

дам олиш ва туризм муассасалари учун — 0,7 — 0,9;

болаларни соғломлаштириш оромгоҳлари учун — 0,5 — 1,0;

маҳаллий аҳоли учун умумий фойдаланиш пляжлари — 0,2;

мустақил дам олувчилар учун — 0,5.

Соҳилларда ташкил этиладиган пляжлар сиғими сув алмашуви шартларига риоя қилган ҳолда сунъий бурунлар, кўрфазлар ва яриморолларни ташкил этиш йўли билан оширилишига йўл қўйилади.

448

Ҳар қандай турдаги рекреация муассасаси участкаси чегарасидан бўлган масофани қуйидагича қабул қилиш керак, камида, m:

турар жой уйларигача — 500, реконструкция шароитида — 100;

коммунал хўжалик муассаса ва объектлари, базалар, омборлар ва бошқалар — 500;

I, II, III тоифадаги автомобиль йўлларигача — 500, IV тоифа — 200;

боғдорчилик ширкатлари ҳудудларигача — 300.

449

Тоғли рекреация зоналарининг функционал тузилиши муайян табиий-шаҳарсозлик вазияти, вертикал зоналаштириш, шунингдек ҳудуддан фойдаланишнинг мўлжалланган йўналишини ва ушбу ШНҚнинг 4-иловасини ҳисобга олган ҳолда ташкил этилиши лозим.

450

Тоғ шароитларида дам олиш жойларини шакллантиришда функционал зоналар ҳудудлари ва йўл қўйиладиган рекреацион юкламаси нисбатининг ҳисобий кўрсаткичлари қуйидаги 32-жадвал бўйича қабул қилиниши керак.

32-жадвал
ЗоналарМайдонининг нисбий салмоғи, фоизРекреацион юкламалар, киши/ha
Рекреация иншоотлари2 — 5400 гача
Тоғ спорти15 — 202 — 20
Сайёҳлик ва ландшафтли-йўналиш йўлаклари:
ўзгартирилган ландшафт10 — 2022 — 50
табиий ландшафт50 — 700,3 — 3
Қўриқхоналар буюртма қўриқхоналари30 гача0,1 — 0,2
451

Рекреация зоналарида барча дам олувчиларнинг, ногиронлиги бўлган шахслар, шунингдек доимий аҳоли эҳтиёжларини қондирувчи очиқ ва ёпиқ элементлардан иборат бўлган маданий-маиший хизмат кўрсатиш муассасалари тармоғи шакллантирилиши лозим.

452

Ёпиқ тармоқ муассасалари мунтазам дам олиш муассасалари таркибида ташкил этилиб, санаторийлар, дам олиш муассасалари ва меҳмонхоналарини лойиҳалаштириш ШНҚ 2.08.02-23 ва ШНҚ 2.08.03-21 га мувофиқ ҳисобланиши керак.

(452-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

453

Рекреация ҳудудларидаги очиқ хизмат кўрсатиш тармоғини қуйидаги 33-жадвалга кўра лойиҳалаштириш лозим.

33-жадвал
Маданий-маиший хизмат кўрсатиш турлариЎлчов бирлиги1000 дам олувчи учун меъёрий кўрсаткич
Умумий овқатланиш корхоналари:ўтириш жойи
кафе ва тамаддихона28
ошхоналар40
ресторанлар12
Мустақил овқат тайёрлаш ўчоғидона10
Дўконлар:иш жойи
озиқ-овқатлар1 — 1,5
саноат моллари0,5 — 0,8
Ижара (прокат) пунктииш жойи0,2
Киномайдончалартомоша жойи20
Рақс майдончалариm²20 — 25
Спорт майдончалариm²3800 — 4000
Қайиқ станциялариқайиқ сони15 — 20
Ҳовузларm² сув сатҳи300
Вело ва чанғи станцияларижой200

Изоҳ: Хизмат кўрсатиш тизимининг ҳар бир бўғини рекреация юкламаси ўзгаришларига мосланиши лозим: хизмат кўрсатиш марказлари, тармоқлари — мавсумий, маҳаллий элементлар — ҳафталик; объектларнинг майдаланган тармоғи — кундалик.

454

Рекреация ҳудудларида аҳоли пунктлари тизимининг асосий магистрал йўллари билан қулай алоқага эга бўлган транспорт ва пиёдалар йўлларининг ягона тизимини яратиш керак.

Йўллар рекреация ҳудудидаги асосий оқимларини тақсимловчи бош йўллар ҳамда алоҳида дам олиш муассасаларига хизмат қиладиган маҳаллий йўлларга бўлиниши лозим.

455

Транзит автомобиль ва темир йўллар дам олиш жойларини кесиб ўтмаслиги, уларни айланиб ўтиши, дам олиш масканлари орқали транспорт магистралларининг ўтказилишини истисно қилиш иложи бўлмаганда, уларнинг сатҳи чуқурлаштирилиши, ер остидан ёки осма йўлўтказгичлар орқали ўтказилиши керак.

456

Рекреация ҳудудининг майдони катта бўлганда, қатнов қисмлари қуйидаги кенгликда бўлган, ҳаракат тезлиги чекланган автомобиль йўллари ва йўл-сўқмоқ тармоғи лойиҳаланиши керак, m:

шоссе йўллари — 9;

бош йўллар — 5 — 7;

иккинчи даражали йўллар — 2,5 — 3,0;

бош йўлкалар — 7;

сўқмоқлар — 1,2 — 2,0.

3-§. Шаҳар атрофи рекреация зоналари

457

Аҳоли пунктларининг рекреация тизимларини шаҳар атрофи ҳудудларининг режавий тузилмаси ечимлари билан уйғунликда лойиҳалаштириш керак.

458

Шаҳар атрофидаги қисқа муддатли оммавий дам олиш масканларини жойлаштириш дам олиш оқимларининг кўламини ҳисобга олган ҳолда, уларга жамоат транспортида етиб олиш вақти қуйидагилардан ошмаслиги лозим, min:

энг йирик ва йирик шаҳарлар учун — 60;

катта ва ўрта шаҳарлар учун — 40;

кичик шаҳарлар ва шаҳарчалар учун — 30.

459

Қисқа муддатли оммавий дам олиш объектлари (бундан буён матнда дам олиш масканлари деб юритилади) ҳудудларининг ўлчамлари битта ташриф буюрувчига камида 500 — 1000 m² ҳисобидан олиниши, шу жумладан унинг фаол дам олиш турлари учун интенсив фойдаланиладиган қисми битта ташриф буюрувчига камида 100 m² ни ташкил этиши керак.

460

Алоҳида қисқа муддатли оммавий дам олиш зонасининг майдони камида 50 ha, чўл ва ярим-чўл ҳудудларда камида 30 ha бўлиши лозим.

461

Шаҳар атрофи рекреация зоналарида яшил ҳудудлар шакллантирилиб, улар таркибида қуйидагилар жойлаштирилиши керак:

табиий шароитларда қисқа муддатли дам олиш ва туризм объектлари ва ҳудудлар — рекреацион-соғломлаштириш ўрмонлари ва сув ҳавзалари, шаҳар ташқарисидаги боғлар ва ўрмон боғлари, очиқ осмон остидаги мемориал ва этнографик музейлар, тарихий-маданий мажмуалар;

таркибида дам олиш масканлари, пансионатлар, санаторий-курорт мажмуалари, мотель ва кемпинглар, пляжлар, спорт иншоотлари, сайёҳлик, ов ва балиқчилик базалари, спорт-соғломлаштириш оромгоҳлари, боғдорчилик ширкатлари бўлган аралаш, қисқа муддатли ва узоқ муддатли дам олиш зоналари;

узоқ муддатли дам олиш, туризм ва курорт зоналари, даволаш-профилактика муассасалари (тегишли табиий-даволаш омиллари мавжуд бўлганда), қариялар ва ногиронлиги бўлган шахслар учун интернатлари;

462

Шаҳар атрофи рекреация зоналари мавжуд ўрмонлар негизида йўл-сўқмоқ тармоғини ўтказиш, кичик меъморий шакллар ва дам олиш мосламалари билан жиҳозлаш орқали шакллантирилиши керак.

463

Шаҳар ташқарисидаги боғларда ҳудудининг 8 — 12 фоизгача бўлган қисми, ўрмон боғларда ҳудудининг 4 фоизгача бўлган қисми йўл-сўқмоқ тармоғи учун ажратилиши лозим.

464

Рекреация ҳудудларига дам олувчилар юкламаси қуйидагилардан ошмаслиги керак, киши/ha:

шаҳар ташқарисидаги боғлар учун — 50;

яйлов боғлари учун — 15;

ўрмон боғлари учун — 10.

465

Аҳолининг ҳар хил турдаги ва шакллардаги дам олишга бўлган эҳтиёжининг норматив ҳисоби қуйидаги 34-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.

34-жадвал
Жойлаштириш шарт-шароитлари ва табиий дам олиш захиралариДам олувчиларнинг тақсимланишиШаҳарлар тоифаси ва дам олувчиларнинг тахминий тақсимоти
ўта йирик ва йириккатта ва ўртакичик
Қулай: шаҳарда, 20 ва ундан ортиқташқарига чиқади20 — 30 / 10 — 2020 — 30 / 10 — 2020 — 30 / 10 — 20
шаҳар атрофида, 70 ва кўпроқшаҳарда қолади40 — 30 / 50 — 4045 — 35 / 50 — 4555 — 50 / 55 — 50
Нисбатан қулай: шаҳарда, 5 — 10ташқарига чиқади15 — 25 / 5 — 1515 — 20 / 5 — 100 — 5 / 0
шаҳар атрофи зонасида, 15 — 45шаҳарда қолади45 — 35 / 55 — 4550 — 40 / 55 — 5060 — 55 / 60
Ноқулай: шаҳарда, 0 — 3ташқарига чиқади5 — 10 / 0 — 50 — 5 / 00 / 0
шаҳар атрофи зонасида, 0 — 10шаҳарда қолади55 — 50 / 60 — 5560 — 55 / 6060 / 60

Изоҳлар:

1. Жадвалда ёзги якшанба кунлари қисқа муддатли дам олувчи шаҳарликларнинг шаҳар аҳолиси сонига нисбатан улуши тақсимоти табақалаштирилган ҳисобда келтирилган.

2. Сурат ва махражда шаҳар муҳитининг юқори ва суст урбанизациялашган шаҳарлар учун дам олувчиларнинг тақсимланиши мос равишда келтирилган.

3. Шаҳар ташқарисидаги рекреация ҳудудлари учун дам олувчиларнинг алмашиш коэффициентини — 1, шаҳар ичида эса 2 дан кўп бўлмаган деб олиш керак.

4. Бир вақтнинг ўзида дам олувчи шаҳар ва қишлоқ аҳолиси сонининг нисбатини мавсумдан қатъи назар, узоқ муддатли дам олиш учун 6:1 деб олиниши керак.

466

Шаҳарлар ташқарисидаги оммавий дам олиш муассасалари ва курорт-рекреация зоналари СанҚваН 0198-06 талаблари асосида лойиҳалаштирилиши лозим.

467

Курорт зоналари ва дам олиш зоналарида жойлашган пляжлар ҳудудининг ўлчамлари битта ташриф буюрувчи қуйидагича қабул қилиниши керак, камида, m2:

йирик сув омборлари ва кўлларда — 5;

дарё ва кўлларда — 8;

дарё ва кўлларда (болалар учун) — 4.

468

Қишлоқ хўжалиги учун фойдаланишга яроқли бўлган ерларда жойлашган дарё ва кўл пляжлари ўлчамларини битта ташриф буюрувчи учун 4 m2 ҳисобидан келиб чиқиб қабул қилиш лозим.

469

Ногиронлиги бўлган шахслар учун махсус даволаш пляжлари ҳудудининг ўлчамлари битта ташриф буюрувчи учун 8 — 12 m2 ҳисобидан келиб чиқиб қабул қилиниши керак.

470

Бир ташриф буюрувчи учун пляж қирғоғининг минимал узунлиги қуйидагича қабул қилиниши керак, камида, m:

йирик сув омборлари ва кўлларда — 0,2,

дарё ва кўлларда — 0,25.

471

Рекреация зоналари ва муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларда рекреация, дам олиш, соғломлаштириш ҳамда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш фаолияти билан бевосита боғлиқ бўлмаган омборхоналар, саноат, ишлаб чиқариш, коммунал ва бошқа объектларнинг янгиларини қуриш ва мавжудларини кенгайтиришга йўл қўйилмаслиги керак.

Бундай ҳудудларда табиий объектлар ва мажмуаларни сақлаб қолиш, такрор кўпайтириш ва тиклаш мақсадида шаҳарсозлик фаолияти алоҳида тартибга солиниши ҳамда муҳофаза қилиш ва фойдаланиш режимлари ўрнатилиши керак.

472

Эстетик ва маданий-тарбиявий аҳамиятга эга юқори даражада сақланиб қолган табиий ландшафтлар ҳудудларида миллий ва табиат боғларини шакллантириш керак.

473

Миллий ва табиат боғларини меъморий-ҳажмий жиҳатдан ташкил этишда уларнинг ҳудудларини қўриқхона, қўриқхона-рекреация, рекреация ва хўжалик зоналарига ажратган ҳолда улардан илмий, маданий-маърифий ва рекреация мақсадларида фойдаланиш лозим.

4-§. Аҳоли пунктларининг рекреация зоналари ва кўкаламзорлаштирилган (яшил) ҳудудлари

474

Аҳоли пунктлари ҳудудларидаги турли мақсадлардаги яшил майдонларнинг улуши (яшиллик даражаси), шу жумладан турар жой ёки аралаш қурилиш ҳудудларида, мавзе (даҳа, маҳалла)ларнинг умумий кўкаламзорлаштирилганлик даражаси камида 25 фоизни ташкил этиши керак.

Алоҳида турувчи бино ва иншоотлар ёки уларнинг мажмуалари ҳудудлари бино (иншоот)ларнинг қурилиш майдонининг 30 фоизидан кам бўлмаган майдони кўкаламзорлаштирилган (дарахт экилган) бўлиши лозим.

Тошкент шаҳри ҳудудида қурилиши режалаштирилаётган баландлиги ер юзасидан 12 м ва ундан юқори ёки умумий майдони 500 м2 ва ундан катта бўлган якка тартибдаги уй-жойлар, шунингдек умумий ҳажми 300 м3 ва ундан ортиқ бўлган нотурар жой бинолари (саноат объектлари бундан мустасно) лойиҳалаштирилаётганда бино умумий майдонининг ҳар 100 квадрат метрига камида битта дарахт ва иккита бута кўчатлари экилиши лозим.

(474-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2026 йил 21 январдаги 01/2-3-сон буйруғи (ҳисоб рақами 383, 26.01.2026 й.) билан қўшимча киритилган)

475

Функционал мақсадларга кўра аҳоли пунктларининг яшил ҳудудлари қуйидагиларга бўлиниши лозим:

умумий фойдаланишдаги — рекреацион, истироҳат боғлари, хиёбонлар, сайилгоҳлар (агар шаҳар туманларга бўлинган бўлса, шаҳар ва туман аҳамиятга эга бўлган истироҳат боғлари, хиёбонлар), шаҳар ўрмонлари, дам олиш зоналари, сув бўйидаги қисқа муддатли дам олиш жойлари, умумшаҳар ва вилоят аҳамиятига эга марказлари жамоат жойларининг яшил ҳудудлари;

чекланган фойдаланишдаги — саноат, коммунал-омборлар, маъмурий-бизнес, илмий-таълим, савдо-маиший, тиббий-соғломлаштириш, спорт ва кўнгилочар, маданий-маърифий, диний бинолар атрофидаги яшил ҳудудлар;

махсус мақсадлар учун — ботаника боғлари, дендрологик боғлар, санитария-муҳофазаси зоналари ва санитария оралиқлари чегараларида жойлашган яшил ҳудудлар, эрозияга қарши ва йўл четидаги дов-дарахтлар майдонлари;

турар жой ҳудудларининг кўкаламзорлаштирилган ҳудудлари;

аҳоли пунктлари кўчаларининг қизил чизиқлари чегарасида жойлашган дов-дарахтлар майдони;

захира ҳудудлар — шаҳарсозлик ҳужжатлари билан белгиланган, аҳоли пунктининг яшил ҳудудлари тизимини такомиллаштириш учун кейинчалик ободонлаштирилиши режалаштирилган яшил ҳудудлар;

аҳоли пунктининг ободонлаштирилмаган ҳудудлари — шаҳарсозлик ҳужжатлари билан қурилиш учун белгиланган ҳудудлар.

476

Аҳоли пунктларининг рекреация зоналарига шаҳар ўрмонлари, хиёбонлар, истироҳат боғлари, шаҳар боғлари, ҳовузлар, кўллар, сув ҳавзалари, пляжлар эгаллаган ҳудудлар, шунингдек дам олиш, туризм, жисмоний тарбия ва спорт мақсадлари учун мўлжалланган бошқа ҳудудлар киритилиши лозим.

477

Шаҳар ва қишлоқ аҳоли пунктлари чегараларида алоҳида муҳофаза қилинадиган ҳудудлар зоналари ажратилиши, уларнинг таркибига муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар, илмий, тарихий-маданий, рекреацион ва соғломлаштириш қийматига эга бўлган ер участкалари киритилиши керак.

478

Истироҳат боғларига жамоат транспортида етиб олиш вақти (транспортни кутиш вақтини ҳисобга олмаганда) шаҳар боғларига — 30 min дан ва туман боғларига — 20 min дан кўп бўлмаслиги лозим.

479

Ҳайвонот боғлари рекреация зоналари таркибида жойлаштирилиши керак. Ҳайвонот боғлари чегараларидан турар жой ва жамоат биноларигача бўлган масофа санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига мувофиқ бўлиши, лекин 50 m да кам бўлмаслиги керак.

480

Истироҳат боғлари ва хиёбонларини жойлаштиришда мавжуд дов-дарахтлар ҳамда сув ҳавзалари бўлган ҳудудлар сақлаб қолиниши лозим.

481

Истироҳат боғлари ва хиёбонларнинг майдонларини қуйидагича қабул қилиш лозим, камида, ha: шаҳар боғлари — 15, режавий туманлар боғлари — 10, турар жой туманлари боғлари — 3, хиёбонлар — 0,5.

Реконструкция шароитида боғ ва хиёбонларнинг майдонларини 20 фоизгача қисқартиришга йўл қўйилади.

482

Сайилгоҳлар пиёдаларнинг оммавий ҳаракати йўналишларида лойиҳаланиши керак.

Кўчанинг ўқи бўйлаб жойлашган битта йўлакли сайилгоҳ (бульвар, аллея)ларнинг кенглиги 18 m дан, кўчанинг бир томонида (йўл ва бино ўртасида) жойлашганда эса 10 m дан кам бўлмаслиги лозим.

483

Сайилгоҳлар уларнинг узунлиги ва кенглиги, кўчанинг кўндаланг кесимидаги жойлашуви кўчанинг меъморий-режавий ечими ва уларнинг қурилишини ҳисобга олган ҳолда жойлаштирилиши керак.

Сайилгоҳларда қисқа муддатли дам олиш жойлари бўлиши лозим.

484

Ноқулай ландшафт-иқлим шароитида жойлашган аҳоли пунктлари боғларининг майдонини сайилгоҳлар сонини ва уларнинг узунлигини ошириш ҳисобига қисқартиришга йўл қўйилади.

485

Бино ва иншоотлардан ҳамда ободонлаштириш объектларидан дарахтлар ва буталаргача бўлган масофа қуйидаги 35-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.

