Maktabgacha ta’lim tashkiloti (bog‘cha)
Ikki qavatli, 8 guruhli maktabgacha ta’lim tashkiloti va uning hududi: guruh yacheykalari, guruh maydonchalari va soyabonlar, jismoniy tarbiya maydonchasi, xo‘jalik zonasi. Modelda elementni bosing — unga tegishli norma talablari ochiladi.
Namunaviy model — sxema. O‘lchamlar va masofalar quyidagi talablarga mos tanlangan, lekin bu tayyor loyiha emas.
Namunaviy modelning ko‘rsatkichlari
- Guruhlar
- 8 (har qavatda 4 ta)
- Hisobiy sig‘im (namuna)
- 160 o‘rin — 20 bola/guruh
- Qavatlar
- 2
- Hudud (to‘siq ichida)
- 8 880 m² — 55,5 m²/o‘rin
- Qurilish maydoni
- 1 668 m²
- Guruh maydonchasi
- 144 m² — 7,2 m²/bola
- Soyabon
- 38,4 m²
- Jismoniy tarbiya maydonchasi
- 624 m² — 3,9 m²/o‘rin
- Xo‘jalik maydonchasi
- 195 m²
- Ko‘kalamzorlashtirish
- ≈ 55 % qurilmagan hududdan
- Qizil chiziqdan binogacha
- 30 m
- Avtoturargohdan hudud chegarasigacha
- 18 m (9 joy)
Ko‘rsatkichlar namunaviy model o‘lchamlaridan hisoblangan. Guruh to‘ldirilishi loyiha topshirig‘i va СанҚваН 0355-18 bo‘yicha belgilanadi; bu yerda hisob uchun bir guruhda 20 bola deb olingan.
Loyihalashda hisobga olinadigan talablar
68 ta asosiy talab. Qisqa mazmun — BIMFAB tomonidan; «Norma matni» — normaning aynan o‘zidan iqtibos. To‘liq va amaldagi matnni doim normaning o‘zidan tekshiring.
Joylashuv va yer uchastkasi
-
Bog‘cha yer uchastkasi maydoni 1 o‘ringa: 100 o‘ringacha — 40 m², 100 o‘rindan ortiq — 35 m², turar joy binosiga qo‘shib qurilganda — 29 m², yakka tartibdagi uy-joylarda — 12 m².
Norma matni
Мактабгача таълим ташкилотлари учун ер участкалари майдони 1 ўрин ҳисобидан қуйидаги ўлчамларда қабул қилиниши керак, m^{2}: 100 ўрингача — 40; 100 ўриндан ортиқ — 35; турар жой бинолари ичига қўшиб қурилганда — 29. якка тартибдаги уй-жойларда жойлаштириладиган мактабгача таълим ташкилотлари учун — 12.
-
Bog‘chaning xizmat ko‘rsatish radiusi: shaharda 300 m, qishloqda 500 m; qurilish zichligi past (1-2 qavatli tomorqali uylar) hududlarda — 500 m va 750 m.
Norma matni
Хизмат кўрсатиш радиуси, m | шаҳар аҳоли пунктларида | қишлоқ аҳоли пунктларида | Мактабгача таълим ташкилотлари | 300 | 500 | Мактабгача таълим ташкилотлари, қурилиш зичлиги паст бўлган (1-2-қаватли томорқали (якка тартибдаги) уй-жойлар жойлашган) ҳудудларда | 500 | 750
-
Bog‘cha bino devoridan qizil chiziqqacha masofa: shaharda 25 m, qishloqda 10 m; uy-joylar devorigacha va boshqa ta’lim/davolash binolarigacha — insolyatsiya va yoritish normalariga ko‘ra.
Norma matni
Қизил чизиққача | Уй-жойлар деворигача | Мактабгача ва умумий ўрта таълим ташкилотлари, даволаш муассасалари биноларигача | шаҳар аҳоли пунктларида | қишлоқ аҳоли пунктларида | Мактабгача ва умумий ўрта таълим ташкилотлари, (бино деворигача) | 25 | 10 | инсоляция ва ёритиш нормаларига кўра
-
Ishlab chiqarish zonalari va korxonalarning sanitariya-muhofaza zonalari doirasida maktabgacha ta’lim tashkilotlarini joylashtirishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Norma matni
Ишлаб чиқариш зоналари ва корхоналарнинг санитария-муҳофаза зоналари доирасида ишлаб чиқариш билан боғлиқ бўлмаган уй-жойлар, меҳмонхоналар, ётоқхоналар, боғ-дала ҳовлилар, мактабгача ва умумий ўрта таълим ташкилотлари, спорт иншоотлари, бошқа жамоат биноларини жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
Bosh reja (genplan)
-
Asosiy xonalar, guruh xonalari va guruh yacheykalari derazalari tomonidan qarshidagi turar joy va jamoat binolarigacha masofa eng baland binoning balandligidan kamida 2,5 baravar bo‘lishi lozim.
Norma matni
Мактабгача таълим ташкилотларининг биноларини жойлаштиришда асосий хоналар, гуруҳ хоналари ва гуруҳ ячейкалари деразалари томонидан қарама-қарши турган энг баланд бинонинг баландлигидан камида 2,5 баравар масофада турар жой ва жамоат биноларидан оралиқ масофа сақланиши лозим.
