Umumiy o‘rta ta’lim maktabi
900 o‘quvchiga mo‘ljallangan maktab va uning hududi: uch qavatli o‘quv bloki, boshlang‘ich sinflar qanoti, sport zali, majlis zali va oshxona bloki; sport, o‘quv-tajriba, dam olish va xo‘jalik zonalari. Modelda elementni bosing — unga tegishli norma talablari ochiladi.
Namunaviy model — sxema. O‘lchamlar va masofalar quyidagi talablarga mos tanlangan, lekin bu tayyor loyiha emas.
Namunaviy modelning ko‘rsatkichlari
- Sig‘im (namuna)
- 900 o‘quvchi, 1 smena
- Qavatlar
- o‘quv bloki 3, boshlang‘ich qanot 2, zallar 1–2
- Hudud (to‘siq ichida)
- 25 020 m² — 27,8 m²/o‘quvchi
- Qurilish maydoni
- 3 492 m²
- Sport zali
- 18 × 30 m, balandligi 8,4 m
- Qizil chiziqdan binogacha
- 36 m
- Basketbol maydonidan derazalargacha
- 32 m
- Futbol maydoni
- 60 × 40 m
- Ko‘cha tomondagi yashil mintaqa
- 5 m
- Avtoturargoh
- 36 joy (4 × 9), hudud chegarasigacha 15,5 m
Ko‘rsatkichlar namunaviy model o‘lchamlaridan hisoblangan.
Loyihalashda hisobga olinadigan talablar
70 ta asosiy talab. Qisqa mazmun — BIMFAB tomonidan; «Norma matni» — normaning aynan o‘zidan iqtibos. To‘liq va amaldagi matnni doim normaning o‘zidan tekshiring.
Joylashuv va yer uchastkasi
-
Rekonstruksiya va noqulay sharoitlarda (qiyaligi 20 foizdan ortiq relyef, sho‘rlangan tuproq va h.k.) maktab hududini 25 foizgacha (erkin ko‘kalamzorlashtirish hisobiga) qisqartirishga yo‘l qo‘yiladi.
Norma matni
Реконструкция шароитида, шунингдек ноқулай шаҳарсозлик ва экологик шароитларда (қиялиги 20 фоиздан ортиқ бўлган рельеф, шўрланган тупроқ, чанг шамоллари бўлган чўл ва ярим чўл ҳудуди ва бошқалар) жойлаштиришда умумий ўрта таълим ташкилотлари ҳудудларини 25 фоизгача қисқартиришга (эркин кўкаламзорлаштириш ҳисобига) йўл қўйилади.
-
Umumiy o‘rta ta’lim tashkiloti hududida bir o‘quvchiga ajratiladigan umumiy yer maydoni: 40–660 nafar o‘quvchida — 20 m², 661–989 nafarda — 15 m², 989 nafardan ortiqda — 10 m².
Norma matni
Ўқувчилар сони (киши) | Бир ўқувчига ажратилган умумий ер майдони ўлчами (м²) | 40 — 660 нафар | 20 | 661 — 989 нафар | 15 | 989 нафардан ортиқ | 10
-
Umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlarining xizmat ko‘rsatish radiusi: shaharda I bosqich (I–IV sinf) — 300 m, II (V–IX) — 500 m, III (X–XI) — 800 m; qishloqda I — 1000 m yoki transportda 15 daqiqa, II–III — 2000 m yoki transportda 30 daqiqa.
Norma matni
Хизмат кўрсатиш радиуси, m | шаҳар аҳоли пунктларида | қишлоқ аҳоли пунктларида | Умумий ўрта таълим ташкилотлари | I босқич — бошланғич таълим (I — IV синфлар) | 300 | 1000 ёки транспортда 15 дақиқа | II босқич — таянч ўрта таълим (V — IX синфлар) | 500 | 2000 ёки транспортда 30 дақиқа | III босқич — ўрта таълим (X — XI синфлар) | 800
-
Umumiy o‘rta ta’lim tashkiloti binosi devoridan qizil chiziqqacha masofa: shaharda 25 m, qishloqda 10 m; turar joy devorlarigacha masofa — insolyatsiya va yoritish normalariga ko‘ra.
Norma matni
Қизил чизиққача | Уй-жойлар деворигача | шаҳар аҳоли пунктларида | қишлоқ аҳоли пунктларида | Мактабгача ва умумий ўрта таълим ташкилотлари, (бино деворигача) | 25 | 10 | инсоляция ва ёритиш нормаларига кўра
Bosh reja (genplan)
-
Maktab yer hududida asosiy funksional zonalar: jismoniy tarbiya-sport, o‘quv-tajriba, dam olish va xo‘jalik.
Norma matni
Умумий ўрта таълим ташкилотлари ва мактаб-интернатлар ер ҳудудларида қуйидаги асосий функционал зоналар ҳисобга олиниши керак: жисмоний тарбия-спорт; ўқув-тажриба; дам олиш ва хўжалик.
-
Funksional zonalar va elementlar maydonlari tashqi sanitariya normasiga ko‘ra qabul qilinadi; binolar atrofida aylanib o‘tish imkoniyati bilan yong‘in-qutqaruv avtomobillari uchun kirish yo‘llari hisobga olinadi.