35-жадвал
Бинолар, иншоотлар, ободонлаштириш объектлариБино, иншоот, объектдан ўққача масофалар, m
дарахт поясибута пояси
Бино ва иншоотнинг ташқи девори5,01,5
Трамвай йўлининг чети5,03,0
Тротуар ва боғ йўлкаси чети0,70,5
Кўча қатнов қисмининг чети, йўл ёқасининг маҳкамланган ёнбағри ёки ариқ қирғоғи2,01,0
Ёритиш тармоғи, трамвай устуни, кўприк таянчи, эстакада4,0—
Ёнбағир ва терасса пойи, шу кабилар1,00,5
Тиргак деворнинг асоси ёки ички қирраси3,01,0
Ерости тармоқлари:
газ ва канализация тармоқлари1,5-
иситиш тармоғи (канал, тоннелнинг девори ёки каналсиз ўтказилган қувур қобиғи)2,01,0
сув ва дренаж тармоқлари2,0-
кучланиш кабели, алоқа кабели2,00,7

Изоҳлар:

1. Келтирилган нормалар шох-шаббаси 5 m гача бўлган дарахтларга тегишли бўлиб, каттароқ дарахтлар учун оширилиши керак.

2. Электр узатиш ҳаво тармоқларидан дарахтларгача бўлган масофа Электр ускуналарининг тузилиши қоидаларининг II бўлимига мувофиқ қабул қилиниши керак.

3. Бинолар яқинида экиладиган дарахтлар турар жой ва жамоат хоналарининг меъёрланган инсоляциясига тўсқинлик қилмаслиги лозим.

486

Аҳоли пунктлари ҳудудида жойлашган умумий фойдаланишдаги яшил ҳудудлар (истироҳат боғлари, хиёбонлар, сайилгоҳлар) майдони қуйидаги 36-жадвал бўйича қабул қилиниши керак.

36-жадвал
Умумий фойдаланишдаги яшил ҳудудларБир кишига умумий фойдаланишдаги яшил ҳудуд майдони, m2
Энг йирик, йирик ва катта шаҳарлардаЎрта шаҳарлардаКичик шаҳарлар ва шаҳарчалардаҚишлоқ аҳоли пунктларида
Умумшаҳар истироҳат боғлари4566
Туман истироҳат боғлари66--
Хиёбонлар ва сайилгоҳлар222-33
Жами1078-99
Турар жой туманлари боғлари4-54-5--
Мавзелардаги яшил ҳудудлар3-43-43-44 — 6
шу жумладан: мавзелардаги хиёбонлар111-
турар жой уйлари гуруҳлари ва маҳалла марказлари қошидаги боғлар1-1,51-1,511
асосий пиёдалар йўналишидаги сайилгоҳлар1-1,51-1,511
Жами7 — 97 — 93-44 — 6
Ҳаммаси17 — 1914 — 1611 — 1313 — 15

Изоҳлар:

1. Курорт шаҳарларда умумий фойдаланишдаги умумшаҳар яшил ҳудудларнинг майдони 50 фоизгача оширилиши керак.

2. Чўл ва ярим-чўл ҳудудларда, чўл-сахро воҳаларда ҳамда қуруқ ерларда жойлашган аҳоли пунктларда умумий фойдаланишдаги яшил ҳудудларнинг майдони 20-30 фоизгача оширилиши керак.

3. Ўрмонлар, йирик дарёларнинг қирғоқбўйи минтақаларида ва сув ҳавзалари яқинида жойлашган ўрта ва кичик шаҳарлар, шаҳарчалар ҳамда қишлоқ аҳоли пунктларида умумий фойдаланишдаги яшил ҳудудларнинг майдонини 20 фоизгача қисқартиришга йўл қўйилади.

4. Кенглиги 1 km дан ортиқ санитария-муҳофаза зоналари ташкил этилиши талаб этиладиган корхоналар жойлашган шаҳарларда яшил ҳудудларнинг майдонини камида 15 фоизга оширилиши керак.

487

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларда мавжуд шаҳар ўрмонлари ҳудудлари шаҳар ўрмон боғларига айлантирилиши ва ушбу ШНҚнинг 36-жадвалида келтирилган яшил ҳудудларга қўшимча равишда бир кишига 5 m2 ҳисобидан қўшимча ҳисобланиши керак.

488

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларда шаҳар ҳамда туман аҳамиятига эга истироҳат боғларидан ташқари ихтисослашган болалар, спорт, кўргазма, ҳайвонот ва ботаника боғлари ташкил қилиниши керак.

489

Болалар боғларининг ўлчамлари спорт майдончалари ва иншоотларнинг майдонларини қўшган ҳолда 0,5 m²/киши ҳисобидан қабул қилиниши лозим.

490

Истироҳат боғлари ва хиёбонлар майдонларини қуйидагича қабул қилиш лозим:

шаҳар истироҳат боғлари — 15 hа;

режавий туманлар истироҳат боғлари — 10 hа;

турар жой туманлари истироҳат боғлари — 3 hа;

хиёбонлар — 0,5 hа.

Реконструкция шароитида уларнинг майдонини камайтиришга йўл қўйилади.

491

Истироҳат боғлари ҳудудларининг камида 70 фоизни кўкаламзорлаштирилган ҳудудлар ташкил этиши керак.

492

Умумий фойдаланишдаги яшил ҳудудлар ободонлаштирилиши ва кичик меъморий шакллар (фавворалар, ҳовузлар, зиналар, рампалар, тиргак деворлар, соябонлар, кўшклар, лампалар) билан жиҳозланиши лозим.

493

Рекреация ҳудудларида йўл-сўқмоқ тармоғи (йўл, сайилгоҳ, йўлак), пиёдалар ҳаракатининг асосий йўналишлари, жамоат транспорти бекатлари, ўйин ва спорт майдончаларигача энг қисқа масофаларни аниқлаган ҳолда, кичик қияликлар билан танланиши керак.

Йўлаклар кенглигининг карралиги 0,75 m (бир кишилик йўлак кенглиги)га тенг бўлиши керак.

494

Ногиронлиги бўлган шахслар эҳтиёжини инобатга олган ҳолда қуйидагилар таъминланиши лозим:

йўлаклар ёритилган бўлиши ҳамда бўйлама қиялиги — 8 ‰ дан, кўндаланг қиялиги — 2 ‰ дан кўп бўлмаслиги;

йўлаклар кенглиги 1 m дан кам бўлмаслиги.

Бундай йўлакларнинг ҳар 100 — 150 m да дам олиш ва ногиронлик аравачаларни буриб (қайтариб) олиш майдончалари бўлиши керак.

495

Аҳоли пунктларини лойиҳалаш ва қуришда атмосфера ҳавоси сифатини сақлаш (PM2.5, PM10) ҳамда микроиқлимни яхшилаш мақсадида аҳоли пунктлари атрофида шамол йўналишини ва тезлигини ҳисобга олган ҳолда шамолдан ҳимоя қилувчи иҳотазорлар барпо этилиши лозим.

(495-банд Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2026 йил 6 апрелдаги 01/2-14-сон буйруғи (ҳисоб рақами 397, 15.04.2026 й.) таҳририда)

BIMFAB eslatmasi: o‘zgartirish buyrug‘i lotin yozuvida e’lon qilingan; bu yerdagi kirill yozuvidagi matn BIMFAB tomonidan o‘girildi — rasmiy lotin matni lex.uz’da.

496

Ҳимоя иҳотазорларнинг эни камида қуйидагича бўлиши керак:

энг йирик ва йирик шаҳарлар учун — 500 m;

катта ва ўрта шаҳарлар учун — 100 m;

кичик шаҳарлар, шаҳарчалар ва қишлоқ аҳоли пунктлари учун — 50 m.

497

Мўътадил иқлимли ҳудудларда ҳимоя иҳотазорларнинг эни 25 фоизгача қисқартиришга йўл қўйилади.

5-§. Дам олиш ва курорт зоналари

498

Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар таркибида тиббий шифобахш омилларга, қулай микроиқлим, ландшафт ва санитария-гигиена шароитларига эга бўлган ерларда даволаш-соғломлаштириш зона (санаторий, курорт)лар ажратиб чиқарилиши керак.

499

Бу ҳудудларда санаторий-курорт ва соғломлаштириш, дам олиш ва сайёҳлик муассасалари, даволанувчилар ва дам олувчиларга хизмат кўрсатиш муассасалари ва корхоналари, шунингдек курорт зоналари марказларини шакллантирувчи курорт боғлари ва умумий фойдаланишдаги яшил ҳудудлар ва пляжлар жойлаштирилиши лозим.

500

Янги лойиҳаланаётган санаторий, курорт ва соғломлаштириш муассасалари ҳудудларидан курорт ва дам олиш объектларига хизмат кўрсатишга дахли бўлмаган объектларгача масофалар қуйидагича қабул қилиш керак, камида, m:

турар жой ва жамоат бинолари, коммунал хўжалик объектлари ва омборхоналаргача — 500;

хўжалик объектлари ва омборхоналаргача реконструкция шароитида — 200;

боғдорчилик ширкатлари қурилмаларигача — 300;

умумий фойдаланишдаги темир йўлларгача — 500;

автомобиль йўлларигача, тоифалари:

I — 500;

II ва III — 300;

IV — 200;

V — 50.

501

Истироҳат боғлари, ўрмонли боғлари, шаҳар ўрмонлари ҳудудларига бир вақтнинг ўзида ташриф буюрувчиларнинг ҳисобий сони қуйидагича қабул қилиш лозим, кўпи билан, киши/ha:

шаҳар истироҳат боғлари учун — 100;

дам олиш зонаси истироҳат боғлари учун — 70;

курорт истироҳат боғлари учун — 50;

ўрмон боғлари учун (ўтлоқ боғлари, гидробоғлар) — 10;

шаҳар ўрмонлари учун — 1 — 3.

502

Ташриф буюрувчилар сони бир вақтнинг ўзида 10 — 15 киши/ha бўлганда уларнинг ҳаракатини ташкил этиш учун йўл-сўқмоқ тармоғи, ўрмоннинг яланглик чеккаларида тупроқни ҳимояловчи экинлар экилиши, ташриф буюрувчилар сони бир вақтнинг ўзида 50 киши/ha ва ундан ортиқ бўлганда ўрмон ландшафтини боғ ландшафтига айлантириш ишлари лойиҳаларга киритилиши керак.

503

Курорт зоналарининг умумий фойдаланишдаги ҳудудлари майдони санаторий, курорт ва соғломлаштириш муассасалари сиғимидан келиб чиқиб қабул қилиниши лозим:

курорт зоналари марказлари учун 10 m2/киши;

яшил ҳудудлар учун 100 m2/киши ҳисобидан.

504

Чўл ва ярим-чўл ҳудудларда, шунингдек шаклланиб бўлган тоғли курортларнинг умумий фойдаланишдаги яшил ҳудудлари майдонини 30 фоизгача камайтиришга йўл қўйилади.

505

Дам олиш масканлари, санаторий ва курортлар дарёлар ва сув омборлари қирғоқларида жойлаштиришда сув объектларининг сувни муҳофаза қилиш зоналари, соҳил бўйи минтақалари ва санитария-муҳофазаси зоналарида ердан фойдаланиш ва хўжалик фаолиятини юритиш бўйича ўрнатилган режимга риоя этиш лозим.

506

Рекреация зоналарида уларнинг экологик, санитария-гигиеник ва дам олиш вазифаларини бажаришига зид бўлган объектлар жойлаштирилишига йўл қўйилмайди.

507

Оммавий қисқа муддатли дам олиши зоналари санаторийлардан, болалар ва ўсмирлар учун дам олиш оромгоҳларидан, мактабгача ёшдаги болалар учун санатория-соғломлаштириш муассасаларидан, боғдорчилик ширкатларидан, умум фойдаланишдаги автомобиль йўлларидан камида 500 m, дам олиш уйларидан эса камида 300 m масофада жойлаштирилиши керак.

508

Ўрмон боғлари, дам олиш ҳамда курорт зоналари ҳудудида автотураргоҳлар бўлиши лозим.

509

Пляжлар, хизмат кўрсатиш объектлари ва дам олиш масканларидан автотураргоҳларгача масофа 500 m дан ошмаслиги керак.

Дам олиш масканларидан автотураргоҳларгача энг кам масофа 50 m, пляжлардан эса — санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига мувофиқ бўлиши керак.

510

Курорт зоналарини лойиҳалашда қуйидагилар инобатга олиниши лозим:

санаторий-курорт муассасаларини шовқин даражаси мақбул бўлган ҳудудларда жойлаштирилишини;

болалар учун санаторий-курорт ва соғломлаштириш муассасаларини катталар учун мўлжалланган муассасалардан кенглиги 100 m дан кам бўлмаган кўкаламзор тасмалар билан ажратилишини;

даволанувчилар ва дам олувчиларга хизмат кўрсатиш билан боғлиқ бўлмаган ишлаб чиқариш ва коммунал-омборхона объектларини, турар жой ва жамоат биноларини олиб чиқишни;

транспорт ҳаракатини чеклаш ва кесиб ўтувчи транспортнинг транзит ҳаракатини истисно қилишни.

511

Санатория-курорт ва соғломлаштириш муассасаларининг хизмат кўрсатувчи ходимлари яшайдиган турар жойларни уларнинг ишлаш жойигача етиб бориш учун зарур бўлган вақти сарфи 30 min атрофида бўлишини таъминланган ҳолда, курорт ҳудудидан ташқарида жойлаштириш лозим.

512

Курорт зонасида жойлашган бир хил турдаги ва ихтисослиги бўйича яқин бўлган санатория-курорт ва соғломлаштириш муассасаларини тиббий, маданий-маиший ва хўжалик хизмат кўрсатиш соҳалари бўйича марказлаштириш ва ягона меъморий-ҳудудий мажмуаларга бирлаштириш лозим.

513

Дам олиш ва курорт зоналари учун табиий ва сунъий сув ҳавзалари асосида ташкил этиладиган пляжларда бир вақтнинг ўзида ташриф буюрувчилар сони мазкур ШНҚнинг 457-банди талабларига мувофиқ ҳисобланиши керак:

Пляжлар сув ҳавзасидан 100 m гача кенгликдаги ҳудудда жойлашганда 30 — 40 киши/ha рекреацион юкламани таъминлаш даражасида ободонлаштирилиши керак.

Яйлов-ўтлоқли пляжлар учун рекреация юкламаси 75 — 100 киши/ha, қумли пляжлар учун — 1000 киши/ha ҳисобидан олиниши керак.

10-боб. Қишлоқ хўжалиги мақсадларида фойдаланиладиган зоналар

514

Аҳоли пунктларининг чегаралари чизиғи доирасида ҳайдаладиган ерлар, боғлар, токзорлар, полизлар, пичанзорлар, яйловлар ва бошқа ер майдонлари, шунингдек қишлоқ хўжалигига мўлжалланган бинолар ва иншоотлар эгаллаб турган, қишлоқ хўжалиги мақсадларида фойдаланиладиган зоналарга ажратилади.

515

Қишлоқ аҳоли пунктларининг ишлаб чиқариш зоналарида, уларнинг ишлаб чиқариш ихтисосига мувофиқ, қишлоқ хўжалиги корхоналарини ҳамда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини бирламчи, тўлиқ ва тизимли қайта ишлаш корхоналар гуруҳлари ёки айрим кичик корхоналарни жойлаштириш лозим.

516

Қишлоқ хўжалиги ва бошқа қайта ишлаш корхоналари, бино ва иншоотларни қишлоқ аҳоли пунктларининг ишлаб чиқариш зонасида жойлаштиришда уларнинг орасида технологик лойиҳалашнинг санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари, ветеринария, ветеринария-санитария қоидалари ва нормалари ҳамда ёнғинга қарши нормалари талабларидан келиб чиқиб, шунингдек ҚМҚ 2.09.01-19 талабларини ҳисобга олиб йўл қўйиладиган энг кичик масофалар белгиланиши лозим.

517

Чорвачилик мажмуалари ва фермалар ҳудудида ҳамда уларнинг санитария-муҳофаза зоналарида қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишловчи корхоналарни, умумий овқатланиш ва уларга тенглаштирилган объектларни жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

518

Қишлоқ хўжалиги корхоналарини ва бошқа объектларни жойлаштиришда тупроқнинг, ерусти ҳамда ерости сувларининг, юзаки сув тўплаш жойларининг сув ҳавзалари ва атмосфера ҳавосининг ифлосланишига қарши чоралар кўрилиши лозим.

11-боб. Махсус мақсадларга мўлжалланган зоналар

519

Махсус мақсадларга мўлжалланган зоналар фойдаланилиши аҳоли пунктлари ҳудудий зоналарининг бошқа турларидан фойдаланишга тўғри келмайдиган дафн қилиш жойлари, чорва моллари кўмиладиган жойларни, маиший чиқиндилар ташланадиган ахлатхоналарни ва бошқа объектларни жойлаштириш учун ажратилиши лозим.

520

Махсус мақсадларга мўлжалланган зоналар аҳоли пунктлари ҳудудларидан ташқарида жойлаштирилиши лозим.

521

Махсус мақсадларга мўлжалланган зоналар учун СанҚваН 0103-25га мувофиқ санитария-ҳимоя зоналари ўрнатилиши керак.

(521-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

12-боб. Ҳарбий объектлар ва бошқа режимли ҳудудлар зоналари

522

Ҳарбий объектлар ва бошқа режимли ҳудудлар зоналарида алоҳида режим белгиланадиган объектлар жойлаштирилиши керак.

523

Ҳарбий объектлар ва бошқа режимли ҳудудларнинг чегараларидан 50 m гача бўлган масофада бино ва иншоотлар лойиҳаланмаслиги, мазкур ҳарбий объектлар ва бошқа режимли ҳудудларнинг чегараларидан 50 m дан сўнг, бино ва иншоотларнинг баландлигини 15 m гача лойиҳаланилиши лозим.

Агар бино ва иншоотлар баландлиги 15 m дан оширилганда ҳар бир метр баландлик учун мос равишда масофа ҳам 1,5 m га узайтирилиши керак.

Бино ва иншоотлар портлаш хавфи мавжуд объектларгача 400 — 5000 m масофада лойиҳаланиши зарур.

13-боб. Шаҳар атрофи зоналари

524

Шаҳар атрофи зоналари шаҳарлар чегараларидан ташқаридаги, шаҳар билан ягона ижтимоий, табиий, хўжалик жиҳатдан уйғунлашиб кетган ҳудудни ташкил этади.

525

Шаҳар атрофи зоналари таркибига қуйидаги ҳудудлар ажратилиши лозим:

шаҳар атрофи зонасига кирувчи аҳоли пунктлари ҳудудлари;

аҳоли пунктлариаро ҳудудлари (шаҳарни ривожлантириш учун захира ҳудуди);

жамоа боғдорчилиги, узумчилиги ва полизчилигини юритиш учун ер участкалари;

аҳоли дам олиш жойлари ва шаҳар атрофи рекреация зоналари;

қишлоқ хўжалигини юритиш учун мўлжалланган ерлар;

муҳандислик, транспортга оид инфратузилмалар объектлари ерлари;

муҳофаза ва санитария-гигиена вазифаларини бажариш учун мўлжалланган ерлар.

526

Қуйидаги саноат, коммунал, омборхона объектлари шаҳар атрофи зоналарида жойлаштирилиши керак:

айрим ажратилган омборлар;

давлат захиралари омборлари;

нефть ва нефть маҳсулотларининг 1-гуруҳ омборлари;

нефть ва нефть маҳсулотларининг тушириб-ортиш омборлари;

суюлтирилган газ омборлари;

кучли таъсир қиладиган заҳарли моддаларнинг таянч омборлари;

озиқ-овқат, ем-хашак ва саноат хомашёлари таянч омборлари;

портловчи моддалар омборлари;

ўрмон ва қурилиш ашёларининг таянч омборлари.

527

Шаҳар атрофи зоналарида аҳоли пунктларини кўчат материаллари билан таъминлашни ҳисобга олиб, дарахт ва буталар кўчатхона (питомник)лари ҳамда гул-оранжерея хўжаликлари ташкил этилиши керак.

528

Кўчатхоналар майдони аҳоли пунктининг умумий фойдаланишдаги яшил ҳудудлари ва санитария-муҳофазаси зоналари ўлчамларидан келиб чиқиб 3 — 5 m2/киши ҳисобидан қабул қилиниши керак. Кўчатхоналарнинг майдони камида 80 ha бўлиши лозим.