-
Ko‘kalamzorlashtirish maydoni qurilmagan hudud maydonining kamida 30 foizi; guruh va xo‘jalik, umumiy jismoniy tarbiya va xo‘jalik maydonchalari orasida kamida 6 m masofa.
Norma matni
Мактабгача таълим ташкилотлари ҳудудининг кўкаламзорлаштириш майдони қурилиш бўлмаган ҳудуд майдонининг камида 30 фоизи ҳисобидан инобатга олиниши лозим. Ҳудуд элементлари ўртасидаги минтақалар гуруҳлар ва хўжалик, шунингдек умумий жисмоний тарбия ва хўжалик майдончалари ўртасидаги 6 m дан кам бўлмаган оралиқ масофаларни таъминлаши керак.
-
Guruh o‘yin maydonchalari: ilk rivojlanish guruhidagi 1 bolaga kamida 4,5 m², maktabga tayyorlov guruhidagi 1 bolaga kamida 5,5 m²; o‘yin zonasiga umumiy jismoniy tarbiya maydonchasi ham kiradi.
Norma matni
илк ривожланиш гуруҳи ёшидаги 1 та бола учун камида 4,5 m2 ва мактабга тайёрлов гуруҳидаги 1 та бола учун камида 5,5 m2 ҳисобидан гуруҳ ўйин майдончалари; умумий жисмоний тарбия майдончаси.
-
Har bir guruhga soyabon va uskunalar bilan jihozlangan ochiq o‘yin maydonchasi, soyabon maydoni 36–40 m²; kichikroq yer maydonlarida soyabon kamida 28 m²; soyabon poli yerdan kamida 0,15 m baland, yog‘ochdan yoki sintetik qoplamali.
Norma matni
ҳар бир гуруҳга майдони 36 — 40 m2 бўлган соябонлар ва ускуналар билан жиҳозланган очиқ ўйин майдончалари инобатга олиниши керак. Кичикроқ ер майдонларида ҳар бир гуруҳ учун майдони камида 28 m2 бўлган соябон ўрнатишга йўл қўйилади. Соябонлар поллари ердан камида 0,15 m баландликда ёғочдан бўлиши керак ёки уларни синтетик материаллардан қоплашга йўл қўйилади.
-
Yangi quriladigan MTT hududida bitta jismoniy tarbiya maydonchasi joylashtiriladi; uning maydoni guruhdagi bitta o‘ringa kamida 3 m² hisobidan.
Norma matni
Янги қурилаётган мактабгача таълим ташкилотлари ер ҳудудларида битта жисмоний тарбия майдончасини жойлаштириш лозим. Жисмоний тарбия майдончасининг майдони гуруҳдаги битта ўринга камида 3 m 2 ҳисобидан қабул қилиниши керак.
-
Xo‘jalik maydonchasi maydoni: 60 o‘ringacha — 25 m²; 60 dan 135 o‘ringacha — 40 m² dan ko‘p; 135 dan ko‘p o‘rin — 60 m².
Norma matni
Хўжалик майдончасининг майдонини мактабгача таълим ташкилотлар учун қуйидагича қабул қилиниши лозим: 60 ўрингача — 25 m2; 60 дан 135 ўрингача — 40 m2 дан кўп; 135 дан кўп ўринлар — 60 m2.
-
Xo‘jalik maydonchasi qattiq qoplamali bo‘lib, oshxona va kir yuvish xonalari kirish qismida joylashadi; uni guruh va jismoniy tarbiya maydonchalariga tutash loyihalash mumkin emas.
Norma matni
Хўжалик майдончаси қаттиқ қопламага эга бўлиши ҳамда ошхона ва кир ювиш хоналарининг кириш қисмида, бинога ўтиш жойига туташ жойлаштирилиши керак. Хўжалик майдончасининг гуруҳ ва жисмоний тарбия майдончаларига туташ ҳолда лойиҳалашга йўл қўйилмайди.
-
Chiqindi yig‘ish uskunalari faqat xo‘jalik maydonchasida joylashtiriladi.
Norma matni
Чиқиндиларни йиғиш ускуналари фақат хўжалик майдончасида жойлаштирилиши лозим.
-
MTT hududi perimetr bo‘ylab balandligi kamida 1,6 m devor bilan to‘siladi; daraxtlar binodan kamida 10 m, butalar kamida 5 m masofada ekiladi.
Norma matni
Мактабгача таълим ташкилотлари ҳудуди периметр бўйлаб баландлиги камида 1,6 m бўлган девор билан тўсилиши керак. Дарахтлар мактабгача таълим ташкилотлари биносидан 10 m, буталар эса 5 m дан яқин бўлмаган масофада экилиши лозим.