ШНҚ 2.08.06-23, 79-банд Shuningdek: СанҚваН 0341-16
Norma matni
Умумий ўрта таълим ташкилотлари ва мактаб-интернатлар ҳудудлари функционал зоналарининг майдонлари, шунингдек асосий функционал элементлар таркиби ва майдонлари, ускунаси СанҚваН 0341-16 га мувофиқ қабул қилиниши лозим. Ҳудудларда бинолар атрофида айланиб ўтиш имконияти билан ёнғин-қутқарув автомобиллари учун кириш йўллари ҳисобга олиниши керак.
-
To‘p o‘yinlari va sport anjomlarini otish maydonchalari bino derazalaridan kamida 25 m, balandligi 3 m to‘siq bo‘lsa 15 m masofada joylashtiriladi.
Norma matni
Копток билан ўйнаш ва спорт анжомларини отиш майдончаларини бинолар деразаларидан камида 25 m, баландлиги 3 m бўлган тўсиқлар мавжудлигида 15 m масофада жойлаштиришга йўл қўйилади.
-
Magistral yo‘ldan sport majmuasi uchastkasi chegarasigacha masofa kamida 15 m (mahalliy o‘tish yo‘lidan — 10 m) bo‘lishi lozim.
Norma matni
Магистраль йўлдан спорт мажмуаси участкасининг чегарасигача бўлган масофа камида 15 m (маҳаллий ўтиш йўлидан — 10 m) бўлиши лозим.
-
Hudud butun perimetri bo‘yicha to‘siladi, ko‘cha tomondan balandligi kamida 1,6 m to‘rsimon to‘siq; chegaralar bo‘yicha yashil mintaqa kamida 1,5 m, ko‘cha tomondan kamida 5 m.
Norma matni
ер майдонларининг ҳудудлари бутун периметри бўйича тўсиққа эга бўлиши керак (тўсиқ тури лойиҳалаш топшириғи билан белгиланади, кўча томондан баландлиги камида 1,6 m бўлган тўрсимон тўсиқ қўлланилади). Ҳудуд чегаралари бўйича яшил минтақа кенглиги камида 1,5 m, кўча томондан эса камида 5 m бўлиши керак.
-
Hududni qurilmagan maydonining 50 foizi hisobidan, jumladan perimetri bo‘ylab ko‘kalamzorlashtirishga yo‘l qo‘yiladi; zaharli mevali daraxt va butalar, zaharli va tikanakli o‘simliklar ekilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
Norma matni
Ҳудудни унинг қурилиш бўлмаган майдонининг 50 фоизи ҳисобидан, шу жумладан периметри бўйлаб кўкаламзорлаштиришга йўл қўйилади. Ҳудудни кўкаламзорлаштиришда заҳарли мевали дарахтлар ва бутазорлар, заҳарли ва тиканакли ўсимликлар экилишига йўл қўйилмайди.
-
Umumiy maydoni 500 m² dan ortiq ta’lim tashkilotlari bino va inshootlariga yaqin hududlarning kamida 25 foizi ko‘kalamzorlashtirilishi kerak.
Norma matni
Умумий майдони 500 m2 ортиқ бўлган таълим ташкилотлари бино ва иншоотларига яқин бўлган ҳудудларнинг камида 25 фоизини кўкаламзорлаштириш ва уларда кўкаламзорлаштириш тадбирлари ўтказиш керак.
-
Avtoturargohlarni umumiy o‘rta ta’lim tashkiloti binosining yerto‘la yoki sokol qavatlarida joylashtirishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Norma matni
Автотураргоҳларни мактабгача, умумий ўрта ва ўрта махсус ҳамда касбий таълим ташкилотлари биноларининг ертўла ёки цоколь қаватларида жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
-
Maktab uchun avtoturargohda har 25 ta o‘quvchiga kamida 1 ta mashina-joy hisoblanadi.
Norma matni
Ҳисоб бирлигига машина-жойлари сони (камида) | Мактаб | 25 та ўқувчига | 1 та
-
Yerusti, yerusti-yerosti va ochiq avtoturargohlardan maktab va ta’lim tashkilotlarigacha masofa: 10 tagacha avtomobil — 15 m, 11–50 va 51–100 — 25 m, 101–300 — 50 m.
Norma matni
Ерусти, ерусти-ерости ҳамда очиқ автотураргоҳлар, енгил автомобиллар сони | 10 гача | 11 — 50 | 51 — 100 | 101 — 300 | Мактаблар, таълим ташкилотлари | 15 | 25 | 25 | 50
-
Umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari hududida taqsimlash punktlari va transformator podstansiyalarini joylashtirishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Norma matni
Умумий ўрта таълим ва мактабгача таълим ташкилотлари ҳудудларида тақсимлаш пунктлари ва трансформатор подстанцияларини жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
-
Alohida turuvchi bino va inshootlar hududida binolar qurilish maydonining kamida 30 foiziga teng maydon ko‘kalamzorlashtirilgan (daraxt ekilgan) bo‘lishi lozim.
Norma matni
Алоҳида турувчи бино ва иншоотлар ёки уларнинг мажмуалари ҳудудлари бино (иншоот)ларнинг қурилиш майдонининг 30 фоизидан кам бўлмаган майдони кўкаламзорлаштирилган (дарахт экилган) бўлиши лозим.
Bino: hajmiy-rejaviy yechim
-
Umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari balandligi uch qavatgacha bo‘lgan alohida binolarda joylashadi; zich qurilish va yer yetishmasligida besh qavatgacha bino qurishga yo‘l qo‘yiladi.