529

Гул-оранжерия хўжаликларининг умумий майдонини 0,4 m2/киши ҳисобидан қабул қилиниши керак.

14-боб. Аҳолига хизмат кўрсатиш инфратузилмалари

1-§. Умумий талаблар

530

Аҳолига хизмат кўрсатиш тизимлари аҳоли пунктларининг аҳолини жойлаштириш тизимидаги аҳамиятидан келиб чиқиб табақалаштирилган турли типдаги мажмуалардан шакллантирилиши керак.

531

Пойтахтларда ҳамда вилоят марказлари бўлган шаҳарларда хизмат кўрсатиш мажмуалари таркибига халқаро тадбирлар ўтказилишини таъминлаш имкониятига эга миллий аҳамиятга молик объектлар (театрлар, музейлар, санъат ва савдо кўргазма мажмуалари, спорт иншоотлари ва базалари, ташқи ва ички савдонинг бренд корхоналари, модалар уйлари, юқори тоифали меҳмонхоналар) киритилиши лозим.

532

Вилоятлараро аҳамиятга эга шаҳарлар учун хизмат кўрсатиш мажмуалари ҳар бир ҳудуднинг хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда, вилоят марказларининг хизмат кўрсатиш объектларидан узоқда жойлашган аҳолига хизмат кўрсатиш бўйича бир қатор функцияларни такрорлаши керак.

533

Туман марказлари бўлган шаҳарларда хизмат кўрсатиш мажмуалари туманнинг кичик шаҳарлари, шаҳарчалар ва қишлоқ аҳоли пунктлари аҳолисига эпизодик, даврий ва кундалик эҳтиёжлари бўлган хизматларнинг стандарт тўпламини кўрсатишни таъминлайдиган оддий стационар ва кўчма объектлар тармоғини шакллантириши лозим.

534

Кичик шаҳарлар, шаҳарчалар ва қишлоқ аҳоли пунктларида хизмат кўрсатиш мажмуалари транспортдан фойдаланган ҳолда етиб олиш имконияти доирасида бўлган, аҳоли пунктлари ва уларга туташ ҳудудларнинг маъмурий чегараларида яшовчи аҳоли учун даврий ва кундалик эҳтиёжлари бўлган хизматларнинг барча турларини таъминлайдиган хизмат кўрсатиш объектларини ўз ичига олиши керак.

535

Хизмат кўрсатиш мажмуаларини ривожланиш параметрлари, аҳоли пунктининг функционал-ҳудудий тузилиши ва уларнинг таркибий-режалаштириш элементларини аниқлашда ушбу ШНҚнинг 5-илова кўрсаткичларини инобатга олган ҳолда, қуйидагилар ҳисобга олиниши лозим:

аҳоли пунктининг режавий тузилмаси, функционал зоналаштириш хусусиятлари ва жамоат жойларининг маҳаллийлашганлигини;

аҳоли сонининг динамикаси ва ижтимоий-демографик таркибини;

турли муассаса ва корхоналарнинг ижтимоий ҳамда ҳудуддаги жойлашуви қулайлигини;

объектларнинг таркиби, уларнинг жойлашуви, функцияларининг ривожланиш даражаси, моддий-техника базасининг ҳолати ва мулк турларини.

2-§. Аҳолига хизмат кўрсатиш муассасалари ва ташкилотлари

536

Аҳолига хизмат кўрсатиш аҳолининг тўлақонли яшаш муҳитига бўлган ҳуқуқини рўёбга чиқаришга хизмат қилувчи, таълим, ижтимоий, маданий, маиший, тиббий, савдо, умумий овқатланиш ва коммунал хизмат турларини кўрсатиш, телекоммуникация, алоқа, шунингдек спорт иншоотлари ва молия муассасалари томонидан кўрсатилиши лозим.

537

Аҳолига хизмат кўрсатиш муассасалари ва ташкилотлари аҳолининг асосий қисми истиқомат қиладиган ва иш жойларига яқин ҳудудларда, жамоат марказларида ҳамда жамоат транспорти тизими билан боғланган ҳолда, пиёдалар ва транспорт воситаларидан фойдаланиш доирасида жойлаштирилиши керак.

538

Аҳолига хизмат кўрсатиш муассасалари ва ташкилотлари уларга етиб олиш қулайлиги бўйича:

кундалик эҳтиёжлар учун — пиёда 30 min дан кўп бўлмаган;

даврий эҳтиёжлар учун — транспортдан фойдаланган ҳолда 30 min дан ошмайдиган масофада жойлаштирилиши керак.

539

Аҳолига кундалик хизмат кўрсатиш муассасалари ва ташкилотларининг хизмат кўрсатиш радиуслари қуйидаги 38-жадвал бўйича, уларнинг бинолари ва ер участкалари чегарасидан кўчаларнинг қизил чизиқлари ва бошқа биноларгача бўлган масофалар эса мазкур ШНҚнинг 39-жадвали бўйича қабул қилиниши лозим.

(539-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

38-жадвал
Муассасалар ва ташкилотларХизмат кўрсатиш радиуси, m
шаҳар аҳоли пунктларидақишлоқ аҳоли пунктларида
Мактабгача таълим ташкилотлари300500
Мактабгача таълим ташкилотлари, қурилиш зичлиги паст бўлган (1-2-қаватли томорқали (якка тартибдаги) уй-жойлар жойлашган) ҳудудларда500750
Умумий ўрта таълим ташкилотлари
I босқич — бошланғич таълим (I — IV синфлар)3001000 ёки транспортда 15 дақиқа
II босқич — таянч ўрта таълим (V — IX синфлар)5002000 ёки транспортда 30 дақиқа
III босқич — ўрта таълим (X — XI синфлар)800
Ҳордиқ ва жисмоний-соғломлаштириш объектлари5002000 ёки транспортда 30 дақиқа
Туман аҳамиятидаги жисмоний-спорт марказлари1500
Поликлиникалар ва уларнинг филиаллари, қишлоқ врачлик пунктлари1500транспортда 30 дақиқа
Дорихоналар500транспортда 30 дақиқа
Дорихоналар, қурилиш зичлиги паст бўлган (1-2-қаватли уй-жойлар жойлашган) ҳудудларда800
Савдо, умумий овқатланиш ва маиший хизмат ташкилотлари:800 — 2000 транспортда 30 дақиқа
маҳаллий аҳамиятга эга марказлар, кундалик қатнов300 — 500
даврий қатнов (ноозиқ-овқат дўконлари, бозорлар)800 — 1500
Маҳалла марказлари (жамоат идоралари)5001000 ёки транспортда 15 дақиқа

Изоҳлар:

1. Жадвалда кўрсатилган радиуслар ногиронлиги бўлган болалар учун ихтисослаштирилган таълим муассасалари, шунингдек гимназиялар, лицейлар, алоҳида фанларни ўрганиш марказларига ҳамда нодавлат таълим ташкилотларига татбиқ этилмайди.

2. Чўл ва ярим чўл зоналарда ҳамда мураккаб рельефли ҳудудларда жадвалда кўрсатилган радиусларни 20 фоизгача ўзгартиришга йўл қўйилади.

39-жадвал
Хизмат кўрсатиш муассаса ва корхоналарининг бинолари (ер участкалари)Хизмат кўрсатиш муассасалари ва ташкилотларининг бинолари (ер участкалари)дан масофа, m
Қизил чизиққачаУй-жойлар деворигачаМактабгача ва умумий ўрта таълим ташкилотлари, даволаш муассасалари биноларигача
шаҳар аҳоли пунктларидақишлоқ аҳоли пунктларида
Мактабгача ва умумий ўрта таълим ташкилотлари, (бино деворигача)2510инсоляция ва ёритиш нормаларига кўра
Ёнғин қутқарув деполари1010--
Иккиламчи хомашё қабул пунктлари--2050
Қабристонлар66СанҚваН 0103-25 бўйича
Поликлиника, диспансер ва шифохоналар66СанҚваН 0020-22 бўйича

3-§. Таълим муассасалари ва ташкилотлари

540

Таълим ташкилотлари аҳолининг таълим, меҳнат, эстетик ва жисмоний тарбияга кундалик эҳтиёжин таъминлаш тизимлари қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:

мактабгача таълим ташкилотлари (умумий турдаги, кўп тармоқли ихтисослаштирилган, инклюзив гуруҳларга эга бўлган ҳамда қўшма турдаги);

умумий ўрта таълим ташкилотлари (бошланғич таълим, таянч ўрта таълим ва ўрта таълим муассасалари, лицейлар, гимназиялар, ўқув-педагогик мажмуалар ва бошқалар);

профессионал таълим ташкилотлари (касб-ҳунар мактаблари, коллежлар ва техникумлар);

мактабдан ташқари таълим муассасалари (болаларнинг бўш вақти ва дам олишини ташкил этиш учун маданий-эстетик, илмий, техникавий, спорт йўналишидаги мактабдан ташқари таълим ташкилотлари);

жисмоний тарбия-соғломлаштириш марказлари;

ёшлар учун ўқув, маданият ва дам олиш марказлари;

олий таълим ташкилотлари (бакалавриат ва магистратура босқичи);

олий таълимдан кейинги таълим ташкилотлари (олий таълим ва илмий ташкилотлар, таянч докторантура — фалсафа доктори (Doctor of Philosophy (PhD) ва докторантура — фан доктори (Doctor of Science (DSc) илмий даражасига даъвогар изланувчилар учун таълим шакли).

541

Кичик шаҳарлар, шаҳарчалар ва туман марказларида мактабгача таълим ва умумий ўрта таълим ташкилотлари сиғими ёндош ҳудудлардаги қишлоқ аҳоли пунктларидан келадиган болаларни ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.

4-§. Мактабгача таълим ташкилотлари

542

Мактабгача таълим ташкилотларининг сиғими аҳолининг демографик таркибидан келиб чиқиб, мактабгача таълим ташкилотлари билан қамраб олиш даражаси 1 — 5 ёшдаги болаларни — 85 фоиз, 5 ёшдан катта болаларни эса — 100 фоиз миқдорда қабул қилиниши керак.

543

Мактабгача таълим ташкилотлари учун ер участкалари майдони 1 ўрин ҳисобидан қуйидаги ўлчамларда қабул қилиниши керак, m2:

100 ўрингача — 40;

100 ўриндан ортиқ — 35;

турар жой бинолари ичига қўшиб қурилганда — 29.

якка тартибдаги уй-жойларда жойлаштириладиган мактабгача таълим ташкилотлари учун — 12.

544

Мактабгача таълим ташкилотлари ва уларнинг ҳудудлари ШНҚ 2.08.02-23га мувофиқ лойиҳаланиши керак.

(544-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

545

Соғломлаштириш, махсус ҳамда ногиронлиги бўлган болалар учун ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотлари ШНҚ 2.08.07-22га мувофиқ жойлаштирилиши лозим.

546

Мактабгача таълим ташкилотларининг сиғимларини мактабгача ёшдаги болаларни қамраб олиниши кўрсаткичлари, соғломлаштириш ва махсус муассасалар демографик маълумотларга ҳамда қуйидаги 40-жадвалга мувофиқ ҳисобланиши лозим.

40-жадвал
Шаҳарсозлик шароитларнинг турлариТашкилотларнинг таъминланиш даражаси, мактабгача ёшидаги болалар қамрови, фоиз
умумий турдагисоғломлаштиришмахсусжами
Саноат шаҳарлари ва саноат-аҳоли жойлашган туманлар, янги турар жой қурилиш туманларида7510590
Шаклланган (эски шаҳар), кам қаватли якка тартибдаги уй-жойлар ҳудудларида6010575
Қишлоқ аҳоли пунктларида505 — 105 — 1060 — 70
547

Мактабгача таълим ташкилотлари тизимига идоравий ва нодавлат мактабгача таълим ташкилотларини ҳам киришига йўл қўйилади.

5-§. Умумий ўрта таълим ташкилотлари ва мактаб-интернатлар

548

Умумий ўрта таълим ташкилотларининг қувватлари болаларни қамраб олишни ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим, бунда умумий ўрта таълим ташкилотларининг бошланғич ва таянч ўрта таълим босқичлари учун — 100 фоиз, ўрта таълим босқичи учун — 75 фоиз.

549

Умумий ўрта (ўрта махсус) таълим ташкилотининг ҳудудида ҳар бир таълим олувчи учун ажратиладиган умумий майдони ўлчамлари қуйидаги 41-жадвалига мувофиқ белгиланиши лозим.

41-жадвал
Т/рЎқувчилар сони (киши)Бир ўқувчига ажратилган умумий ер майдони ўлчами (м²)
1.40 — 660 нафар20
2.661 — 989 нафар15
3.989 нафардан ортиқ10
550

Ихтисослаштирилган ва махсус мактаблар (математика, тиллар, аниқ фанлар), гимназиялар, лицейлар, шунингдек нодавлат таълим ташкилотларининг сиғимлари ўқувчи ўрин сони ҳисобидан қабул қилиниши керак.

551

Мактаб-интернатларнинг сиғими муайян шароитлардан келиб чиқиб лойиҳалаш топшириғи билан белгиланиши керак.

552

Аҳоли пунктларидаги умумий ўрта таълим ташкилотларининг оқова сувларни чиқариб юбориш тизими қуйидаги ечимлардан бири асосида лойиҳалаштирилиши лозим:

оқова сувларни чиқариб юбориш тармоғига улаш;

оқова сувларни чиқариб юбориш тармоғи мавжуд бўлмаган ҳолда оқова сувларни олиб чиқиб кетиш ёки инфильтрацияли тизимга улаш.

(552-банд Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2026 йил 17 июндаги 01/2-24-сон буйруғи (ҳисоб рақами 407, 03.07.2026 й.) таҳририда)

BIMFAB eslatmasi: o‘zgartirish buyrug‘i lotin yozuvida e’lon qilingan; bu yerdagi kirill yozuvidagi matn BIMFAB tomonidan o‘girildi — rasmiy lotin matni lex.uz’da.

553

Мактабдан ташқари таълим ташкилотлари сиғими ҳамда участкалар майдони ўлчамлари қуйидаги 42-жадвалга мувофиқ қабул қилиниши керак.

42-жадвал
МуассасаларҲисоб нормасиУчастка ўлчамлари
Барча мактабдан ташқари муассасалар, қамрови ўқувчиларнинг умумий сонидан, фоизда,10 — 15
жумладан: санъат мактаблари (мусиқа, бадиий, рақс, табиатшунослик ва техник тўгараклар)2,7 — 3,51 жойга 40 — 50 m2
болалар-ўсмирлар спорт мактаблари2,3 — 3,51 жойга 50 — 70 m2
554

Мактабдан ташқари таълим ташкилотларини болаларнинг турар жойига пиёда етиб олиш яқинлигини ҳисобга олиб жойлаштириш керак. Йирик мактаблар негизида болалар учун маданий-ҳордиқ ва жисмоний-соғломлаштириш марказлари (тўгараклари)ни яратишга йўл қўйилади.

555

Қишлоқ аҳоли пунктларида мактабдан ташқари таълим ташкилотлари аҳоли пунктида жойлашган мактаблар ва маданият марказлар таркибида жойлаштирилиши лозим. Йирик қишлоқ аҳоли пунктларида мактабдан ташқари таълим ташкилотлари қишлоқлар гуруҳини ҳисобга олган ҳолда жойлаштирилиши керак.

6-§. Профессионал таълим, олий таълим ва олий таълимдан кейинги таълим ташкилотлари

556

Профессионал таълим ташкилотлари (ПТТ) йирик ва катта шаҳарларда, олий таълим ва олий таълимдан кейинги таълим ташкилотлари (ОТТ) эса энг йирик ва йирик шаҳарларда лойиҳалаштириш топшириғига кўра жойлаштирилиши керак.

ОТТнинг ўқитувчилари ва хизмат кўрсатиш ходимларининг сони шаҳарни шакллантирувчи гуруҳ таркибида ҳисобга олиниши лозим.

557

Профессионал таълим ташкилотларининг сиғими умумтаълим мактабларининг 9-синфини тугатган ўқувчилар сонининг 25 фоизи миқдорида ҳисобга олиниши керак.

ПТТнинг ўқитувчилар ва хизмат кўрсатиш ходимлари шаҳарни шакллантирувчи гуруҳ таркибида ҳисобга олиниши зарур.

558

ПТТ ва ОТТ учун ер участкалари майдони таълим йўналишдан ва талабалар сонидан келиб чиқиб мазкур ШНҚнинг 43 ва 44-жадваллари бўйича ҳисобланиши, реконструкцияси шароитида уларнинг ер участкалари майдони 30 фоизгача камайтирилишига йўл қўйилади.

43-жадвал
Талабалар сони, киши1 талабага ҳисобланган участка майдони, m2, йўналиши бўйича
Профессионал таълим ташкилотлари360100 — 130
45070 — 110
54065 — 100
72063 — 85
90063 — 77
44-жадвал
ОТТнинг зоналари1 талабага ҳисобланган участка майдони, m2, йўналиши бўйича
Ўқув зонаси30 — 70
Спорт зонаси10 — 20
Ётоқхона зонаси15 — 30
Олий таълимдан кейинги таълим ташкилотлари, шу жумладан малака ошириш институтларийўналишига мувофиқ, К = 0,5
559

Қишлоқ хўжалиги йўналишидаги ОТТнинг ўқув хўжаликлари (қишлоқ хўжалиги далалари, тажриба участкалари, полигонлар) ўқув биноларидан алоҳида жойлаштиришга йўл қўйилади. Уларнинг майдонлари лойиҳалаштириш топшириғи билан белгиланиши керак.

7-§. Даволаш-профилактика муассасалари

560

Даволаш-профилактика муассасалари сиғими ва участкаларининг ўлчамлари ҳисоб кўрсаткичлари СанҚваН 0020-22 ҳамда қуйидаги 45-жадвал бўйича қабул қилиниши керак.

45-жадвал
ЖойлашувиМуассасаларЎлчов бирлиги1000 кишига сониЕр участкалари ўлчами, hа
12345
Даҳа, мавзе, магистраллараро ҳудудМарказлашган дорихоналаробъект1 та объект0,2-0,3 ёки бино ичига қурилган
Поликлиника, амбулаторияобъект1 та объект0,2-0,3 ёки бино ичига қурилган
Турар жой туманиУмумий йўналиш (оилавий) поликлиникаларисменада қатнов26объект учун 0,3-0,5
жумладан: катталар учун13объект учун 0,2-0,3
болалар учун13объект учун 0,2-0,3
Марказлашган дорихоналаробъект2 — 4 та объект0,2-0,3 ёки бино ичига қурилган
Нодавлат тиббиёт ташкилотлариобъекттопшириқ бўйича0,3-0,5 ёки ичига қурилган
Шаҳар (маъмурий туман), бошқа аҳоли пунктлариИхтисослаштирилган ва стационардаги поликлиникалар, диспансерлар (стационарсиз)сменада қатнов10 (топшириқ бўйича)объект учун 0,3-0,5
Марказлашган дорихонаобъекттопшириқ бўйичаобъект учун 0,2-0,3
Барча турдаги шифохоналар (стационарлар) жумладан:койка15-12стационар сиғими (жойларда)
1 койкага m2
50 — 150 — 300 m2
150 — 400 — 125 m2
400 — 600 — 100 m2
600 ва ундан кўп — 80 m2
катталар учун (жумладан туғруқхоналар)койка9 — 14туғруқхона учун 0,7 коэфф.
Шаҳар (маъмурий туман), бошқа аҳоли пунктлариболалар учункойка6 — 11болалар учун 1,5 коэфф.
Қон қуйиш станциясиобъект0,2 объекттопшириқ бўйича (0,4 — 1,0)
Санитария-эпидемиология муассасалариҳудуд бирлигига объект1 ҳудудга 1 та объекттопшириқ бўйича (1,0 — 2,5)
Тез тиббий ёрдам станцияси (подстанцияси)автомашина1 та махсус транспорттопшириқ бўйича (камида 0,1)
Тез тиббий ёрдам станцияси (қишлоқ аҳоли пунктлари учун)автомашина1 та махсус транспорттопшириқ бўйича (камида 0,1)

Изоҳлар:

1. Нодавлат тиббиёт ташкилотлари давлат тиббиёт муассасаларига қўшимча ҳисобга олиниши керак.