-
Barcha turdagi MTT ning butun hududida asfalt qoplamadan foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Norma matni
Барча турдаги мактабгача таълим ташкилотининг бутун ҳудудида асфальт қопламадан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
-
Avtoturargohlarni maktabgacha ta’lim tashkiloti binosining yerto‘la yoki sokol qavatlarida joylashtirishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Norma matni
Автотураргоҳларни мактабгача, умумий ўрта ва ўрта махсус ҳамда касбий таълим ташкилотлари биноларининг ертўла ёки цоколь қаватларида жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
-
Umumiy maydoni 500 m² dan ortiq ta’lim tashkilotlari bino va inshootlariga yaqin hududlarning kamida 25 foizi ko‘kalamzorlashtirilishi kerak.
Norma matni
Умумий майдони 500 m2 ортиқ бўлган таълим ташкилотлари бино ва иншоотларига яқин бўлган ҳудудларнинг камида 25 фоизини кўкаламзорлаштириш ва уларда кўкаламзорлаштириш тадбирлари ўтказиш керак.
-
Maktabgacha ta’lim tashkiloti hududida taqsimlash punktlari va transformator podstansiyalarini joylashtirishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Norma matni
Умумий ўрта таълим ва мактабгача таълим ташкилотлари ҳудудларида тақсимлаш пунктлари ва трансформатор подстанцияларини жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
-
Bog‘cha uchun avtoturargoh: har 25 ta bolaga kamida 1 ta mashina-joy.
Norma matni
Ҳисоб бирлигига машина-жойлари сони (камида) | Мактабгача таълим ташкилотлари | 25 та болага | 1 та
-
Yerusti, yerusti-yerosti va ochiq avtoturargohlardan ta’lim tashkilotlarigacha masofa: 10 tagacha yengil avtomobil — 15 m, 11–50 va 51–100 — 25 m, 101–300 — 50 m.
Norma matni
Ерусти, ерусти-ерости ҳамда очиқ автотураргоҳлар, енгил автомобиллар сони | 10 гача | 11 — 50 | 51 — 100 | 101 — 300 | Мактаблар, таълим ташкилотлари | 15 | 25 | 25 | 50
-
Chiqindi to‘plash maydonchalaridan ta’lim muassasalari va bolalar o‘yin maydonchalarigacha masofa kamida 25 m bo‘lishi lozim.
Norma matni
Чиқинди тўплаш майдончаларидан турар жой бинолари, жисмоний тарбия машғулотлари билан шуғулланиш, болаларнинг ўйнаш майдончалари ҳамда катта ёшдаги аҳолининг дам олиш жойларигача, шунингдек таълим, соғлиқни сақлаш ва умумий овқатланиш муассасаларигача бўлган масофа 25 m дан кам бўлмаган,
Bino: hajmiy-rejaviy yechim
-
Maktabgacha ta’lim tashkiloti binosining qavatliligi ko‘pi bilan 2 qavat.
Norma matni
Қаватлилик | (кўпи билан) | 1. Мактабгача таълим ташкилоти | 2
-
MTT ikki qavatgacha bo‘lgan alohida binolarda joylashtiriladi; zich qurilish va yer yetishmasligi sharoitida uch qavatdan ortiq bo‘lmagan bino qurishga yo‘l qo‘yiladi.
Norma matni
Мактабгача таълим ташкилотлари баландлиги ушбу ШНҚнинг 7-банди ва 1-жадвалига мувофиқ, икки қаватгача бўлган алоҳида биноларда жойлаштирилиши керак. Зич қурилиш ва ер майдонининг етишмаслик шароитларида уч қаватдан ортиқ бўлмаган биноларни қуриш ёки мактабгача таълим ташкилотларини қайта ихтисослаштиришга йўл қўйилади.
-
Barcha guruh yacheykasi xonalari bir qavatda joylashtirilishi lozim.
Norma matni
Барча гуруҳ ячейкаси хоналарини бир қаватда жойлаштириш лозим.
-
Guruh yacheykasi (1 bolaga): mashg‘ulot va o‘yin xonasi 3,3 m², yotoqxona 3,3 m², hojatxona 1,0 m²; poyabzal almashtirish xonasi har guruhga 5,0 m², ovqatlanish joyi har guruhga 18 m².
Norma matni
1 болага хоналар | майдони, m2 | Пойабзални алмаштириш хонаси шкафлари билан (ҳар бир | гуруҳ учун) — 5,0 m2; | машғулотлар ва ўйин хонаси | 3,3 | Ётоқхона | 3,3 | Овқатланиш жойи (ҳар бир гуруҳ учун) — 18 m2 | Ҳожатхона | 1,0
-
Ilk rivojlanish guruhlari birinchi qavatda joylashtirilishi va alohida kirish joyiga ega bo‘lishi kerak; o‘rta guruhlarga ikki guruhga bitta, maktabga tayyorlov guruhlariga uch-to‘rtta guruhga umumiy kirish joyiga yo‘l qo‘yiladi.
Norma matni
Илк ривожланиш гуруҳлари биринчи қаватларда жойлаштирилиши ва алоҳида кириш жойларига эга бўлиши керак. Ўрта гуруҳлар учун икки гуруҳга битта кириш жойи бўлишига йўл қўйилади. Мактабга тайёрлов гуруҳлари учун уч-тўртта гуруҳларга умумий кириш жойи бўлишига йўл қўйилади
-
Ilk rivojlanish guruhlari hojatxonasi 20 m² gacha bitta xona; kichik, o‘rta, katta va tayyorlov guruhlari uchun yuz-qo‘l yuvish xonasi (8 m²) va hojatxona (8 m²).
