Asosiy qismga o‘tish

Normativ hujjatlar Arxitektura

ШНҚ 2.01.05-24

«Табиий ва сунъий ёритиш»

Tasdiqlangan
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 26 сентябрдаги 01/2-68-сон буйруғи
Ro‘yxatga olingan
Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 25 октябрда ҳисобга олинган, ҳисоб рақами 309
Matn holati
04.11.2026 — vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan olingan; lex.uz’da o‘zgartirishlar ko‘rsatilmagan (04.11.2026 holatiga); lex.uz veb-sahifasidagi matnda bob va band raqamlari PDF’dagidan farq qiladi — saytda PDF raqamlari saqlandi; chizmalar, ko‘p qatorli formulalar va 6-ilovaning 1-jadvali (manbada skan) PDF’dan rasm sifatida olingan — lex.uz bilan solishtiring
Rasmiy manba
lex.uz

Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) янги қурилаётган ва реконструкция қилинадиган бинолар ва иншоотларни ҳамда уларнинг ҳудудидаги майдонлари, шунингдек, аҳоли пунктларини ташқи ёритишни лойиҳалашга оид бўлган талабларни белгилайди.

Ушбу ШНҚ талаблари қуйидаги объектларнинг ёритилишини лойиҳалашга нисбатан татбиқ этилмайди:

ерости ишлари;

денгиз ва дарё портлари;

аэродромлар;

темир йўл станциялари ва уларнинг йўллари;

спорт иншоотлари;

даволаш-профилактика муассасалари;

қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сақлаш хоналари;

ўсимликлар ва ҳайвонларни жойлаштириш учун мўлжалланган хоналар.

Мазкур ШНҚ асосида бино ва иншоотларнинг технологик жараёни ва қурилиш ечимларининг ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда ёритишнинг нормалари ишлаб чиқилади.

1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига ҳаволалар

1

Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига ҳаволалар келтирилган:

ШНҚ 2.05.09-22 “Трамвай ва троллейбус йўллари” шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари;

СанҚваН 0146-04 “Ўзбекистон иқлим шароитида турар жойлар лойиҳалаштиришнинг санитария қоидалари ва нормалари”.

2-боб. Атамалар, таърифлар ва қисқартмалар

2

Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:

авария ҳолатидаги ёритиш – ишчи ёритиш таъминотининг ишдан чиқиш ҳолатида кўзда тутиладиган ёритиш;

аралаш ёритиш – табиий ва сунъий ёритишни бир вақтда амалга оширилиши;

аҳоли пункти – ҳуқуқий мақом, ном ва чегара билан белгиланган Ўзбекистон Республикаси маъмурий-ҳудудий бирлиги (шаҳар, шаҳарча, қишлоқ, овул);

бино – функционал мақсадига қараб одамлар яшаши ёки бўлишига ва ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажаришга мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат қурилиш тизими;

бирлашган шинамсизлик кўрсатгичи UGR – кўриш чоғида равшанликнинг нотекис тақсимланишидан келтириб чиқарадиган ялтироқликни баҳолаш мезонидир ва у қуйидаги формула орқали аниқланади:

формула

Бунда:

Li – ялтироқ манбанинг равшанлиги, cd/m2;

ωi – ялтироқ манбанинг бурчакли ўлчови, стерадиан;

pi – кўриш чизиғига нисбатан ялтироқ манба позициясининг индекси;

Lа – адаптация равшанлиги, cd/m2;

вертикал ёритилганлик (lx) – вертикал текисликдаги ёритилганлик;

горизонтал ёритилганлик (lx) – горизонтал текисликдаги ёритилганлик;

ён томондан табиий ёритиш – хоналарни ташқи деворларидаги дерзалар орқали табиий ёритиш;

ёритилганлик Е (lx) – кўриб чиқилаётган нуқтани ўзига олган сирт элементига тушаётган ёруғлик оқими dФ нинг шу элементни юзаси dA га нисбати: E=dФ/dA;

ёритилганликнинг пульсация коэффициенти Кп, фоиз – газразрядли чироқларни ўзгарувчан ток билан таъминланганда, ёруғлик оқимининг вақт бўйича ўзгариши натижасида ёритилганлик тебранишларининг нисбий чуқурлигини баҳолаш мезони ҳисобланади ҳамда у қуйидаги формула орқали аниқланади:

формула

Бунда:

Еmах ва Еmin – мос равишда ёритилганликнинг тебраниш давридаги максимал ва минимал қийматлари, lx;

Еo‘r – шу давр ичида ёритилганликнинг ўртача қиймати, lx;

ёруғлик иқлимининг коэффициенти (m) – ёруғлик иқлими хусусиятларини ҳисобга олувчи коэффициент;

захира коэффициенти (Кз) – ёриткичини эксплуатация қилиш жараёнида ёритилганлик ёки равшанликнинг пасайишини ҳисобга олувчи коэффициент;

ишчи юза – иш олиб бориладиган ва ёритилганлик нормаланадиган юза;

ишчи ёритиш – бинолардан ташқарида иш олиб бориладиган жойларда нормалаштирилган ёритиш шароитларини таъминлайдиган ёритиш;

иншоот – ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажариш, моддий қимматликларни жойлаштириш ва сақлаш, одамларнинг вақтинча бўлиши (ҳаракатланиши), шунингдек ускуналар ёки коммуникацияларни жойлаштириш (ўтказиш, улаш) учун мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат ҳажмий, ясси ёки чизиқ тарзидаги қурилиш тизими;

кўз қамаштириш кўрсаткичи Р – ёритиш қурилмасининг кўзни қамаштириш таъсирини баҳолаш мезони ҳисобланади ва у формула орқали аниқланади: Р = (S-1) 1000

Бунда, S-кўриш чоғида кўз қамаштириш манбаларининг борлиги ва йўқлигида равшанликнинг чегаравий фарқларининг нисбатига тенг кўз қамаштириш коэффициентидир;

максимал ёритилганлик (lx) – ёритиладиган ҳудудда ёритилганликнинг энг катта қиймати;

минимал ёритилганлик (lx) – ёритиладиган ҳудудда ёритилганликнинг энг кичик қиймати;

маҳаллий ёритиш – умумий ёритишга қўшимча бўлган ёритиш бўлиб, ёриткичларнинг ёруғлик оқимини иш жойларига бевосита йўналтирилади;

навбатчи ёритиш – ишдан ташқари вақтдаги ёритиш;

равшанлик (cd/m2) – ёруғлик манбаининг берилган йўналиш бўйича ёруғланишини ифодаловчи катталик;

ранг узатиш индекси – аниқ кузатиш шароитларида текширилаётган ва стандарт ёруғлик манбалари билан ёритилган рангли объектни кўришни қабул қилиш мослигининг ўлчови;

ранг ҳарорати Тс – планк (қора жисм) нурлантиргичининг ҳарорати, бунда унинг нурланиши қаралаётган объектнинг нурланиши билан бир хил рангга эга бўлади.

ранг узатиш – ёруғлик манбаининг спектрал таркибининг рангли объектларни кўриш идрокига таъсирини тавсифловчи умумий тушунча бўлиб, стандарт ёруғлик манбаи билан ёритилган ўша объектларни идрок қилиш билан таққосланади.

светодиод – яримўтказгичли диод орқали электр токи ўтказилганда тўлқинлар узунлиги кўриш диапазонида когерент бўлмаган нурланишлар чиқаришга асосланган ёруғлик манбаи;

табиий ёритиш – хоналарни (тўғри ёки қайтган), ташқи тўсиқ конструкцияларидаги ёруғлик дарчалари орқали ўтувчи осмон ёруғлиги билан ёритиш;

табиий ёруғлик бўлмаган хона – табиий ёритиш коеффициенти 0.1 фоиздан кам бўлган хона;

табиий ёритиш коэффициенти (бундан буён матнда ТЁК деб юритилади) – хона ичида берилган текисликнинг бирор нуқтасида осмон ёруғлиги (бевосита ёки қайтгандан кейин) ҳосил қиладиган табиий ёритилганликнинг тўлиқ очиқ осмон гумбази ёруғлиги ҳосил қиладиган ташқи горизонтал ёритилганликнинг бир вақтдаги қийматига нисбати; фоизларда ифодаланади.

турар жой объектлари – одамлар яшаши учун мўлжалланган бинолар, доимий яшаш учун уй-жойлар (хонадонлар), шунингдек вақтинча яшаш учун ётоқхоналар, меҳмонхоналар, мактаб-интернатлар, қариялар уйлари;

хонанинг индекси i – хонаннинг геотермик хусусиятлари ёрдамида аниқланадиган ва ёриткичларнинг фойдаланиш коэффициентини ҳисоблаш учун қўлланиладиган катталикдир ҳамда у қуйидаги формула ёрдамида аниқланади:

формула

Бунда:

a ва b – бино узунлиги ва кенглиги, m;

ℎ0 – ёриткичларнинг ишчи юза устида осилиш баландлиги, m;

цилиндрик ёритилганлик Ец – хонанинг ёруғлик билан тўйиниш хусусияти. Хонада вертикал жойлашган, радиуси ва баландлиги нолга интилувчи цилиндр сиртидаги ёруғлик оқимининг ўртача зичлиги орқали аниқланади;

шартли ишчи юза – полдан 0,8 m баландликда жойлашган горизонтал юза;

эвакуация ёритиши – нормал ёритиш авария ҳолатида ўчирилганда, хонадан одамларни эвакуация қилиш учун зарур бўлган ёритишдир;

Эксплутация коэффициенти (табиий ёруғлик учун) МF, нисбий бирликлар - белгиланган хизмат муддати охирида табиий ёритиш натижасида яратилган маълум бир нуқтадаги ТЁК қийматининг эксплуатация бошидаги худди шу нуқтадаги ТЁК қийматига нисбатига тенг бўлган коэффициент.

Ушбу коэффициент дераза ойналарининг ифлосланиши ва эскириши шунингдек хона сиртларининг акс эттирувчи хусусиятларининг пасайиши туфайли эксплутация жараёнида ТЁК нинг камайишини ҳисобга олади ва қуйидаги формуладан ҳисоблаб топилади: МF=МFз ∙ МFп

Бунда:

МFз – эксплутация жараёнидаги дераза ойналарининг ифлосланиши ва эскириши туфайли ТЁКни камайишини ҳисобга олувчи коэффициент;

МFп – эксплутация жараёнидаги хона юзаларини нур қайтариш хусусиятларини пасайиши туфайли ТЁКни камайишини ҳисобга олувчи коэффициент;

Эксплутация коэффициенти табиий ёритиш учун олдин қўлланилган захира коэффициенти Кз га тескари катталик (МF=1/Кз);

Эксплуатация коэффициенти (сунъий ёритиш учун) МF, нисбий бирликлар - белгиланган фойдаланиш муддати охирида ёритиш қурилмаси томонидан ҳосил қилинган маълум нуқтадаги ёритилганлик ёки равшанликнинг, шу нуқтадаги эксплуатация бошидаги ёритилганлик ёки равшанликка нисбатига тенг бўлган коэффициентдир.

Ушбу коэффициент ёритиш қурилмасидан фойдаланиш давомида ёруғлик оқимининг пасайиши, ёруғлик манбаларининг ишдан чиқиши ва ёритиш асбобларининг оптик элементларининг қайтарувчи ҳамда ўтказувчи хусусиятларининг тикланмайдиган ўзгариши, шунингдек хона юзаларининг, бино ёки иншоотнинг ташқи деворларининг, йўл ёки пиёдалар йўлагининг ҳаракатланиш қисмининг ифлосланиши натижасида ёритилганлик ёки равшанликнинг камайишини ҳисобга олади ва қуйидаги формуладан ҳисоблаб топилади: МF=МFсп∙ МFви ∙ МFоп∙ МFп

Бунда:

MFcп – ёруғлик манбаларининг ёруғлик оқимининг пасайишини ҳисобга олувчи коэффициент;

МFви – ёруғлик манбаларининг ишдан чиқишини ҳисобга олувчи коэффициент;

MFoп – ёритиш асбоблари оптик элементларининг ифлосланиши, ҳамда қайтарувчи ва ўтказувчи хоссаларининг тикланмайдиган ўзгаришини ҳисобга олувчи коэффициент;

MFn – хона ёки иншоотнинг акс эттирувчи юзаларининг ифлосланишини ҳисобга олувчи коэффициент.

Эксплутация коэффициенти захира коэффициенти Кз га тескари пропорционал (MF=1/Кз);

юқоридан табиий ёритиш – хоналарнинг фонарлар орқали табиий ёритилиши, бинонинг баландликлари ҳар хил бўлган жойларида деворлардаги ёруғлик туйниклари;

ярим цилиндрик ёритилганлик – кўча бўйлаб унинг ўқига параллел ҳаракатланаётган кузатувчи учун фазонинг ёруғлик билан тўйинганлиги ва сояни ҳосил қилувчи ёритиш эффектининг тавсифи. Радиуси ва баландлиги нолга интилувчи ярим цилиндрнинг 1,5 m баландликдаги кўчанинг бўйлама чизиғида вертикал жойлашган юзасидаги ёруғлик оқимининг ўртача зичлиги сифатида аниқланади. Ярим цилиндрик ёритилганликни ҳисоблаш муҳандислик усули билан амалга оширилади.

3

Ушбу ШНҚда қуйидаги қисқартмалар қўлланилган:

ТЁК – табиий ёритиш коэффициенти;

ҚВЁҚ – қисқа вақтда (одамлар ушбу хоналардан ўтиб олишига етарли вақт) ёниб-ўчадиган қурилмалар.

3-боб. Умумий қоидалар

4

Ушбу ШНҚдаги ёритишнинг норматив қиймати ёруғлик манбалари учун хона ичидаги ишчи юзада минимал қийматли нуқталарида берилиши лозим. Ташқи ёритишда ҳар қандай ёруғлик манбалари бундан мустасно.

Мазкур ШНҚда йўл қопламалари равшанлигининг норматив қийматлари турли ёритиш манбалари учун келтирилган.

Иш жойларидаги минимал ёритилганликнинг хонадаги норматив ўртача ёритилганликдан фарқи СанҚваН 0146-04га мувофиқ 10 фоиздан ошмаслиги керак.

5

Ёритилганликнинг lx даги норматив қийматлари қуйидаги шкалалар бўйича қабул қилиниши лозим: 20, 30, 40, 50, 75, 100, 125, 200, 300, 400, 500, 600, 750, 1000, 1250, 1500, 2000, 2500, 3000, 3500, 4000, 4500, 5000.

6

Юза равшанлигининг cd/m2 норматив қийматларини қуйидаги шкалалар бўйича қабул қилиниши лозим: 20, 25, 30, 50, 75, 100, 125, 150, 200, 400, 500, 750, 1000, 1500, 2000, 2500.

7

Ишлаб чиқариш корхоналарининг хоналарини ёритишга қўйиладиган талабларни (ТЁК, норматив ёритилганлик, кўзни қамаштирувчи ва ёруғликнинг пульсация коэффициентларининг мақбул комбинацияси) ушбу ШНҚнинг 55 ва 56-бандлари талабларини ҳисобга олган ҳолда, мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги 1-жадвал бўйича қабул қилиш лозим.

Саноат корхоналарининг хоналари ва иншоотларини ёритишнинг норматив кўрсаткичлари ушбу ШНҚнинг 10-иловасида келтирилган.

8

Турар жой, жамоат ва маъмурий-маиший бинолар хоналарини ёритишга бўлган талабларни (ТЁК, норматив ёритилганлик, цилиндрик ёритилганлик, ноқулайлик кўрсаткичи ва ёритилганликнинг пульсация коэффициенти) ушбу ШНҚнинг 1-иловасидаги 2-жадвали бўйича қабул қилиш лозим. Бунда, ушбу ШНҚнинг 74 ва 75-бандлари талаблари ҳисобга олинади.