2. Қишлоқ аҳолисига хизмат кўрсатиш учун маҳаллий ва туман шифохоналари бўлиши лозим.

3. Бир ер участкасида бир неча стационар жойлашганда участка майдони умумий сиғимидан келиб чиқиб ҳисобланиши керак.

Энг йирик ва йирик шаҳарларда реконструкция ҳудудларида, рельефда, кўкаламзорлаштириш ва қурилиш учун ноқулай шароитларида шифохоналар учун ер участкалари майдонини 25 фоизгача камайтиришга йўл қўйилади.

Шаҳар атрофи зоналарида жойлаштириладиган шифохоналарнинг участкалари майдонини 25 фоизгача оширишга йўл қўйилади.

4. Сиғими 400 койкагача бўлган шифохона ер участкасини 50 фоизгача оширишга йўл қўйилади.

5. Стационар ва поликлиника (диспансер) ер участкалари ўлчамлари битта даволаш-профилактика қилиш муассасасига бирлаштирилганда тегишли нормалар бўйича олиниши керак.

6. Шахсий даволаш муассасалари ер участкалари ўлчамлари давлат даволаш-профилактика муассасалари нормалари бўйича олиниши керак.

7. Даволаш-профилактика муассасаларининг жойлашуви, ҳисоб нормалари ва ер участкаси ўлчамлари СанҚваН 0020-22 бўйича олиниши керак.

561

Аҳоли пунктлариаро алоқаларни ҳисобга олган ҳолда даволаш-профилактика муассасалари учун ҳисобий кўрсаткичлар қуйидаги 46-жадвал бўйича олиниши керак.

46-жадвал
Муассасалар, ўлчов бирлигиҲисоб кўрсаткичлари
вилоят марказида, минтақавий жойлаштириш тизими марказидашаҳарда, маҳаллий жойлаштириш тизими марказидаВилоят бўйсунувидаги шаҳардаТуман бўйсунувидаги шаҳарда
Барча турдаги стационарларда, 1000 киши аҳолига койкалар сони,25202016
жумладан:
катталар учун1412129
болалар учун11887
Поликлиникалар, сменада қатновчи сони,38353533
жумладан:
катталар учун19171716
болалар учун19181817
562

Дорихоналар хизмат кўрсатиладиган аҳоли сони ҳисобидан 8 — 10 минг кишига битта дорихона ҳисобидан аниқланади. Дорихона (объект) учун ер участкаси майдони 0,25 ha ўлчамда қабул қилинади.

Кичик ва дори-дармон тайёрланмайдиган дорихоналарни турар жой, жамоат бошқа биноларининг биринчи қаватида жойлаштиришга йўл қўйилади.

563

Даволаш-профилактика муассасалари аҳоли пунктининг турар жой ва жамоат зоналарининг кўкаламзорлаштирилган ҳамда санитария-гигиеник жиҳатдан энг қулай ҳудудларда жойлаштирилиши керак.

564

Йирик ихтисослашган шифохоналар (руҳий, сил, юқумли, онкологик, тери-таносил касаллиги), шунингдек қариялар ва меҳнат фахрийлари учун интернатлар, пансионатлар ҳамда психоневрологик интернатлар аҳоли жойлашган ҳудуддан камида 500 m масофада жойлаштириш лозим.

565

Даволаш-профилактика муассасаларини аввал чиқиндихона, нажаслардан тозалаш майдонлари, ҳайвонлар кўмилган жойлар, қабристонлар, шунингдек органик, кимёвий ва бошқа чиқиндилар учун фойдаланилган ҳудудларда жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

566

Даволаш-профилактика муассасалари ҳудуди орқали магистрал муҳандислик коммуникацияларни (сув, иссиқлик, электр таъминоти, оқава тармоқлари) ўтказишга йўл қўйилмайди.

567

Даволаш-профилактика муассасаларининг туғруқхона, стационар ва даволаш бинолари муассаса участкаси чегараси (қизил чизиғи)дан 30 m масофада, турар жой ва жамоат биноларидан камида 50 m масофада, даволаш-диагностика, поликлиника, диспансерлар ва аёллар маслаҳатхоналари биноларидан камида эса 15 m масофада жойлаштириш лозим.

568

Даволаш-профилактика муассасаларининг кириш йўллари, ички ўтиш йўллари ва пиёдалар йўлаклари қаттиқ қопламага эга бўлиши керак.

569

Даволаш-профилактика муассасаси ҳудудидаги бинолар орасидаги санитария масофалар инсоляция, ёритиш, шамоллатиш, шовқин ва чангдан ҳимоя қилиш чораларини таъминлаши лозим.

570

Аҳолиси 10 минг кишидан кўп бўлган шаҳар ва шаҳарчаларда поликлиникалар жойлаштирилиши лозим.

571

Даволаш-профилактика муассасалари ҳудудларидаги қурилиш зичлиги умумий майдонининг камида 15 фоизни ташкил этиши, қолган ҳудудлари (умумий майдоннинг камида 60 фоизи) ободонлаштирилиши ва кўкаламзорлаштирилиши керак. Бунда, боғ зонасининг майдони бир койкага 25 m2 ҳисобидан олиниши керак.

Даволаш-профилактика муассасалари ҳудудларининг периметри бўйлаб эни 10 m дан кам бўлмаган дарахтзор ва бутазорлар экилиши лозим.

8-§. Жисмоний тарбия-спорт иншоотлари

572

Жисмоний тарбия-спорт иншоотлари аҳоли пунктларининг барча турар жой ҳудудларида ва шаҳар атрофидаги яшил зоналарда жойлаштирилиши керак.

Жисмоний тарбия-спорт иншоотлари жойлашуви, ҳисоб кўрсаткичлари, участкаларининг майдони қуйидаги 47-жадвалга мувофиқ бўлиши лозим.

47-жадвал
ЖойлашувиИншоотларЎлчов бирлиги1000 кишига нормаЕр участкаси ўлчами
Мавзе (даҳа)лар, маҳалла, турар жой мажмуасиБолалар ўйинлари, спорт ўйинлари ва жисмоний тарбия-спорт машғулотлари майдончалариhа0,31
жумладан: мактабгача ёшидаги болалар учун0,05
кичик ёшдаги ўқувчилар учун0,06
катта ёшдаги ўқувчилар ва катталар учун0,2
Катталар ва болаларнинг жисмоний тарбия-спорт ва соғломлаштириш машғулотлари учун хоналарпол майдони, m240-60лойиҳалаш топшириғи бўйича
Турар жой тумани маркази — спорт иншоотлари ёки спорт маркази зонасиЖисмоний-спорт иншоотлари мажмуиhа0,2-0,3
Спортзалларполи, m220-40лойиҳалаш топшириғи бўйича
Ҳовузлар: Ёпиқm2 сув юзаси10-15
Очиқ15-20
Умумшаҳар маркази — спорт иншоотлари зонасиЖисмоний-спорт иншоотлари мажмуиГа0,15-0,25
Спортзалларполи, m240лойиҳалаш топшириғи бўйича
Ҳовузлар: Ёпиқm2 сув юзаси10-15
Очиқ15-20

Изоҳлар:

1. Мавзе (даҳа)лардаги катта ёшдаги ўқувчилар ва катталар учун спорт майдончалари мактабларнинг спорт майдонлари билан бирлаштирилиши лозим.

2. 10 минг кишигача бўлган аҳоли пунктларда жисмоний-спорт майдончалари майдони 1 минг кишига 0,5 hа ҳисобидан олиниши керак.

9-§. Маданият ва санъат муассасалари

573

Маданият ва санъат муассасаларини жамоат марказларида жойлаштириш керак.

Уларнинг жойлашуви, ҳисобий кўрсаткичлари ва участка майдонлари қуйидаги 48-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.

48-жадвал
МуассасаларЎлчов бирлиги1000 кишига ҳисобий кўрсаткичЕр участкалари катталиги
турар жой тумани маркази, мавзе (даҳа)шаҳар маркази, шаҳар тумани маркази
Маданий-оммавий ишлар ва ҳордиқ олиш муассасаларифойдали майдони, m230 — 60-жумладан, маҳалла ва болалар-ўсмирлар клублари учун, 1 ўринга 5 — 7 m2, объект учун 0,6-1,0 hа
Маданият марказларитомошабин, ўрин25 — 3025 — 50
Кинотеатрлар (видеозаллар)томошабин, ўрин10 — 15151 ўринга 5 m2
Ўйин-аттракцион ва ўйин-автомат заллариташриф буюрувчитопшириқ бўйичатопшириқ бўйичаичига қурилган, ёпиқ майдонларда, ёзги хоналарда, йиғма қурилмаларда
Театрлартомошабин, ўрин-4 — 6топшириқ бўйича (1 ўринга 13 — 20 m2, объект учун 1,0-1,7 hа)
Концерт заллари-3 — 4
Цирклар-3 — 5
Рақс залларипол майдони, m2-3 — 5топшириқ бўйича (1 ўринга 6 — 12 m2)
Лекция заллариўрин-1,5 — 2топшириқ бўйича (1 ўринга 6 — 12 m2)
Универсал спорт-томоша заллари (ареналар), жумладан сунъий музлиўрин5 — 81 та объект учун 0,8-2 hа
Оммавий кутубхоналарсақлаш бирлиги./ китобхон жойи1,5 — 2
1,0
1,5 — 2,5
1,0 — 2,0
1 та объект учун 0,15 — 0,3 hа
Қўшимча шаҳар кутубхонаси
50 — 100 минг кишигатопшириқ бўйича
100 — 250 минг кишигатопшириқ бўйича
Кўргазма заллари, музейларобъекттопшириқ бўйичатопшириқ бўйича, 1 та объект учун 0,5 — 1,2 га

Изоҳлар:

1. Нормаларнинг энг кам қиймати энг йирик шаҳарлар учун олиниши керак. Янги шаҳарлар учун ҳисобий ҳажмини энг катта, участкалар майдонини эса энг кам кўрсаткичлардан олиш керак.

2. Мавсумий томоша иншоотларининг сиғими (ёзги кинолар, концерт ва театр заллари) лойиҳалаш топшириғига кўра стационар иншоотларнинг нормаларидан ташқари олиниши керак.

3. Туман ва шаҳар ақмиятидаги жамоат марказлари таркибида маданий муассасалар жойлашганида умумий ер участкасининг ўлчами 25 — 30 фоизга камайтирилиши керак.

4. Марказий шаҳар кутубхоналари учун ҳисоб нормалари аҳоли пунктлараро вазифалари ҳисобидан маҳаллий шароитларга кўра (лойиҳалаш топшириғи бўйича) аниқланиши керак.

574

10 минг кишигача бўлган аҳоли пунктларида маданият марказларининг сиғими ва участкалари ўлчамлари аҳоли пунктлариаро вазифаларини ҳисобга олган ҳолда (пиёда юришда 30 min лик масофада) лойиҳалаштириш топшириғи билан белгиланиши керак.

Ҳисоблар учун аҳоли пунктининг лойиҳавий аҳолиси сонидан (минг кишида) келиб чиқиб, қуйидаги томошабинлар ўрини ҳисобида қабул қилиниши лозим:

1,0 гача — 300;

1,0 — 2,0 гача — 250 — 200;

2,0 — 5,0 гача — 200 — 190;

5,0 — 10,0 гача — 190 — 140;

10,0 — 20,0 — 140 — 80.

575

Қишлоқ аҳоли пунктларида кутубхоналарни маданият марказлар таркибида, лойиҳалаштириш топшириғига кўра жойлаштириш лозим. Бунда, 1 минг кишига 3 — 5 минг сақлаш бирлиги ва 2 — 5 китобхон жойи ҳисобидан олиниши керак.

10-§. Савдо, умумий овқатланиш ва маиший хизмат кўрсатиш корхоналари

576

Савдо, умумий овқатланиш ва маиший хизмат кўрсатиш корхоналарининг ҳисоб кўрсаткичлари ва участка ўлчамлари қуйидаги 49-жадвал бўйича олиниши керак.

49-жадвал
Корхоналар, ўлчов бирлигиШаҳар аҳоли пунктларидаҚишлоқ аҳоли пунктларидаЕр участкалари майдони
Дўконлар, 1000 кишига m2 савдо майд.250 — 300Савдо корхоналари, савдо майд. m2, 100 m2 савдо майдони:
600 гача — 0,08 hа
600 дан 1500 гача — 0,05 hа
1500 дан 3000 гача — 0,02 hа.
Маҳаллий аҳамиятдаги савдо марказлари, аҳоли сони, минг кишига:
4 дан 6 гача — 0,4 — 0,6 hа
6 дан 10 гача — 0,6 — 0,8 hа
10 дан 15 гача — 0,8 — 1,1 hа
15 дан 20 гача — 1,1 — 1,3 hа.
жумладан: озиқ-овқат моллари7090 — 100
ноозиқ-овқат моллари30160 — 200Қишлоқ аҳоли пунктлари ва кичик шаҳарлар савдо марказлари, аҳолиси сони, минг кишига:
1 гача — 0,1 — 0,2 hа
1 дан 3 гача — 0,2 — 0,4 hа
3 дан 4 гача — 0,4 — 0,6 hа
5 дан 6 гача — 0,6 — 1,0 hа
7 дан 10 гача — 1,0 — 1,2 hа.
Бозор мажмуалари, 1 минг киши, m2 савд.май./савд. жойи12 — 18
2 — 3
топшириқ бўйичаБозор мажмуасининг савдо майдони, m2
600 гача — 1 m2 савд.май.га 14 m2
600 дан 3000 гача — 10 m2
3000 дан ортиқ — 6 — 8 m2
Мавсумий бозор савдоси, m2 савдо майдонитопшириқ бўйича, асосий ҳажмидан: 50 — 100 фоиз
Умумий овқатланиш корхоналари, 1 минг кишига6 — 820 — 30ўтириш жойи, 100 жойга hа:
50 гача — 0,2 — 0,25 hа
50 дан 150 гача — 0,2 — 0,15 hа
150 дан ортиқ — 0,1 hа
Овқатланиш корхоналарининг мавсумий жойларитопшириқ бўйича, асосий ҳажмидан:
30 — 60 фоиз50 — 100 фоиз
Кулинария дўконлари, 1 минг кишига 1 m2 савд.майд.33топшириқ бўйича
Маиший хизмат кўрсатиш корхоналари, 1 минг кишига 1 иш жойи,25 — 710 иш жойи учун, корхоналар қуввати иш жойлари ҳисобида,
10 дан 50 гача — 0,1 — 0,2 hа
50 дан 150 гача — 0,05 — 0,08 hа
150 дан ортиқ — 0,03 — 0,04 hа
жумладан: бевосита хизмат кўрсатиш23 — 4
буюртмаларни марказлаштирилган ҳолда бажариш корхоналари22 — 3
Коммунал хизмат кўрсатиш корхоналари: кир ювиш корхонаси (фабрикаси) 1 минг кишига, сменада kg кийим-чойшаб40 — 8030 — 401 объект учун 0,5 — 1,0 hа
ўз-ўзига хизмат кўрсатиш кирхонаси, объект1010 — 201 объект учун 0,1 — 0,2 hа
кимёвий тозалаш корхоналари, 1000 кишига, сменада kg кийим (буюм)63 — 41 объект учун 0,1 — 0,2 hа
Ҳаммом, 1000 кишига жой570,2-0,4 hа 1 объектга
577

Савдо, умумий овқатланиш ва маиший хизмат кўрсатиш корхоналарини мажмуаларга бирлаштириб, жамоат марказлари таркибида жойлаштириш лозим.

578

Катта бўлмаган бозорчалар маҳсулотларни бевосита истеъмолчиларга чаканалаб сотишни ҳисобга олган ҳолда шаҳар ва мавзеларнинг марказий туманларига жойлаштириш керак.

10 — 30 савдо ўрнига эга бўлган кичик бозорларни (бозор павильонларини) маҳалла марказларига ва аҳолиси 5 минг кишигача бўлган аҳоли пунктларида жойлаштириш лозим.

50 — 100 савдо ўрнига эга бўлган ва тўрли хил савдодан (қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари, озиқ-овқат маҳсулотлари; саноат моллари ва хўжалик моллари) ташкил топган бозорларни мавзеларда ва аҳолиси 25 минггача бўлган мавзеларда жойлаштириш керак.

150 — 400 савдо ўрнига эга бўлган бозор бирлашмалари ва бозор мажмуаларини (қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари; озиқ-овқат маҳсулотлари; саноат моллари ва хўжалик моллари) бир-биридан ажратган ҳолда жойлаштириш лозим.

579

Қурилиш материаллари, автомобиллар ва уларга эҳтиёт қисмлари, уй ҳайвонлари ва паррандаларни сотишга ихтисослашган бозорларни аҳоли пунктларининг чеккаларида ёки улардан ташқарида жойлаштириш лозим.

11-§. Маъмурий-хўжалик ва коммунал муассасалар

580

Бошқариш, маъмурий, молия муассасалари ва ташкилотлари, шунингдек телекоммуникация, ахборот технологиялари, алоқа корхоналари шаҳарлар, режалаштириш туманлари, турар жой ва саноат зоналарининг жамоат марказларида жойлаштирилиши, мазкур муассасаларнинг ер участкалари ўлчамлари қуйидаги 50-жадвал бўйича олиниши керак.

50-жадвал
Муассасалар, ташкилотлар ва корхоналар (ўлчов бирлиги)Ҳисоб нормасиЕр участкалари майдони
Давлат бошқаруви муассаса ва ташкилотлари, объект (жумладан туман ва шаҳар ҳокимликлари)топшириқ бўйича1 ходимга:
44 — 19 m2 — 3 — 5 қаватли бинода
13 — 11 m2 — 9 — 12 қаватли бинода
10 m2 — қаватлари 16 ва ундан ортиқ,
шаҳарчаларда ва қишлоқ аҳоли пунктларида 1 ходимга:
60 — 40 m2 — 3 қаватгача бинода
Турар жой даҳаларида, маҳалла марказлари, объект1,5 — 3,0 минг кишига1 та объект учун 0,6 — 0,9 hа
Касаба қўмиталари бинолари, объекттопшириқ бўйича1 та объект учун 0,3 — 0,6 hа
Ички ишлар вазирлигининг туман ва шаҳар бўлимлари, объекттопшириқ бўйичашаҳар бўлимлари учун 0,35 — 0,5 hа
туман бўлимлари учун 0,2 — 0,4 hа
Лойиҳа ташкилотларитопшириқ бўйича1 ходимга:
30 — 15 m2 — 2-5 қаватли биноларда
9,5-8,5 m2 — 9-12 қаватли биноларда
7 m2 — қаватлари 16 ва ундан ортиқ
Туман (шаҳар) жиноят ишлари бўйича судлар, иш жойи30 минг кишига 1 судья1 та объект учун, судья (ходим)лар сонидан:
0,15 hа — 1
0,3 hа — 5
0,4 hа — 10
0,5 hа — 25
Вилоят жиноят ишлари бўйича судлар, иш жойи60 минг кишига 1 суд аъзоси
Юридик маслаҳатхоналар, иш жойи10 минг кишига 1 адвокат
Нотариал идоралар, иш жойи30 минг кишига 1 нотариус
Телекоммуникация станциялари ва уларнинг инфратузилмалари, жумладан, радио, радиореле, мобиль алоқа станциялари, маълумотларни сақлаш ва уларга ишлов бериш марказлари, почта алоқаси боғламаси ва бўлимлари, телеграф, телекоммуникация боғламаси ҳамда Рақамли технологиялар вазирлиги тизимидаги корхона, ташкилот ва муассасаларга тегишли (маъмурий ва хўжалик) объектлари, телевидение, кабель телевидение, радио-эшиттириш ва интернет тармоқлариидоравий қурилиш нормалари бўйичашаҳар аҳоли пунктларида:
9 минг кишигача — 0,07-0,08 hа
9 — 18 минг кишига — 0,09-0,1 hа
20 — 25 минг кишига — 0,11-0,12 hа
қишлоқ аҳоли пунктларида:
0,5 — 2,0 минг кишига — 0,3 — 0,35 hа
2 — 6 минг кишига — 0,4 — 0,45 hа
Банк бўлимлари, иш юритувчи ғазналар10 — 30 минг кишига 1 ғазнаобъект учун:
2 ғазна — 0,2 hа
7 ғазна — 0,5 hа
Халқ банки бўлимлари ва филиаллари, иш жой:
шаҳарларда
шаҳарчаларда ва қишлоқ аҳоли пунктларида
2-3 минг кишига 1 иш жой (ойна)3 иш жойга — 0,05 hа
5 иш жойга — 0,1 hа
581

Коммунал хўжалиги корхоналарининг ер участкалари жойлашуви ўлчамлари қуйидаги 51-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.