Norma matni
Илк ривожланиш гуруҳлари ҳожатхоналарини 20 m2 гача бўлган битта хонадан (сув чиқариш кабинасини ўрнатиш билан) иборат қилиб кўзда тутиш лозим. Кичик, ўрта, катта ва мактабга тайёрлов гуруҳлари учун ҳожатхоналар юз-қўл ювиш хонаси (8 m2) ва ҳожатхона (8 m2) дан иборат бўлиши керак.
-
Maktabga tayyorlov guruhlari 6 tadan ko‘p bo‘lsa, alohida zallar: jismoniy tarbiya (gimnastika) zali kamida 9x9 m (81 m²), musiqa zali kamida 55 m² (1 bolaga 2,8–3,0 m²).
Norma matni
Мактабга тайёрлов гуруҳлари сони 6 тадан кўп бўлганда, алоҳида жисмоний тарбия ва мусиқа заллари ҳисобга олиниши керак. Бунда, жисмоний тарбия (гимнастика) заллари камида 9х9 m (81 m 2), мусиқа машғулотлари учун заллар камида 55 m2 бўлиши керак (1 нафар болага 2,8 — 3,0 m2 майдон ҳисобидан).
-
Tibbiy xona 12 m², muolaja xonasi 12 m², logoped xonasi 12 m² (8 ta guruhdan boshlab); izolyator sig‘imning 1,5–2 foizi hisobidan, kamida ikki palata.
Norma matni
тиббий хона — 12 m2 ; тиббий хона таркибида муолажа хонаси — 12 m2; логопед хонаси — 12 m2 (8 та гуруҳлардан бошлаб). Изолятор хонаси мактабгача таълим ташкилоти сиғимининг 1,5 — 2 фоиз ҳисобидан, бироқ камида икки палата (икки хил юқумли касаллик учун) инобатга олиниши лозим.
-
Xizmat-maishiy xonalar: kirish vestibyul-holl 12–18 m², mudir 12 m², xo‘jalik mudiri 8 m², uslubiy xona 18–20 m², xo‘jalik ombori 6–8 m², kir yuvish 10–12 m², dazmollash 10 m².
Norma matni
кириш вестибюль — холл — 12 — 18 m2; мудир хонаси — 12 m2; хўжалик мудири хонаси — 8 m2; услубий хона — 18 — 20 m2; хўжалик омбори — 6 — 8 m2 ; кир ювиш хонаси — 10 — 12 m2; дазмоллаш хонаси — 10 m2;
-
Ta’lim tashkilotlari xonalarining poldan shiftgacha balandligi kamida 3,0 m qabul qilinadi.
Norma matni
Таълим ташкилотлари бинолари хоналарининг баландлигини полдан шифтгача камида 3,0 m деб қабул қилиш лозим.
-
Binoga kiraverishdagi xonalar pol sathi kirish oldidagi trotuar sathidan kamida 0,15 m baland bo‘lishi kerak.
Norma matni
Бинога кираверишдаги хоналарнинг пол сатҳи кириш олдидаги тротуар сатҳидан камида 0,15 m баланд бўлиши керак.
-
Kirish vestibyuli toza pol sathi bilan yuqori qavat pol sathi orasidagi masofa (yuqori texnik qavat bundan mustasno) 13,2 m va undan ko‘p, ya’ni 4 qavatdan yuqori binolarda yo‘lovchi liftlari ko‘zda tutilishi kerak.
Norma matni
Йўловчи лифтлари кириш вестибюлининг соф пол сатҳи ва юқори қават пол сатҳи орасидаги масофа (юқори техник қават бундан мустасно) 13,2 m ва ундан кўп бўлган биноларда яъни 4 қаватдан юқори бўлган биноларда кўзда тутилган бўлиши керак.
Yong‘in xavfsizligi va evakuatsiya
-
Barcha turdagi MTT binolari olovbardoshlikning II darajasidan past bo‘lmagan holda loyihalanadi; qavatlar soni 1-jadvalga muvofiq.
Norma matni
Барча турдаги мактабгача таълим ташкилотлари (шу жумладан, соғломлантириш ва махсуслаштирилган), умумий ўрта ва ўрта махсус таълим, касбий таълим бинолари оловбардошлиликнинг II даражасидан паст бўлмаган қилиб лойиҳалаштирилиши лозим. Йўл қўйилган қаватлар сони 1-жадвалга мувофиқ бўлиши керак.
-
Koridorlar (koridor-rekreatsiyalar bo‘lmagan) kengligi 1,8 m dan kam bo‘lmasligi kerak.
ШНҚ 2.08.06-23, 202-банд Shuningdek: ШНҚ 2.07.02-24
Norma matni
Коридорлар (коридор-рекреациялар бўлмаган) кенглиги 1,8 m дан кам бўлмаслиги
-
MTT da guruh yacheykasidan chiqish joyidan tashqariga yoki zinapoya katagigacha eng katta masofa (I–III daraja): zinapoyalar oralig‘idagi xonalardan 20 m, boshi berk koridorga chiquvchi xonalardan 10 m.