9

Турар жой, жамоат ва ёрдамчи биноларнинг асосий хоналари учун ёруғликнинг норматив кўрсаткичлар ушбу ШНҚнинг 10-иловасида келтирилган.

10

Табиий, сунъий ва аралаш ёритишни лойиҳалашда экплуатация жараёнидаги ёруғликнинг пасайишини қоплаш (компенсация) учун ушбу ШНҚнинг 1-иловасидаги 3-жадвал бўйича қабул қилинадиган эксплуатация коэффициентини MF киритиш лозим.

11

Сунъий ва аралаш ёритиш “Одамларни ультрабинафша нурланишининг олдини олиш (сунъий манбалардан фойдаланган ҳолда ультрабинафша нурланиш)” услубий талабларига мувофиқ ультрабинафша нурланишига қўйиладиган талабларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаштирилиши лозим.

4-боб. Табиий ёритиш

12

Табиий ёритиш одамлар доимий бўладиган хоналар учун кўзда тутилади.

Бино ва иншоотларнинг қурилиш нормаларига мувофиқ табиий ёритиш талаб этилмайдиган хоналар, шунингдек ертўла қаватларида (ярим ертўла (цоколь) қаватларидаги яшаш хоналари бундан мустасно) жойлаштириш мумкин бўлган хоналарни табиий ёритишсиз лойиҳалашга йўл қўйилади.

13

Табиий ёритиш ён томондан, юқоридан ва аралаш (юқоридан ва ён томондан) турларга бўлинади.

14

Хоналар ён томондан табиий ёритиладиганда ТЁКнинг минимал қиймати хонанинг характерли қирқимининг вертикал текислиги билан деразадан олисда жойлашган девордан 1 m масофада шартли ишчи юзаси кесишмасида жойлашган нуқтада аниқланади.

Хоналар икки ёқлама ён томонидан ёритиладиганда ТЁКнинг минимал қиймати хона ўртасидаги нуқтада аниқланади.

15

Турар жой ва жамоат бинолари ён томондан ёритиладиган ТЁКнинг норматив қиймати қуйидагича аниқланиши лозим:

турар жой биноларининг яшаш хоналарида – деразалардан энг олисда жойлашган девордан 1 m масофада олинган бинонинг характерли қирқимининг вертикал текислик билан пол текислиги кесишадиган жойдаги ҳисоб нуқтасида;

яшаш хоналарида ТЁКнинг норматив қиймати ён томондан ёритилганда бино марказида жойлашган ҳисоб нуқтасида;

турар жой объектларида ҳонанинг характерли қирқимининг вертикал текислиги билан хонанинг марказидаги пол текислигининг кесишмасида жойлашган ва полдан 0.85 m баландликда олинган нуқтасида;

мактабгача таълим муассасаларининг хоналари деразалардан энг олисда жойлашган девордан ичкарига 1 m масофада ва полдан 0.5 m баландликда олинган, бино характерли қирқимининг вертикал текислиги билан пол текислигининг кесишган жойидаги ҳисоб нуқтасида;

умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотларининг ўқув ва ўқув-ишлаб чиқариш биноларида деразалардан энг олисда жойлашган девордан ичкарига 1,2 m масофада ва полдан 0.85 m баландликда олинган, бино характерли қирқимининг вертикал текислиги билан пол текислигининг кесишган жойидаги ҳисоб нуқтасида;

турар жой ва жамоат биноларининг қолган хоналарида – хона марказидаги ишчи юзада жойлашган ҳисоб нуқтасида.

16

Ён томондан ёритиладиган кенглиги 6 m дан ортиқ бўлган йирик саноат биноларида ТЁКнинг минимал қиймати деразалардан олисда бўлган нуқталарда нормалаштирилади:

полдан ёруғлик туйнугининг тепасига қадар 1.5 m баландлик – I-IV разрядли кўриш ишлар учун;

полдан ёруғлик туйнугининг тепасига қадар 2 m баландлик – V-VII разрядли кўриш ишлар учун;

полдан ёруғлик туйнугининг тепасига қадар 3 m баландлик – VIII разрядли кўриш ишлар учун.

17

Юқоридан ёки аралаш табиий ёритишда ТЁКнинг ўртача қиймати хонанинг характерли қирқимининг вертикал текислиги ва шартли ишчи юзаси (ёки пол) кесишган жойда жойлашган нуқтада нормаланиши лозим. Биринчи ва охирги нуқталар деворлар сиртидан (пардадевор) ёки устунлар ўқидан 1 m масофада қабул қилинади.

18

Хоналарни ён томондан ёритиш жойларига (деразалар билан ташқи деворларга туташган жойлар) ва юқоридан ёритишга эга бўлган жойлар бўлишга йўл қўйилади. Ҳар бир белгиланган жойларда табиий ёритишни нормалаш ва ҳисоблаш мустақил равишда амалга оширилиши лозим.

I-III разрядли кўриш ишлари билан боғлиқ бўлган саноат биноларида аралаш ёритишни ташкил қилиш лозим.

19

Катта оралиқли йиғиш цехларида юқоридан табиий ёритишни қўллашга йўл қўйилади. Бунда, ишлар хона ҳажмининг катта қисмида полдан турли сатҳда ва ишчи юзаларининг бўшлиғида турлича жойлаштирилган сиртларда амалга оширилиши лозим.

ТЁКнинг норматив қийматлари I-III разрядлар учун мос равишда 10 фоиз, 7 фоиз, 5 фоизда қабул қилиниши лозим.

20

Турли ҳудудларда жойлашган бинолар учун ТЁКнинг нормаланган қиймати е қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим: е = ен m,

Бунда:

ен – ТЁКнинг қиймати мазкур ШНҚнинг 1-иловаси 1 ва 2-жадваллардан олинади;

m – ёруғлик иқлимининг коэффициенти ушбу ШНҚдаги 1-жадвали бўйича олинади.

Юқоридаги формула бўйича олинган қийматларни ўнлик қисмгача яхлитлаш лозим.

21

Турар жой бинолари ва мактабгача таълим муассасаларининг асосий хоналарида ТЁКнинг норматив қийматлари пол сатҳи даражасида таъминланиши керак.

22

Хоналарнинг табиий ёритилиши мебель, жиҳозлар ва бошқа соя берадиган предметларни ҳисобга олмаган ҳолда, шунингдек ёритиш туйнукларида ёруғлик ўтказувчи тўлдирувчиларнинг 100 фоиз ишлатилиши билан ҳисобланиши лозим. ТЁКнинг ҳисобий қиймати вергулдан сўнг иккита белгигача яхлитланиши керак.

Ҳисоб бўйича дераза туйнугининг ўлчамларини 10 фоиз га ўзгартиришга йўл қўйилади.

1-жадвал Уфқ томонлари бўйича ёритиш ўринларининг йўналишига кўра ёруғлик иқлимининг коэффициенти
Ёритиш ўринлариУфқ томонлари бўйича ёритиш ўринларининг ориентациясиЁруғлик иқлимининг коэффициенти, m
Бинонинг ташқи деворларидагиШ, ШШқ, ШҒ0,7
Ғ, Шқ, Ж Шқ, ЖҒ, Ж0,65
Томлардаги тўғри бурчакли ва трапециясимон фонарларШ-Ж0,65
ШШқ-ЖҒ, ЖШқ-ШҒ0,60
Шқ-Ғ0,55
“Аррасимон” (шед) туридаги фонарлар “Зенит” туридаги фонарларШ0,65
-0,6
Изоҳ: Ш – Шимол, ШШҚ – Шимолий Шарқ, ШҒ – Шимолий Ғарб, Шқ – Шарқ, Ғ – Ғарб, Ш-Ж – Шимол Жануб, Шқ-Ғ – Шарқ-Ғарб, Ж – Жануб, ЖШқ – Жанубий-Шарқ, ЖҒ – Жанубий-Ғарб.
23

Ишлаб чиқариш ва жамоат биноларида табиий ва юқоридан ёки аралаш услубда ёритиш мутаносиблиги 1:3 нисбатдан ошмаслиги шарт.

Бино характерли қирқимининг вертикал текислиги билан шартли ишчи юзанинг кесишиш чизиғидаги ҳар қандай нуқтадаги юқоридан ва аралаш табиий ёритиш билан ТЁКнинг ҳисобланган қиймати турли разрядларга мос кўриш ишлари учун ён томондан ёритишдаги ТЁКнинг нормалаштирилган қийматидан кам бўлмаслиги керак.

24

Табиий ёритишнинг бир маромдалиги (бир хиллиги) қуйидаги ҳолларда нормалаштирилмайди:

ён томондан ёритилган ишлаб чиқариш хоналарида;

юқоридан ёки юқори ва ён томондан ёритилган VII ва VIII разрядли кўриш ишлари бажариладиган ишлаб чиқариш хоналарида;

Г ва Д разрядли кўриш ишлари бажариладиган ёрдамчи ва жамоат бинолари хоналарида.

25

Умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотларидаги ўқув хоналарини ёритиш туридан қатъи назар, ўқувчиларнинг ўқув жойлари табиий ёруғлик нури уларга чап томондан тушадиган қилиб жойлаштирилиши керак.

26

Бинолар зич бўлган шароитда табиий ёритилганликни ҳисоблашда қарама-қарши турган бинолар фасадлари учун (фасаднинг ойнабанд бўлмаган қисмларидан ташқари) қурилиш ва юзани пардозлаш материалларининг нур қайтариш коэффициенти ρ ни қуйидагича қабул қилиш лозим:

қурилаётган бинолар учун – фасад юзасига ишлов бериш материалларининг сертификатида келтирилган маълумотлар бўйича;

мавжуд иморатлар учун – ушбу ШНҚдаги 23-жадвал бўйича.

27

Ойнавандланган оралиқлар сиртидан ўртача нур қайтишини ҳисобга олувчи коэффициент ρок, 0,2 га тенг деб қабул қилинади. Ойнавандланган оралиқларни инобатга олган холда, фасаддан ўртача нур қайтишини ҳисобга олувчи коэффициент қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:

формула

Бунда:

ρмi, − фасаднинг пардозлаш материалини қайтариш коэффициенти;

ρок − дераза фасаднинг ва дераза панжараларини ҳисобга олган ҳолда ўртача қайтариш коэффициенти;

SМi − дераза юзаларини ҳисобга олинмасдан топилган фасаднинг юзаси ва Sок мос равишда дераза юзалари.

28

Тўғридан-тўғри қуёш нурлари таъсиридан кўзни ҳимоя қилиш воситаларини танлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:

ёруғлик туйнукларини уфқ тарафлари бўйлаб йўналтириш;

хонадаги доимий кўриш чизиғига эга бўлган одамга нисбатан қуёш нурларининг йўналиши;

биноларнинг вазифасига қараб, кун ва йилдаги иш вақти;

қуёш хариталари тузиладиган қуёш вақти билан Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қабул қилинган декрет вақти ўртасидаги фарқ.

5-боб. Аралаш ёритиш

29

Ишлаб чиқариш биноларининг хоналарини аралаш ёритиш қуйидаги ҳолларда амалга оширилади:

I-III разрядли ишлар бажариладиган ишлаб чиқариш биноларида;

ишлаб чиқариш ва бошқа хоналар учун ишлаб чиқаришни ташкил этиш технологияси ёки қурилиш жойидаги иқлим шароитлари бўйича ТЁКнинг нормаланган қийматини таъминлаш имконини бермайдиган ҳажмли-режалаштириш ечимлари талаб қилинадиган ҳолларда (катта кенгликдаги кўп қаватли бинолар, катта кенгликдаги оралиқлари бўлган бир қаватли кўп оралиқли бинолар), шунингдек табиийга нисбатан аралаш ёритилганликнинг техник-иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқлиги тегишли ҳисоб-китоблар билан тасдиқланган ҳолларда;

айрим саноат тармоқларининг бино ва иншоотларини лойиҳалаш бўйича норматив ҳужжатларга мувофиқ.

30

Турар жой, жамоат ва маъмурий-маиший бинолар хоналарини аралаш ёритиш, турар жой бинолари хоналари ва ошхоналари, мактаблар ва ўқув муассасаларининг ўқув ва ўқув-ишлаб чиқариш ҳамда болаларнинг хоналар, санаториялар ва дам олиш уйларининг ётоқхоналаридан ташқари оқилона ҳажмий-режалаштириш ечимларни танлаш шартлари бўйича талаб этиладиган ҳолларда кўзда тутишга рухсат этилади.

31

Одамларнинг доимий бўладиган ишлаб чиқариш хоналарини умумий (қабул қилинган ёритиш тизимларига боғлиқ бўлмаган ҳолда) сунъий ёритиш ёруғликнинг разрядли манбалари билан таъминланиши керак. Ёруғлик манбаларини танлаш мазкур ШНҚнинг 5-бобининг талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.

32

Технологик шартларга, атроф-муҳитга ёки ички дизайн талабларига мувофиқ, бошқа ёруғлик манбаларидан фойдаланиш мумкин бўлмаган ҳолларда, чўғланма лампалардан фойдаланишга йўл қўйилади.

33

Ишлаб чиқариш хоналари учун ТЁКнинг норматив қийматларини ушбу ШНҚнинг 1-иловаси бўйича аралаш ёритиш каби қабул қилиш керак.

Ишлаб чиқариш хоналари учун ТЁКнинг норматив қийматларини ушбу ШНҚнинг 2-жадвалига асосан қуйидагиларни қабул қилишга рухсат этилади:

ён томондан ёритиладиган хоналарда ичкарилиги, технологик талаблар ёки рационал ҳажмий-режавий ечимларни танлаш бўйича, аралаш ёритишнинг ушбу ШНҚнинг 1-иловасида кўрсатилган ТЁКнинг норматив қийматларини таъминлаш имконини бермайдиган хоналарда;

I-III разрядли хоналарда.

2-жадвал Аралаш ёритишда ишлаб чиқариш хоналари учун ТЁКнинг энг кичик норматив қиймати
Кўриш ишлари разрядиАралаш ёритишда ТЁКнинг ен, фоиз энг кичик норматив қиймати
Юқоридан ёки аралаш ёритишдаЁн томондан ёритишда
I31,2
II2,51
III20,7
IV1,50,5
V ва VII10,3
VI0,70,2
34

Ишлаб чиқариш хоналари учун мазкур ШНҚнинг 33-бандига мувофиқ ТЁКнинг норматив қийматларини белгилашда қуйидагилар бўлиши керак:

ушбу ШНҚнинг 55-бандига асосан ёритилганликни ошириш таъминланмаган бўлса, умумий сунъий ёритиш тизимидан ёритилганликни ёритиш шкаласи бўйича (Iб, Iв, IIб тоифалардан ташқари) бир поғона ошириш лозим. Ёритилганлик умумий ёритиш тизимидан разрядли лампаларда 200 lx ва чўғланма лампаларида 100 lx дан кам бўлмаслиги керак. Разрядли лампаларда 750 lx дан ва чўғланма лампаларида 300 lx дан ортиқ бўлган ёритилганликни ҳосил қилишда фақат асослар мавжуд бўлганда йўл қўйилади;

аралаш тизимдаги умумий ёритиш мосламаларининг ёритилиши Iа, Iв, IIа разрядлардан ташқари, ёритиш шкаласи бўйича бир поғонага оширилиши керак;

кўриш ишининг I-III разрядлари учун пульсация коэффициенти Кр 10 фоиздан ошмаслиги керак.

Хоналарни суньий ёритишда мазкур ШНҚнинг 5-бобига мувофиқ лойиҳалаш лозим.

35

Турар жой ва жамоат биноларини аралаш ёритишда ТЁКнинг ҳисобий қийматлари 80 фоиз ва ундан кам бўлганда ён томондан табиий ёритишда сунъий ёритиш нормаларини ёритилганлик шкаласи бўйича бир поғона оширилиши лозим.