582

Ёнғин-қутқарув деполарини ШНҚ 2.09.21-22 талабларини ҳисобга олган ҳолда жойлаштириш, уларнинг ҳисобий кўрсаткичлари қуйидаги 51-жадвал бўйича қабул қилиниши керак.

Хизмат кўрсатиш доираси умумий фойдаланиш йўллари бўйича ҳисобланганда 3 000 м деб қабул қилиниши керак.

(582-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан қўшимча киритилган)

51-жадвал
Муассасалар ва корхоналар, ўлчов бирлигиҲисоб нормасиЕр участкалари майдони
Турар жойдан фойдаланиш ташкилот, объект:
Мавзеларда
10 — 20 минг кишига 1 объект0,3 hа
Турар жой туманида30 — 80 минг кишига 1 объект0,6-1,0 hа
Иккиламчи хом ашёни қабул қилиш пункти, объект6 — 10 минг кишига 1 объект0,01 hа
Шаҳар муҳандислик хизматлари бинолари, объектлар (жумладан, санитария, шаҳар ирригацияси, шаҳар кўкаламзорлаш хўжалиги, шу кабилар)топшириқ бўйича0,2 — 1,5 hа
Ёнғин-қутқарув деполари, минг киши аҳолиси бўлган пунктларда, ёнғин-қутқарув автомобиллари сони:
1 гача1 минг кишига1 та объект учун 0,6 — 0,8 hа
1 дан 5 гача1 — 5 минг кишига1 та объект учун 0,8 — 1,2 hа
5 дан 20 гача1 — 5 минг кишига1 та объект учун 1,2 — 1,5 hа
21 дан 50 гача1 — 5 минг кишига1 та объект учун 1,5 — 3 hа
51 дан 100 гача1 — 6 минг кишигатопшириқ бўйича
101 дан 200 гача1 — 7 минг кишига
201 дан 500 гача1 — 8 минг кишига
500 дан ортиқтопшириқ бўйича
Меҳмонхоналар, 1 минг кишига жойлар:сиғими, 1 жойга майдони:
25 дан 100 гача — 55 m2
100 дан 500 гача — 30 m2
500 дан 1000 гача — 20 m2
кичик ва ўрта шаҳарлар ҳамда шаҳарчалар учун6 — 10
катта, йирик ва энг йирик шаҳарлар учун10 — 15
Жамоат ҳожатхоналари1 минг кишига 1 жиҳозтопшириқ бўйича
Дафн қилиш хизмати идораситопшириқ бўйичатопшириқ бўйича
Мотам-маросимларини ўтказиш уйитопшириқ бўйичатопшириқ бўйича
Қабристонлартопшириқ бўйича1 минг кишига 0,24 hа

Изоҳ: Аҳолиси 250 минг киши ва ундан ортиқ бўлган маъмурий туманлари бўлган шаҳарларда шаҳар хизматлари объектлари участкаларининг энг катта нормасидан 40 фоиз миқдорда ер участкалари бўлган туман муҳандислик хизматлари объектлари жойлаштирилиши керак.

583

Меҳмонхона, мотел ва меҳмон уйлари ҳисоб-китоблар асосида шаҳарларнинг жамоат марказларида жойлаштирилиши керак.

12-§. Санаторий-курорт ва соғломлаштириш муассасалари

584

Санаторий-курорт, соғломлаштириш, дам олиш ва сайёҳлик муассасаларининг сиғими статистик маълумотлар асосида ва лойиҳалаштириш топшириғи бўйича ҳисобланиши, ҳисобий кўрсаткичлар эса қуйидаги 52-жадвали бўйича қабул қилиниши керак.

52-жадвал
МуассасаларЎлчов бирлигиҲисоб кўрсаткичиМуассаса сиғими, жой, ер участкаси майдони, 1 жойга m2
Доимий жойларМавсумий жойлар
Санаторийлар жумладан касалликлар бўйича:сиғими 500 гача бўлганда — 150
сиғими 1000 ортиқ бўлганда — 120
сил бўлмаган нафас олиш аъзоларикиши/жойтопшириқ бўйича, 0,43 (0,25)
қон айланиши аъзоларикиши/жой0,64
ҳазм қилиш аъзоларикиши/жой0,58 (0,11)
ҳаракат аъзоларикиши/жой0,36 (0,14)
асаб тизимикиши/жой0,32 (0,08)
бод хасталикларикиши/жой0,15
буйрак хасталикларикиши/жой0,08 (0,02)
гинекологик хасталикларикиши/жой0,17
сил санаторийларикиши/жой0,64 (0,36)
Мактабгача таълим ташкилотларининг чорбоғларикиши/жойтопшириқ бўйича-120 — 140
Болалар сағломлаштириш оромгоҳларикиши/жой830150 — 200
Спорт-сағломлаштириш оромгоҳларикиши/жой1015 — 20150 — 200
Дам олиш базалари, пансионатларкиши/жой8-910120 — 130
шу жумладан болалар биланкиши/жой(5)(7)140 — 150
Сайёҳлик базаларикиши/жой55 — 970 — 100
Кемпингларкиши/жой-5 — 9130 — 150
Курорт меҳмонхоналарикиши/жойтопшириқ бўйича-65 — 75
Сайёҳлик меҳмонхоналарикиши/жойтопшириқ бўйича-50 — 75

Изоҳлар:

1. Санаторийлар учун қавс ичида болалар учун, дам олиш уйлари ва пансионатлар учун қавс ичида болали оилалар учун кўрсаткичлар келтирилган.

2. Санаторийлар қисқа муддатли ва узоқ дам олиш зоналари таркибида жойлашганда қуйидаги масофалар қабул қилиниши керак: оммавий дам олиш зоналари, болалар оромгоҳлари, мактабгача таълим ташкилотлари чорбоғлари, кемпинглар ва мотелларгача — 500 m; дам олиш уйлари, сайёҳлик базаларигача — 300 m.

3. Санаторий-курорт ва дам олиш муассасалари участкалари чегарасигача I ва II тоифа автомобиль ва темир йўлларидан масофа — 300 m, лекин автомобиль йўлларигача 20 min пиёда юришдан ошмаслиги лозим.

4. Муассасалар участкалари майдонлари маҳаллий шароитга кўра, ёзги кенгайишини ҳисобга олиб қабул қилиниши керак.

5. Овчилик ва балиқчилик базалари маҳаллий шароитларга кўра жойлаштирилиши керак.

6. Дам олувчилар учун маданий-маиший хизмат кўрсатиш объектларини ҳисоблаш уларнинг мақсадлари ва мавсумий кенгайиши ҳамда фойдаланиш талабларни ҳисобга олган ҳолда қабул қилиниши керак.

585

Санаторий-курорт, соғломлаштириш, дам олиш ва сайёҳлик муассасалари учун жой танлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:

табиий даволаш омиллари (санаторий-курорт муассасалари учун);

табиий шароитлар хусусиятлари, жумладан маданий омиллар, шунингдек сайёҳлик ва сайр учун қизиқ бўлган объектларнинг мавжудлиги; санитария-гигиеник шароитлар, ижтимоий инфратузилманинг зарур қисмлари билан таъминлаш талаблари.

13-§. Интернатлар, қариялар ва ногиронлиги бўлган шахслар учун махсус яшаш уйлари

586

Қариялар ва меҳнат фахрийлари, ногиронлиги бўлган шахслар, шунингдек физиологик жиҳатдан заиф бўлган ва руҳий хаста (психоневрологик) беморлар учун интернатлар сиғими статистик маълумотлари асосида ҳисобланиши керак.

587

Муассасаларнинг ҳисобий кўрсаткичлари ва участкалари ўлчамлари қуйидаги 53-жадвал бўйича қабул қилиниши керак.

53-жадвал
МуассасаларҲисобий кўрсаткичиЕр участкалари ўлчами, сиғимига қараб, 1 жойга m2
Қариялар ва меҳнат фахрийлари учун интернатлар, пансионатлар, 1 минг кишига жой (60 ёшдан юқори)15 — 20200 гача — 150
200 дан ортиқ — 100
Ногиронлиги бўлган шахслар учун:2
катта ёшдагилар интернатлари, 1 кишига жой
Психоневрологик интернатлар, 1 минг кишига жой (18 ёшдан)1,5 — 3

14-§. Аҳоли пунктлариаро хизмат кўрсатиш муассасалари

588

Аҳолини жойлаштириш тизимлари марказлари бўлган шаҳарлардаги хизмат кўрсатиш муассасалари ва ташкилотларининг қувватини ҳисоблашда қўшимча равишда уларнинг қамраб олиш зонасида жойлашган кичик шаҳарлар,

шаҳарчалар ва қишлоқ аҳоли пунктларидан келиб-кетувчи аҳолини ҳисобга олиш керак:

энг йирик, йирик ёки катта шаҳарда — 2 h гача;

ўрта ва кичик шаҳарда — 1 h гача.

589

Ҳисоблар қуйидаги 54-жадвалнинг кўрсаткичлари асосида бажарилиши лозим.

54-жадвал
Хизмат кўрсатиш муассасалари ва корхоналарининг номиЎлчов бирлигиЖойлаштириш тизимида 1 минг кишига норма
маҳаллий жойлаштириш тизими марказиминтақавий жойлаштириш тизими маркази
Дўконлар: озиқ-овқатсавдо майд. m252
ноозиқ-овқат84
Умумий овқатланиш муассасалариўрин63
Концерт заллариўрин0,80,5
Театрларўрин1,00,5
Циркларўрин1,01,0
Универсал спорт-томоша заллариўрин2,02,0
Маданият марказлари ва саройлариўрин1,00,5
Кутубхоналарминг жилд0,50,3
Кинотеатрларўрин1,00,5
Дорихоналаробъект++
Поликлиникалар:сменада қатнов сони1,01,0
болалар учун
катталар учун2,01,0
Шифохоналар: болалар учункойкаМазкур ШНҚнинг меъёрларда ҳисобга олинган
катталар учун
Тез ёрдам станциясиавтойўл0,1-
Санитария-эпидемиология хизмати муассасалариобъект1,0-
Маърифат уйларижой0,3-
Ҳаммомларжой0,2-
Маиший хизмат кўрсатиш корхоналари: бевосита хизмат кўрсатишиш жойи0,5-
ишлаб чиқариш корхоналарииш жойи4,00,5
Кир ювиш фабрикасисменада тозаланган буюм, kg30-
Кимёвий тозалаш фабрикаси1,5-
Қариялар ва меҳнат фахрийлари учун интернатлар (60 ёшдан)жой2,5-
Болалар интернатлари (4 — 17 ёш)жой1,0-
Психоневрологик интернатлар (18 ёшдан)жой1,0-
Ветеринария шифохонаси, ветеринария-бактериологик лабораторияси биланобъект1,0-

15-боб. Ҳудудларни муҳандислик жиҳатдан тайёрлаш

1-§. Хавфли геологик ва гидрогеологик ҳодисалардан муҳофаза қилиш

590

Ҳудудларни муҳандислик жиҳатдан тайёрлашга оид тадбирлар таркиби иқлим хусусиятлари ҳамда бош режаларини ишлаб чиқишдан аввал бажарилган муҳандислик-геологик, гидрогеологик изланишлар ва радиоэкологик текширувлар натижаларига кўра белгиланиши керак.

591

Ҳудудни муҳандислик жиҳатдан тайёрлаш бўйича тадбирлар қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:

умумий — бутун ҳудудга тааллуқли бўлган:

кўкаламзор майдонларни сунъий суғориш;

сув оқимларини тартибга солиш, табиий ёки сунъий гидрографик тармоқларни бошқариш, қирғоқбўйи минтақаларни ташкил этиш ва ободонлаштириш;

антисейсмик тадбирлар (сейсмик фаоллиги 8 баллдан ортиқ бўлган ҳудудларда);

босимсиз оқава ва ёмғир канализациялари ҳамда дренаж тармоқларини ётқизиш;

ер сатҳини вертикал режалаштириш, йўл ва кўчаларда бўйлама нишабликни яратиш;

махсус — айрим аҳоли пунктлари ҳудудларига тааллуқли бўлган:

- ҳудудларда сув сатҳини пасайтириш;

- сув ҳавзаларининг қирғоқларини бузилишдан ҳимоялаш;

- сел оқимлари, тошқинлар ва сув босишдан ҳимоялаш;

- ер чўкишига қарши тадбирлар;

- жарликларнинг пайдо бўлиши ва мавжудларининг ривожланиши олдини олиш;

- инсон фаолияти натижасида ишдан чиққан ҳудудларни (чиқиндихоналар, фаолияти тугатилган карьерлар ва бошқалар) қайта тиклаш.

2-§. Сунъий суғориш, сув ободончилиги, сувни олиб чиқиб кетиш

592

Суғориш тизимлари суғориш, сув чиқариш, декоратив ва микроиқлимий вазифаларни ўзида мужассам этиши, қаттиқ қопламаларни намлаш ва ювишда фойдаланишни, шунингдек сунъий ҳавзаларда сув оқимини таъминлаши лозим.

593

Суғориш учун сув сарфини суғориш тартиби, ҳудуд баланси, ҳудуднинг айрим қисмларини кўкаламзорлаштириш фоизига мувофиқ суғориш нормалари асосида аниқлаш лозим. Суғориш нормалари ШНҚ 2.04.02-19га ҳамда СанҚваН 0339-16га мувофиқ қабул қилиниши керак.

594

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларда бетонли ариқлар тармоғи қурилиши лозим.

Ўрта ва кичик шаҳарлар, шаҳарчалар ҳамда қишлоқ аҳоли пунктлари нишаблар ва ҳудуд шароитларидан келиб чиқиб ҳам бетонли, ҳам тупроқли ариқларда очиқ тармоқ билан суғоришга йўл қўйилади.

595

Аҳоли пунктлари марказида ҳамда шаҳарнинг магистрал йўллари бўйлаб, ҳудудини очиқ тармоқлардан сув тиндириб ёки ерости сув олиш қудуғидан оладиган, босимли стационар тармоқлар орқали томчилатиб суғориш лозим.

Маданий мерос объектлари атрофидаги ҳудудларда эса ёдгорликларни муҳофаза қилиш талаблардан келиб чиқиб суғориш тизимларини лойиҳалаш зарур.

596

Сув «қуйиш» усулида суғоришга фақатгина махсус мақсадли кўкаламзор ҳудудларда — иҳота дарахтзорларда ҳамда санитария-муҳофазаси зоналарида йўл қўйилади.

597

Сув таъминоти етарли бўлмаган ҳудудларда сув сарфини анча камайтириш имконини берувчи суғориш усулларидан (томчилатиб, жўякариқлардан инфильтрация усули) фойдаланиш керак.

598

Аҳоли пунктларини суғориш учун сув манбалари сифатида ерусти сувларидан (канал, дарё, кўл, сув ҳавзалари), ерости сувлари ҳамда тозаланган оқава сувларидан фойдаланиш лозим.

Сув таъминоти тақчил ҳудудларда ёғингарчилик сувлари тўплаш, булоқ сувларини қувурга олиш (каптаж) усуллари қўлланилиши лозим.

599

Суғориш тизимлари ва тармоқларини ШНҚ 2.02.02-20, ШНҚ 2.04.02-19, ШНҚ 2.05.03-22, ШНҚ 2.06.01-24 ва ШНҚ 2.06.03-21га мувофиқ лойиҳалаштириш керак.

(599-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

(599-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2026 йил 6 апрелдаги 01/2-14-сон буйруғи (ҳисоб рақами 397, 15.04.2026 й.) билан ўзгартириш киритилган)

600

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларда фақат ёғингарчилик ҳамда дренаж сувларини қабул қилувчи зовурлар ёпиқ бўлиши керак. Ўрта ва кичик шаҳарларда, шаҳарчаларда ва қишлоқ аҳоли пунктларида зовурлар очиқ бўлишига йўл қўйилади. Бунда уларнинг ёқасида қирғоқбўйи минтақалари белгиланиши керак.

3-§. Вертикал режалаштириш ва дренаж

601

Ҳудудни вертикал режалаштириш ер массаларининг нолли баланс мувозанати билан белгиланиши, вертикал режалаштириш ёғингарчилик оқимлари тупроқ эрозиясини келтириб чиқармайдиган тезликда оқизиб юборилишини таъминлаши лозим.

Ер сатҳи нишабликлари тупроқ хоссаларига кўра қуйидаги 55-жадвал бўйича қабул қилиниши керак.

55-жадвал
ТупроқларСатҳ нишаблари, фоиз, ёғинларнинг йиллик миқдорига кўра, mm
150 гача151 — 300301 — 450450 ва ортиқ
Лойли2 — 502 — 503 — 503 — 50
Қумли2 — 3010 — 3020 — 3030
Лёсс, майда қум2 — 103 — 105 — 1010
II турдаги чўкувчан тупроқлар2 — 103 — 105 — 105 — 10
602

Ерости сизот сувларнинг сатҳи юқори бўлган участкаларда уни пасайтириш ёпиқ дренажларни қуриш орқали амалга оширилиши, кичик шаҳар, шаҳарчалар ва қишлоқ аҳоли пунктларида сув сатҳини пасайтириш зовурлар тармоғи ёрдамида амалга оширилиши керак.

603

Дренаж тури муҳандислик-геологик ва гидрогеологик изланишлар асосида танланиши, тошлоқ, қумлоқ, қумлоқ-тупроқли ерларда чиқарилган сувлардан (яроқли бўлган ҳолларда) суғориш ва техник эҳтиёжлар учун фойдаланиш шарти билан вертикал ёки аралаш дренаж тизимлари қўлланилиши ҳамда суглинкали ва лёссли тупроқли участкаларда ўзи оқар ёки мажбурий оқизиладиган горизонтал дренажлар қурилиши лозим.

604

Дренаж тизимлари ШНҚ 1.02.09-21га асосан бажарилган муҳандислик-геология изланишларга ҳамда ШНҚ 2.04.02-19га мувофиқ лойиҳаланиши керак.

(604-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

4-§. Хавфли геологик жараёнлардан ҳимоя қилиш

605

Барча турдаги қурилишлар учун ҚМҚ 2.01.03-19га мувофиқ антисейсмик тадбирлар ишлаб чиқилиши лозим.

606

Аҳоли пунктлари учун шаҳарсозлик ҳужжатлари сейсмик микроҳудудлаштириш хариталари ва ШНҚ 1.02.09-21га мувофиқ бажарилган муҳандислик-геология изланишлари натижалари асосида ишлаб чиқилиши керак.

(606-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

607

Сейсмик даражанинг ўсишини келтириб чиқарувчи омиллар (геодинамик жараёнлар, сув босиши, ерости сувларининг сизиб чиқиши) сабабли мураккаблашган ҳудудлар қурилишдан чиқарилиши, қурилиши ўта зич бўлган ҳудудларда бу омиллар бартараф этилиши лозим.

608

Қирғоқлари эрозия (ўпирилиш, жарликлар ҳосил бўлиши) таъсирига учраган очиқ сув оқимлари бўйича қирғоқларни мустаҳкамлаш тадбирлари амалга оширилиши лозим.