Norma matni
А. А. Зинапоя катаклари ёки ташқарига чиқиш жойлари оралиғида жойлашган хоналардан | I — III | 20 | Б. Боши берк коридор ёки холлга чиқадиган хоналардан | I — III | 10 | мактабгача таълим ташкилотлари 6-устун бўйича
-
Har bir guruh yacheykasidan kamida ikkita alohida joylashtirilgan chiqish joyi; boshqa maqsaddagi xonalardan evakuatsiya yo‘llari bolalar xonalari orqali o‘tmasligi kerak.
Norma matni
Мактабгача таълим ташкилотларининг ҳар бир гуруҳ ячейкасидан камида иккита, алоҳида жойлаштирилган чиқиш жойларини ҳисобга олиш лозим. Бошқа мақсадлар учун мўлжалланган хоналардан эвакуация йўллари болалар учун мўлжалланган хоналар орқали ўтмаслиги керак.
-
MTT binolarida qiyaligi ko‘pi bilan 45° bo‘lgan tashqi ochiq zinapoyadan binoning ikkinchi qavatidan ikkinchi evakuatsiya chiqishi sifatida foydalanishga yo‘l qo‘yiladi.
Norma matni
Мактабгача таълим ташкилотлари биноларида қиялиги кўпи билан 45° ва бошқа таълим ташкилотлари биноларида қиялиги кўпи билан 60° бўлган ташқи очиқ зинапоялардан бинонинг иккинчи қаватидан иккинчи эвакуация чиқиш жойи сифатида фойдаланишга йўл қўйилади
-
Maktabgacha va umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlarida oynali eshiklar qo‘llashga yo‘l qo‘yilmaydi.
Norma matni
Мактабгача таълим ва умумий ўрта таълим ташкилотларида ойнали эшиклар қўллашга йўл қўйилмайди.
-
Bolalar maktabgacha muassasalari funksional yong‘in xavfi bo‘yicha F 1.1 sinfiga kiradi.
Norma matni
Ф 1.1. Болалар мактабгача муассасалари, қариялар ва ногиронлар уйлари, касалхоналар, мактаб-интернатлар ёток бинолари ва болалар муассасалари.
-
F1.1 sinfidagi (bog‘cha) xonalarni yerto‘la va sokol qavatlarida joylashtirishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Norma matni
Ф1.1, Ф1.2, ва Ф1.3. синфга мансуб хоналарни ертўла ва цокол каватларида жойлаштиришга йўл кўйилмайди.
-
Bir vaqtda 10 dan ortiq odam bo‘lishiga mo‘ljallangan F1.1 sinfidagi xonalardan kamida ikkita evakuatsiya chiqish yo‘li bo‘lishi kerak.
Norma matni
Иккитадан кам бўлмаган эвакуация чиқиш йўллари бўлиши керак: - бир вақтни ўзида 10 дан ортик одамни бўлиши мўлжалланган Ф1.1. синфга мансуб хоналардан,
-
F1.1 sinfidagi binolarning qavatlari kamida ikkita evakuatsiya chiqish joyiga ega bo‘lishi kerak.
Norma matni
Қаватлари камида икки эвакуация чиқиш жойларига эга бўлиши керак: - Ф1.1; Ф1.2; Ф2.1; Ф2.2; ФЗ; Ф4. синфга мансуб бинолар;
-
Evakuatsiya chiqish joylari balandligi kamida 1.9 m; F1.1 sinfidagi xonadan evakuatsiya qilinuvchilar 15 kishidan ortiq bo‘lsa, eni kamida 1.2 m, qolgan hollarda kamida 0.8 m.
Norma matni
Эвакуация чиқиш жойлари баландлиги 1.9 м дан, эни эса кам бўлмаслиги керак: - 1.2 м дан - Ф1.1 синфга мансуб хонадан эвакуация қилинадиганлар сони 15 кишидан ортиқ бўлганда, бошқа вазифавий ёнғинга хавфли хона ва бинолардан, Ф1.3 синфга мансублари 50 кишидан ортиқ бўлганда бундан мустасно. - 0.8м дан – бўлган ҳамма ҳолларда.
-
Evakuatsiya yo‘llari gorizontal qismlarining sof balandligi kamida 2 m; F1 sinfidagi xonalardan 15 dan ko‘p kishi evakuatsiya qilinadigan umumiy yo‘llar va pandus eni kamida 1,2 m.
Norma matni
Эвакуация йўллари уфқий участкаларнинг соф баландлиги 2 метрдан кам бўлмаслиги лозим, эвакуация йўллари уфқий участкалари ва пандуслар эни кам бўлмаслиги лозим: - 1,2 м – Ф1 синфга мансуб хоналардан 15 дан кўп киши, бошқа синфга мансуб вазифавий ёнғинга хавфли хоналардан 50 дан ортиқ киши эвакуация қилиши мумкин бўлган умумий йўллар учун;
-
Evakuatsiya zinasining eni undagi istalgan evakuatsiya eshigi enidan kam bo‘lmasligi, F1.1 sinfidagi binoda esa odatda 1,35 m dan kam bo‘lmasligi kerak.