36

Ёритиш тизимида сунъий ёритиш нормаларини ёритиш шкаласи бўйича бир поғонага оширишда умумий овқатланиш жойлари, овқат тарқатиш хоналари, заллари ва дўконларнинг савдо залларидаги қийматларнинг 60 фоиздан 30 фоизгача чегарасида ТЁКнинг ҳисобий қийматларини қабул қилишга йўл қўйилади.

37

Аралаш ёритиш билан умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотларининг биноларида норматив ёритишни ёруғлик шкаласига мувофиқ ошириш лозим.

6-боб. Сунъий ёритиш

38

Сунъий ёритиш ишчи, авария ҳолатидаги, хавфсизлик ва навбатчи ёритиш турларига бўлинади.

39

Бино ичи ва ташқарисидаги ёритишнинг норматив хусусиятлари ишчи ёритиш чироқлари ва уларнинг авария ёритиш чироқлари билан биргаликда таъминланиши лозим.

40

Норматив ёритилганлик ва уни таъминловчи солиштирма қуввати биноларнинг ишчи чизмаларида кўрсатилади.

41

Сунъий ёритиш икки тизимдан иборат бўлиши лозим - умумий ёритиш (бир хил ва маҳаллийлаштирилган) ва комбинацияланган ёритиш.

42

Ишчи ёритишни биноларнинг барча хоналари учун, шунингдек, ишчиларнинг ишлаши, ўтиши ва транспорт ҳаракати учун мўлжаланган очиқ жой майдонлари учун таъминланиши керак.

Турли хил табиий ёруғлик шароитлари ва турли иш тартибларига эга бўлган ҳудудлари бўлган бинолар учун бундай ҳудудларнинг ёритилишини алоҳида назорат қилиниши таъминланиши керак.

43

Биноларни умумий ва маҳаллий ёритиш учун ранг ҳарорати 2400 дан 6800 К гача бўлган ёруғлик манбаларидан фойдаланиш керак ҳамда 320-400 nm тўлқин узунлиги оралиғидаги ультрабинафша нурланишнинг фаоллиги 0.03W/m2 дан ошмаслиги лозим.

Бунда, нурланиш спектрида 320 nm дан кам тўлқин узунлигининг мавжуд бўлишига йўл қўйилмайди.

Сунъий ёритиш учун рангларни фарқлаш талабларини ҳисобга олган ҳолда энг юқори ёруғлик самарадорлиги ва хизмат қилиш муддати бўлган ёруғлик манбаларига тенг қувват билан устунлик бериб, энергия тежайдиган ёруғлик манбаларидан фойдаланиш керак.

44

Ёритиш учун 100 W ва ундан ортиқ қувватга эга умумий чўғланма лампалардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.

Ишчи ёки авария ёриткичларининг бир қисмидан навбатчи ёритиш учун фойдаланишга йўл қўйилади.

Бино ичидаги ва ташқи ёритишнинг норматив хусусиятлари ишчи ёритгичлар, ҳамда уларнинг хавфсизлик ва эвакуация йўлларини ёритиш чироқлари билан биргаликдаги таъминланиши лозим.

45

Ўртача ёритилганликни ҳисоблаш ва ўлчаш учун мўлжалланган тўр, кўриш вазифаси ҳудудлари ва унинг бевосита атрофидаги ҳудудлар учун келтирилиши лозим.

Бу тўр ёритилганлик даражаси аниқланадиган нуқталар сонини белгилаш ва кейинчалик уларнинг ўртача қийматини ҳисоблаш мақсадида ишлатилиши лозим.

Тўр – бу томонлар нисбати 0,5 дан 2,0 m гача бўлган майдон (квадрат ёки тўртбурчак).

Майдон ичидаги ва ҳисоблаш нуқталари орасидаги максимал масофа қуйидаги формула орқали аниқланади: Р=0,2х5lgd ,

Бунда, d – узунлик ва кенглик нисбати 2 дан кам ва p ≤ 10 m бўлса, сетканинг энг катта томонининг ўлчами, m.

Турли ўлчамдаги тўрлар учун нуқталар сонининг стандарт аниқлаш мисоли ушбу ШНҚнинг 3-жадвалида келтирилган.

3-жадвал Визуал вазифа ҳудудида ва яқин атрофдаги ўртача ёритишни ҳисоблашда нуқталар сонини аниқлаш учун стандарт тўр ўлчамлари (ёруғликни ҳисоблаш тўри)
Тўрнинг энг катта томонининг ўлчами, mНуқталар орасидаги максимал масофа, mМинимал нуқталар сони
0,40,153
0,60,23
1,00,25
2,00,36
5,00,68
10,01,010
25,02,012
50,03,017
100,05,020
46

Ёруғлик манбасининг ранг бериш хусусиятларини объектив аниқлашни таъминлаш учун рангни кўрсатишнинг умумий индекси – Ra кўрсатилиши керак.

Белгиланган талабларни қондириш учун ёруғлик манбаларини танлаш бўйича тавсиялар ушбу ШНҚнинг 9-иловасида келтирилган.

47

Ёруғлик манбаининг ранг бериш хусусиятлари ҳақида объектив маълумотга эга бўлиш учун ранг беришнинг умумий индекси киритилиши лозим.

Агар ёруғлик манбаи эталон манба билан бир хил самара берса, бу индекс 100 га тенг бўлади. Чироқнинг ранг бериш хусусиятлари тегишли эталон манбанинг хусусиятларидан узоқлашганда индекс қиймати камаяди.

Хоналарни ёритиш учун ишлатиладиган лампаларнинг ранг бериш индексларининг ранг узатиш гуруҳлари мазкур ШНҚнинг 5-жадвалига мувофиқ амалга оширилиши керак.

4-жадвал Хоналарни умумий сунъий ёритиш учун ёруғлик манбаларининг минимал рухсат этилган ёруғлик ажралиши
Ёруғлик манбаининг туриМинимал рухсат этилган ранг кўрсатиш индекслари Ra бўлган тақдирда ёруғлик самарадорлиги, Im/W дан кам бўлмаслиги керак
Ra3 80Ra3 60Ra3 45Ra3 25
Симобли ёй лампалари--55-
Компакт люминесцент лампалар75---
Люминесцент лампалар7580--
Металлогалоген лампалари8590--
Юқори босимли натрий лампалар-82-100
LED лампалар8590--
LED модуллар95100

BIMFAB eslatmasi: ustun sarlavhalaridagi «Ra³ 80», «Ra³ 60»… manbada (PDF’da ham, lex.uz’da ham) shunday yozilgan; mazmunan «Ra ≥ 80» (rang ko‘rsatish indeksi kamida 80) bo‘lishi ehtimol — Symbol shriftidagi «≥» belgisi «³» bo‘lib qolgan bo‘lishi mumkin. Matn o‘zgartirilmadi.

5-жадвал Рангни узатиш гуруҳлари ва даражалари
Рангни узатиш гуруҳиРангни узатиш даражаси (интервал)Рангни идрок этишҚўллаш намунаси
АфзалМақбул
1АRa>90Иссиқ Ўртача СовуқРанг танлаш, тадқиқотлар-
1В80<Ra<90Иссиқ Ўртачатадқиқотлар бюроси-
Ўртача СовуқБосмахоналар, тўқимачилик саноати, бадиий ҳунармандчилик, ишлаб чиқариш ишлари-
260<Ra<80Иссиқ Ўртача СовуқИшлаб чиқариш ишлариБюро
340<Ra<60Оғир саноатдаги ишларИшлаб чиқариш ишлари
420<Ra<40--Оғир саноатдаги ишлар
48

Жамоат, турар жой ва ёрдамчи бинолар учун ранг хусусиятларига кўра ёруғлик манбаларини танлаш ушбу ШНҚнинг 9-иловаси асосида амалга оширилиши керак.

Ранг бериш индекси 80 дан паст бўлган ёруғлик манбаларидан (мазкур ШНҚнинг 4 ва 5-жадваллари асосида) одамлар узоқ вақт ишлайдиган ёки қоладиган хоналарда фойдаланиш керак.

49

Энергияни тежаш мақсадида бутун хонани умумий ёритиш ўрнига иш жойидаги 1-визуал вазифа бажариш майдонини ёритиш лозим.

Бевосита муҳитнинг 2-зонасидаги ёруғлик визуал вазифанинг ёритилишидан паст, аммо ушбу ШНҚнинг 6-жадвалида кўрсатилганидан кам бўлмаслиги керак.

3-зонада ишлатилаётган ёритиш ҳисобланади ва бевосита атроф-муҳит зонаси ёритилишининг 1/3 қисмидан кам бўлмаслиги керак.

6-жадвал Яқин атрофдаги ҳудудларнинг ёритилиши ҳамда визуал вазифа ўртасидаги қийматлар ва муносабатлар
Визуал вазифа соҳасидаги ёритиш, lxБевосита таъсир зонасида ёритиш, lx
камида 750500
500300
300200
200Визуал вазифа соҳасидаги ёритишга тенг
150
100
50 дан юқори бўлмаган
Тенг тақсимланиш даражаси 0,7 дан кам эмасТенг тақсимланиш даражаси камида 0,5
1-расм. Визуал вазифа зонасига нисбатан бевосита таъсир зонаси ва периферия зоналарининг жойлашуви

1-расм. Визуал вазифа зонасига нисбатан бевосита таъсир зонаси ва периферия зоналарининг жойлашуви

1 – визуал вазифа бажариш ҳудуди, 2 – бевосита таъсир зонаси (кенглиги камида 0,5 m бўлган чизиқ), 3 – периферия зонаси (бинолар ичида кенглиги камида 3 m бўлган чизиқ)

Rasm vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan olingan.

50

Агар ёриткич чироғидаги акс эттирувчи ва тарқатувчи элементларнинг конструктив-техник тузилмаси ва материали (ёки қопламаси)нинг тури маълум бўлса, ёриткичнинг эксплуатацион гуруҳи ушбу ШНҚнинг 6-иловасига мувофиқ белгиланиши керак.

51

Ёрқин ёруғлик манбалари порлашни келтириб чиқариши ва объектларнинг кўринишини камайтириши мумкин. Бунга эса йўл қўймаслик керак, масалан, томдаги ёруғлик манбалари ва фонарларни тегишли экранлар ёрдамида ҳимоя қилиш ёки деразалар орқали келаётган ёрқин кундузги ёруғликдан ҳимоялаш керак.

52

Ёруғлик манбаи бевосита кўринадиган ёритгичлар учун ёруғлик манбаининг кўрсатилган равшанлиги кўриш майдонида мазкур ШНҚ нинг 7-жадвалда келтирилган экранлашнинг минимал бурчаклари (мазкур ШНҚ нинг 2-расмига мувофиқ) қўлланилиши керак.

53

Ёруғлик манбаининг тўғридан-тўғри кўриниши оптика билан тўсиб қўйилган ёриткичлар учун ёриткичнинг максимал ўртача ёрқинлиги қиймати ушбу ШНҚнинг 8-жадвалида келтирилган гамма бурчак қийматларига мос келиши керак (2-расм).

Мазкур ШНҚ нинг 7 ва 8-жадвалларида келтирилган қийматлар юқорига қараган ёриткичларда ёки оддий кўз даражасидан пастроқда ўрнатилган пастга қараган элементи бўлган ёриткичларга тааллуқли бўлмаслиги лозим.

бу ерда:

α – минимал ҳимоя экранлаш бурчаги;

γ – гамма бурчак.

7-жадвал Берилган ёруғлик манбаининг равшанлиги учун минимал экранлаш бурчаклари
Ёруғлик манбаининг равшанлиги kcd m-2Ҳимоя экранининг минимал бурчаги α
20 дан <50 гача15°
50 дан < 500 гача20°
≥ 50030°
8-жадвал Берилган эгилиш (қиялик) бурчакларида ёриткичнинг максимал ўртача равшанлиги
Гамма бурчак γЁриткичнинг максимал ўртача равшанлиги kcd m-2
75° ≤ γ < 90°≤ 20
70° ≤ γ < 75°≤ 50
60° ≤ γ < 70°≤ 500
2-расм. Ҳимоя экранининг α ва γ бурчаги

2-расм. Ҳимоя экранининг α ва γ бурчаги

Rasm vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan olingan.

1-§. Ишлаб чиқариш ва омборхона биноларининг хоналарини ёритиш

54

Ишлаб чиқариш бинолари учун ранг хусусиятларига кўра ёруғлик манбаларини танлаш ушбу ШНҚнинг 7-иловаси асосида амалга оширилиши керак.

Ишлаб чиқариш биноларини умумий ёритиш учун светодиодли ва энергия тежайдиган ёруғлик манбаларидан фойдаланиш керак.

55

Ушбу ШНҚнинг 1-иловасида келтирилган ёритиш нормаларини қуйидаги ҳолларда ёритиш шкаласида бир поғонага ошириш керак:

I-VI разрядли ишларда, агар кўриш ишлари иш кунининг ярмидан ортиқ қисмида бажариладиган бўлса;

шикастланишнинг юқори даражада хавфлилигида, агар ёритилганлик умумий ёритиш тизимидан 150 lx ва ундан кам бўлган ҳолларда (гардишли арралар, гильотина қайчиси билан ишлаганда ва шу каби);

махсус юқори санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари бўлганда (масалан, озиқ-овқат корхоналари ва кимё-фармацевтика саноатида) агар ёритилганлик умумий ёритиш тизимидан – 500 lx ва ундан кам бўлганда;

ўсмирлар ишида ёки ишлаб чиқариш таълимида, агар ёритилганлик умумий ёритиш тизимидан – 300 lx ва ундан кам бўлганда;

хонада табиий ёритиш бўлмаганда ва ишчилар доимо бўладиган ҳолларда, агар ёритилганлик умумий ёритиш тизимидан – 750 lx ва ундан кам бўлса;

500 айл/min га тенг ёки ортиқ тезлик билан айланувчи деталларни ёки 1,5 m/min га тенг ёки ундан ортиқ тезлик билан ҳаракатланувчи объектларни кузатиш вақтида;

0,1 m ва ундан ортиқ ўлчами устида ажратиш объектларини доимий қидиришда;

хоналарда, ишловчиларнинг ярмидан кўп қисмининг ёши 40 дан катта бўлганда.

Бир вақтда ёритилганлик нормаларининг бир нечта белгилари бўлганда, кўпи билан бир поғонага ошириш лозим.

56

IV-VI разрядли ишлар олиб бориладиган хоналарда, одамларнинг қисқа муддатли бўлиши ёки доимий техник хизмат кўрсатишни талаб қилмайдиган асбоб-ускуналар мавжуд бўлганда, ёритилганлик нормаларини бир поғонага пасайтириш лозим.

57

I-III, IVa, IVб, IVв, Vа разрядли ишлар бажариладиган хоналарда аралаш ёритиш тизимларини қўллаш лозим. Умумий ёритиш тизимини техникавий имконият бўлмаганда ёки маҳаллий ёритишни ўрнатиш мақсадга мувофиқ бўлмаганда, давлат санитария назорати органлари билан келишиб, ёритишнинг соҳа нормаларида аниқланган ҳолда кўзда тутишга рухсат етилади.

Бир хонада ишчи ва ёрдамчи жойлар бўлса, уларни VIIIа разрядга киритиб ишчи жойларнинг маҳаллийлаштирилган умумий ёритилиши (ҳар қандай ёритиш тизими билан) ва ёрдамчи жойларнинг камроқ интенсив ёритилиши таъминланиши керак.