Оқимлари фақат ёғингарчилик сувларидан ташкил топадиган очиқ сув оқимлари тубида сув чиқариш қувури ва дренаж коллекторлари ўрнатилиши, усти эса қисман ёки бутунлай грунт билан тўлдирилиши, ҳудудда кўкаламзорлар, кўп поғонали транспорт иншоотлари, коммунал қурилмалар, савдо дўконлари қурилишига йўл қўйилади.

609

Сел хавфи бўлган ҳудудларда селдан ҳимоялаш мақсадида аҳоли пунктлари бош режалари сел оқимларидан сақланиш тарҳлари билан боғлиқ ҳолда ишлаб чиқилиши керак.

610

Дарёларнинг қуйи террасаларида жойлашган аҳоли пунктлари ҳудудларини тошқин сувлар босишидан ҳимоя қилишда ҳудудни ерости сувлари сатҳидан камида 0,5 m га кўтарган ҳолда грунт билан тўлдириш ёки дамбалар қуриш лозим.

611

Эрозия таъсирига учраган қирғоқларни мустаҳкамлаш, аҳоли пунктлари ҳудудларини селдан ва тошқин сувлари босишидан ҳимоя қилиш ҳамда ернинг чўкувчанлигига қарши лойиҳалар ШНҚ 2.06.01-24, ШНҚ 2.06.04-21, ШНҚ 2.06.05-21 ва ШНҚ 2.04.02-19га мувофиқ ишлаб чиқилиши керак.

(611-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

16-боб. Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш

1-§. Шаҳарсозлик экологияси ва табиий захиралардан оқилона фойдаланиш

612

Барча турдаги шаҳарсозлик ҳужжатлари таркибида атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва табиий захиралардан оқилона фойдаланишга доир тадбирлар атроф муҳитга таъсир кўрсатилиши тўғрисидаги баёнот лойиҳаси таркибида ишлаб чиқилиши керак.

613

Атроф-муҳитга таъсирни баҳолаш (АМТБ) материаллари Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи манбаларни хатловдан ўтказиш ҳамда унга ташланаётган ифлослантирувчи моддалар миқдорини белгилаш тўғрисидаги йўриқномага (рўйхат рақами 3586, 2024 йил 19 декабрь) мувофиқ ишлаб чиқилиши лозим.

(613-банд Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) таҳририда)

614

Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш чоралари қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:

а) шаҳарсозлик тадбирлари:

табиий тизимни сақлаш ва ривожлантириш (сув оқимлари ва улар бўйини кўкаламзорлаштириш, дарахтзорларни барпо этиш);

ҳудудни режалаштириш тарҳлари ва лойиҳаларини ишлаб чиқишда дарёлар, сойлар, каналлар ва сув омборларининг муҳофазаси зоналари, шунингдек курорт захираларининг ва ерости сувлари манбалари шаклланадиган зоналарининг қатъий тартибга солиш режимлари белгиланган санитария-муҳофаза зоналаридан функционал фойдаланишга доир талабларга риоя этилишини таъминлаш;

энг йирик, йирик ва катта шаҳарлар атрофида яшил белбоғларни барпо этиш;

йўл-транспорт тизимини такомиллаштириш.

б) муҳандислик-техник тадбирлар:

саноат ва энергетика объектларни реконструкция қилиш, чиқиндисиз технологияларни жорий этиш;

муҳандислик инфратузилмаси ва коммунал хўжаликни юқори технологик даражада ривожлантириш;

аҳоли пунктларини муҳандислик ускуналари билан тўлиқ ҳажмда таъминлаш.

615

Шаҳарсозлик ҳужжатларида лойиҳаланаётган ҳудудларнинг яшиллик даражасини умумий ҳудудга нисбатан 30 фоизгача етказилиши лозим.

616

Яшил белбоғлар рекреация, санитария-гигиеник ва хўжалик мақсадларида фойдаланилиши, яшил белбоғларда уларнинг функционал вазифаларини бажаришига монелик қиладиган хўжалик фаолиятини юритишга йўл қўйилмаслиги лозим.

617

Чўл ва ярим чўл зоналарида жойлашган шаҳар ва қишлоқ аҳоли пунктлари атрофида шамол-чангдан ҳимоя қилувчи иҳота дарахтзорларини барпо этиш, эрозияга учраётган тепаликлар, жарлар ва сойликларнинг ёнбағирларини кўкаламзорлаштириш чоралари кўрилиши лозим.

618

Иҳота дарахтзорларнинг эни камида қуйидагича бўлиши лозим:

энг йирик ва йирик шаҳарлар учун — 500 m;

катта ва ўрта шаҳарлар учун — 100 m;

кичик шаҳарлар, шаҳарчалар ва қишлоқ аҳоли пунктлари учун — 50 m.

619

Аҳоли пунктларидан ташқаридаги темир йўллари ва автомобиль йўллари ёқасидаги иҳота дарахтзорларнинг эни 25 m дан кам бўлмаслиги лозим.

2-§. Лойиҳаланаётган ҳудудларда экологик хавфсизликни таъминлаш

620

Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш тадбирлари лойиҳаланаётган ҳудудда маҳсулотларни (чиқиндиларни) ишлаб чиқариш, сақлаш, ташиш ва утилизация қилиш жараёнларининг экологик хавфсизлигини таъминлайдиган қуйидаги талабларни белгилаши лозим:

атмосфера ҳавоси муҳофазасини;

сув объектларининг муҳофазасини;

ҳайвонот ва ўсимлик дунёси объектларининг муҳофазасини;

ер ресурсларининг муҳофазасини;

чиқинди билан боғлиқ ишларни амалга оширишни.

621

Лойиҳаланаётган ҳудудларнинг экологик хавфсизлиги Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 18 февралдаги 95-сонли қарори билан тасдиқланган Экологик хавфсизлик тўғрисида умумий техник регламент талабларига мувофиқ таъминланиши лозим.

3-§. Ҳудудларни шовқин, тебраниш, электромагнит майдони ва радиациядан ҳимоя қилиш

622

Турар жой ҳудудларида автомобиллар, темир йўл ва фуқаролик авиацияси транспорти воситалари ҳамда уларнинг инфратузилма объектлари, коммунал-транспорт ва ишлаб чиқариш корхоналари, қозонхоналар ва насосларнинг шовқинлари ҳисобга олиниши лозим.

623

Турар жой ва жамоат бинолари ҳамда ёндош ҳудудлар учун йўл қўйиладиган шовқин шароитлари, ташқи шовқиннинг асосий манбаларининг шовқин хусусиятлари, кутилаётган шовқин даражасини аниқлаш тартиби ва ҳисоблаш нуқталарида уларнинг камайиши СанҚваН 0267-20 ва ШНҚ 2.01.08-24 бўйича олиниши керак.

(623-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

624

Авиация шовқинининг йўл қўйиладиган даражалари ГОСТ 22283-2014 бўйича белгиланиши лозим.

625

Аҳоли пунктлари кўча ва йўлларида транспорт (автомобиль ва темир йўллари, метрополитенларнинг очиқ участкалари) оқимининг шовқин тавсифи ГОСТ 20444-2014га мувофиқ ўлчаниши керак.

626

Шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқишда транспорт оқимлари, рельсли транспорт, коммунал-транспорт корхоналари ва бошқа шовқин манбаларидан товушнинг эквивалент даражалари, LAэкв (dB), ушбу ШНҚнинг 6-иловаси 1 — 6-жадваллари бўйича бўлиши лозим.

Товуш даражасининг иҳота дарахтзорлари ёрдамида пасайтирилиши LAкўк ушбу ШНҚнинг 6-иловаси 7-жадвали бўйича олиниши керак.

627

Турар жой биноларида тебранишларнинг йўл қўйиладиган даражалари СанҚваН 0103-25га мувофиқ бўлиши лозим.

(627-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

628

Саёз метро йўлларини жойлаштиришда турар жой ва жамоат биноларигача масофаларни аниқлаш учун тебраниш ва шовқин даражаси ШНҚ 2.05.04-21 асосида ҳисобланиши лозим.

(628-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

629

РТС, фуқаролик авиациясининг радиолокация станциялари, юқори кучланишли электр узатиш ҳаво тармоқларини жойлаштиришда СанҚваН 0370-19 ҳамда Электр қурилмаларнинг тузилиши қоидалари талабларига асосланиш лозим.

(629-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

630

Радиоактив моддаларни ишлаб чиқаришда, ишлов беришда, қўллаш, сақлаш, ташиш, зарарсизлантириш ва кўмишида радиациявий хавфсизлик таъминланиши «Радиация хавфсизлиги нормалари» (РХН 2006) ва «Радиация хавфсизлигини таъминлашнинг асосий санитар қоидалари» (РХТАСҚ 2006)га мувофиқ амалга оширилиши керак.

17-боб. Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш

631

Ҳудудида маданий мерос объектлари мавжуд бўлган аҳоли пунктларини режалаштиришда тарихий-маданий бойликлар ҳудудларини, маданий мерос объектлари, ландшафтлар ва маданий қатламларни муҳофаза қилиш ҳамда шаҳарсозлик фаолиятини тартибга алоҳида солиш зоналарини белгилаш лозим.

Ушбу зоналарнинг чегаралари шаҳарсозлик ҳужжатларида белгиланиши керак.

632

Маданий мерос объектлари мавжуд бўлган аҳоли пунктлари учун ишлаб чиқилаётган шаҳарсозлик ҳужжатларида маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш лойиҳалари ШНҚ 1.03.02-23га мувофиқ ишлаб чиқилиши лозим.

(632-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

633

Тарихий-маданий аҳамиятга эга бўлган объектларнинг участкаларида уларнинг муҳофаза қилиш зоналарида ҳамда шаҳарсозлик фаолиятини алоҳида тартибга солиш зоналарида қуйидагиларга йўл қўйилмайди:

янги биноларни жойлаштиришга;

транспорт магистраллари, йўл ўтказгичлар, кўприклар ва бошқа муҳандислик иншоотларини қуришга;

транспорт тузилмасини реконструкция қилиш ва тарихий муҳитнинг ўзгартиришга олиб келадиган янги элементларни қуришга;

юк оқими кўпайишига олиб келадиган саноат корхоналари, омборхоналар ва савдо объектлари, ҳаво ва сув ҳавзаларини ифлослантирувчи, портлаш ва ёнғин хавфи бўлган иншоотларни жойлаштириш ҳамда мавжудларини кенгайтиришга;

археология объектлари ва археологик ашёларни муҳофаза қилиш ҳудудларида қурилиш ва қазиш ишларини олиб боришга.

634

Маданий мерос объекти ер участкасида, муҳофаза зонасида ва қурилишни тартибга солиш зонасида қуйидагилар таъминланиши керак:

тарихий режалаштириш тузилмасини сақлаш;

кўча тармоғининг йўқолган элементлари ва режалаштириш тузилмасини тиклаш;

бутунлай вайрон бўлган маданий мерос объектини қайта тиклаш ёки маданий қатламда сақланиб қолган девор ва пойдевор қисмларини консервация қилиш, ҳудудни ободонлаштириш;

тарихий режалаштириш элементларини сақлаб қолган ҳолда анъанавий услублар ва материаллардан фойдаланган ҳолда ҳудудни ободонлаштириш;

янги қурилишларни чеклаш;

фасадларнинг меъморий ечимларини такомиллаштириш, ободонлаштиришни ташкил этиш тадбирларни амалга ошириш орқали тарихий муҳитга мос келмайдиган ва номутаносиб бўлган биноларнинг таъсирини камайтириш.

635

Қўриқланадиган табиий ландшафтларнинг муҳофаза қилиш зоналарида қуйидагиларга йўл қўйилмайди:

мавжуд рельеф ва ландшафт хусусиятини ўзгартиришга;

дарахтларни кесишга;

бино ва иншоотларни қуришга;

транспорт коммуникацияларини қуришга.

636

Қўриқланадиган табиий ландшафтларнинг муҳофаза қилиш зоналарида қуйидагилар таъминланиши керак:

ландшафтнинг тарихий қиёфасини ва атрофдаги қурилишлар билан алоқаларини муҳофаза қилиш ва тиклаш, шунингдек уни бузиб турувчи иншоотларни бартараф этиш;

рельефни, ўсимлик қопламасини ва ўтлоқларни сақлаш, қирғоқбўйи ҳудудларини эрозия ва кўчкилардан ҳимоя қилиш, ёнбағирларини мустаҳкамлаш, сув ҳавзалари ва дарёларни тозалаш, табиатни муҳофаза қилиш тадбирларини амалга ошириш.

637

Моддий маданий мерос объектлари жойлашган ҳамда уларга туташ ҳудудларда ер қазиш, ер тузиш, қурилиш, мелиорация, хўжалик ишларини олиб боришда археологик назорати таъминланиши ҳамда археологик ёдгорликларни муҳофаза қилиш чоралари амалга оширилиши керак.

638

Транспорт ва муҳандислик коммуникациялари маданий мерос объектларидан қуйидаги масофаларда ўтказилиши лозим, камида, m:

тезкор ва узлуксиз ҳаракат магистралларининг қатнов қисмлари ҳамда саёз қурилган метрополитен йўллари:

мураккаб рельеф шароитида — 100 m;

текис рельефда — 50 m;

сув ва оқава сувлари қувурлари, иссиқлик таъминоти тармоқлари (тақсимлаш тармоқларидан ташқари) — 15 m;

бошқа ерости муҳандислик тармоқлари — 5 m.

639

Реконструкция шароитида муҳандислик тармоқларигача бўлган масофаларни камайтиришга йўл қўйилади, бироқ улар камида қуйидагича бўлиши лозим:

сув олиб борувчи тармоқларгача — 5 m;

сув олиб бормайдиган тармоқларгача — 2 m.

640

Маданий мерос объектларидан суғориладиган кўкаламзорлаштирилган ҳудудлар ва дарахтзорларгача бўлган масофалар қуйидагича бўлиши керак, m:

мураккаб рельеф шароитида — 50 m;

текис рельефда — 100 m.

Томчилатиб суғориш тизимларидан фойдаланилганда бу масофалар 50 фоизгача камайтиришга йўл қўйилади.

18-боб. Ёнғин хавфсизлиги талаблари

641

Функционал ёнғин хавфи бўйича Ф1 — Ф4 синфларига мансуб бинолар ва иншоотлар (кейинги ўринларда — бинолар) орасидаги ёнғинга қарши минимал масофа мазкур ШНҚнинг 56-жадвали бўйича бўлиши, бунда биноларнинг функционал ёнғин хавфи бўйича синфлари ШНҚ 2.01.02-04 га мувофиқ қабул қилиниши лозим.

642

Ёнғин хавфсизлиги талабларини ўз ичига олган бошқа техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларда бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, функционал ёнғин хавфи бўйича Ф1 — Ф4 синфларига мансуб бинолардан то Ф5.1 — Ф5.3 синфларидаги биноларгача бўлган ёнғинга қарши масофалар қуйидаги 56-жадвал бўйича қабул қилиниши керак.

56-жадвал
Бинонинг оловбардошлик даражасиКонструктив ёнғин хавфи синфиФ1-Ф4 синфларига биноларнинг оловбардошлик даражаси ва конструктив ёнғин хавфи синфлари асосида минимал масофалар, m
I, II, III C0II, III C1IV C0, CIV, V C2, C3
Ф1-Ф4 синфларига мансуб бинолар
I, II, IIIС068810
II, IIIС18101012
IVС0, С18101012
IV, VС2, С310121215
Ф5.1 — Ф5.3 синфларига мансуб бинолар
I, II, IIIС010121212
II, IIIС112121212
IVС0, С112121215
IV, VС2, С315151518

Изоҳ: Биноларнинг оловбардошлик даражаси ва конструктив ёнғин хавфи синфи ШНҚ 2.01.02-04 га мувофиқ белгиланади.

643

АЁҚС, хавфли ишлаб чиқариш объектлари, газ таъминоти объектлари, нефть-газ саноати, энергетика объектлари ва иншоотлари, ўта хавфли ва техник жиҳатдан мураккаб объектларгача бўлган ёнғинга қарши масофалар ёнғин хавфсизлиги талабларини белгилайдиган техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга мувофиқ аниқланиши лозим.

644

Функционал ёнғин хавфи бўйича Ф5.1 — Ф5.3 синфларига мансуб бинолар (жумладан ишлаб чиқариш майдонлари ташқарисида жойлашганлари) орасидаги масофалар ШНҚ 2.09.17-22 ва ҚМҚ 2.09.01-19га мувофиқ белгиланиши керак.

645

Оловбардошлик даражаси I — II ва конструктив ёнғин хавфи синфлари C0 — C1 бўлган Ф1 — Ф4 синфларига мансуб бўлган ҳамда ёрдамчи мақсадлардаги бинолардан то том қопламаларининг изоляция материаллари ёнғин хавфлилиги кўрсаткичлари Ё3 — Ё4, А3, АТ4, Т3 ва З4 бўлган Ф5.1 синфига мансуб биноларгача бўлган минимал оралиқ масофа 15 m дан кам бўлмаслиги керак.

646

Кам қаватли зич қурилиш ҳудудларидаги турар жой биноларидан автомобиль йўлгача бўлган максимал масофа ўтиш жойлари очиқ йўлакли ва уларнинг икки чегараси йўлнинг қатнов қисми билан туташганда 60 m дан ва боши берк бўлган йўлакларда эса 45 m дан кўп бўлмаслиги керак.

647

Асосий конструкциялардан 1 m дан ортиқ чиқиб турувчи Ё1 — Ё4 гуруҳига кирувчи материаллардан ишланган конструктив элементлари мавжуд бўлганда масофа ушбу конструкциялардан олиниши керак.

648

Оловбардошлик даражаси I — II ва конструктив ёнғин хавфи синфи С0 бўлган биноларнинг ёпиқ деворлари (деразасиз, эшиксиз, бўшлиқларсиз) орасидаги ёнғинга қарши масофани томнинг юқори қатлами ёнмайдиган материаллардан ёки ҳимоя қатламига (қоплама) эга бўлганда ушбу ШНҚнинг 56-жадвалида белгиланган кўрсаткичларга нисбатан 20 фоизга қисқартиришга йўл қўйилади.

649

Сейсмик фаоллиги 9 балл ва ундан юқори бўлган ҳудудларда Ф1 синфга мансуб бинолар орасидаги масофа, шунингдек конструктив ёнғин хавфи синфидан қатъий назар оловбардошлик даражаси IV — V бўлган Ф1 — Ф4 синфларига мансуб бинолар орасидаги масофалар 20 фоизга оширилиши керак.

650

Оловбардошлик даражаси V бўлган синч ва шчитли конструкцияли икки қаватли бинолар учун, шунингдек томлари ёнғин хавфи кўрсаткичлари Ё1 — Ё4 бўлган материаллар билан ёпилган бинолар учун ёнғинга қарши масофалар 20 фоизга оширилиши керак.

651

Автоматик ёнғин ўчириш қурилмалари билан жиҳозланган оловбардошлик даражаси I — II, конструктив ёнғин хавфи синфи C0 бўлган бинолар орасидаги ёнғинга қарши масофаларни 56-жадвалда белгиланган кўрсаткичларга нисбатан 50 фоизгача қисқартиришга йўл қўйилади.

651¹

Конструктив ёнғин хавфи синфидан қатъи назар, функционал ёнғин хавфи бўйича F1 — F4 синфларига мансуб ҳамда I-II оловбардошлик даражасига эга бўлган биноларни жойлаштиришда, агар қарама-қарши жойлашган биноларда бирининг девори (махсус қурилган мустақил девор) ёки ҳар иккала бинонинг бир-бирига қараган деворлари I-турдаги ёнғинга қарши (ойна ва эшикларсиз) бўлганда, ушбу бинолар орасидаги оралиқ масофалар нормаланмайди. Мазкур талаблар вақтинчалик бинолар ва иншоотларга (қурилмаларга) нисбатан ҳам татбиқ этилишига йўл қўйилади.