Norma matni
Умумий ўрта таълим ташкилотлари ушбу ШНҚга мувофиқ баландлиги уч қаватгача бўлган алоҳида биноларда жойлашган бўлиши керак. Зич қурилиш ва ер майдони етишмаслиги шароитларида беш қаватгача биноларни қуриш ёки умумий ўрта таълим ташкилотларига ихтисослаштиришга йўл қўйилади.
-
Qishloq joylarida umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari ko‘pi bilan ikki qavatli qilib loyihalanadi.
Norma matni
Қишлоқ жойларида умумий ўрта таълим ташкилотлари кўпи билан икки қаватли қилиб лойиҳаланиши лозим.
-
Umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari bir smenali mashg‘ulotlarga hisoblab loyihalanadi; sinfda o‘quvchilar soni 35 nafardan oshmasligi kerak.
Norma matni
Умумий ўрта таълим ташкилотларини бир сменали машғулотларга ҳисоблаб лойиҳаланиши, синфда ўқувчилар сони 35 нафардан ошмаган ҳолда бўлиши керак.
-
O‘quv xonalari maydoni: sinf (30 o‘quvchi) — har o‘quvchiga 2,0 m², xona 60 m²; rasm, chizmachilik, musiqa xonalari (30 o‘quvchi) — 2,4 m², 72 m²; informatika xonasi — har o‘quvchiga 2,5 m².
Norma matni
Майдон, m2 | ҳисоб | бирлигига | хоналар | синфда 30 ўқувчига | 2,0 | 60 | Умумий ўрта таълим ташкилотларида расм, чизмачилик, мусиқа фанлари учун хоналари: | 30 ўқувчига | 2,4 | 72 | Информатика хонаси | 2,5
-
10–12 o‘quvchiga mo‘ljallangan o‘quv xonasi kamida 36 m², 15–20 o‘quvchiga kamida 40 m²; to‘garak va uzaytirilgan kun uchun universal xonalar kamida 30 m².
Norma matni
Ўқув хонасининг 10 — 12 нафар ўқувчига мўлжалланган майдони камида 36 m2, 15 — 20 нафар ўқувчига мўлжалланган майдон камида 40 m2 бўлиши керак. Ўқув-тўгарак машғулотлари ва узайтирилган кун учун универсал хоналар, мактаб-интернатларда ўйинлар учун хоналар майдони камида 30 m2 бўлиши керак.
-
I–IV sinflar o‘quv seksiyalari boshqa yosh guruhlari seksiyalaridan ajratilishi kerak; I–II sinf o‘quv xonalari birinchi qavatda joylashtirilishi kerak, III–IV sinf xonalarini ikkinchi qavatga joylashtirishga yo‘l qo‘yiladi.
Norma matni
Ўқув секциялари (I — IV синфлар учун) бошқа ёш гуруҳларига тегишли ўқув секцияларидан ажратилган бўлиши керак. I-II синф ўқув хоналари биринчи қаватда жойлаштирилиши керак. III-IV синф ўқув хоналарини иккинчи қаватга жойлаштиришга йўл қўйилади.
-
Ta’lim tashkilotlari xonalarining poldan shiftgacha balandligi kamida 3,0 m qabul qilinadi.
Norma matni
Таълим ташкилотлари бинолари хоналарининг баландлигини полдан шифтгача камида 3,0 m деб қабул қилиш лозим.
-
Majlislar zali o‘quvchilarning 25–35 foizini joylashtirishga hisoblanadi; maydoni 90 m² dan kam emas: 100 o‘rinli zal kamida 120 m², 150 o‘rinli kamida 160 m².
Norma matni
мажлислар заллари ўқувчиларнинг 25 — 35 фоизи, мактаб-интернатларда эса, ўқувчиларнинг 50 фоизини жойлаштириш ҳисобидан кўзда тутилади. Бунда, мажлислар зали майдони қуйидагича, бироқ 90 m2 дан кам бўлмаслиги керак: 100 ўринга мўлжалланган зал майдони камида 120 m2; 150 ўринга мўлжалланган зал майдони камида 160 m2;
-
Umumiy o‘rta ta’lim binolarida ko‘p maqsadli sport zallari 9,0x18,0 m; 12,0x24,0 m; 18,0x30,0 m o‘lchamda qabul qilinadi va yordamchi xonalar hisobga olinadi.
Norma matni
Умумий ўрта таълим ташкилотлари биноларида кўп мақсадли спорт заллари 9,0х18,0 m; 12,0х24,0 m; 18,0х30,0 m ўлчамда қабул қилиниши ҳамда спорт заллари учун ёрдамчи хоналар ҳисобга олиниши лозим.
-
Oshxonalar o‘quvchilarning 20–30 foizi sig‘imiga hisoblanadi; ovqatlanish zali bir o‘ringa 1,3 m² hisobidan (loyiha topshirig‘i bilan texnologik asoslanadi).
Norma matni
Ошхоналар 20 — 30 фоиз (мактаб-интернатларда 50 фоиз) сиғим учун ҳисобланади (лойиҳалаш топшириғи билан технологик асослаш бўйича аниқланади). Овқатланиш заллари залдаги бир ўринга 1,3 m2 ҳисобида инобатга олиниши керак
-
O‘quvchilar 600 nafargacha bo‘lsa, maydoni 14–16 m² bitta tibbiyot xonasi; 600 dan ko‘p bo‘lsa — muolaja xonasi 14 m², terapevt xonasi 12 m², tish shifokori xonasi 14 m².