58

Аралаш ёритиш тизимида умумий ёритиш тизими ёриткичлари орқали ишчи юзада ҳосил бўладиган ёритилганлик, маҳаллий ёритиш учун қўлланиладиган ёруғлик манбаларида аралаш ёритиш учун камида 10 фоиз норматив ёритишни ташкил этиши керак. Бунда ёритилганлик 200 lx дан кам бўлмаслиги лозим.

Аралаш ёритиш тизимида умумий ёритишдан 1200 lx дан ортиқ ёритилганлик бўлиши фақат асосланган ҳолда йўл қўйилади.

Табиий ёруғлик бўлмаган хоналарни аралаш ёритишда умумий ёритиш ёритгичлари яратадиган ишчи юзанинг ёритилганлигини бир поғонага ошириш лозим.

59

Максимал ёритилганликнинг минималга нисбати I-III разрядли ишлар учун люминесцентли лампаларда 1,3 дан, бошқа ёруғлик манбаларида 1,5 дан, IV-VII разрядли ишлар учун мос равишда 1,5 ва 2,0 дан ошмаслиги керак.

Ёритилганликнинг нотекислиги технология шартларига кўра, умумий ёритиш мосламаларини фақат майдончалар, устунлар ёки хонанинг деворларига ўрнатиш мумкин бўлган ҳолларда 3,0 га оширилиши лозим.

60

Ишлаб чиқариш хоналарида иш бажарилмайдиган участкалар ва ўтиш жойларининг ёритилиши умумий ёритиш ёритгичлари яратадиган норматив ёритилганликнинг камида 25 фоиз, бунда разрядли лампаларда камида 100 lx бўлиши керак.

61

Тўла автоматлаштирилган технологик жараёнга эга бўлган цехларда жиҳозларнинг ишлашини кузатиш учун, шунингдек, таъмирлаш ва созлаш ишларида зарур бўлган (мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ) ёритилганликни таъминлаш учун қўшимча равишда алмаштириладиган умумий ва маҳаллий ёритиш чироқлари билан таъминланиши керак.

62

Умумий ёритиш чироқларидан кўз қамаштириш кўрсаткичи (ёритиш тизимидан қатъи назар) ушбу ШНҚнинг1-иловасида кўрсатилган қийматлардан ошмаслиги керак.

Полдан ёритгичлар осилган баландликнинг икки бараваридан ошмайдиган узунликдаги хоналар учун, шунингдек, одамлар вақтинча бўладиган хоналар ва жиҳозлардан ўтиш ёки уларга хизмат кўрсатиш учун мўлжалланган майдончалар учун. кўз қамаштириш кўрсаткичи чекланмайди:

63

Ишчи ўринлари муайян жойларини ёритиш учун нурларни тарқатмайдиган қайтаргичли чироқлардан фойдаланиш керак.

Ёриткичларни шундай жойлаштириш керакки, уларнинг ёруғлик элементлари ёритиладиган иш ўринларида ва бошқа иш жойларида ишчиларнинг кўриш майдонига тушмаслиги лозим.

Иш жойларини маҳаллий ёритилиши ёритиш созлагичлари билан жиҳозланган бўлиши керак.

64

Кўриш ишларини маҳаллий ёритилишини фарқланишнинг уч ўлчовли объектлари билан қуйидагича бажариш лозим:

ёриткичдан – фоннинг диффузали қайтишида шуълаланувчи юзасининг энг катта чизиқли ўлчамининг ишчи юзаси устидан унинг жойлашиш баландлигига нисбати оптик ўқнинг ишчи юзанинг марказига томон вертикалга нисбатан камида 30° бурчак остида йўналганда кўпи билан 0,4 ни ташкил этади;

ёриткичдан – фоннинг йўналишли-сочилган ва аралаш қайтишида шуълаланувчи юзанинг энг кичик чизиқли ўлчамининг ишчи юзаси устидан унинг жойлашиш баландлилигига нисбати камида 0,5 унинг равшанлиги эса – 2500 дан 4000 cd/m2 ни ташкил этади.

Ишчи юзанинг равшанлиги ушбу ШНҚнинг 9-жадвалида кўрсатилган қийматлардан ошмаслиги керак.

9-жадвал Нур қайтариш шартлари бўйича ишчи юзаларнинг энг катта рухсат этилган равшанлиги
Ишчи юзасининг майдони, m2Энг кўп йўл қўйиладиган равшанлик, cd/m2
Камида 1·10-42000
1·10-4 дан 1·10-3 гача1500
1·10-3 дан ортиқ 1·10-2 гача1000
1·10-2 дан ортиқ 1·10-1 гача750
1·10-1 дан ортиқ500
65

Ишчи юзадаги ёруғлик пульсация коэффициенти ушбу ШНҚнинг 1-иловада кўрсатилган қийматлардан ошмаслиги керак.

Пульсация коэффициенти:

300 Hz ва ундан ортиқ қувват частотасида;

стробоскопик эффект пайдо бўлиши учун шароит бўлмаганда инсонлар вақти-вақти билан турадиган хоналар учун чегараланмайди.

Стробоскопик эффект пайдо бўлиш имконияти бўлган хоналарда, пульсация коэффициенти махсус таъминлаш қурилмали ёритиш манбаларини (доимий токда ишлайдиган светодиодлар, электронли ишга солиш-бошқариш аппаратли люминесцент лампалар) қўллаш ҳамда қўшни ёритиш манбаларини таъминловчи кучланишнинг уч фазасига улаш ҳисобига 10 фоиздан кам бўлмаслиги керак.

2-§. Биноларнинг ташқи майдонларини ёритиш

66

Бинолар ташқарисидаги жавонларда ва соябон остида жойлашган иш жойининг ишчи юзаларини ёритилганлиги ушбу ШНҚнинг 10-жадвалига мувофиқ олиниши керак.

10-жадвал Бинолардан ташқаридаги иш бажариш жойларининг ёритилиши
Кўриш ишлари разрядлариОбъектининг минимал ўлчамининг шу объектдан ишловчининг кўзигача бўлган масофага нисбатиГоризонтал сиртдаги минимал ёритилганлик, lx
IXКамида 0,5·10-250
X0,5·10-2 дан 1·10-2 гача30
XI1·10-2 дан ортиқ 2·10-2 гача20
XII-“- 2·10-2 –“– 5·10-210
XIII-“-“ 5·10-2 –“– 10·10-25
XIV-“- 10·10-22
Изоҳ: XI-XIV разрядли ишлар учун шикастланиш хавфи мавжуд бўлса, ёритилганликни юқори чегарадош разряд бўйича қабул қилиш лозим.
67

Биноларнинг майдонларини ўртача ёритилганлиги ер сатҳида ёки йўл қопламаларида минимал қиймат нуқталарида ушбу ШНҚнинг 11-жадвалига мувофиқ олиниши керак.

11-жадвал Биноларнинг ташқи майдонларининг ёритилганлиги
Ёритиладиган объектларИкки йўналишдаги ҳаракатнинг энг катта интенсивлиги, бирл/hГоризонтал текисликдаги ўртача ёритилганлик, lx
Автомобилар ҳаракатланадиган йўллар50 дан ортиқ 150 гача20
10 дан 50 гача10
10 дан кам5
Ёнғиндан ҳимоя йўллари ва хўжалик эҳтиёжлари учун мўлжалланган йўллар-5
Пиёдалар ва велосипедлар ҳаракатланадиган йўлаклар100 дан ортиқ20
10 дан 50 гача10
10 дан кам5
Кўприкларнинг зинапоялари ва майдончалари-10
Шаҳар ҳудудига тегишли бўлмаган бино олди ҳудудлари (биноларга кириш ва ўтиш йўллари, транспорт тўхташ жойлари)-10
Ўтиш жойлари-10
Темир йўллари:-
- йўналишни ўзгартириш жойлари-10
- алоҳида йўналишни ўзгартириш жойлари-5
- темир йўл полотноси-5
Изоҳ: Шаҳар кўчаларининг давоми бўлган ва транспорт ҳаракатининг интенсивлиги ва йўлнинг қатнов қисмини шунга ўхшаш қоплашга эга автомобил йўллари учун ушбу ШНҚнинг 15-жадвалида келтирилган йўлнинг қатнов қисми қопламаларининг ўртача равшанлиги меъёрларига амал қилиш зарур.
68

Ташқи ёритиш бинолар ичидаги ёритишни бошқаришдан мустақил равишда бошқарилиши керак.

69

Иш жойларида ва саноат корхоналари ҳудудларида ташқи ёритиш қурилмаларини кўзни қамаштириш таъсирини чеклаш учун ёриткичларни ер сатҳидан қуйидаги баландликда ўрнатиш керак:

ҳимоя бурчаги камида 15° бўлган ёриткичлар учун қуйидаги ушбу ШНҚнинг 12-жадвалида кўрсатилгандан кам бўлмаган ҳолда;

ҳимоя бурчаги 15° ва ундан ортиқ бўлган ёриткичлар учун – исталган ёруғлик манбалари учун 3,5 m дан кам бўлмаган холда.

Одамлар ўтиши ёки технологик (муҳандислик) жиҳозларга хизмат кўрсатиш учун мўлжалланган майдонларда, шунингдек, бинога киришда ҳимоя бурчаги 15° ва ундан ортиқ бўлган ёриткичларни (қайтаргичсиз қоришмали шишадан иборат тарқатгичларга) осиш баландлигини чекламасликка йўл қўйилади.

12-жадвал Кўзни қамаштириш ҳолатини чегаралаш шартлари бўйича ёриткичларни ўрнатишнинг энг кичик баландлиги
Ёриткичларнинг ёруғлик тақсимлашиБир таянчда ўрнатилган ёриткичлардаги лампаларнинг энг кўп ёруғлик оқими, lmЁриткичларни ўрнатишнинг энг кичик баландлиги, m
Ярим кенг6000 дан кам7
6000 дан 10000 гача7,5
10000 дан 20000 гача8
20000 дан 30000 гача9
30000 дан 40000 гача10
40000 дан ортиқ11,5
Кенг6000 дан кам7,5
6000 дан 10000 кам8,5
10000 дан 20000 гача9,5
20000 дан 30000 гача10,5
30000 дан 40000 гача11,5
40000 дан ортиқ13
70

Тарқалган нур ёриткичларини ўрнатиш баландлиги ёруғлик манбаининг 6000 lm гача бўлган ёруғлик оқимида камида 3 m ва 6000 lm дан ортиқ бўлган ёруғлик оқимида камида 4 m бўлиши керак.

71

Бир ускунанинг (прожектор ёки прожектор туридаги қия жойлашган ёритиш асбоби) ёруғликни ўқ бўйича кучининг I max, cd, норматив ёритилганликка боғлиқ ҳолда, ушбу ускуналарни ўрнатиш баландлиги квадратига Н, m2, нисбати қуйидаги 13-жадвалда кўрсатилган қийматлардан ошмаслиги керак.

13-жадвал Ёруғлик ўқ кучининг ўрнатиш баландлиги квадратига нисбати
Норматив ёритилганлик I max/H20,5123510203050
100150250300400700140021003500
Изоҳ: Бир нечта ёруғлик асбобларининг ёруғликни ўқ бўйича кучи – йўналиши мос бўлганда, ҳар бир асбобнинг I max/H2 йўл қўйиладиган қийматлари жадвалий қийматларни ушбу ёруғлик асбоблари сонига бўлиш йўли билан аниқланади.

3-§. Турар жой, жамоат ва ёрдамчи бинолар хоналарини ёритиш

72

Ранг тавсифлари бўйича ёруғлик манбаларини танлаш ушбу ШНҚнинг 8-иловаси асосида амалга оширилиши лозим.

Мактабгача таълим муассасаларида ранг ҳарорати нейтрал оқ (3400-5000 К) бўлган ёруғлик диодли (LЕD) лампалардан фойдаланиш тавсия этилади, бундан ташқари люминесцент лампалар ва галоген чўғланма чироқларидан фойдаланишга йўл қўйилади.

73

Жамоат бинолари хоналарини умумий ёритишда галоген чўғланиш лампаларидан фойдаланишга фақатгина меъморчилик-бадиийлик талабларини таъминлаш учун йўл қўйилади.

Энергия сарфини назорат қилиш мақсадида А-В разрядли жамоат бинолари хоналарининг умумий сунъий ёритиш тизимига ўрнатилган максимал рухсат этилган солиштирма қувватига нисбатан талаблар ўрнатилиши лозим.

Бу ўрнатилган катталиклар ушбу ШНҚнинг 14-жадвалида келтирилган максимал рухсат этилган кўрсаткичлардан ошиб кетмаслиги керак.

14-жадвал Жамоат бинолари хоналарида максимал рухсат этилган солиштирма ўрнатилган қувват
Ишчи юзадаги ёритилганлик, lxХонанинг индексиМаксимал рухсат этилган солиштирма ўрнатилган қувват, W/m2, ортиқ эмас
5000,623
0,820
1,2518
2 ва ундан ортиқ15
4000,620
0,816
1,2514
2 ва ундан ортиқ12
3000,618
0,814
1,2512
2 ва ундан ортиқ10
2000,6-1,2514
1,25-3,08
3 дан ортиқ6
1500,6-1,2510
1,25-3,08
3 ортиқ7
1000,6-1,255
1,25-3,03,5
3 дан ортиқ3
Изоҳлар:
1)ушбу жадвалдаги қийматлар ишга туширишни бошқариш мосламалари, шунингдек ёритишни бошқариш мосламаларининг қувват сарфини ҳисобга олган ҳолда берилган;
2)сунъий ёритишнинг максимал солиштирма қувватларининг қийматлари техник асосланган ҳолатларда (йирик ўлчамли жиҳозлар бўлганда) 30 фоиз га оширишга йўл қўйилади.
74

Ушбу ШНҚнинг 1-иловасида келтириладиган ёритилганлик нормаларини ёритилганлик шкаласи бўйича қуйидаги ҳолларда бир поғонага ошириш лозим:

махсус кучайтирилган санитария талабларида А-В разрядли ишларда (масалан, айрим умумий овқатланиш ва савдо хоналарида);

одамлар доимо бўладиган хоналарда табиий ёруғликнинг бўлмаслиги;

Г-Е разрядларнинг кўриш ишлари учун (томоша ва концерт заллари, биноларнинг фойелари) хоналарни ёруғлик билан тўйинтиришга кучайтирилган талабларида;

маъмурий биноларни (кабинетлар, иш хоналари, кутубхонанинг ўқув заллари) аралаш ёритиш тизимлари қўлланганда;

хоналарда ишловчиларнинг ярмидан кўпи 40 ёшдан катта бўлган ҳолда.

75

Г-Е разрядларга эга бўлган кўриш ишлари бажариладиган жамоат биноларини декоратив-бадиий ёритиш қурилмаларида ёритилганлик даражасини архитектура талабларига мувофиқ танлашга йўл қўйилади, шу билан бирга хонада эркин йўналиш имкониятини таъминлаш учун шартли горизонтал сиртнинг энг кичик ёритилиши камида 100 lx бўлиши керак.

76

Цилиндрик ёритилганликни таъминлаш зарур бўлган хоналарда, деворларнинг сирт юзасининг ўртача қайтариш коэффициенти камида 40 фоиз, шифт учун – камида 50 фоиз бўлиши керак.

77

Жамоат бинолари хоналарида, умумий ёритиш тизимини қўллаш лозим.

А-В разряддаги кўриш ишлар амалга ошириладиган маъмурий бинолар хоналарида (масалан, кабинетлар, иш хоналари, кутубхоналарининг ўқув заллари, архивларда) аралаш ёритиш тизимини қўллашга йўл қўйилади.

Бунда, ишчи юзадаги норматив ёритилганлик ушбу ШНҚнинг 74-бандига мувофиқ оширилади, умумий ёритишдаги ёритилганлик ушбу ШНҚнинг 2-жадвалига мувофиқ қийматларнинг камида 70 фоизини ташкил қилиши керак.