(651¹-банд Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғига (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) асосан киритилган)

652

Томорқа ер участкасидаги бир ва икки хонадонли турар жой уйлари ҳамда хўжалик иморатлари (сарой, гараж, ҳаммом)дан қўшни ер участкаларидаги турар жой уйлари ва хўжалик иморатларигача масофалар мазкур ШНИқнинг 56-жадвали бўйича олиниши керак.

Бунда, қурилмаларнинг умумий қурилиш майдони уларнинг орасидаги қурилмаган майдонни билан қўшиб ҳисобланганда ШНҚ 2.08.01-24 га мувофиқ, оловбардошлик даражасидаги бир бино учун ёнғинга қарши деворларсиз, энг кўпи билан йўл қўйиладиган майдон (қават) талабларига мос бўлиши керак.

Битта ер участкаси доирасида жойлашган турар жой бинолари ўртасидаги, шунингдек турар жой бинолари билан хўжалик иморатлари (омборхона, гараж, ҳаммом) ўртасидаги масофалар нормаланмайди.

(652-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш ва қўшимча киритилган)

653

Бир ва икки хонадонли турар жой бинолари томорқа ер участкаларида ёнғин хавфсизлиги нормаларини инобатга олган ҳолда бир жуфт доирасида жойлаштирилиши зарур.

Бунда, мазкур ШНҚнинг 652-банди биринчи хатбошисида белгиланган талабларга риоя этилиши лозим.

(653-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан қўшимча киритилган)

654

Хўжалик омборлари ва гаражлар уйни яшаш хонасининг деразали девори ва верандасигача ҳамда бир жуфт уйлар доирасидаги қўшни уй орасидаги масофа 7 m дан кам бўлмаслиги ёхуд омбор ва гаражни бир ёки икки хонадонли уйга қўшиб қурилиши лозим.

655

Турар жой бинолари ошхона плиталари ва ҳаммом (ванна) колонкалари билан жиҳозланганда, шунингдек ертўлаларни муҳандислик-геологик шароитларга кўра жойлаштириш имконияти бўлмаганда, мавзе (даҳа) ҳудудида бир киши учун

0,8 m2, бироқ ҳар бир хонадон учун камида 4 m2 ҳисобидан ёқилғи сақлаш омборлари жойлаштирилиши керак.

656

Омборлардан турар жой биноларигача бўлган масофалар ушбу ШНҚнинг 56-жадвалидаги кўрсаткичлардан кам бўлмаслиги, бироқ уйнинг энг узоқ кириш жойигача 100 m дан ошмаслиги керак.

ШНҚ 2.09.03-23 талабларига мувофиқ оловбардошлилик даражаси V бўлган ҳамда ёнғин хавфи бўйича B1 — B4 тоифаларига мансуб омбор биноларини бир-бирига жипслаштириб (ёнма-ён) қуришга йўл қўйилади.

(656-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан қўшимча киритилган)

657

Чорва ва паррандалар учун саройларга энг яқин жойлашган турар жой биносигача бўлган масофа камида қуйидагилардан ошмаслиги керак:

битталик ва иккиталик саройлар учун — 15 m;

блоклари 8 тагача бўлган гуруҳли саройлар учун — 25 m;

блоклари 8 тадан кўп бўлган гуруҳли саройлар учун — 50 m.

Энг узоқ саройларгача бўлган масофа 130 m дан.

150 блоклардан кўп бўлган чорва ва паррандалар учун гуруҳли саройлар истиқомат қилиш ҳудудидан ташқарида жойлаштирилиши керак.

658

Бир-бирига блокланган гуруҳли саройларнинг қурилиш майдони 800 m2 дан ошмаслиги лозим.

Гуруҳли саройлар орасидаги масофалар ШНҚ 2.09.03-23 га мувофиқ қабул қилиниши керак.

659

Блоклаб қурилган хўжалик иморатларнинг қурилиш майдони 800 m2 дан ошмаган ҳолда томорқа участкаларидан ташқарида жойлашган хўжалик иморатлари (сарой, гараж, ҳаммом) орасидаги масофалар нормаланмайди ва уларнинг орасидаги масофалар 56-жадвал бўйича олиниши керак.

660

Ф1 — Ф4 синфга мансуб биноларидан нефт ва нефт маҳсулотлари сақланадиган биринчи гуруҳ омборларигача бўлган ёнғинга қарши масофалар ШНҚ 2.09.19-22га мувофиқ қабул қилиниши керак.

Ф1 — Ф4 синфига мансуб биноларга хизмат кўрсатадиган қозонхоналар, дизел ёқилғили электр станциялари ва бошқа энергетика объектларнинг иккинчи даражали ёқилғи омборларигача ёнғинга қарши масофалар қуйидаги 57-жадвал бўйича олиниши керак.

(660-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

57-жадвал
Омбор сиғими, m3Омборгача бўлган масофалар, m, Ф1 — Ф4 синфига мансуб биноларнинг оловбардошлик даражаси (конструктив ёнғин хавфи синфидан қатъи назар)
I, IIIIIIV, V
100 гача202530
101 дан 800 гача303540
801 дан 1000 гача404550

Изоҳлар:

1) Ф1.1, Ф2 ва Ф3.6 ва Ф4.1 синфларига мансуб бинолардан сиғими 100 m3 гача бўлган омборларгача масофалар икки баробарга оширилиши, сиғими 100 m3 дан кўп бўлган омборларгача масофа эса ШНҚ 2.09.19-22 га мувофиқ биринчи гуруҳнинг III-тоифали омборларига қўйиладиган талаблар бўйича қабул қилиниши керак.

2) Ҳажми 10 m3 ва ундан кам бўлган сиғимлар ер остида жойлаштирилганда оловбардошлик даражаси I ва II, конструктив ёнғин хавфи синфи C0 ёки C1 бўлган биноларгача масофани 50 фоизгача қисқартиришга йўл қўйилади.

661

Суюлтирилган газ резервуарларидан Ф1 — Ф5 синфларига мансуб биноларгача, шунингдек суюлтирилган газ омборлардан газ тўлдириш станцияларига тегишли бўлмаган бино ва иншоотларгача масофалар ШНҚ 2.04.08-22га мувофиқ қабул қилиниши керак.

662

Газ тўлдириш пунктлари ва баллонлар оралиқ сақланадиган омборлардан, алоҳида ГТПдан ҳамда суюлтирилган газ сиғимларидан бино ва иншоотларгача масофалар ШНҚ 2.04.08-22га мувофиқ қабул қилиниши керак.

663

АЁҚСнинг нефть маҳсулотларини сақлаш резервуарлари ҳамда тарқатиш колонкаларидан биноларгача масофалар ШНҚ 2.09.20-08га мувофиқ олиниши керак.

664

Дам олиш муассасалари оловбардошлик даражаси IV ва V бўлганда қўшни бинолардан ушбу ШНҚнинг 56-жадвалида белгиланган кўрсаткичларга нисбатан 30 фоизга оширилган масофада жойлаштирилиши керак.

665

Ўрмон массивларидан шаҳар аҳоли пунктлари чегараларигача масофа камида 50 m, қишлоқ аҳоли пунктлари ва боғдорчилик ширкатлари участкалари чегараларигача эса камида 15 m бўлиши зарур.

666

Автомобиллар учун ўтиш йўллари ва пиёдалар йўлакларини лойиҳалашда Ф1 — Ф4 синфларига мансуб биноларнинг бутун узунлиги бўйлаб (томорқали, якка тартибдаги ва блокланган уйлар бундан мустасно) асосий ва махсус ёнғин-қутқарув автомобилларининг етиб келиши ва улар ёрдамида исталган хонадонга ёки хонага кириш имконияти ҳамда қуйидагилар таъминланиши лозим:

бинонинг иккала узун томонидан — баландлиги 28 m ва ундан юқори бўлган Ф1.3 синфига мансуб биноларга;

баландлиги 18 m ёки ундан юқори бўлган Ф1.2, Ф2.1, Ф2.2, Ф3, Ф4.2, Ф4.3, Ф4,4 синфларига мансуб биноларга;

бинонинг битта узун томондан — юқорида келтирилган синфлардаги биноларнинг баландлиги паст бўлиб, қуйидаги шартларнинг бири бажарилган ҳолларда:

барча хоналар ёки хонадонларнинг деразалари ёнғин-қутқарув автомобиллари етиб келадиган томонга қараган ёхуд барча хоналар ёки хонадонлар бинонинг икки томонлама ориентацияга эга бўлганда;

ёнғин-қутқарув автомобиллари бинонинг етиб кела олмайдиган томонида қўшни қаватларнинг лоджиялари ва балконларини бир-бирига боғлайдиган ташқи очиқ зиналар ўрнатилганда;

йўлакли лойиҳалаштирилган бинолар, ташқи 3-тип зиналар билан таъминланганда;

бинонинг барча томондан Ф1.1 ва Ф4.1 синфларига мансуб биноларига, шунингдек қурилиш майдони 10 000 m2 дан ортиқ ёки эни 100 m дан кўп бўлган Ф1 — Ф4 синфларига мансуб бошқа барча биноларга.

667

Ёнғин-қутқарув техникалари ўтиш йўллари кенглиги бино (иншоот)ларнинг баландлигидан келиб чиқиб, қуйидагилардан кам бўлмаслиги керак:

биноларнинг баландлиги 13,0 m гача бўлганда — 3,5 m;

биноларнинг баландлиги 13,0 m дан 46,0 m гача бўлганда — 4,2 m;

биноларнинг баландлиги 46 m дан ортиқ бўлганда — 6,0 m.

668

Боғдорчилик ширкатлари ҳудудидаги ёнғин-қутқарув техникалари ўтиш йўллари кенглиги 3,5 m дан кам бўлмаслиги керак.

669

Ёнғин-қутқарув техникалари ўтиш йўлининг умумий кенглигига, бино ва иншоотнинг асосий кириш йўли билан бирлаштирилган пиёдалар йўлакларини қуришга йўл қўйилади.

670

Ўралган ҳудудларда автомобиллар кириш дарвозаларининг кенглиги ёнғин-қутқарув автомобилларининг тўсиқларсиз ўтишини таъминлаши керак.

671

Функционал ёнғин хавфи бўйича Ф1.4 синфига мансуб кам қаватли (3 қаватгача) турар жой қурилиши ҳудудларидаги уйлари, шунингдек боғдорчилик ширкатлари биноларини жойлаштиришда ёнғин-қутқарув техникаларининг етиб келиш масофа 50 m дан кўп бўлмаслиги керак.

672

Ёнғин-қутқарув техникалари ўтишига мўлжалланган йўл қопламалари конструкциялари ёнғин-қутқарув автомобиллари оғирлигига ҳисобланган бўлиши керак.

673

Кириш йўллари бўлмаган биноларнинг олд томонлари бўйлаб, уларнинг қопламасига ёки тупроққа тушадиган юкини ҳисобга олган ҳолда, ёнғин-қутқарув автомобиллари ўтиши учун 6 m кенгликдаги йўлларни ташкил этишга йўл қўйилади.

674

Дарёлар ва сув ҳавзаларидан ёнғин-қутқарув техникаларининг сув олиш имкониятини яратиш учун уларга бориш йўллари ва майдонча (пирс)ларни жойлаштириш лозим.

675

Ёнғин-қутқарув автомобили келиш жойининг ички қисмидан функционал ёнғин хавфи бўйича Ф1 — Ф4 синфларига мансуб биноларнинг ташқи деворлари ёки бошқа ўраб турган конструкцияларигача масофалар қуйидагилардан кам бўлмаслиги керак:

баландлиги 28 m дан паст бўлган бинолар учун — 5 — 8 m;

баландлиги 28 m дан ортиқ бўлган бинолар учун — 8 — 10 m.

676

Ёнғин-қутқарув автомобилларининг келиш жойлари билан бинолар орасидаги ҳудудларда ёнғин-қутқарув автонарвонлари ва автокўтаргичлари ишлашига тўсқинлик қилувчи қатор дарахтларни экиш, тўсиқлар (уй олди боғлари учун тўсиқлар бундан мустасно), ҳаво электр узатиш линиялари ва бошқа конструкцияларни ўрнатишга йўл қўйилмайди.

(676-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

677

Бино мажмуалари стилобат қисмида том орқали ёнғин-қутқарув техникалари келиши мўлжалланган бўлса, ёнғин-қутқарув автомобилларининг ҳар бир ўқидан стилобат конструкциясига 16 t дан кам бўлмаган юк тушиши ҳисобга олиниши керак.

678

Ёнғин-қутқарув техникалари учун ўтиш ва келиш жойларига қўйилган талабларни бажариш ҳамда ёнғин-қутқарувчиларнинг ёнғин-қутқарув тадбирларини бажаришлари учун (шу жумладан ёнғин-қутқарув техникаси ёрдамида ҳам) лозим бўлган жойларга кира (бора) олишларини таъминлашга оид масалаларда норматив ҳужжатлар талабларидан оғишишлар мавжуд бўлганда, ҳимояланувчи объектларда авария-қутқарув ишларини олиб бориш ва ёнғинни ўчириш бўйича ҳаракатларнинг дастлабки режалаштириш ҳужжатлари ишлаб чиқилиши лозим.

679

Турар жой ҳамда жамоат бино ва иншоотларидан вақтинчалик иншоотлар (қурилмалар)гача бўлган ёнғинга қарши масофалар мазкур ШНҚнинг 56-жадвали бўйича олиниши керак.

Ноаниқ ёнғин-техник хусусиятларига эга бўлган иншоот (қурилма)ларгача бўлган масофа оловбардошлик даражаси V бўлган бинолар каби қабул қилиниши керак.

(679-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

680

Вақтинчалик қурилмаларгача (мобиль йиғма иншоотлар, ангарлар, қурилиш, реконструкция ёки таъмирлаш ишлари учун қурилмалар) масофа 15 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Ушбу ШНҚнинг 6511-банди талабларига мос бўлган махсус мустақил деворлар қурилганда турар жой ҳамда жамоат бино ва иншоотларидан вақтинчалик иншоот (қурилма)ларгача бўлган масофалар нормаланмайди.

(680-бандга Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 9 декабрдаги 01/2-42-сон буйруғи (ҳисоб рақами 380, 17.12.2025 й.) билан ўзгартириш киритилган)

19-боб. Ерости макондан фойдаланиш

681

Аҳоли пунктлари ҳудудларида ерости маконидан фойдаланиш турлари шаҳарсозлик ҳужжатларида белгиланиши керак.

682

Ерости иншоотларини жойлаштиришда муҳандислик-геологик шароитлар ҳисобга олиниши, шунингдек қуйидаги омилларга эътибор қаратилиши лозим:

гидрогеологик ва геоморфологик шароитлар;

геологик ва муҳандислик-геологик жараёнлар;

қадимги эрозия водийлари;

геологик тузилиши;

тош чуқурлиги;

тупроқларнинг таркиби, ҳолати ва хоссалари;

сейсмик ва сейсмотектоник шароитлари;

тектоник тузилмалар, ёриқлар ва бурмалар;

техноген таъсирлар.

683

Ерости маконидан фойдаланишда қуришнинг мураккаблигини баҳолаш учун ўзлаштирилган тупроқ массаларига гравитациявий техноген юкни, шунингдек унинг ерости қисмининг зичлиги ва чуқурлигини, тузилмалар, тавсия этилган ривожланиш жойи билан фарқланиши, шу жумладан ерости муҳандислик тармоқлари, коммуникациялар ва уларнинг жойлашиш чуқурлиги таҳлил қилиниши керак.

684

Шаҳарсозлик ҳужжатлари таркибида қуйидагилар тақдим этилиши лозим:

ер участкасини режалаштириш тарҳлари, жумладан ер участкасининг бош режаси, маршрутни режалаштириш тарҳлари, чизиқли (тармоқ) объектларни олиб ўтиш шартлари;

архитектура-режавий ечимлар;

ички муҳандислик ускуналари ва тизимлар ҳақида маълумот;

технологик ечимлар тарҳлари, шу жумладан ерости иншоотлари ёки мажмуалари, транспорт иншоотлари, тоннеллар ва метрополитен учун технологик ечимлар;

атроф-муҳитни муҳофаза қилиш чора-тадбирлари;

ёнғин хавфсизлигини таъминлаш бўйича чора-тадбирлар;

ногиронлиги бўлган шахслар учун шароитларни таъминлаш чора-тадбирлари.

685

Ерости маконида автотураргоҳлар, омборхоналар, савдо-маиший муассасалар, тоннеллар, транспорт ва муҳандислик коммуникациялари, турли мақсадли сиғим (резервуар)лар жойлаштирилиши керак.

20-боб. Энергия тежайдиган шаҳарсозлик ечимлар

686

Энергияни тежашда қуйидагилар таъминланиши лозим:

бинолар, турар жой ва жамоат бинолари уфқ томонларига оқилона йўналтирилиши;

йилнинг совуқ даврида биноларни иситиш ва йилнинг илиқ даврида ҳаддан ташқари қизиб кетмаслик учун қуёшдан нурланишни ҳисобга олиниши;

ҳудудни шамоллатиш, ҳаво оқими ва аэрация жараёнларини ҳисобга олган ҳолда бинолар орасидаги мақбул масофаларни қабул қилиниши;

бино майдони ва уларнинг қаватлари сони энергияни тежаш нуқтаи назардан оқилона режалаштирилиши.

687

Ҳудудларни режалаштиришда энергия ресурсларининг аҳамиятини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги соҳалар қамраб олиниши лозим:

аҳоли пунктлари ривожланишини тартибга солиш, уларнинг ишлаб чиқариш комплексларини мақсадли шакллантириш, аҳоли пунктлари ҳудудлари ихчамлигини ошириш орқали транспорт ва муҳандислик коммуникациялари узунлигини қисқартириш;

аҳоли пунктлари ҳудудида энергия истеъмолчиларини оқилона жойлаштириш.

688

Энергияни тежаш чора-тадбирларининг самарадорлиги қуйидаги 58-жадвалга мувофиқ қабул қилиниши лозим.

58-жадвал
Тадбирлар гуруҳиЭнергияни тежаш чора-тадбирлари самарадорлиги, фоиз
ўрта ва кичик шаҳарлардайирик ва катта шаҳарларда
Шаҳарнинг ривожланишини ва унинг иқтисодиёт комплекси тузилишини тартибга солиш7 — 1012 — 15
Функционал зоналаштириш ва ҳудуддан фойдаланиш интенсивлигини ошириш орқали шаҳар режасининг ихчамлигини таъминлаш10 — 1525
Шаҳар ҳудудида энергия таъминоти ва энергия истеъмоли объектларини жойлаштиришни ҳисобга олган ҳолда режалаштириш10 — 1520
Энергия истеъмоли хусусиятларига кўра бинолар тузилишини такомиллаштириш ва ҳудудларни муҳандислик ускуналар билан жиҳозлаш40 — 4510
Транспорт ва муҳандислик коммуникациялар тарҳларини ишлаб чиқиш, режалаштириш ва техник жиҳатдан такомиллаштириш7 — 1015 — 20
Энергия истеъмоли соҳасида аҳоли муносабатини ўзгартириш, энергия сарфини самарали назорат қилиш ва бошқариш, прогрессив стандартларни жорий етиш5 — 77 — 10

21-боб. Аҳоли пунктлари ҳудудларини реконструкция қилиш

689

Аҳоли пунктини барқарор ривожлантириш, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқлаштириш, ҳудудлардан, ижтимоий соҳа, муҳандислик ва транспорт инфратузилмаларидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш мақсадида аҳоли пунктининг ҳудудлари, бино ва иншоотлари реконструкция қилиниши лозим.

690

Аҳоли пунктлари ҳудудларини реконструкция қилиш жараёнларида бино ва иншоотларни, муҳандислик жиҳозларини реконструкция ва модернизация қилиш йўли билан амалга оширилиши керак.

691

Энг йирик, йирик ва катта шаҳарларда ҳудудларни реконструкция қилишда, функционал зоналарни танлашда шаҳарларнинг марказий ва ўрталиқ зоналарига устунлик бериш лозим.