Norma matni
Ўқувчилари сони 600 нафаргача бўлганда майдони 14 — 16 m2 бўлган битта тиббиёт хонаси лойиҳаланиши лозим. Ўқувчилар сони 600 нафардан кўп бўлганда майдони 14 m2 бўлган муолажа хонаси, майдони 12 m2 бўлган терапевт-шифокор хонаси, майдони 14 m2 бўлган тиш шифокори хонаси бўлиши керак.
-
Rekreatsiya xonalari bir o‘quvchiga 0,6 m² hisobidan ko‘zda tutiladi.
Norma matni
рекреация хоналари бир ўқувчига 0,6 m2 ҳисобидан кўзда тутилиши лозим.
-
Binoga kiraverishdagi xonalar pol sathi kirish oldidagi trotuar sathidan kamida 0,15 m baland bo‘lishi kerak.
Norma matni
Бинога кираверишдаги хоналарнинг пол сатҳи кириш олдидаги тротуар сатҳидан камида 0,15 m баланд бўлиши керак.
-
Bino balandligi yer sathidan tom tepa qirrasigacha 10 m va undan yuqori bo‘lsa, qor tutqich moslamali to‘siqlar nazarda tutiladi.
Norma matni
Бино баландлиги ер сатҳидан том тепа қиррасигача 10 m ва ундан юқори бўлганда, қор тутқич мосламаларга эга тўсиқлар назарда тутилиши керак.
-
Kirish vestibyuli toza pol sathi bilan yuqori qavat pol sathi orasidagi masofa (yuqori texnik qavat bundan mustasno) 13,2 m va undan ko‘p, ya’ni 4 qavatdan yuqori binolarda yo‘lovchi liftlari ko‘zda tutilishi kerak.
Norma matni
Йўловчи лифтлари кириш вестибюлининг соф пол сатҳи ва юқори қават пол сатҳи орасидаги масофа (юқори техник қават бундан мустасно) 13,2 m ва ундан кўп бўлган биноларда яъни 4 қаватдан юқори бўлган биноларда кўзда тутилган бўлиши керак.
-
Sport zallari sanitariya uzellarida kamida: shug‘ullanuvchi ayollar kiyim almashtirish joyining 30 o‘rniga 1 ta unitaz; erkaklarning 135 o‘rniga 1 ta unitaz va 45 o‘rniga 1 ta pissuar.
Norma matni
Спорт заллари, жисмоний тарбия-соғломлаштириш машғулотлари билан шуғулланиш жойлари ва ёпиқ муз залларидаги санитария узелларига | шуғулланувчи аёллар кийимини алмаштириш учун 30 ўрин-жойга 1 та унитаз; | шуғулланувчи эркаклар кийимини алмаштириш учун 135 ўрин-жойга 1 та унитаз ва кийим алмаштириш учун 45 ўрин-жойга 1 та писсуар;
Yong‘in xavfsizligi va evakuatsiya
-
Umumiy o‘rta ta’lim binolari funksional yong‘in xavfi bo‘yicha Ф 4.1 sinfiga kiradi.
Norma matni
Бинолар ва иншоотларнинг функционал ёнғин хавфи бўйича таснифи | 2. Умумий ўрта ва ўрта махсус таълим | Ф 4.1
-
Umumiy o‘rta ta’lim binolari olovbardoshlikning II darajasidan past bo‘lmagan holda loyihalanadi; qavatlar soni 1-jadvalga muvofiq.
Norma matni
Барча турдаги мактабгача таълим ташкилотлари (шу жумладан, соғломлантириш ва махсуслаштирилган), умумий ўрта ва ўрта махсус таълим, касбий таълим бинолари оловбардошлиликнинг II даражасидан паст бўлмаган қилиб лойиҳалаштирилиши лозим. Йўл қўйилган қаватлар сони 1-жадвалга мувофиқ бўлиши керак.
-
Yerto‘la va mansarda qavatlarini ajratuvchi, shuningdek zal xonalari ostidagi orayopmalarning olovbardoshlik chegarasi kamida REI 60 bo‘lishi kerak.
Norma matni
Ўқув-тарбия ва ўқитиш йўналишидаги биноларда ертўла ва мансарда қаватларини ажратувчи ораёпмалар, шунингдек зал хоналарининг остидаги ораёпмаларнинг оловга бардошлилик чегараси камида REI 60 бўлиши керак.
-
O‘quv xonalari ikki tomonlama joylashgan rekreatsiya koridorlari kamida 2,6 m (umumiy o‘rta ta’limda 2,8 m); o‘quv xonalari bir tomonlama joylashganda koridor-rekreatsiya kengligi 2,2 m ga yo‘l qo‘yiladi.
Norma matni
Ўқув биноларида ўқув хоналари икки томонлама жойлашган рекреация коридорлари камида 2,6 m (умумий ўрта таълим ташкилотларида 2,8 m) кенглик билан кўзда тутилиши керак. Ўқув хоналари бир томонлама жойлашишида коридор-рекреация кенглиги 2,2 m бўлишига йўл қўйилади.
-
Xonalardan chiqish eshiklari kengligi kamida 0,9 m; o‘quv xonalari eshigi tashqariga, koridorga ochiladi.
Norma matni
Хоналардан чиқиш эшиклари кенглиги камида 0,9 m бўлиши керак. Ўқув хоналарининг эшиги ташқарига коридорга очилиши лозим.