78

Маиший хизмат кўрсатиш корхоналарида I-IV разрядли кўриш ишлари олиб бориладиган қўшимча ишлаб чиқариш биноларида (масалан, заргарлик ва ўймакорлик ишлари, соатлар, телевидение ва радио ускуналарини таъмирлаш, калькуляторлар) аралаш ёритиш тизимини қўллаш лозим.

Норматив ёритилганлик ва сифат кўрсатгичлари ушбу ШНҚнинг 1-иловаси бўйича қабул қилиниши керак.

79

Ушбу ШНҚнинг 2-жадвали бўйича ёритиш қурилмаларидан кўзни қамаштириш таъсирини чеклаш учун ўрнатиладиган шинамсизлик кўрсаткичи полдан 1,2 m баландликда хонанинг марказий ўқида ён томондаги девор олдида таъминланиши лозим.

Бунда, шинамсизлик кўрсатгичи ёриткичларни пол устида ўрнатишнинг икки баробар баландлигидан ошмайдиган узунликка эга бўлган хоналар учун чегараланмайди.

Ёритилганликнинг пульсация коэффициентини ушбу ШНҚнинг 1-иловасидаги 2-жадвалга мувофиқ қабул қилиш лозим.

80

Баландлиги уч қаватдан ортиқ бўлган турар жой бинолари вестибюллари, зиналари, лифт холлари, квартира олди йўлакларини ёритишда, тунги вақтда қайд қилинган жойларнинг ёритилганлиги, ёриткичлар ёки чироқлари ёруғлик оқимини эвакуацион ёритиш нормаларидан кам бўлмаган ҳисобда, мос келадиган даражада камайтира оладиган автоматик ёки масофадан бошқариладиган тизимга эга бўлиши керак. Одамларнинг ана шу бинолардан ўтиб боришида, ёритилганлик ишчи ёритиш нормаларига мос келиши лозим.

81

Энергияни тежаш мақсадларида қайд қилинган, хоналар ишчи ёритилишини лойиҳалашда қисқа вақтда (одамлар ушбу хоналардан ўтиб олишига етарли вақт) ёниб-ўчадиган қурилмаларни ёки ҳаракатни ва ёруғликни сезувчи қурилмали ёриткичларни қўллашга йўл қўйилади.

82

Ёниб-ўчадиган қурилмаларни ёки ишчи ёритиш тармоқларида ҳаракатни ва ёруғликни сезувчи қурилмали ёриткичларни қўллаш лойиҳалаш топшириғи орқали белгиланиши керак.

4-§. Аҳоли пунктларини ташқи ёритиш

83

Шаҳар жойларида мунтазам ҳаракатланадиган кўчалар, йўллар ва майдонларни ёритиш ушбу ШНҚнинг 15-жадвалига мувофиқ сифатли қопламаларнинг ўртача равшанлиги нормаси асосида ишлаб чиқилиши керак.

15-жадвал Қопламаларнинг ўртача равшанлик нормалари
Ёритиш бўйича объект тоифаси*Кўчалар, йўллар ва майдонларИкки ёқлама йўналишда транспорт ҳаракатининг энг катта интенсивлиги, бирл/hҚопламанинг ўртача равшанлиги , cd/m2Қопламанинг ўртача горизонтал ёритилганлиги, lx
АУмумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари3000 дан ортиқ1,620
1000 дан 3000 гача1,220
500 дан 1000 гача0,815
БШаҳарлар ва бошқа аҳоли пунктларининг кўчалари2000 дан ортиқ1,015
1000 дан 2000 гача0,815
500 дан 1000 гача0,610
500 дан кам0,410
ВХўжалик автомобиль йўллари500 ва ундан катта
500 дан кам
0,4
0,3
0,2
6
4
4
Изоҳлар:
1) транспорт ҳаракатининг интенсивлигига боғлиқ бўлмаган тезлиги катта йўллар қопламасининг ўртача равшанлиги шаҳар чегарасида 1,6 cd/m2 ва катта шаҳарларнинг аэропортлари, дарё ва денгиз портларига қатнов йўлларида 0,8 cd/m2 қабул қилинади;
2) барча кесишувчи боғ йўлларида икки ва ундан ортиқ даражадаги транспорт кесишув чегараларида қатнов қисми қопламасининг ўртача ёритилганлиги ёки ўртача равшанлиги худди улар ичидаги асосийси каби, шаҳар чегарасидаги киришлар ва тармоқланишларда эса – камида 0,8 cd/m2ёки 10 lx бўлиши керак.
*Майдонлар тоифаси ушбу ШНҚнинг 22-жадвали бўйича қабул қилинди.
84

Шаҳар жойларида оралиқ ва пастки турдаги қопламаларга эга кўчалар, йўллар ва майдонларнинг қатнов қисмида ёритиш даражаси ўртача горизонтал ёритиш қиймати билан тартибга солиниши лозим.

Бунда Б тоифали кўчалар, йўллар ва майдонлар учун – 6 lx, В тоифали кўчалар, йўллар ва майдонлар учун оралиқ турдаги қоплама бўлганда – 4 lx ва паст турдаги қоплама бўлганда – 2 lx бўлиши керак.

85

Ёритилганлиги нормаланадиган кўчалар йўллар ва майдонлардаги транспорт ҳудудларида вертикалдан 800 ва 900 бурчак остида ҳайдовчи томонга қарата ўрнатилган ёриткичларнинг ёруғлик кучи (ёриткич ёруғлик оқимининг 1 klm га мос келувчи 30 ва 10 cd га тенг) чеклаб қўйилиши лозим.

86

Катта майдонлар ва транспорт чоррахаларини ёритишда баландлиги 20 m ва ундан ортиқ таянчларда ўрнатилган ёриткичлар максимум ёруғлик кучини вертикалга нисбатан 650 дан ортиқ бўлмаган йўналишда таъминлаши керак.

Вертикалдан 800, 850, 900 бурчак остида ҳайдовчилар йўналишида ўрнатилган ёриткичнинг ёруғлик кучи унинг 1 klm ёруғлик оқимига мос келувчи 50, 30 ва 10 cd чегеравий қийматларидан ошмаслиги керак.

87

Транспорт кесишуви юқори даражали қатнов қисми йўл қопламасидан ёриткичгача бўлган баландлик 10 m дан кам бўлмаслиги керак.

88

Шаҳарлар кўчалари йўллари ва майдонларининг ҳаракат қисми учун белгиланган ўртача ёруғлик чеклови Lўр>0.80 cd/m2 ёки ёритилганлик Еўр>15 mk ларни ҳисобга олган ҳолда, тунгги вақтларда ушбу кўрсаткичларни ёриткичларнинг бир қисмини ўчириш ёки қувватини 30 фоиз ва 50 фоизга (ҳаракат интенсивлиги 1/3 ва 1/5 мартагача камайган пайтда) қадар камайтиришга йўл қўйилади.

89

Ёриткичлар таянчларда бир донадан ўрнатилган бўлса, тунги вақтларда ёриткичларнинг қисман ўчирилишига йўл қўйилмайди.

90

Ҳайдовчилар ва пиёдалар учун тунги вақтларда ёриткичларни улар ҳосил қилувчи чизиқ йўлнинг ёки кўчанинг йўналишини аниқ кўрсатадиган қилиб қаторларга жойлаштирилиши лозим.

91

Кўчалар, йўллар ва майдонларнинг қатнов қисмига туташ йўлак қопламаларининг ўртача равшанлиги ушбу ШНҚнинг 15-жадвалида кўрсатилган кўчалар, йўллар ва майдонларнинг қатнов қисми қопламасининг ўртача равшанлигининг ярмидан кам бўлмаслиги керак.

92

Қопламаларнинг минимал равшанлигининг ўртача қийматга нисбати нормадаги ўртача равшанлик 0,6 cd/m2 дан ортиқ бўлса, камида 0,35 ва ўртача равшанликнинг нормаси 0,8 cd/m2 ва ундан паст бўлса камида 0,25 бўлиши керак.

93

Қопламаларнинг минимал равшанлигининг ҳаракат йўли бўйича максималга нисбати ўртача равшанлик 0,6 cd/m2 дан ортиқ нормада камида 0,6 ва ўртача равшанликнинг 0,6 cd/m2 ва паст нормасида – камида 0,4 бўлиши лозим.

94

Шаҳар жойларида кўчалар, йўллар ва майдонлар, ҳиёбонлар ва майдонлар, пиёдалар йўлкалари ва ҳудудларнинг қатновга эга бўлмаган қисм қопламалари сатҳидаги ўртача горизонтал ёритилганликни ушбу ШНҚнинг 16-жадвалига мувофиқ қабул қилиш лозим.

16-жадвал Кўчалар, йўллар ва ҳиёбонларнинг қатнов кам қисмларининг қоплама сатҳидаги ўртача горизонтал ёритилганлик
Ёритиладиган объектларЎртача горизонтал ёритилганлик, lx
1. Пиёдалар учун асосий кўчалар, А ва Б тоифали майдонларнинг қатнов бўлмаган қисми ва корхона олди майдонлари10
2. Пиёдалар кўчалари:
жамоат марказлари чегараларида6
бошқа ҳудудларда4
3. Қуйидаги тоифалар кўчаларида қатнов қисмидан ажратилган пиёдалар йўлаклари:
А ва Б4
В2
4. Барча тоифадаги кўчаларда жамоат транспорти учун тўхташ жойлари10
5. Пиёдалар кўприкчалари10
6.Пиёдалар ерости йўллари:
кундузи100
тунда50
7. Пиёдалар ерости йўлларининг зинапоялари20
8. Қуйидаги тоифадаги кўчаларга туташ хиёбонлар ва майдонларнинг пиёдалар йўлкалари (ушбу ШНҚнинг 15-жадвали)
А
Б
В
6
4
2
9. Қатнов йўллари:
асосий4
иккинчи даражали, шу жумладан пиёда йўлакларининг кириш жойлари2
10. Чиқинди йиғгичлардаги хўжалик майдончалари2
11. Болалар ўйин майдончалари10
Изоҳ:
*Мазкур талаблар Б ва В тоифадаги кўчаларнинг қатнов қисмига ёндошган пиёда йўлларнинг ёритилганлигига ҳам қўлланилади.
95

Тарихий жойларнинг асосий пиёдалар ҳаракатланадиган кўчаларида ўртача ярим цилиндрик ёритилганлик камида 6 lx бўлиши керак.

96

Жамоат бинолари ҳудудларининг ўртача горизонтал ёритилиши ушбу ШНҚнинг 17-жадвалига мувофиқ олиниши керак.

17-жадвал Жамоат бинолари ҳудудларини ўртача горизонтал ёритилганлиги
Ёритиладиган объектларЎртача горизонтал ёритилганлик, lx
1. Мактабгача, умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотларининг биноларида:
гуруҳли ва жисмоний тарбия майдончалари10
дам олиш зоналаридаги ҳаракатланувчи ўйинлар учун майдончалар.10
2. Санатория ва дам олиш уйлари
Санатория бинолари ва жойларига, дам олиш уйларига ўтиш йўллари;4
ҳудудларга кириш кириш жойлари;6
ётоқхона бинолари, ошхоналар, кинотеатрлар ва шу каби биноларга қатнов ва ўтиш йўллари;4
истироҳат боғи зонасининг марказий хиёбонлари;4
истироҳат боғи зонасининг ён томон хиёбонлари;2
дам олиш ва маданий-оммавий хизмат кўрсатиш зонасининг майдонлари (оммавий дам олиш майдонлари, очиқ эстрада олди майдончалари) ;10
стол устида ўйналадиган ўйинлар, очиқ турдаги ўқув заллари учун майдончалар.10
Изоҳ:
*Ўқиш ва стол усти ўйинлари учун мўлжалланган ёритилганлик хоналарни ёритилганлиги нормалари бўйича қабул қилинади.
97

Истироҳат боғлари, стадионлар ва кўргазмалар ҳудудларининг ўртача горизонтал ёритилиши ушбу ШНҚнинг 18-жадвалига мувофиқ олиниши керак.

18-жадвал Хиёбонлар, стадионлар ва кўргазмалар ҳудудларининг ўртача горизонтал ёритилганлиги
Ёритиладиган объектларЎртача горизонтал ёритилганлик, lx
Умумшаҳар истироҳат боғлариРайон боғлариСтадионларКўргазмалар
1. Асосий кириш жойлари641010
2. Ёрдамчи кириш жойлари2166
3. Марказий хиёбонлар42610
4. Хиёбонлар ён атрофлари2146
5. Оммавий дам олиш майдончалари, театрлар, кинотеатрлар, кўргазма павильонлари ва очиқ эстрада, стол усти ўйинлари учун майдончалар1010-20
6. Кўргазмалар ҳудудидаги дам олиш зоналари---10
98

Қишлоқ ва овул жойларининг кўчалари, йўллари ва майдонларининг қопламалари даражасидаги ўртача горизонтал ёритиш қуйидаги ушбу ШНҚнинг 19-жадвалига мувофиқ олиниши керак.

19-жадвал Кўча, йўл ва қишлоқ ва овул майдонлари қопламаларининг ўртача горизонтал ёритилганлиги
Ёритиладиган объектларЎртача горизонтал ёритилганлик, lx
1. Асосий кўчалар, жамоат майдонлари ва савдо марказлари4
2. Кўчалар:4
асосий2
иккинчи даражали (тор кўча)2
3. Қишлоқ ва овул йўллари, боғдорчилик ширкатлари ва дала-ҳовли ҳудудидаги йўллар2
Изоҳлар:
1) дала-ҳовли ҳудудларида асосий қатнов йўлларининг ўртача ёритилганлиги – 2 lx, қолган қатнов йўллари учун – 1 lx бўлиши керак;
2) қишлоқ жойларининг турар жой зонасидан ташқарида жойлашган омборхона ҳудудидаги бино қурилишлари қатори ва қатнов йўллари орасидаги ўртача ёритилганлик 1 lx бўлиши зарур.
99

Қишлоқ ва овул жойлари ичидаги умумий тармоқ автомобиль йўлларининг ёритилиши ушбу ШНҚнинг 15-жадвалига мувофиқ ёки ушбу ШНҚнинг 83-бандига мувофиқ йўл қопламасининг турига қараб, Б тоифали кўчалар учун қабул қилиниши керак.

100

Ташқи ёритиш лойиҳаларида ёнғинга қарши сув манбаларига кириш йўлларини, агар улар кўчалар ва қатнов йўлларининг ёритилмаган қисмида жойлашган бўлса, ёритишни кўзда тутиш лозим.

Ушбу кириш йўлларининг ўртача горизонтал ёритилганлиги қуйидагича, бўлиши керак, lx:

шаҳар ва шаҳарчаларда – 2;

қишлоқ ва овулларда – 1.

А ва Б тоифали кўчалар ҳамда йўлларни ташқи ёритиш лойиҳаларида 100 m узунликдаги ёритилмаган қўшни кўчалар ва йўлларнинг (ушбу кўчалар ва йўлларни ёритиш нормалари бўйича) қисмларини ёритишни таъминлаш керак.

101

Кўчаларнинг қатнов қисмида жойлашган трамвай йўлларини ёритиш нормаси кўчаларни ёритиш нормасига мувофиқ бўлиши лозим. Алоҳида ўрин тутадиган трамвай йўлининг ўртача горизонтал ёритилганлиги 6 lx бўлиши керак.

102

Узунлиги 60 m дан ортиқ бўлган шаҳар транспорт туннелларининг қатнов қисмининг кундузги ўртача горизонтал ёритилиши ушбу ШНҚнинг 20-жадвалига мувофиқ кечки ва тунги режимларда эса 50 lx га тенг қабул қилиш керак.

Туннель узунлиги 60 m гача бўлган йўл қопламасининг ўртача ёритилиши барча режимларда 50 lx бўлиши керак.