Norma matni
Эвакуация учун мўлжалланган зина, шу жумладан зина катаклари жойлашган зиналар эни ундан исталган эвакуация чиқиши жойи (эшик) энидан кам бўлмаслиги, лекин одатда: а) 1,35м дан – Ф1.1 синфга мансуб бино учун;
-
F1.1 va F4.1 sinfidagi binolarga asosiy va maxsus yong‘in-qutqaruv avtomobillarining binoning barcha tomonidan yetib kelishi ta’minlanishi lozim.
Norma matni
бинонинг барча томондан Ф1.1 ва Ф4.1 синфларига мансуб биноларига, шунингдек қурилиш майдони 10 000 m^{2} дан ортиқ ёки эни 100 m дан кўп бўлган Ф1 — Ф4 синфларига мансуб бошқа барча биноларга.
-
Yong‘in-qutqaruv texnikasi o‘tish yo‘lining kengligi bino balandligi 13,0 m gacha bo‘lganda kamida 3,5 m.
Norma matni
Ёнғин-қутқарув техникалари ўтиш йўллари кенглиги бино (иншоот)ларнинг баландлигидан келиб чиқиб, қуйидагилардан кам бўлмаслиги керак: биноларнинг баландлиги 13,0 m гача бўлганда — 3,5 m;
-
Yong‘in-qutqaruv avtomobili kelish joyining ichki chetidan balandligi 28 m dan past F1 — F4 sinfidagi bino devorigacha masofa 5 — 8 m dan kam bo‘lmasligi kerak.
Norma matni
Ёнғин-қутқарув автомобили келиш жойининг ички қисмидан функционал ёнғин хавфи бўйича Ф1 — Ф4 синфларига мансуб биноларнинг ташқи деворлари ёки бошқа ўраб турган конструкцияларигача масофалар қуйидагилардан кам бўлмаслиги керак: баландлиги 28 m дан паст бўлган бинолар учун — 5 — 8 m;
-
F1 — F4 sinfidagi binolar orasidagi minimal yong‘inga qarshi masofa: I, II, III daraja C0 bino uchun qo‘shni bino I, II, III C0 bo‘lsa — 6 m, II, III C1 — 8 m, IV C0, C1 — 8 m, IV, V C2, C3 — 10 m.
Norma matni
Ф1-Ф4 синфларига биноларнинг оловбардошлик даражаси ва конструктив ёнғин хавфи синфлари асосида минимал масофалар, m | I, II, III C0 | II, III C1 | IV C0, C | IV, V C2, C3 | Ф1-Ф4 синфларига мансуб бинолар | I, II, III | С0 | 6 | 8 | 8 | 10
Imkoniyati cheklangan shaxslar uchun
-
Aravachadagi nogironligi bo‘lgan shaxslar harakatlanishi uchun pandus kengligi kamida 1,0 m; har bir marshning ko‘tarilish balandligi 0,8 m dan oshmasligi, bo‘ylama qiyaligi 1:12,5, ko‘ndalang nishabligi 1:50 bo‘lishi lozim.
Norma matni
Ўриндиқли аравачадан фойдаланадиган ногиронлиги бўлган шахслар ҳаракатланиши учун пандуснинг кенглиги 1,0 m дан кам бўлмаслиги керак. Пандус ҳар бир маршининг кўтарилиш баландлиги 0,8 m дан ошмаслиги, бунда пандуснинг бўйлама қиялиги 1:12,5, кўндаланг нишаблиги эса 1:50 нисбатда бўлиши лозим.
-
Pandus chetlarida 0,15 — 0,20 m balandlikda bort va 0,7 — 0,9 m balandlikda tutqich (maktabgacha yoshdagi bolalar uchun 0,5 m) bo‘lishi, tutqich pandusdan 0,3 m uzunroq bo‘lishi kerak.
Norma matni
Пандуслар чети 0,15 — 0,20 m баландликдаги бортларга ва 0,7 — 0,9 m баландликда тутқичлар (мактабгача ёшдаги болалар учун 0,5 m) га эга бўлиши, тутқичларнинг узунлиги пандус узунлигига нисбатан 0,3 m узунроқ бўлиши керак.
-
Har bir pandusning boshi va oxirida pandus kengligidan kam bo‘lmagan, uzunligi kamida 1,5 m gorizontal maydoncha loyihalanishi lozim.
Norma matni
Ҳар бир пандуснинг боши ва охирида аравачанинг қийинчиликсиз бурилишига имкон берадиган, пандус кенглигидан кам бўлмаган ва узунлиги камида 1,5 m бўлган горизонтал майдонча лойиҳаланиши лозим.
-
Bino kirish eshiklari oldida tambur loyihalanadi: eni kamida 1,6 m, uzunligi kamida 2,2 m; aravachadagilar uchun tamburga kirish joyi tashqarida kamida 1,4x2,0 m.