-
Eng uzoq xona eshigidan tashqariga yoki zinapoya katagigacha eng katta masofa (maktab — 3-ustun, I–III daraja): zinapoyalar oralig‘idagi xonalardan 50 m, boshi berk koridorga chiquvchi xonalardan 25 m.
Norma matni
А. А. Зинапоя катаклари ёки ташқарига чиқиш жойлари оралиғида жойлашган хоналардан | I — III | 50 | Б. Боши берк коридор ёки холлга чиқадиган хоналардан | I — III | 25 | 2 дан кўп 3 | умумий ўрта, ўрта махсус таълим ташкилотлари
-
Boshi berk koridor yoki hollga chiqadigan xonalar sig‘imi 80 kishidan oshmasligi kerak; I–III darajali umumiy o‘rta ta’lim binolarida 125 kishigacha qabul qilishga yo‘l qo‘yiladi.
Norma matni
Боши берк коридор ёки холлга чиқадиган хоналар сиғими 80 кишидан ошмаслиги керак. Оловбардошлик даражаси I — III бўлган умумий ўрта, ўрта махсус таълим ташкилотларининг боши берк коридорга ёки холлга чиқадиган хоналарининг сиғимини 125 кишигача қабул қилишга йўл қўйилади.
-
Maktabgacha va umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlarida oynali eshiklar qo‘llashga yo‘l qo‘yilmaydi.
Norma matni
Мактабгача таълим ва умумий ўрта таълим ташкилотларида ойнали эшиклар қўллашга йўл қўйилмайди.
-
F4.1 sinfiga mansub binolarga (maktablar) asosiy va maxsus yong‘in-qutqaruv avtomobillarining binoning barcha tomonidan yetib kelishi ta’minlanishi lozim.
Norma matni
Автомобиллар учун ўтиш йўллари ва пиёдалар йўлакларини лойиҳалашда Ф1 — Ф4 синфларига мансуб биноларнинг бутун узунлиги бўйлаб (томорқали, якка тартибдаги ва блокланган уйлар бундан мустасно) асосий ва махсус ёнғин-қутқарув автомобилларининг етиб келиши | бинонинг барча томондан Ф1.1 ва Ф4.1 синфларига мансуб биноларига
-
Yong‘in-qutqaruv texnikasi o‘tish yo‘lining kengligi bino balandligi 13,0 m gacha bo‘lganda kamida 3,5 m, 13,0 m dan 46,0 m gacha bo‘lganda kamida 4,2 m bo‘lishi kerak.
Norma matni
Ёнғин-қутқарув техникалари ўтиш йўллари кенглиги бино (иншоот)ларнинг баландлигидан келиб чиқиб, қуйидагилардан кам бўлмаслиги керак: | биноларнинг баландлиги 13,0 m гача бўлганда — 3,5 m; | биноларнинг баландлиги 13,0 m дан 46,0 m гача бўлганда — 4,2 m;
-
Yong‘in-qutqaruv avtomobili kelish joyining ichki qismidan balandligi 28 m dan past bo‘lgan F1–F4 sinfli binolarning tashqi devorlarigacha masofa 5–8 m dan kam bo‘lmasligi kerak.
Norma matni
Ёнғин-қутқарув автомобили келиш жойининг ички қисмидан функционал ёнғин хавфи бўйича Ф1 — Ф4 синфларига мансуб биноларнинг ташқи деворлари ёки бошқа ўраб турган конструкцияларигача масофалар қуйидагилардан кам бўлмаслиги керак: | баландлиги 28 m дан паст бўлган бинолар учун — 5 — 8 m;
-
F1–F4 sinfli binolar orasidagi yong‘inga qarshi minimal masofa: olovbardoshlik darajasi I, II, III va C0 sinfli binolar o‘rtasida — 6 m, ulardan II, III darajali C1 sinfli binogacha — 8 m.
ШНҚ 2.07.01-23, 56-жадвал Shuningdek: ШНҚ 2.01.02-04
Norma matni
Ф1-Ф4 синфларига биноларнинг оловбардошлик даражаси ва конструктив ёнғин хавфи синфлари асосида минимал масофалар, m | I, II, III C0 | II, III C1 | Ф1-Ф4 синфларига мансуб бинолар | I, II, III | С0 | 6 | 8
-
F1.1, F1.2, F2.1, F2.2, F3 va F4 sinflariga mansub binolarning qavatlari kamida ikkita evakuatsiya chiqish joyiga ega bo‘lishi kerak.
Norma matni
Қаватлари камида икки эвакуация чиқиш жойларига эга бўлиши керак: | - Ф1.1; Ф1.2; Ф2.1; Ф2.2; ФЗ; Ф4. синфга мансуб бинолар;
-
Bir vaqtda 50 dan ortiq odam bo‘lishiga mo‘ljallangan xonalardan kamida ikkita evakuatsiya chiqish yo‘li bo‘lishi kerak.
Norma matni
Иккитадан кам бўлмаган эвакуация чиқиш йўллари бўлиши керак: | - бир вақтда 50 дан ортиқ одам бўлишига мўлжалланган хоналардан;
-
Evakuatsiya yo‘llari gorizontal uchastkalarining sof balandligi kamida 2 m; F1 dan boshqa sinf xonalaridan 50 dan ortiq kishi evakuatsiya qilinadigan umumiy yo‘llar eni kamida 1,2 m, boshqa hollarda 1.0 m.