20-жадвал Шаҳар транспорти тоннеллари йўл қопламасининг ўртача горизонтал ёритилганлиги
Тоннелнинг узунлиги, mПорталга тушиш қиялигиКириш порталининг йўналишиКириш порталининг бошланишидан, m, масофадаги ўртача горизонтал ёритилганлик, lx
5255075100125150 ва ундан ортиқ
1 дан 100 гачаҳисобга олинмайдиисталган75075040015060--
100 дан ортиққияликсизшимолий-жанубий750750400150756050
қияликка эгаисталган100010006503501256050
Изоҳ: мазкур ШНҚнинг 16-жадвалда кириш зонасининг кетма-кет участкаларининг ёруғлик даражасини пасайтириш жараёни туннелга кирувчи ҳайдовчининг мослашуви учун зарур шарт-шароитларни яратиш талабларига жавоб беради.
103

Тунги вақтда йўл ўтказгичлар ва кўприклар остидаги ўтиш йўлларининг ўртача горизонтал ёритилиши 40 m гача бўлган ўтиш жойи учун камида 30 lx бўлиши керак. Катта узунликларда эса ушбу ШНҚнинг 102-бандига асосан туннель ёритиш нормаларига мувофиқ қабул қилиниши керак.

104

Автомобилларга ёқилғи қуйиш ва сақлаш ҳудудларида ўртача горизонтал ёритиш ушбу ШНҚнинг 21-жадвалига мувофиқ қабул қилиш лозим.

21-жадвал Ёқилғи қуйиш шохобчалари ва автотураргоҳларнинг ёритилиши
Ёритиладиган объектларЎртача горизонтал ёритилганлик, lx
Ёнилғи қуйиш шохобчалари
1. Кўчалар ва йўллардан киришлар:
А ва Б тоифалари15
В тоифаси10
2. Ёқилғи қуйиш ва бўшатиш жойлари20
3.Тегишли қолган ҳудудларда10
Автотураргоҳлар ва ҳаракатланувчи таркибни сақлаш жойлари
Барча тоифадаги кўчалардаги очиқ автотураргоҳлар, шунингдек, кўчалардан ташқаридаги автотураргоҳлар орасидаги ўтиш жойлари6
105

Максимал ёритилганликнинг ўртачага нисбати ўртача ёритилганлик нормасида қуйидагича бўлиши керак:

6 lx дан ортиқ ва кўпи билан 3:1;

4 lx дан 6 lx гача ва кўпи билан 5:1;

4 lx дан кам ва кўпи билан 10:1.

106

Пойтахтда, тарихий, курорт ва порт шаҳарларда, шунингдек, катта шаҳарларда ёритиш нормаларини қуйидагича оширишга рухсат этилади:

0,2-0,4 cd/m2гача – А ва Б тоифадаги мукаммаллашган турдаги қопламаларга эга кўчалар, йўллар ва майдонларни ёритиш қурилмалари учун;

20 lx гача – А ва Б тоифадаги майдонларнинг қатновга эга бўлмаган қисмларини ва завод олди майдонларини, стадион ва кўргазмалар асосий киришларни ёритиш қурилмалари учун;

10 lx гача – ўтиш туридаги қопламаларга эга Б тоифадаги кўчалар, йўлларни ва умумшаҳар истироҳат боғларининг асосий киришларини ёритиш қурилмалари учун.

107

Тунги вақтда норматив ўртача ёритилганлик 4 lx бўлган ёки ёриткичларнинг камида ярмини ёқиш йўли билан ўртача равшанлик 0,4 cd/m2 ва ундан ортиқ бўлганда, бунда иккита кетма-кет жойлашган юқори босимдаги разряд лампалари ёруғлик оқими созлагичи ёрдамида ёриткичларни ўчирмасдан номиналдан 50 фоиз паст бўлмаган даражагача созлаш йўли билан шаҳар кўчалари, йўллари ва майдонларини ташқи ёритиш даражасини пасайишини кўзда тутиш лозим.

108

Тунги вақтда ва эрталабки қоронғи вақтда электр энергияни қўшимча тежаш мақсадида ёритиш даражасини камайтиришга йўл қўйилади:

ҳаракат жадаллигини максимал қийматидан 1/3 қисмигача камайтирилганда 30 фоизга;

ҳаракат 1/5 гача қисмига камайтирилганда 50 фоизга.

109

Кўчаларда ва йўлларда, кўприкларда, хиёбонларда, автомобиллар тўхташ жойларида, ички хизмат-хўжалик ва ёнғин проездларида ўртача ёритилганликнинг 0,2 cd/m2 норматив қийматларида ёки ўртача ёритилганлик 4 lx дан ва кам бўлган тунги вақтда ёритишни қисман ёки тўла ўчирилишига рухсат этилмайди.

110

А ва Б тоифадаги кўчалар, йўллар ва транспорт йўлларида ёритиш мосламалари учун кўзни қамаштириш кўрсатгичи 150 lx дан ошмаслиги керак.

111

В тоифадаги кўчалар ва йўлларни ёритиш қурилмалари шунингдек, ёритиш даражаси горизонтал ёки ярим цилиндрик ёритилганлик нормалари билан чегараланувчи ёритиш қурилмалари учун кўз қамаштиришни чеклаш шарти бўйича ёриткичлар жойлашишининг энг кичик баландлиги ушбу ШНҚнинг 12-жадвали бўйича қабул қилиниши керак.

112

Турар жой бинолари деразаларининг ойналарида барча ташқи ёритиш қурилмаларидан ҳосил бўладиган умумий вертикал ёритилганлик қуйидагилардан ошмаслиги керак:

қатнов қисмининг ўртача горизонтал ёритилганлик нормаси 10 lx бўлганда 7 lx дан;

ўртача горизонтал ёритилганлик нормаси 15 lx бўлганда10 lx дан;

ўртача горизонтал ёритилганлик нормаси 20 lx ва ундан юқори бўлганда 20 lx дан.

113

Жамоат марказидан ташқаридаги пиёдалар йўлкаларида, кўча ичидаги ҳудудларда, шунингдек курорт-даволаш муассасаларининг ётоқхоналарига ёндошган барча кўчаларда, тураржой бинолари квартиралари ва ётоқхона бинолари палаталари деразаларида 5 lx дан ошмаслиги керак.

114

Турар жой бинолари деразаларининг ойналарига тушадиган ёруғликни чеклаш мақсадида деразаларга йўналган ёруғлик кучи чекланган ёки экранловчи панжарали ёриткичлардан фойдаланиш лозим.

115

Бинога кириш жойи тепасига ёки ёнига йўл қопламасида ўртача ёритилганлик даражаси Еўр ни таъминловчи ёриткичлар ўрнатилиши керак.

Бунда, Еўр камида қуйидагича таъминланиши керак:

асосий кириш майдончасида – 6,0 lx;

захира ёки техник чиқиш йўли майдончаси ёки пиёда йўлагида – 4,0 lx.

116

Ташқи ёритиш мосламаларида қуйидагилар қўлланилиши керак:

ёруғлиги акс этадиган светодиодли ёриткичлар, консоллар ва прожекторлар;

юқори босимга эга ёруғликнинг разрядли манбалари бўлган ёриткичлар, шунинг билан бирга, кўчалар ва транспорт ҳаракатига эга йўлларни ёритиш қурилмалари учун кўпинча юқори босимга эга бўлган натрийли лампалар.

117

Ёритиш мосламаларини турини танлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:

қурилманинг энергия тежамкорлиги ва энергия самарадорлиги;

ёритиш мосламаларининг ишлашининг ишончлилиги;

хизмат кўрсатувчи ходимлар ва аҳолининг хавфсизлиги;

ёритиш мосламаларига техник хизмат кўрсатиш ва бошқаришнинг қулайлиги.

118

Трамвай ва троллейбус ҳаракати бўлган кўчалар, йўллар ва майдонларда ёритиш мосламаларини жойлаштириш баландлиги трамвай ва троллейбус линиялари учун ШНҚ 2.05.09-22га мос келиши керак.

119

Кўприклар ва кўприклар парапетларига чироқларни ўрнатишнинг минимал баландлиги агар камида 10° ҳимоя бурчаги таъминланган бўлса ва махсус ускунадан фойдаланмасдан лампаларга кириш имконияти бўлмаса чекланмайди.

120

Транспорт туннелларида муҳофаза бурчаги камида 10° бўлган ёриткичлар қўлланилиши лозим. Бунда, уларни ўрнатиш баландлиги камида 4 m бўлиши керак.

121

Пиёдалар туннелларида ҳимоя бурчаги камида 15° бўлган қуйидаги ёриткичлардан фойдаланиш керак:

светодиодли;

умумий қуввати 80 W гача бўлган люминесцент лампали;

қуввати 110 W гача бўлган ДНаТ (ДНаС) лампали;

қуввати 125 W гача бўлган ДРЛ лампали.

122

А ва Б тоифадаги кўчаларнинг қатнов қисми билан бир сатҳдаги пиёдалар ўтиш жойларининг ёритиш даражасини кесишадиган қатнов қисмининг ёритиш нормасига нисбатан камида 1,5 баробар оширилиши лозим. Ёритиш даражасини ошириш таянчларнинг орасидаги масофани қисқартириш, қўшимча ёки кучлироқ ёриткичларни ўрнатиш, ўтиш жойидаги ёрқинлаштирилган қоплама ва бошқалар ҳисобига амалга оширилиши лозим.

5-§. Бино ва иншоотларни ташқи архитектуравий ёритиш

123

Ташқи архитектуравий ёритиш кечки вақтларда шаҳарнинг кўпроқ аҳамиятга эга обьектларининг яхши кўринишини ва ифодалилигини таъминлаши, шунингдек, шаҳар ёруғлик муҳитини шинамлигини ошириши керак.

Архитектуравий ёритиш қурилмалари транспорт ҳайдовчилари ва пиёдаларга кўзни қамаштирадиган таъсир кўрсатмаслиги керак.

124

Бинолар фасадлари, иншоотлар, монументлар ва ландшафт архитектураси элементларининг равшанлиги уларнинг аҳамиятлилиги, жойлашган ўрни ва уларнинг шаҳардаги кўз орқали қабул қилишнинг устунлик қилувчи шартларидан келиб чиқиб, ушбу ШНҚнинг 22-жадвалига мувофиқ олиниши керак.

22-жадвал Шаҳар объектларининг ташқи архитектуравий ёритилиш нормалари
Шаҳар жойларининг тоифалариЁритиш объектининг жойлашиш ўрниЁритиш объектиУзвий ёритиш, фасаднинг ўртача равшанлиги, Lф, cd/m2Узвий ва урғу берувчи ёритиш, нур орқали урғу берилган L элементнинг ёруғлиги, Lэ, cd/m2Локал ёритиш, ўртача равшанлик L, cd/m2
123456
АПойтахт марказий майдонлари, умумшаҳар зоналариМиллий аҳамиятга эга архитектура ёдгорликлари, йирик жамоат бинолари, ёдгорликлар103010
Шаҳар аҳамиятидаги магистрал кўчалар ва майдонларАрхитектура, тарихий ва маданий ёдгорликлари, шаҳар аҳамиятидаги ёдгорлик ва объектлар8258
Шаҳар аҳамиятидаги парклар, боғлар, бульварлар, скверлар, пиёдалар йўлакчалариМаданий мерос объекти ҳудуди чегараларидаги бино, иншоот, ёдгорликлар, монументлар, ноёб ландшафт элементлари5155
БТуман жамоат марказлари майдонлариТуман аҳамиятидаги ёдгорликлар, монументлар, бинолар ва иншоотлар7208
Туман аҳамиятидаги магистрал кўчалар ва майдонларЮқоридаги каби5155
Туман аҳамиятидаги парклар, боғлар, скверлар, бульварлар ва пиёдалар йўлакчалариЮқоридаги каби ва ландшафтнинг характерли элементлари3103
ВМаҳаллий аҳамиятдаги кўчалар ва майдонлар, пиёдалар йўлакчалариМаданий мерос объектлари ҳудудий чегараларидаги ёдгорликлар ва монументлар, бинолар ва иншоотлар5103
Маҳаллий аҳамиятдаги боғлар, скверлар, бульварларЮқоридаги каби ва ландшафтнинг характерли элементлари383
Изоҳ:
1) 300 m масофадан кўриладиган доминант объектлар равшанлигини 50 фоизгача ошириш мумкин;
2) ёритиладиган объект ёритилмаган муҳит ичида жойлашганда, мазкур жадвалда келтирилган равшанлик нормасини 50 фоизгача камайтириш мумкин.
125

Архитектуравий ёритиш қурилмаларини лойиҳалашда ёритилувчи объектлар фасад юзаларининг ёруғлик қайтариш ҳисобий коэффициентлари ўлчовлар кўрсаткичлари асосида ёки ушбу ШНҚнинг 23-жадвалига мувофиқ олинади.

23-жадвал Ташқи архитектуравий ёритишни лойиҳалашда қўлланиладиган бинолар фасадлари, иншоотлар, монументлар материалларининг ҳисобий тавсифлари
Т/рЮза материаллари ёки фасад рангиЮза материалнинг нур қайтариш коэффициенти, ρм
1Оқ: оқ рангли атмосферага чидамли фасад бўёқлари, оқ керамогранит, оқ мармар ва бошқалар0.7
2Жуда очиқ ранг: жуда очиқ рангли фасад бўёқлари, оқ силикат ғишт, оч кулранг бетон, мармар, оқ тош (оҳактош, доломит, кул тош), бетон ва оқ цементли, очранг тўлдиргичли декоратив сувоқлар, жуда очиқ рангли керамогранит, керамик плитка, ракушечник ва бошқалар0.6
3Очиқ ранг: очиқ рангли фасад бўёқлари, мармар, тош (туф, қумтош, оҳактош), бетон, оч ранг тусли рангли сувоқлар, керамик ғишт, керамогранит, мармарнинг очиқ рангли турлари, блоклар, плитка, ёғоч, тахта ва бошқалар0.5
4Ўртача очиқ ранг: кулранг фактураланган бетон, рангли фасад бўёқлари, очиқ ранг ёғоч, кулранг силикат ғишт, рангли керамогранит ва бошқалар.0.4
5Тўқ ранг: тўқ ранг фасад бўёқлари, мармар, гранит, ҳом ғишт, силикат ғишт, тўқ рангли керамогранит, декоратив сувоқлар ва керамик плиткалар, тўқ ранг бўлиб қолган ёғоч, мис ва бошқалар0.3
6Жуда тўқ ранг: жуда тўқ рангли бўёқлар, мармар, гранит, керамогранит ва бошқалар0.2
7Қора: қора бўёқлар, тош мармар, базальт, гранит, чугун, платиналанган бронза, декоратив штукатурка ва бошқалар0,15
126

Фасаднинг узвий бир текис ёритилишида максимал ёритишнинг минимал ёритишга нисбати 3:1 дан ошмаслиги, рельефли ва рангли фасадларда эса 5:1 гача бўлиши керак. Бунда, максимал ёритилганлик асосий композицион-пластик элементларда ҳосил қилиниши лозим.

127

Фасаднинг узвий нотекис ёритилишида ёритиш зонаси чегараларида максимал ва минимал ёритилганлик 10:1 дан кам ва 30:1 дан ортиқ бўлмаган нисбатда қабул қилиниши керак. Бунда, максимал ёритилганлик ёруғлик билан урғу берилувчи элементда ҳосил қилиниши лозим.

128

Кўп қиррали кўринишга эга йирик монументлар, ёдгорликлар, кичик меъморий шаклларни икки ёки уч томондан ёруғлик оқимининг аниқ белгиланган асосий йўналиш билан ёритилиши керак. Бу объектни идрок этишнинг асосий йўналиши билан композицион жиҳатдан боғланиши керак бўлган ҳисобий текисликни белгилаши лозим.