Norma matni
Тамбурнинг эни камида 1,6 m ва узунлиги камида 2,2 m бўлиши керак. Ўриндиқли аравачадан фойдаланадиган ногиронлиги бўлган шахслар учун тамбурнинг кириш жойи етарли ўлчамларга (ташқарида камида 1,4х2,0 m) эга бўлиши,
-
Turar joy va jamoat hududlarida piyodalar yo‘lkasining kengligi kamida 2,0 m, transport harakatlanadigan ko‘chalarda kamida 2,4 m.
Norma matni
Турар жойлар ва жамоат ҳудудларида пиёдалар йўлкасининг кенглиги 2,0 m дан, транспорт ҳаракатланадиган кўчаларда эса 2,4 m дан кам бўлмаслиги керак.
-
Jamoat binolari oldidagi avtomobil to‘xtash joylaridagi o‘rinlarning umumiy sonidan o‘n foizi nogironligi bo‘lgan shaxslar avtomobillari uchun ajratilishi kerak.
Norma matni
Жамоат бинолари олдидаги автомобиль тўхташ жойларидаги ўринларнинг умумий сонидан ўн фоизи ногиронлиги бўлган шахсларнинг автомобиллари учун ажратилиши керак.
Yoritish va insolyatsiya
-
MTT guruh xonalari derazalari Ж, ЖШқ, Шқ (janub, janubi-sharq, sharq) tomonlarga qaratib loyihalanadi.
Norma matni
Мактабгача таълим ташкилотлари, умумий ўрта таълим ташкилотларининг бошланғич синфлари гуруҳ ва ўқув хоналарининг деразалари Ж, ЖШқ, Шқ га қаратилган қилиб лойиҳаланиши керак.
-
Kun davomida insolyatsiyaning umumiy davomiyligi kamida 0,5 soatga ko‘payishi sharti bilan ko‘rsatilgan xonalarda uzluksiz bo‘lmagan insolyatsiyaga yo‘l qo‘yiladi.
Norma matni
Кун мобайнида инсоляциянинг умумий давомийлиги камида 0,5 h кўпайиш шарти билан, кўрсатилган хоналарда узлуксиз бўлмаган инсоляцияга йўл қўйилади.
-
Bog‘cha guruhlarining o‘yin xonalari: umumiy yoritishda 400 lx (pol sathida), UGR ko‘pi bilan 14, pulsatsiya ko‘pi bilan 10 %, TYoK yuqoridan 4,0 %, yon tomondan 1,5 %; yotoqxonalar: 150 lx, TYoK 2,0 va 0,5 %.
ШНҚ 2.01.05-24, 9-илова, 1-жадвал
Norma matni
Мактабгача таълим муассасалари | Умумий ёритишда | Бирлашган шинамсизлик кўрсаткичи UGR кўпида | Ёритилганликнинг пульсация коэффициенти, фоиз кўпида | ТЁК e_{н}, % | Юқоридан ёки аралаш ёритиш | Ён томондан ёритиш | 53. Гурухларнинг ўйин хоналари | Г-0,0 - полда | 400 | 14 | 10 | 4,0^{1)} | 1,5^{1)} | 56. Ётоқхоналар | 150 | 2,0 | 0,5
Shovqindan himoya
-
Bog‘cha yotoqxonalarida yo‘l qo‘yiladigan shovqin: soat 7 dan 23 gacha ekvivalent 40 dBA, maksimal 55 dBA; soat 23 dan 7 gacha 30 va 45 dBA.
ШНҚ 2.01.08-24, 1-илова, 1-жадвал
Norma matni
Хонадонларнинг яшаш хоналари, дам олиш уйлари, пансионатлар, қариялар ва ногиронлиги бўлган шахслар учун интернат уйлари, мактабгача таълим ташкилотлари ва мактаб-интернатларнинг ётоқхоналарида | соат 7 дан 23 гача | 40 | 55 | 23 дан 7 гача | 30 | 45
-
Bog‘cha bilan bevosita tutashgan hududlarda shovqin: soat 7 dan 23 gacha ekvivalent 55 dBA, maksimal 70 dBA; soat 23 dan 7 gacha 45 va 60 dBA.
ШНҚ 2.01.08-24, 1-илова, 1-жадвал
Norma matni
Аҳоли яшайдиган уйлар, поликлиникалар, амбулаториялар, диспансерлар, дам олиш уйлари, пансионатлар, қариялар ва ногиронлиги бўлган шахслар учун интернат уйлари, мактабгача ва умумий ўрта таълим ташкилотлари ҳамда кутубхоналар билан бевосита туташган ҳудудларда | соат 7 дан 23 гача | 55 | 70 | соат 23 дан 7 гача | 45 | 60
-
Bog‘chada guruh xonalari va yotoqxonalar orasidagi yopmalar: havo shovqinidan izolyatsiya R_w 47 dB, zarba shovqini L_nw 63 dB; guruh xonalari, yotoqxonalar va boshqa bolalar xonalari orasidagi devorlar R_w 47 dB.