Norma matni
Эвакуация йўллари уфқий участкаларнинг соф баландлиги 2 метрдан кам бўлмаслиги лозим | - 1,2 м – Ф1 синфга мансуб хоналардан 15 дан кўп киши, бошқа синфга мансуб вазифавий ёнғинга хавфли хоналардан 50 дан ортиқ киши эвакуация қилиши мумкин бўлган умумий йўллар учун; | - 1.0 м – ҳамма бошқа холларда.
-
Ta’lim va tibbiyot tashkilotlari obyektlarining fasadlarini pardozlash va qoplashda, balandligidan qat’i nazar, YO1–YO4 yonuvchanlik darajasidagi materiallardan foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Norma matni
Биноларнинг фасадлари, хоналари ва эвакуация йўлларида қуйидаги ёнувчанлик даражасига эга қурилиш материалларидан фойдаланишга йўл қўйилмайди: | YO1-YO4 — баландлигидан қатъий назар таълим ва тиббиёт ташкилотлари объектларининг фасадларини пардозлаш ҳамда қоплашда;
-
Jamoat binolarida qavatlarning yuqori chegaraviy soni olovbardoshlik darajasi va konstruktiv yong‘in xavfi sinfiga bog‘liq: I va II (CO) — 16, II (C1) — 9, III (CO) — 5, III (C1) — 4, IV — 2.
Norma matni
Оловбардошлик даражаси | Бинонинг конструктив ёнғин хавфлилиги синфи | Қаватларнинг юқори чегаравий сони | I II II III III IV IV IV | CO CO C1 CO C1 CO C1 C2, C3 | 16 16 9 5 4 2 2 2
Imkoniyati cheklangan shaxslar uchun
-
Nogironlar aravachasi uchun pandus kengligi kamida 1,0 m; har bir marshning ko‘tarilish balandligi 0,8 m dan oshmasligi, bo‘ylama qiyaligi 1:12,5, ko‘ndalang nishabligi 1:50 bo‘lishi lozim.
Norma matni
Ўриндиқли аравачадан фойдаланадиган ногиронлиги бўлган шахслар ҳаракатланиши учун пандуснинг кенглиги 1,0 m дан кам бўлмаслиги керак. | Пандус ҳар бир маршининг кўтарилиш баландлиги 0,8 m дан ошмаслиги, бунда пандуснинг бўйлама қиялиги 1:12,5, кўндаланг нишаблиги эса 1:50 нисбатда бўлиши лозим.
-
Bino kirish eshiklari oldidagi tambur eni kamida 1,6 m, uzunligi kamida 2,2 m bo‘lishi kerak; aravachadagi nogironlar uchun tambur kirish joyi tashqarida kamida 1,4×2,0 m bo‘lishi lozim.
Norma matni
Тамбурнинг эни камида 1,6 m ва узунлиги камида 2,2 m бўлиши керак. | Ўриндиқли аравачадан фойдаланадиган ногиронлиги бўлган шахслар учун тамбурнинг кириш жойи етарли ўлчамларга (ташқарида камида 1,4х2,0 m)
-
F4.1 sinfiga mansub binolarda evakuatsiyaga mo‘ljallangan zinalar marshining kengligi kamida 1,35 m; birinchidan boshqa qavatlarda 600 kishidan ortiq odam bo‘lsa — kamida 1,6 m.
ШНҚ 2.07.02-24, 59-банд Shuningdek: ШНҚ 2.01.02-04; ШНҚ 2.08.02-23
Norma matni
Ф1.1, Ф2.1, Ф2.2, Ф3.4, Ф4.1 синфларга мансуб биноларда ҳамда биринчи қаватдан ташқари бошқа барча қаватларида 200 кишидан ортиқ одамлар бўладиган биноларда эвакуацияга мўлжалланган зиналар учун — камида 1,35 m; | биринчи қаватдан ташқари бошқа барча қаватларида 600 кишидан ортиқ одамлар бўладиган биноларда — камида 1,6 m;
-
Evakuatsiya yo‘llari kengligi kamida: 35 kishigacha bo‘lgan o‘quv xonalari eshiklari — 1,2 m, 15 kishigacha bo‘lgan xona eshiklari — 0,9 m, jamoat binolari yo‘laklari — 1,5 m.
Norma matni
Эвакуация йўлларининг кенглиги қуйидагилардан кам бўлмаслиги лозим: | 15 кишигача бўлган хонанинг эшиклари — (тўлиқ очилгандаги кенглик) 0,9 m дан; | 35 кишигача бўлган ўқув хоналари эшиклари — 1,2 m дан; | тирқиш ва эшиклар, хоналардан ўтиш жойи — 1,5 m дан; | жамоат бинолари йўлаклари — 1,5 m дан;
-
O‘quv xonalarida ko‘rgazma doskasi va o‘quv stollarining oldingi qatori orasidagi masofa kamida 1,8 m; ko‘rgazma stoli bor laboratoriya va katta auditoriyalarda — kamida 2,5 m.
Norma matni
Ўқув хоналаридаги кўргазма доскаси ва ўқув столларининг олдинги қатори орасидаги масофа 1,8 m дан кам бўлмаслиги керак. | Кўргазма столи мавжуд лаборатория хоналари ва катта аудиторияларда кўргазма доскаси ва ўқув столларининг олдинги қатори орасидаги масофа 2,5 m дан кам бўлмаслиги лозим.
-
Nogironlar aravachasidan foydalanuvchilarning ikkinchi va undan yuqori qavatlardagi zal va tashrif xonalariga yetib olishi uchun liftlar yoki ko‘tarish moslamalari o‘rnatilishi kerak.