129

Архитектуравий ёритиш қурилмаларида разрядли ёруғлик манбасига эга бўлган ёриткичлардан ва светодиодлардан фойдаланиш керак. Маҳаллий ёритиш учун хроматик нурланиш манбаларидан фойдаланишга йўл қўйилади.

130

“Совуқ” рангли юзаларга эга объектларни ва яшил майдонларни ёритиш учун ёритиш ранг ҳарорати 4000 К дан юқори бўлган ёруғлик манбаларидан фойдаланиш керак. “Иссиқ” рангларда бўялган объектларни ёритиш учун ранг ҳарорати 3500 К гача бўлган ёруғлик манбалари қўлланилади.

Полихром объектларни, айниқса фасадлардаги тасвирий-декоратив элементларни (мозаика, тасвирий панно ва фризлар, рангли рельефлар, ҳайкаллар) ёритишда ранг узатиш умумий индекси R 80 дан кам бўлмаган оқ рангли ёруғлик манбаларини қўллаш лозим.

Ландшафт архитектураси объектларини бадиий-декоратив ёритишда рангли ёруғлик манбаларини қўллашга рухсат этилади.

131

Архитектуравий ёритиш қурилмалари шундай жойлаштирилиши керакки, уларнинг ёруғлик чиқадиган тешиклари ҳаракатнинг асосий йўналишларидаги ҳайдовчи ва пиёдаларнинг кўриш майдонининг марказида бўлмаслиги ёки ёруғликни ҳимоя қилувчи қурилмалар билан ҳимояланган бўлиши керак.

132

Архитектуравий ёритиш мосламаларини лойиҳалашда эксплуатация коэффициентини ёритиш приборининг ёруғлик чиқадиган жойининг йўналишига ва унда фойдаланилган ёруғлик манбаига боғлиқ ҳолда қуйидагича қабул қилиш лозим:

прибор ойнаси вертикал ёки пастки ярим сферага қаратилган бўлса (90° - 270° бурчак оралиғида) MF = 0,67;

ойна юқори ярим сферага қаратилганда MF = 0,59.

6-§. Витриналарни ёритиш

133

Пиёдалар йўлаклари сатҳидан 1,5 m баландликдаги витриналарни умумий ёритишдаги вертикал текисликдаги ўртача ёритилганлик билан акцент берувчи ёруғликнинг ёритилганлиги биргаликда ушбу ШНҚнинг 24-жадвалида келтирилган қийматлардан ортиб кетмаслиги керак.

24-жадвал Вертикал текисликдаги ўртача ва умумий ёритилганлик
Кўча, майдон тоифасиВертикал текисликдаги ўртача ёритилганлик, lxВертикал текисликдаги умумий ёритилганлик (умумий ва урғу берувчи ёритиш), lx, кўпи билан
А3001000
Б200750
В100500
Изоҳлар:
1) урғу берувчи ёритиш майдони витрина майдонининг 20 фоиздан ошмаслиги керак;
2) тўқ рангли маҳсулот қўйилган витриналар учун ёритилганликни очранг товар кўйилган витриналар ёритилганлигидан ёритилганлик шкаласи бўйича бир поғонага ошириш керак.
134

Витриналарни ёритишда разрядли ёруғлик манбасига эга бўлган ва светодиодли ёриткичлар қўлланилиши керак. Ёруғлик манбалари ушбу ШНҚнинг 25-жадвалига мувофиқ рангларни фарқлаш талабларини ҳисобга олган ҳолда танланиши лозим.

25-жадвал Витриналарни ёритиш учун тавсия этиладиган ёритиш манбалари
Маҳсулот туриЁруғлик манбасининг ранг характеристикалари
Тц,, КRa
Матолар, галантерея, парфюмерия, ўйинчоқлар, китоблар, оёқ кийим, бош кийимлар, мўйналар2800-500080 ва ундан ортиқ
Электр ускуналари, хўжалик идишлари, канцелярия моллари, нон2800-320070 ва ундан ортиқ
Гўштли, сутли, сабзавотлар, мевалар, ширинлик маҳсулотлари2800-350080 ва ундан ортиқ
Балиқ маҳсулотлари4000-650080 ва ундан ортиқ
135

Ёритиш қурилмалари уларнинг ёруғлик чиқадиган тешиклари ёки витринага қўйилган товарлардан акс этган ёрқин нурлар витрина ойнасидан камида 1 m масофада турган йўловчи ва ҳайдовчиларнинг марказий кўриш майдонига тушмайдиган тарзда ўрнатилиши керак.

7-§. Реклама ва ахборот берувчи конструкцияларни ёритиш

136

Реклама ва ахборот берувчи конструкцияларнинг максимал ва ўртача рухсат этилган равшанлик кўрсаткичлари ушбу ШНҚ нинг 2-иловасига мувофиқ амалга оширилиши лозим.

137

Реклама ва ахборот берувчи конструкцияларнинг тунги вақтда динамик тарзда ишлаши турар жой бинолари, ижтимоий объектларнинг деразаларини геометрик марказидан 1 m масофада жойлашган нуқтадан кўриш чизиғига перпендикуляр текисликдаги проекциясининг кўринадиган бурчак катталиги 2,5° дан ошмаса ёки реклама ва ахборот берувчи конструкцияси ўша нуқтадан кўринмаса йўл қўйилади.

Тўғри тўртбурчакли реклама ва ахборот берувчи конструкцияси учун кўриш чизиғига перпендикуляр текисликдаги реклама ва ахборот берувчи конструкциясининг проекцияси билан бир хил юзага эга бўлган айлананинг ўлчамига тенг бўлган эквивалент бурчак катталиги қабул қилиниши лозим.

Электрон ташувчиларда реклама ва ахборот тасвирларини намойиш этиш (медиафасадлардан ташқари) аудиовизуал тасвирларни ўзида мужассамлаштирилган динамик эффектлар қўлланилмаган статик тасвир технологиясидан фойдаланиб ўтказилиши лозим.

Куннинг ёруғ ва қоронғи вақтларида тасвирларнинг алмашиши 5 s да бир мартадан кўп бўлмаган тарзда амалга оширилиши керак. Тасвирнинг алмашиши давомийлиги 2 s дан ортиқ бўлиши керак. Ёруғлик даражасини ноль қийматгача текис камайтириш ва ундан кейин текис ошириш йўли билан амалга оширилиши керак.

Медиафасадларда куннинг ёруғ вақтида тасвирларни намойиш қилиш динамик эффектлардан фойдаланиш орқали амалга оширилиши лозим. Куннинг қоронғи вақтида медиафасадларда динамик эффектлардан фойдаланиб тасвирларни намойиш қилиш тақиқланади.

Куннинг қоронғи вақтида медиафасадлардаги статик тасвирларнинг алмашиниши 1 min ичида бир мартадан кўп бўлмаган тарзда амалга оширилиши лозим. Тасвирнинг алмашиниш давомийлиги 10 s дан ортиқ бўлиши ва ёруғлик даражасини 0 гача текис камайтириш ва ундан кейин текис ошириш йўли билан амалга оширилиши керак.

8-§. Авария ҳолатидаги ёритиш

138

Авария ҳолатидаги ёритиш хавфсизлик ва эвакуация ёритишига бўлинади.

139

Ишчи ёритишни ўчирилиши ҳамда жиҳозлар ва механизмларга техник хизмат кўрсатишнинг бузилиши қуйидагиларга олиб келиши мумкин бўлган ҳолларда хавфсизлик ёритилиши таъминланиши керак:

портлаш, ёнғин, одамларнинг заҳарланиши;

технологик жараённинг узоқ муддат бузилиши;

электр станциялари, радио ва телевизион эшиттириш ва алоқа узеллари, диспетчерлик пунктлари, сув таъминоти, канализация ва иситиш насос қурилмалари, ишлар тўхтатилиши мумкин бўлмаган ишлаб чиқариш хоналари учун вентиляция ва ҳавони кондициялаш қурилмалари ва бошқаларларнинг ишини бузилишига;

болалар муассасалари режимини бузилиши (улардаги болалар сонидан қатъий назар).

140

Ишчи ёруғлик қуввати узилса, технологик жараён шартлари ёки вазиятга кўра ишни нормал давом эттириш талаб этилганда, захира ёритиш чироқлари кўзда тутилиши лозим.

141

Биноларда ёки бинолардан ташқарида иш олиб бориладиган жойларда эвакуация ёритилиши қуйидагилар учун таъминланиши керак:

одамлар ўтиши учун хавфли бўлган жойларда;

одамларни эвакуация қилиш учун фойдаланадиган ўтиш жойлари ва зинапояларда, агар эвакуация қилинадиганлар сони 50 кишидан ортиқ бўлса;

50 дан ортиқ киши ишлайдиган саноат биноларининг асосий ўтиш жойларида;

баландлиги 6 қават ва ундан юқори бўлган тураржой биноларининг зинапояларида;

нормал ёритишни фавқулодда ўчириш пайтида одамларнинг бинолардан чиқиб кетиши ишлаб чиқариш ускунасининг узлуксиз ишлаши туфайли шикастланиш хавфи билан боғлиқ бўлган ишлаб чиқариш биноларида;

агар хоналарда бир вақтнинг ўзида 100 кишидан ортиқ одам бўлиши имкониятига эга бўладиган ишлаб чиқариш корхоналарининг жамоат ва ёрдамчи бинолари хоналарида;

табиий ёруғликсиз ишлаб чиқариш хоналарида.

142

Эвакуация йўлининг йўналишини кўрсатадиган ёриткич кўрсаткичлари (хавфсизлик белгилари) туннелнинг ички деворларига (тунелнинг ён томонларига) эвакуация чиқиш эшиклари томонидан эвакуация йўлаклари сатҳидан 0,5 m баландликда бир-биридан 25 m дан ошмайдиган масофа билан ўрнатилиши керак.

143

Эвакуация йўналишини кўрсатадиган кўрсаткичлар статик ёки динамик кўрсаткичларга бўлинади.

Статик белгилар ҳар доим ёқилган бўлиши ва энг яқин масофада жойлашган эвакуация чиқиш йўналишини кўрсатиши керак. Бундай белгилар туннелнинг кириш ва чиқиш порталларигача бўлган масофа ҳақида ёритиш бўйича қўшимча маълумотларга эга бўлиши лозим.

144

Туннелнинг ёпиқ қисмининг узунлиги 1000 m дан ортиқ бўлса, эвакуация йўналишини кўрсатадиган динамик белгиларни ўрнатиш керак бўлади.

145

Ёритилган “Чиқиш” кўрсаткичлари эвакуация чиқиш эшиклари тепасида пол сатҳидан 2,1-2,2 m баландликда ўрнатилиши керак. Чиқиш кўрсаткичлари ҳар доим ёритилган ҳолда бўлиши лозим.

146

Хавфсизлик ёритиш ишлаб чиқариш биноларининг ишчи юзаларида ва ишчи ёритиш ўчирилганда техник хизмат кўрсатишни талаб қиладиган корхоналар ҳудудида яратилиши керак. Бунда умумий ёритишдан ишлайдиган ёруғлик учун нормалаштирилган ёритишнинг камида 5 фоиз миқдорида ёритиш таъминланиши керак. Аммо бинолар ичида камида 2 lx, корхона ҳудудларида камида 1 lx ёритилиш таъминланиши лозим.

147

Бинолар ичида разряд лампаларда 30 lx дан ортиқ ва чўғланиш лампаларида 10 lx дан ортиқ бўлмаган энг кам ёритилганликни ташкил этишга тегишлича асосланганда йўл қўйилади.

148

Эвакуация ёриткичи асосий ўтиш жойларининг полида (ёки ерда) ва зиналарнинг поғоналарида энг кам ёритишни қуйидагича таъминлаш керак:

хоналарда 0,5 lx;

очиқ жойларда 0,2 lx.

149

Хоналарда хавфсизлик ёритишининг ёриткичлари эвакуация ёритиши учун қўлланиши лозим.

Эвакуация йўлларини ёритиш учун эвакуация лампаларини ўрнатиш тавсия этилади, лампаларни ўрнатиш баландлиги йўлак сатҳидан 2 m ошмаслиги ва эвакуация йўлларида ёритилганлик камида 0,5 lx бўлишини таъминлаши керак. Емин/Емакс ёруғлик тақсимланиши камида 1:40 бўлиши керак.

150

Туннелдан эвакуация чиқиш жойларида, пол сатҳидан 2,1-2,2 m баландликда эвакуация ёриткичлари ўрнатилган бўлиб, улар чиқиш эшиги олдидаги пол сатҳини камида 0,5 lx даражада ёритишни таъминлаши лозим.

151

Авария ҳолатида қуйидаги ёриткичларни қўллаш лозим:

светодиод лампалар ва ленталар;

люминесцент лампалар минимал ҳарорати камида 5°С бўлган хоналарда ва лампалар номинал кучланишнинг камида 90 фоиз кучланишли барча режимларда қувватланиши шарти билан;

юқори босимли разряд лампалари, агар улар таъминот кучланишининг қисқа муддатли узилишидан кейин иссиқ ҳолатда ҳам, совуқ ҳолатда ҳам бир зумда ёки тезда қайта ёқилса.

152

Жамоат бино ва иншоотларида хоналар ва эвакуация йўллари чиқиш кўрсаткичлари билан бирга пол устидаги ёниб турадиган “югурувчи йўлкача” типидаги чиқиш йўналишини кўрсатиб турадиган кўрсаткичлар билан таъминланиши керак.

153

Хавфсизлик эвакуацион белгилари табиий ёритиш мавжуд бўлмаган, бир вақтда 30 киши бўлиши мумкин бўлган хоналарда ва табиий ёритиш мавжуд бўлган, бир вақтда 50 киши бўлиши мумкин бўлган, майдони 100 m2 дан ортиқ бўлган хоналарда ўрнатилиши керак.

Доимий турадиган хавфсизлик эвакуацион чиқиш белгилари қуйидаги холатларда ўрнатилиши лозим:

ҳар бир чиқиш жойининг тепасида;

эвакуация йўналишини аниқ кўрсатган ҳолда, эвакуация йўллари устида;

тиббий ёрдам постини кўрсатиш учун;

ёнғин ўчиришнинг бирламчи воситаларини жойлашган ўрнини кўрсатиш учун;

фавқулодда ҳолат тўғрисида хабар бериш учун мўлжалланган шошилинч алоқа воситаларини ва бошқа воситалар жойлашиш ўрнини кўрсатиш учун.

Мактабгача, умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотларининг биноларида ва аҳоли доимий бўладиган биноларда хавфсизлик эвакуацион белгилари (бу бинолардаги одамлар сонидан қатъи назар) ўрнатилиши лозим.

Тутун бўлиши мумкин бўлган хоналарда хавфсизлик эвакуацион белгилари полдан 0,5 m гача баландликда ўрнатилиши керак. Ташқи ёритилган хавфсизлик белгиларига йўл қўйилмайди.

154

Барча йўналишдаги хавфсизлик белгиларининг рангли юзасининг исталган қисмидаги эвакуация хавфсизлиги белгиларининг равшанлиги қуйидагилардан кам бўлмаслиги керак:

тутун бўлмаганда – 2 cd/m2 дан;

тутун бўлган шароитида – 10 cd/m2 дан кам бўлган миқдорда бўлиши керак.

155

Хавфсизлик ранги равшанлиги билан контраст ранг равшанлиги нисбати 1:15 дан кам ва 1:5 дан ортиқ бўлмаслиги керак.

156

Хавфсизлик эвакуацион белгисининг баландлиги ушбу ШНҚнинг 4-иловасига мувофиқ белгиланади.