ШНҚ 2.01.08-24, 9-илова, 1-жадвал
Norma matni
R_{w}, dB | L_{nw}, dB* | Мактабгача таълим ташкилотлари | 35 Гуруҳ хоналари, ётоқхоналар ўртасидаги ёпмалар | 47 | 63 | 37. Гуруҳ хоналари, ётоқхоналар ва бошқа болалар хоналари ўртасидаги деворлар ва тўсиқлар | 47
Muhandislik tizimlari
-
Bolalar doimiy bo‘ladigan xonalardagi isitish jihozlari olinadigan yog‘och panjaralar bilan himoyalanadi; jihoz yuzasi harorati 70 °C dan oshmasligi kerak.
Norma matni
Мактабгача ёшдаги болалар доимо бўладиган хоналардаги иситиш жиҳозлари уларни мунтазам равишда тозалаш имконини берадиган олинадиган ёғоч панжаралар билан ҳимояланган бўлиши керак. Иситиш жиҳозлари юзасининг ҳарорати 70 °С дан ошмаслиги керак.
-
Butun bino bo‘yicha yorug‘lik oraliqlari tashqi devorlar maydoni yig‘indisining 25 foizidan oshmasligi kerak (quyoshdan himoyali janubiy fasadlarda asoslanganda oshirish mumkin); g‘arbiy fasadlar oynavandligi 40 foizdan oshmasligi lozim.
Norma matni
Бутун бино бўйича ёруғлик оралиқлари майдони ташқи деворлар майдони йиғиндисининг 25 фоизидан ошмаслиги керак. Қуёшдан ҳимоя воситалар қўлланганда биноларнинг жанубий фасадларида асосланганда шаффоф тўсиқлар майдонини оширишга йўл қўйилади. Ғарбий фасадларнинг ойнавандлиги 40 фоиздан ошмаслиги лозим.
-
Turar joy, jamoat va ma’muriy-maishiy xonalarning xizmat hududida yilning sovuq davrida havo harorati 18 — 24 °C, nisbiy namlik ko‘pi bilan 65 %, havo harakati tezligi ko‘pi bilan 0,2 m/s.
ШНҚ 2.04.05-22, 1-илова, жадвал
Norma matni
Ҳавонинг ҳарорати, °С | Ҳавонинг нисбий намлиги, %, кўпи билан | Ҳаво ҳаракатининг тезлиги, m/s, кўпи билан | Совуқ | 18 — 24 | 65 | 0,2
-
Bog‘chalarda isitish qurilmasining uzunligi yorug‘lik tushuvchi oyna uzunligining kamida 75 foizini tashkil etishi kerak.
Norma matni
Иситиш қурилмасининг узунлиги мактабгача таълим муассасалари, мактаблар, кексалар ва ногиронлар уйларидаги ёруғлик тушувчи ойна узунлигининг камида 75 фоизини ташкил этиши керак.
-
Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida dush va yuz-qo‘l yuvish anjomlarining suv armaturalariga beriladigan issiq suv harorati 37 °C dan oshmasligi kerak.
Norma matni
Мактабгача таълим, умумий таълим ташкилотларида (бошланғич синф ўқувчилари учун) | душ ва юз-қўл ювиш анжомларининг сув арматураларига бериладиган иссиқ сувнинг ҳарорати 37 °C дан ошмаслиги керак.
-
Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida hojatxonalar bolalar unitazlari bilan jihozlangan bo‘lishi kerak.
Norma matni
Мактабгача, умумий ўрта таълим ташкилотларининг бошланғич синф ўқувчилари учун мактаб-интернатларда ҳожатхоналар болалар унитазлари билан жиҳозланган бўлиши керак.
-
Kunduzgi bog‘chada 1 bolaga o‘rtacha kunlik suv sarfi: yarim tayyor mahsulot oshxonasi bilan — 21.5 l (issiq 11.5 l); xomashyoda ishlaydigan oshxona va avtomatik kir yuvish bilan — 75 l (issiq 25 l).
ШНҚ 2.04.01-22, 3-илова, жадвал
Norma matni
7. Мактабгача таълим ташкилотлари | болалар кундуз куни бўладиган | Ҳисобланган сув сарфи, l | ўртача кунлик | Иссиқ q_{u,m}^{h} | ярим тайёр маҳсулотлар билан ишлайдиган ошхоналарга эга | 1 бола | 21.5 | 11.5 | хомашёда ишлайдиган ошхоналар ва автоматик кир ювиш машиналари билан жиҳозланган кир хоналарга эга | 75 | 25
Sxematik rejalar
Muhim
- Guruh to‘ldirilishi va MTT uchun qo‘shimcha sanitariya talablari СанҚваН 0355-18 da. Uning asosiy matni bizda yo‘q, shuning uchun bu talablar ro‘yxatga kiritilmagan.
- Guruh xonalari insolyatsiyasining normativ davomiyligi ШНҚ 2.08.06-23 da berilmagan (214-band faqat uzilishli insolyatsiya shartini beradi).
- Model va rejalar — o‘quv maqsadidagi namunaviy sxema; ular tayyor (namunaviy) loyiha sifatida ishlatilmaydi.
- Talablar ro‘yxati to‘liq emas — eng muhim raqamli talablar tanlangan. Loyihalashda normaning to‘liq va amaldagi matniga, shuningdek boshqa normalarga (konstruksiya, muhandislik tarmoqlari va h.k.) amal qiling.