Norma matni
Ўриндиқли аравачадан фойдаланадиган ногиронлиги бўлган шахсларнинг иккинчи ва ундан юқори қаватларда жойлашган зал ҳамда ташриф хоналарига, меҳнат фаолияти билан боғлиқ бўлган иш жойларига етиб олишларини таъминлаш учун лифтлар ёки кўтариш мосламалари ўрнатилиши керак.
-
Nogironlar aravachasidan foydalanuvchilar uchun hojatxona kabinasining ichki o‘lchami kamida 1,65×1,8 m (rakovinasiz) yoki 1,65×2,2 m (rakovinali) bo‘lishi kerak.
Norma matni
Ўриндиқли аравачадан фойдаланадиган ногиронлиги бўлган шахслар учун ҳожатхона кабинасининг ички ўлчами қуйидагича бўлиши керак: | камида 1,65х1,8 m (раковинасиз); | камида 1,65х2,2 m (раковинали).
-
Jamoat binolari oldidagi avtomobil to‘xtash joylaridagi o‘rinlar umumiy sonidan o‘n foizi nogironligi bo‘lgan shaxslarning avtomobillari uchun ajratilishi kerak.
Norma matni
Жамоат бинолари олдидаги автомобиль тўхташ жойларидаги ўринларнинг умумий сонидан ўн фоизи ногиронлиги бўлган шахсларнинг автомобиллари учун ажратилиши керак.
Yoritish va insolyatsiya
-
Umumta’lim xonalari derazalari Ж, ЖШқ, Шқ (janub, janubi-sharq, sharq); chizmachilik, rasm, tasviriy san’at va informatika xonalari — shimoliy yo‘nalishlarga; kutubxona o‘quv zallari Ш, ШШқ, Шқ, ЖШқ.
Norma matni
Ўқув муассасалари биноларида деразаларнинг қуйидаги йўналтирилишини таъминлашга йўл қўйилади: умумтаълим хоналари — Ж, ЖШқ, Шқ; чизмачилик, расм, тасвирий санъат ва информатика хоналари — шимолий йўналишларга; кутубхоналарнинг ўқув заллари Ш, ШШқ, Шқ, ЖШқ.
-
Kun davomida insolyatsiyaning umumiy davomiyligi kamida 0,5 soatga ko‘payishi sharti bilan ko‘rsatilgan xonalarda uzluksiz bo‘lmagan insolyatsiyaga yo‘l qo‘yiladi.
Norma matni
Кун мобайнида инсоляциянинг умумий давомийлиги камида 0,5 h кўпайиш шарти билан, кўрсатилган хоналарда узлуксиз бўлмаган инсоляцияга йўл қўйилади.
-
Sinf xonalarida umumiy sun’iy yoritilganlik: doska o‘rtasida 500 lx, parta va ish stollarida 400 lx; tabiiy yoritishda TYoK (e_n): yuqoridan yoki aralash — 4,0 %, yon tomondan — 1,5 %.
ШНҚ 2.01.05-24, 9-илова, 1-жадвал
Norma matni
25. Синф хоналари, аудиториялар, лабо-рантлар хоналари. Умумтаълим мактаблари ва мактаб интернатларининг лаборатория хоналари | В – досканинг ўртасида | Умумий ёритишда | 500 | Г-0,8 – ишчи столлари ва парталарида | 400 | Юқоридан ёки аралаш ёритиш | Ён томондан ёритиш | 4,0^{1)} | 1,5^{1)}
-
Umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlarining o‘quv xonalarida o‘quvchilarning o‘quv joylari tabiiy yorug‘lik nuri ularga chap tomondan tushadigan qilib joylashtirilishi kerak.
Norma matni
Умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотларидаги ўқув хоналарини ёритиш туридан қатъи назар, ўқувчиларнинг ўқув жойлари табиий ёруғлик нури уларга чап томондан тушадиган қилиб жойлаштирилиши керак.
Shovqindan himoya
-
Umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlarining sinf, o‘quv va o‘qituvchilar xonalarida ekvivalent tovush darajasi 40 dBA, maksimal tovush darajasi 55 dBA dan oshmasligi kerak.
ШНҚ 2.01.08-24, 1-илова, 1-жадвал
Norma matni
Товуш даражалари, L_{А} ва товушни эквивалент даражалари, L_{Аэкв}., dBA | Товушни максимал даражалари, dBA | умумий ўрта таълим ташкилотлари синф, ўқув ва ўқитувчилар хоналари, олий таълим ташкилотлари аудиториялари, анжуман ва семинарлар ўтказиш учун заллари, масжидлар, кутубхоналар ўқиш залларида | 40 | 55
-
Umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlariga bevosita tutashgan hududlarda ekvivalent tovush darajasi soat 7 dan 23 gacha 55 dBA (maksimal 70 dBA), soat 23 dan 7 gacha 45 dBA (maksimal 60 dBA).
ШНҚ 2.01.08-24, 1-илова, 1-жадвал
Norma matni
Аҳоли яшайдиган уйлар, поликлиникалар, амбулаториялар, диспансерлар, дам олиш уйлари, пансионатлар, қариялар ва ногиронлиги бўлган шахслар учун интернат уйлари, мактабгача ва умумий ўрта таълим ташкилотлари ҳамда кутубхоналар билан бевосита туташган ҳудудларда | соат 7 дан 23 гача | 55 | 70 | соат 23 дан 7 гача | 45 | 60
-
Sinf xonalari, o‘qituvchilar xonalari orasidagi va ularni umumiy foydalanish xonalaridan ajratuvchi yopmalar uchun Rw 47 dB, Lnw 63 dB; shunday devor va to‘siqlar uchun Rw 48 dB.