692

Шаҳарни қайта қуриш тадбирларини амалга оширишда функционал зоналари ривожланиши шароитларини баҳолаш асосида қуйидагилар белгиланиши керак:

ҳудудларнинг функционал мақсадини сақлаб қолиш ёки ўзгартириш имконияти;

реконструкция қилиниши мўлжалланган ҳудуднинг шаҳарнинг бошқа ҳудудлари билан режалаштириш хусусиятлари ва функционал алоқалари;

ёнғин хавфсизлигини таъминлаш, аҳолини ҳамда ҳудудларни табиий ва техноген хусусиятга эга фавқулодда вазиятлардан ҳимоя қилиш.

1-илова Аҳолининг хизмат кўрсатувчи гуруҳларидаги сони

Хизмат кўрсатиш муассасалари ва корхоналариАҳолига хизмат кўрсатувчи гуруҳнинг солиштирма нисбати, аҳоли жойлари гуруҳлари бўйича, фоиз
шаҳарларшаҳарчаларқишлоқ аҳоли пунктлари
энг йирикйириккаттаўртакичик
Мактабгача таълим ташкилотлари2,1 — 2,32,2 — 2,42,2 — 2,62,5 — 2,9
Умумий ўрта таълим ташкилотлари ва мактабдан ташқари таълим муассасалари3,5 — 3,83,6 — 3,93,7 — 4,03,8 — 4,13,8 — 4,4
Маданият ва санъат муассасалари1,91,61,31,01,00,50,9
Соғлиқни сақлаш муассасалари3,53,33,23,02,81,8 — 2,11,9
Жисмоний тарбия ва спорт муассасалари0,30,2
Савдо корхоналари3,83,63,43,33,22,02,1
Умумий овқатланиш корхоналари1,31,21,0
Бошқарма ва молиявий ташкилотлар ва муассасалар0,50,60,4
Телекоммуникация, алоқа, радиоэшиттириш ва телевидение корхоналари0,80,70,60,50,4
Маиший хизмат корхоналари2,32,0 — 2,21,8 — 2,1,6
Коммунал хўжалик муассасалари:
шаҳар транспорти1,31,21,00,70,4 — 0,50,20,1
инженер-техник хизматлари1,31,41,5
турар-жой — эксплуатация хизмати0,50,3
бошқа турлар0,40,50,60,70,9

2-илова Иккита бино орасидаги масофани ҳисоблаш учун йўналиш коэффициенти (kй) диаграммаси*

Rasm

* — мазкур коэффициентлар биноларнинг узун томонлари бир бирига нисбатан параллел ёки 45⁰ гача бурчак остида жойлашганда қўлланилиши керак.

Rasm vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan olingan.

3-илова Умумтовар ва ихтисослашган омборлар учун ер участкаларининг ўлчамлари

Омборлар номи1 минг аҳолига, m2 ер участка майдони
Озиқ-овқат моллари135
Ноозиқ-овқат моллари180
Совутгичлар105
Мева сақлаш омборлари148
Картошка сақлаш омборлари102
Сабзавот сақлаш омборлари120
Қурилиш материаллари омборлари300
Ёнилғи омборлари150
Бензин ва бошқа ёнилғи-мойлаш материаллари омборлари360

4-илова Дам олиш ҳудудлари юкламасининг йўл қўйиладиган ҳисобий кўрсаткичлари

Фойдалинилаётган ҳудудлар турлариМашғулотлар турлариДам олиш юкланиши, киши/haУмумий сиғимни аниқлаш учун ҳисобий юклама, киши/haИзоҳ
экологиктехнологикпсихологик
Тоғли туманлар: сўқмоқлар тармоғисайр-лар5 — 10-6,5 — 15Йўллар доирасида чекланмаган ёки 800 m сўқмоққа 1 гуруҳ
Тик ён бағирли водий-сайёҳлик йўлаги:саёҳат туризми1-2-0,5 — 12
Чодир тикиш зонасидаги ялангликтуризм-30020 — 30100
Учиш учун тоғ ён бағирларичанғи спорти-2 — 20-20Меъёрий талаблар
Тоғ дарёлари ва жилғалари қирғоқларичўмилиш, дам олиш5 — 7-2 — 55Бир ванна — тўғонга
Тоғ сув омборларининг соҳиллари-1000100 — 500500
Текислик туманлари:сайрлар10 — 20-2 — 510Ободончилигига қараб оширилади
Сув ҳавзалари қирғоқ бўйининг ўзгартирилган манзараси
Табиий пляжларчўмилиш, дам олиш-1000 — 1500100 — 2001100Энг кўп ободонлаштирилишини ҳисобга олиб
Сунъий пляжлар-2000 — 2500150 — 5001500
Анҳорлар ва сув омборларидаги сунъий акваторияларчўмилиш-600 — 800150 — 500500Асосий ҳавзадан дамба, тўғон ёки сув ажратиш анҳори билан ажратилган аквагория
Сув ҳавзаларининг акваторияларимусобақалар-1 — 50,5 — 15Сув спортининг турига қараб
Дарёлар ва кўллар соҳиллари ёқалаб овчилик хўжаликлариов-1-2-2Хавфсизлик шартларини ҳисобга олган ҳолда
Балиқчилик кўлларибалиқ овлаш-10 — 20-15Қирғоқдан овлашда 50-100/km2

5-илова Аҳолига хизмат кўрсатиш муассасалари ва ташкилотлари нормалари

Хизмат кўрсатиш муассасалари ва ташкилотлариЎлчов бирлиги1000 киши аҳоли учун нормаБинонинг ҳисобий қурилиш ҳажми, m2
1 навбат қурилишилойиҳавий муддатга1 киши учун1000 киши аҳолига
123456
1. Кундалик хизмат кўрсатиш муассасалари:
Умумий ўрта таълим ташкилотиўрин165 — 280175 — 28024,04200 — 6720
Мактабгача таълим ташкилотиўрин70 — 12590 — 15533,02805 — 5115
Озиқ-овқат дўконлариm2, савдо майдони607011,4798
Саноат моллари дўконлариm2, савдо майдони253010,2408
Умумий овқатланиш корхонасиўтириш жой8825,4406,4
Маданий-оммавий биноларm2, пол майдони50 — 6050 — 60
Уй-жойларни бошқариш компаниялари ва уларнинг базалари 250 минг кишигачашаҳарга объект116500195 — 84,5
шаҳар туманида аҳолиси 250 минг кишидан ортиқ бўлгандатуманга объект11
аҳолиси 5 минг кишидан ортиқ бўлган мавзе ва даҳалардамавзе (даҳа)га объект0,06-0,10,06-0,13045,0304,5
Почта алоқаси бўлими, омонат кассаси (6-8 минг кишига 1 об.)объект0,1-0,160,1-0,162506,0350,8 — 401
Дорихона (1 мавзега 1 объект)объект0,1-0,160,1-0,161257,0188,6
Устахона ва сартарошхоналар, буюртма қабул пунктлари1 ходим-қабул2,02,095,6267,7
Кир ювиш корхоналари қабул пунктлари1 kg қуруқ мато сменада801100,8593,5
Кимёвий тозалаш корхоналари қабул пунктлари1 kg ишлов бер. буюм сменада3,54,02,08
Иккиламчи хом ашё қабул қилиш пунктлари (20 минг кишига 1 об.)объект0,10,1630,063
2. Даврий хизмат кўрсатиш муассасалари:
Озиқ-овқат дўконлариm2 савдо майдони203011,4228
Саноат моллари дўконлариm2 савдо майдони12015013,31380
Кулинария дўкониm2 савдо майдони66
Умумий овқатланиш корхонасиўтириш жой263225,3607,2
Болалар мусиқа мактаби (ками 100, энг кўпи 500 жой)фоиз ўқувчидан2,32,336,0180 — 216
Болалар бадиий мактаби (ками 50, энг кўпи 250 жой)1 сменада жой2,72,736,0180 — 216
Болалар санъат мактаби (аҳолиси 25000 дан ва ортиқ бўлган шаҳарда 150 — 420 жой)1 сменада жой2,32,336,0180 — 216
Болалар спорт мактабифоиз2,32,332,0420 — 504
Концерт зали камида 200 жойжой3-43,5 — 518,063 — 90
Театрлар (йирик ва катта шаҳарларда) катталарга камида 500 жой, болаларга — 300 жойжой4 — 65 — 672,0360 — 576
Цирклар (энг йирик ва йирик шаҳарларда) камида 1200 жойжой—3,5-595,0330 — 475
Универсал спорт томоша зали (йирик ва катта шаҳарларда) камида 1000 жойжой5 — 86 — 9100,0600-900
Маданият марказлари ва саройларизалда жойлар/ келувчилар35/7040/8033,51340
Кутубхоналар:
а) марказий, шаҳар аҳоли пунктлари
минг сақлаш бирлиги/ ўқиш жойи75,0
ўрта ва катта шаҳарчаларда-5/3,3
кичик шаҳарларда-3/2,5
ўрта шаҳарларда-2,8/1,5
катта шаҳарларда-2,7/1,4
йирик шаҳарларда-2,6/1,3
б) туман, шаҳар аҳоли пунктлариминг сақлаш бирлиги/ ўқиш жойикиши69,0
кичик шаҳарларда-0,8 — 1,0
ўрта шаҳарларда-1,5 — 0,8
катта шаҳарларда-
йирик шаҳарларда-
Рақс залларижой66
Лекториялар-//-22
Аттракцион ва ўйин залларипол майдони, m233
Кинотеатрларжой20 — 3025,5 — 3516,0480 — 800
Дорихоналаробъект0,020,024756,0142,7
Поликлиникаларсменда киши-3537,01295
Шифохоналаркойка2958991,4
Тез ёрдам станциялариавтомашина0,10,180080
Қон қуйиш станциялари (аҳолиси 50 мингдан ортиқ шаҳар бўлганда)объект115200104-52
Шаҳар СЭС-250 минг кишигача шаҳар аҳоли пунктларидашаҳарга объект118800440 — 35
шаҳар туманида аҳолиси 250 минг кишидан ортиқ бўлгандатуманга объект11880052,8
Бозорларm2 савдо майдони24 — 4024 — 4027,381,9
Меҳмонхоналарўрин3 — 56103618
Мотеллар (сиғими ками 100 жой)ўрин5999891
Шаҳар аҳоли пунктларидаги ёнғин-қутқарув деполари, аҳолиси, минг киши: 8 гачаавтоюриш0,300,302525
8,1 дан 20 гачаавтоюриш0,250,25
21 дан 50 гачаавтоюриш0,200,20
51 дан 100 гачаавтоюриш0,150,15
101 дан 250 гачаавтоюриш0,140,14
251 дан 500 гачаавтоюриш0,130,13
501 дан 1000 гачаавтоюриш0,100,10
1001 дан 2000 гачаавтоюриш0,070,07
2000 дан ортиқавтоюриш0,050,05
Жамоат ҳожатхоналари1 жиҳоз1158290 — 174
Ҳаммомларжой5
Маданий хизмат уйлари, махсус корхоналари1 ишл/чиқ. ишчи ва қабул қил57951064
Кир ювиш фабрикалари1 kg қуруқ буюм сменада901204480
Кимёвий тозалаш фабрикалари1 kg ишлов бериш буюмлари сменада1181,48-10/3
а) марказий3,27,4
б) туман4,04,0
Интернат-уйлар:
а) қариялар ва меҳнат фахрийлари учун (60 ёшдан эркаклар, 55 ёшдан-аёллар) 1000 кишигаўрин-2560120 — 240
б) катта ёшдаги ногиронлиги бўлган шахслар учун 18 ёшдан, 1000 кишиўрин-3
в) болалар интернат уйлари 1000 кишига, 4 дан 17 ёшгача.ўрин33
г) психоневрологик интернатлар 1000 кишига 18 ёшданўрин33
Шаҳар аҳоли пунктларидаги музейлар
кичик шаҳарлардашаҳарга объект1121000630
ўрта шаҳарлардашаҳарга объект-1-2
катта шаҳарлардашаҳарга объект-2-3
йирик шаҳарлардашаҳарга объект-3 — 5
Болалар сут ошхонасипорция1201200,112
Спорт заллариm2 пол майдони36 — 5060 — 80--
Ёпиқ сузиш ҳовузиm2 сув юзаси5815120
Очиқ ҳовуз-//-12 — 1712 — 17
Маъмурий-хўжалик ташкилотлариходимлар101045450
Ветшифохона, ветлабораторияси биланшаҳарга объект115700570 — 57
Алоқа уйишаҳарга объект118000 — 18000400 — 72
Шаҳар сувоқава корхонасишаҳарга объект--3000 — 12000150 — 48
Шаҳар газ таъминоти корхонасишаҳарга объект--1500 — 400075 — 16
Шаҳар иссиқлик таъминоти корхонасишаҳарга объект--1500 — 400075 — 16
Шаҳар электр таъминоти корхонасишаҳарга объект--2000 — 9000100 — 36
Шаҳар ёритиш тармоғи корхонасишаҳарга объект--1000 — 400050 — 16
Шаҳар судишаҳарга объект--45450 — 300
Туман суди30 минг кишига 1 судья--30300

Изоҳ:

1

Суратда алоҳида участкада жойлашишдаги рақамлар, махражда эса турар жой биносининг биринчи қаватида жойлашишдаги рақамлар берилган.

2

Кимёвий тозалаш корхоналарини 90 kg гача қувватида турар жой уйларининг биринчи қаватларида жойлаштириш керак.

3

Аҳолиси 250 минг кишидан ортиқ бўлган шаҳар аҳоли пунктларида тегишли туман объектларини жойлаштириш лозим.

6-илова Турли шовқин манбаларидан эквивалент товуш даражалари, товуш даражасининг дарахтзор зоналари билан пасайтирилиши

1-жадвал Автомобиль транспорти оқимларининг шовқин тавсифлари
Йўллар ва кўчалар тоифалариҚатнов қисмининг иккала йўналишда ҳаракат йўлаклари сониLАэкв, dB эквивалент товуш даражаси
Тез ҳаракатланиш йўллар686
887
Умумшаҳар аҳамиятидаги магистраль кўчалар ва йўллар:
тўхтовсиз ҳаракатли684
885
тартибга солинадиган ҳаракат481
682
шаҳар тумани аҳамиятидаги ҳаракат481
682
Маҳаллий аҳамиятидаги кўчалар ва йўллар:
турар жой кўчалари273
475
саноат ва коммунал-омбор зоналарининг йўллари279
481
2-жадвал Рельсли транспортнинг шовқин тавсифлари
Рельсли транспорт ҳаракат таркибининг туриТовушнинг эквивалент даражаси, dB, ҳаракат интенсивлигида, жуфт/соат
123456810152030
Йўловчи поезди68717374757677788081-
Юк поезди77818283848586878991-
Электр поезди-71727374757677798182
Трамвай---60616263636566-
Метро поезди-----636465676869
3-жадвал Темир йўл транспорти объектларининг шовқин тавсифлари
ОбъектларLАэкв, dB
Саралаш станциялари:
1 тоифа99
тоифасиз97
Юк станциялари87
Юк ҳовлилари97
Локомотивларнинг реостатли синов пункти107
Локомотив ва вагон деполари90
4-жадвал Коммунал-транспорт объектларининг шовқин тавсифлари
Корхоналар номиУчастка майдони, haУчастка чегарасида товушнинг энг кўп даражаси, dB
Фабрика-кир ювиш хонаси3,074
300 йўналишли автовокзал4,078
300 автобус учун автобус парки5,777
200 поездлик трамвай депоси2,976
150 машиналик троллейбус депоси4,169
Таксомотор парки, очиқ автотураргохлар2,076
Авто транспорт корхоналари:
500-600 юк автомобили учун2,880
300-600 автомобиль учун3,274
200 автомашина учун1,875
Автобус бекат станцияси7,671
5-жадвал Очиқ трансформатор кичик станциясидан 7 m масофадаги товуш даражаси, dB
Трансформаторнинг турига кўра қуввати, МVA10162532406380125200
Шовқин даражаси, dB707275767677777980
6-жадвал Мавзе (даҳа) ичидаги манбаларнинг шовқин тавсифлари
Мавзе (даҳа) ичидаги шовқин манбаиТовушнинг энг кўп даражаси, dB
Болалар ўйинлари80
Спорт ўйинлари:
футбол85
волейбол78
баскетбол73
теннис71
стол тенниси66
Дўконларда моллар туширилиши ва ўрамлар юкининг ортилиши:
саноат моллари, китоблар71
озиқ овқат маҳсулотлари74
мебел жиҳозлари76
мева-сабзавотлар, вино-салқин ичимликлар89
Чиқинди олувчи машиналарнинг ишлаши98
Уй-жойлар гуруҳларининг ичида якка автомобиллар юриб ўтиши:
енгил автомашина63
юк автомобиллар77
7-жадвал Товуш даражасининг иҳота дарахтзорлари ёрдамида пасайтирилиши
ДарахтзорларЙўл эни, mТовуш даражасининг пасайиши, dB
Дарахтзор ичида дарахтларни шахмат усулида экилиши10 — 154 — 5
худди шундай16 — 205 — 8
Икки қаторли, қаторлар орасида 3 — 5 m масофа; қаторлар бир қаторли экилишга айнан ўхшаш21 — 258 — 10
Икки ёки уч қаторли, қаторлар орасида масофа 3 m; қаторлар бир қаторли экилишга айнан ўхшаш26 — 3010 — 12

Изоҳ. Дарахтлар баландлиги камида 5 — 8 m деб қабул қилиниши керак.

Ўз кучини йўқотган деб топилаётган айрим шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларининг рўйхати (тасдиқлаш буйруғининг 2-иловаси)

1. Ўзбекистон Республикаси Давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2009 йил 23 декабрдаги 128-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.07.01-03* «Шаҳарсозлик. Шаҳар ва қишлоқ аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантириш ва қурилишини режалаштириш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари.

2. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2018 йил 2 октябрдаги «Қурилиш нормалари ва қоидаларига ўзгартиришлар киритиш ҳақида»ги 208-сон буйруғининг 1-банди 2-хатбошиси ва мазкур буйруқнинг 1-иловаси.

3. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2019 йил 4 февралдаги «Қурилиш нормалари ва қоидаларига ўзгартиришлар киритиш ҳақида»ги 69-сон буйруғи.

4. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2020 йил 22 январдаги «Меъёрий ҳужжатларга киритилаётган ўзгартиришларни тасдиқлаш тўғрисида»ги 28-сон буйруғининг 1-банди 3-хатбошиси ва мазкур буйруқнинг 2-иловаси.

5. Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2023 йил 5 апрелдаги «ШНҚ 2.07.01-03 «Шаҳарсозлик. Шаҳар ва қишлоқ аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантириш ва қурилишини режалаштириш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларининг 179-бандига қўшимча киритиш тўғрисида»ги 71-сон буйруғи (ҳисоб рақами 158, 2023 йил 14 апрель).

6. Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2023 йил 12 июндаги «ШНҚ 2.07.01-03 «Шаҳарсозлик. Шаҳар ва қишлоқ аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантириш ва қурилишини режалаштириш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 153-сон буйруғи (ҳисоб рақами 175, 2023 йил 20 июнь).

7. Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2023 йил 7 декабрдаги «ШНҚ 2.07.01-03 «Шаҳарсозлик. Шаҳар ва қишлоқ аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантириш ва қурилишини режалаштириш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида»ги 415-сон буйруғи (ҳисоб рақами 223, 2023 йил 14 декабрь).

8. Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 23 январь «ШНҚ 2.07.01-03 «Шаҳарсозлик. Шаҳар ва қишлоқ аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантириш ва қурилишини режалаштириш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларининг 3-бандига қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 20-сон буйруғи (ҳисоб рақами 230, 2024 йил 24 январь).

Rasmiy manba: lex.uz. Matn holati: 04.11.2026. Lotin yozuvi — avtomatik o‘girilgan, rasmiy matn kirill yozuvida.

Qabul qilamiz

UzcardHumoVisaMastercard

To‘lov bank yoki to‘lov tizimining himoyalangan sahifasida amalga oshadi va 3D Secure bilan tasdiqlanadi. Karta ma’lumotlari saytimizda saqlanmaydi.