ШНҚ 2.01.08-24, 9-илова, 1-жадвал
Norma matni
R_{w}, dB | L_{nw}, dB* | 29. Синф хоналари, ўқитувчилар хоналари, аудиториялар ўртасидаги ва уларни умум фойдаланадиган хоналардан (йўлаклар, вестибюллар, холлар) ажратиб турувчи ёпмалар | 47 | 63 | 32. Синфлар, ўқитувчилар хоналари, аудиториялар ўртасидаги ва уларни умум фойдаланадиган хоналардан ажратиб турувчи деворлар ва тўсиқлар | 48
Muhandislik tizimlari
-
Ovqatlanish bloki ishlab chiqarish xonalariga havo ovqatlanish zali orqali kiritiladi; kiritiladigan havo hajmi ovqatlanish zalidagi bir o‘rindiqqa kamida 20 m³/h.
Norma matni
Ўқув муассасалари бинолари овқатланиш блокининг ишлаб чиқариш хоналарига ҳаво киритиш овқатланиш зали орқали ҳисобга олиниши лозим. Киритилаётган ҳаво ҳажми ошхона технологик жиҳозларидан чиқаётган иссиқликнинг ютилишини ҳисобга олган ҳолда ҳисобланиши ва овқатланиш залидаги бир ўриндиқ учун камида 20 m³/h ни ташкил этилиши керак.
-
Butun bino bo‘yicha yorug‘lik oraliqlari tashqi devorlar maydoni yig‘indisining 25 foizidan oshmasligi kerak (quyoshdan himoyali janubiy fasadlarda asoslanganda oshirish mumkin); g‘arbiy fasadlar oynavandligi 40 foizdan oshmasligi lozim.
Norma matni
Бутун бино бўйича ёруғлик оралиқлари майдони ташқи деворлар майдони йиғиндисининг 25 фоизидан ошмаслиги керак. Қуёшдан ҳимоя воситалар қўлланганда биноларнинг жанубий фасадларида асосланганда шаффоф тўсиқлар майдонини оширишга йўл қўйилади. Ғарбий фасадларнинг ойнавандлиги 40 фоиздан ошмаслиги лозим.
-
Maktab va maktab-internatlar uchun isitishni tashqi havoning barqaror o‘rtacha sutkalik harorati 12 °C va undan past bo‘lgan davrni hisobga olib loyihalash lozim (umumiy holda 10 °C).
ШНҚ 2.04.05-22, 34-банд Shuningdek: ШНҚ 2.01.01-22
Norma matni
ташқи ҳавонинг мустаҳкам ўртача суткалик ҳароратини 10 °С ва ундан кам, даволаш-профилактика муассасалари, мактабгача таълим ташкилоти, мактаб ва мактаб-интернатлар учун эса 12 °С ва ундан кам бўлган даврни ҳисобга олган ҳолда иситишни лойиҳалаштириш лозим.
-
Maktablarda isitish qurilmasining uzunligi yorug‘lik tushuvchi oyna uzunligining kamida 75 foizini tashkil etishi kerak.
Norma matni
Иситиш қурилмасининг узунлиги мактабгача таълим муассасалари, мактаблар, кексалар ва ногиронлар уйларидаги ёруғлик тушувчи ойна узунлигининг камида 75 фоизини ташкил этиши керак.
-
Jamoat binolarining yordamchi xonalarida sovuq davr uchun havoning hisobiy harorati: vestibyul va sanitariya uzellari — 16 °C, dushxonalar — 25 °C, tibbiyot punkti va shifokor xonalari — 21 °C.
Norma matni
Ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, °С | Вестибюль | 16 | Санитария узеллари | 16 | Душхоналар | 25 | Тиббиёт пунктлари, шифокор хоналари | 21
-
Umumiy ta’lim tashkilotlarida (boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun) dush va yuz-qo‘l yuvish anjomlari armaturasiga beriladigan issiq suv harorati 37 °C dan oshmasligi kerak.
Norma matni
Мактабгача таълим, умумий таълим ташкилотларида (бошланғич синф ўқувчилари учун) | душ ва юз-қўл ювиш анжомларининг сув арматураларига бериладиган иссиқ сувнинг ҳарорати 37 °C дан ошмаслиги керак.
Sxematik rejalar
Muhim
- Sport maydonlari, yugurish yo‘lagi va boshqa zonalar o‘lchamlari 79-bandga ko‘ra СанҚваН 0341-16 bo‘yicha olinadi. Uning asosiy matni bizda yo‘q: modeldagi maydon o‘lchamlari — odatiy o‘lchamlar (namuna).
- Maktab o‘quv xonalari insolyatsiyasining normativ davomiyligi ШНҚ 2.08.06-23 da berilmagan (214-band faqat uzilishli insolyatsiya shartini beradi).
- Model va rejalar — o‘quv maqsadidagi namunaviy sxema; ular tayyor (namunaviy) loyiha sifatida ishlatilmaydi.
- Talablar ro‘yxati to‘liq emas — eng muhim raqamli talablar tanlangan. Loyihalashda normaning to‘liq va amaldagi matniga, shuningdek boshqa normalarga (konstruksiya, muhandislik tarmoqlari va h.k.) amal qiling.