157

Хавфсизлик эвакуацион белгиларининг нормал режимдаги таъминоти ишчи ёритиш таъминот манбасидан мустақил бўлган манбадан амалга оширилиши, авария режимида эса учинчи мустақил манбадан (масалан, ёриткичга жойланган аккумлятор батереяси) олинадиган қувватга қайта уланадиган бўлиши зарур. Эвакуация хавфсизлик белгиларининг ишлаш давомийлиги 1 h дан кам бўлмаслиги лозим.

158

Кечаси қўриқланадиган ҳудудлар чегаралари бўйлаб хавфсизлик ёритилиши (махсус техник қўриқлаш воситалари бўлмаганда) таъминланиши керак.

159

Ёритилганлик ер сатҳида горизонтал сиртда камида 0,5 lx ёки ердан вертикал сиртнинг бир томони 0,5 m сатҳда, чегара линияларига перпендикуляр ҳолда бўлишини кўзда тутиш лозим.

Хавфсизлик учун махсус техник воситалардан фойдаланилганда, ёритиш хавфсизлик ёриткичларини лойиҳалаш учун техник шартларга мувофиқ олиниши керак.

160

Қўриқлаш ёритиш нормал ёнмаганда қўриқлаш сигнализацияси ёки бошқа техника воситалари таъсиридан автоматик равишда ёқиладиган ҳоллардан ташқари, исталган ёруғлик манбаидан фойдаланиш керак. Бундай ҳолда чўғланиш лампаси қўлланиши лозим.

161

Навбатчи ёритиш учун қўлланиш чегараси, ёритилганлик катталиги, бир текис тақсимланган ва сифатга талаблари меьёрланмайди.

162

Юқори хавфли ҳудудларни ёритиш учун ишлатиладиган ёруғлик манбаларининг ранг узатиш индекси Ra камида 40 бўлиши керак.

Катта майдонларни эвакуация қилиш учун ишлатиладиган ёруғлик манбаларининг ранг узатиш индекси Ra камида 40 бўлиши лозим.

163

Бахтсиз ҳодисаларнинг олдини олиш ва одамларни ўз вақтида эвакуация қилишни таъминлаш учун ҳар бир авария чиқиш жойида, эвакуация йўналишларида, тиббий ёрдам пунктини кўрсатиш, бирламчи ёнғин ўчириш воситаларини ўрнатиш жойларини белгилаш, авария алоқа воситалари ва фавқулодда вазият тўғрисида хабар бериш учун мўлжалланган бошқа воситаларни жойларини кўрсатиш учун эвакуация йўлларида ёруғлик кўрсаткичлари (хавфсизлик белгилари) ўрнатилади.

Ёруғлик кўрсаткичларини (хавфсизлик белгилари) таниб олиш масофаси ушбу ШНҚнинг 4-иловасига мувофиқ белгиланади.

9-§. Қурилиш майдончасини ёритиш

164

Қурилиш майдончалари ва ундаги иш жойларини тенг тақсимланган ҳолда ёритилиши лозим. Бундай ҳолларда ёруғлик кўрсаткичлари ушбу ШНҚнинг 10-иловасида кўрсатилган қийматлардан кам бўлмаслиги керак.

165

Нормалаштирилган ёритиш даражаси 2 lx ортиқ бўлиши керак бўлган қурилиш майдонларидаги иш жойлари учун умумий бир хил ёритишга қўшимча равишда махаллийлаштирилган ёритишни таъминлаш керак.

Одамларни вақтинчалик бўлиши мумкин бўлган жойлар учун ёруғлик даражасини 0.5 lx гача камайтириш лозим.

166

Тунда қурилиш майдончалари ва ундаги иш жойларининг хавфсизлигини таъминлаш зарур бўлган ҳолларда, ишчи ёритиш мосламаларининг бир қисми хавфсизлик ёриткичи сифатида фойдаланиш учун ажратилиши керак.

Қурилиш майдончалари ва ундаги иш жойларининг чегараларида хавфсизлик ёриткичи ер сатҳида горизонтал равишда ёки девор текислигида вертикал равишда тўсиқларда камида 0.5 lx ёритишни таъминлаши керак.

167

Тунда қурилиш майдончаларининг хавфли жойлари тўсиқлар ва ёруғлик сигналлари билан таъминланиши керак. Бунда, ёруғлик сигналлари учун 42 W дан юқори бўлмаган кучланишли ёруғлик манбаларидан фойдаланиш керак.

168

Технологик талабларга кўра, бетон ётқизишда танаффусга йўл қўйиб бўлмайдиган ҳолларда ва муҳим тузилмаларда бетонлаш ишлари олиб бориладиган жойларда авариявий ёритишни таъминлаш керак. Бунда, авариявий ёритиш 3 lx, бетонлаш жойларида эса 1 lx бўлиши керак.

169

Эвакуация ёриткичи асосий эвакуация йўллари ҳудудларида, шунингдек шикастланиш хавфи билан боғлиқ бўлган ўтиш жойларида таъминланиши керак. Қурилаётган бино ичида эвакуация ёритилганлиги 0.5 lx, бино ташқарисида 0.2 lx бўлиши керак.

7-боб. Объектни ёритишни лойиҳалашда сифат ва хавфсизликни назорат қилиш

170

Ташқи ёритишни лойиҳалаш ва ўрнатишда қуйидагилар таъминланиши керак:

ёритиш мосламаларининг миқдорий ва сифат кўрсаткичларининг норматив қиймати;

қурилмаларнинг самарадорлиги ва электр энергиясидан оқилона фойдаланиш;

ёритиш мосламаларининг ишончлилиги;

хизмат кўрсатиш ходимлар ва аҳоли хавфсизлиги;

ёритиш мосламаларига техник хизмат кўрсатиш ва назорат қилиш қулайлиги.

171

Цилиндрик ёритилганликни ўлчаш учун назорат нуқталари хона бўйлаб, чироқлар остига, чироқлар ўртасида ва хонанинг марказий бўйлама ўқида полдан 1,5 m баландликда ва девордан камида 1,0 m масофада тенг равишда жойлаштирилиши керак.

172

Цилиндрик ёритишни ўлчаш учун назорат нуқталарининг сони камида 5 та бўлиши керак.

173

Назорат нуқталари иш жойларида ишчиларнинг ҳаракатланиш йўли бўйлаб жойлаштирилиши керак. Таянчлар билан чегараланган ёритилган майдонда назорат нуқталари таянчлар орасидаги марказларда танланиши керак. Қўриқлаш мақсадида ишлатиладиган ёритилганлик учун назорат нуқталари ёритиладиган майдоннинг периметри бўйлаб жойлаштирилиши лозим.

174

Ёритилган участкадаги ёки ёритилган майдоннинг периметри бўйлаб назорат нуқталарининг сони камида 5 та бўлиши лозим.

175

Кўчалар, йўллар ва майдонларнинг ўртача ёритилишни ўлчаш учун назорат нуқталари йўл қопламасининг чироқлар (ёриткич) оралиғи билан чегараланган қисмида бир текисда бир-биридан 3-5 m масофада жойлашган бўлиши керак.

176

Туннелларнинг ўртача ёритилганлигини ўлчаш учун қуйидаги режимларда назорат нуқталари йўл қопламасида бир-биридан 3-5 m масофада жойлаштирилиши лозим:

кечки ва тунги режимларда;

мазкур режимларда ишлайдиган чироқларнинг жойлашиш оралиғи билан чегараланган қисмларда;

кундузги режимда эса - кетма-кет чегараланган қисмларда.

177

Хонанинг табиий ёритилишини ўлчашда назорат нуқталари хонанинг характерли қирқимининг вертикал текислик ва шартли ишчи юзаси (ёки поли) кесишмасида жойлаштирилиши керак. Биринчи ва охирги нуқталар ташқи деворлар ва ички пардадевор (ёки устунлар ўқи)лар юзасидан 1 m масофада олиниши лозим.

178

Сунъий ёритишни ўлчаш натижалари ушбу ШНҚнинг 26-жадвалига мувофиқ баҳоланиши керак.

26-жадвал Сунъий ёритишни ўлчаш натижаларини баҳолаш
Назорат туриЎлчанган ва нормалаштирилган ёритиш қийматларининг нисбатиЎлчов натижаларини баҳолаш тизими
Умумий ёритиш тизимиАралаш ёритиш тизими
УмумийУмумий+маҳаллий
12345
Ёритиш мосламаларини фойдаланишга қабул қилишЕ ≥0,9КзЕнЕ ≥0,9КзЕноЕ ≥Еннормага жавоб беради
Е < 0,9КзЕнЕ < 0,9КзЕноЕ <Еннормага жавоб бермайди
Инспектор назоратиЕ ≥ЕнЕ ≥ЕноЕ ≥Еннормага жавоб беради
Е <ЕнЕ <ЕноЕ <Еннормага жавоб бермайди
Изоҳлар:
Ен – норматив ёритилганлик (минимал, ўртача, цилиндрик);
Ено – аралаш ёритиш тизимида умумий ёритишдан норматив ёритилганлик; Кз –захира коэффициенти.

1-илова Ишлаб чиқариш корхоналари хоналарини ёритишга қўйиладиган талаблар

1-жадвал
Кўриш ишининг тавсифиФарқ қилиш объектининг энг кичик ёки эквивалент ўлчами, mmКўриш ишининг разрядиКўриш ишининг разряд туркумиОбъектнинг фон билан контрастиФоннинг тавсифиСунъий ёритишТабиий ёритишАралаш ёритиш
Ёритилганлик, lxНормаланадиган катталиклар пульсация коэффициенти ва кўз қамаштириш кўрсаткичининг бирга қўшилиши
Мураккаб ёритиш тизимидаУмумий ёритиш тизимидаТЁК, ен, %
ЖамиШу жумладан умумийданюқоридан ёки мураккаб ёритишдаён томондан ёритишдаюқоридан ёки мураккаб ёритишдаён томондан ёритишда
ρК0 %
123456789101112131415
Ўта юқори аниқлик0,15 дан камIакичиктўқ ранг5000500-2010--6,02,0
4500500-1010
бкичик ўртачаўртача тўқ ранг400040012502010
350040010001010
вкичик ўртача каттаоч ранг ўртача тўқ ранг25003007502010
20002006001010
гўртача катта –“–оч ранг –“– ўртача15002004002010
12502003001010
Жуда юқори аниқлик0,15 дан
0,30 гача
IIакичиктўқ ранг4000
3500
400
400
-
-
20
10
10
10
--4,21,5
бкичик ўртачаўртача тўқ ранг30003007502010
25003006001010
вкичик ўртача каттаоч ранг ўртача тўқ ранг20002005002010
10002004001010
гўртача катта –“–оч ранг – “– ўртача10002003002010
7502002001010
Юқори аниқлик0,3 дан 0,5 гачаIIIакичиктўқ ранг20002005004015--3,01,2
15002004002015
бкичик ўртачаўртача тўқ ранг10002003004015
7502002002015
вкичик ўртача каттаоч ранг ўртача тўқ ранг7502003004015
6002002002015
гўртача катта –“–оч ранг – “– ўртача4002002004015
Ўртача аниқлик0,5 дан ортиқ 1,0 гачаIVакичиктўқ ранг750200300402041,52,40,9
бкичик ўртачаўртача тўқ ранг5002002004020
вкичик ўртача каттаоч ранг ўртача тўқ ранг4002002004020
гўртача катта –“–оч ранг – “– ўртача--2004020
Кичик аниқлик1 дан 5 гачаVакичиктўқ ранг4002003004020311,80,6
бкичик ўртачаўртача тўқ ранг--2004020
вкичик ўртача каттаоч ранг ўртача тўқ ранг--2004020
гўртачаоч ранг –--2004020
катта –“–“– ўртача
Қўпол (жуда кичик аниқлик)5 дан ортиқVIОбъектнинг фон билан контрасти ва фоннинг тавсифларига боғлиқ бўлмаган ҳолда--2004020311,80,6
Иссиқ цехларда ялтироқ материаллар ва буюмлар билан ишлаш0,5 дан ортиқVIIШу каби--2004020311,80,6
Ишлаб чиқариш жараёнининг умумий кузатиш: доимий Одамларни хоналарда доимий бўлиши: даврийVIIIа–“–--2004020311,80,6
б–“–--75--10,30,70,2
Одамларни хоналарда даврий бўлиши: даврийVIIIвФоннинг тавсифларидан ва объектнинг фон билан контрастига боғлиқ бўлмаган ҳолда--50--0,70,20,50,2
Муҳандислик коммуникацияларини умумий кузатишVIIIгШу каби--20--0,30,10,20,1
Изоҳлар:
1. I г ва II в гача бўлган нормаларнинг разрядлари учун, 7-11 гуруҳларда келтирилган ушбу разрядлар учун нормаланадиган кўрсаткичлар тўпламидан бири қабул қилиниши мумкин.

2. Ёритилганликни мазкур ШНҚнини 55 ва 56-бандларини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиш лозим. 3. Фарқланиш объектининг энг кичик ўлчамлари ва уларга мос кўриш ишлари разрядлари ишловчининг кўзидан 0,5 m дан кўп бўлмаган масофада фарқланиш объектларини жойлаштиришда ўрнатилган. Ушбу масофа катталаштирилганда кўриш ишларининг разряди 3-иловага мос ҳолда ўрнатилади. Чўзиқ фарқланиш объектлари учун эквивалент ўлчами 5-илова бўйича танланади. 4. Чўғланиш лампаларидан фойдаланилганда ёритишни ёритиш шкаласига мувофиқ камайтириш керак: а) Агар норматив ёритилганлик 750 lx ва ундан ортиқни ташкил қилса, аралаш ёритиш тизимида бир поғонага; б) Шунингдек, I-V, VI разрядлар учун умумий ёритишда; в) VI ва VIII разрядлар учун умумий ёритиш тизимида икки поғонага пасайтириш лозим. 5. Ўлчами 0,5 mm ва кичик ялтираб турадиган объектлар билан ишланганда ёритилганликни фарқланиш объектининг ўлчамлари билан мос ҳолда танлаш ва уларни “В” разрядга тааллуқли дейиш лозим. 6. Кўз қамаштириш кўрсаткичи 10-гуруҳда фақат умумий ёритиш учун (исталган ёритиш тизимида) чегараланади. 7. Пульсация коэффициенти Кn умумий ёритиш тизими учун 10-гуруҳда кўрсатилган ёки аралаш тизимидаги умумий ёритишдан аралаш ёритиш тизимидаги Кn маҳаллий ёритишдаги ёриткичлар учун 20 фоиздан ошмаслиги лозим. 8. I-III, IVа, Iб, IVв, Vа разрядлар учун умумий ёритиш тизимини фақат аралаш ёритиш қўллашнинг техникавий жиҳатдан имкони бўлмаганда ёки иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўлмаганда, Давлат санитария назорати органлари билан келишилган ёритишнинг соҳа нормаларида аниқлаштирилган ҳолда кўзда тутилсин. 9. Ишлар олиб бориш ёки ўсмирларни ишлаб чиқариш бўйича ўргатиш учун мўлжалланган махсус хоналарда ТЁКнинг норматив қиймати 3-гуруҳ бўйича бир разрядга оширилади ва 1,0 фоиздан кам бўлмаслиги керак.

2-жадвал Турар жой ва жамоат бинолари хоналарининг ёритишга қўйиладиган талаблар
2-жадвал2-жадвал2-жадвал

Jadval vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan rasm sifatida olingan.

3-жадвал Табиий ва сунъий ёритиш учун эксплуатация коэффициенти
3-жадвал3-жадвал

Jadval vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan rasm sifatida olingan.

1. 6-9-устунларда кўрсатилган эксплуатация коэффициентининг қийматлари гулли ойналар, шишали пластиклар, арматураланган плёнкалар ва бўғиқ (сут рангида) ойналар, шунингдек аэрация учун ёритиш ўймалари ишлатилганда – 1,1 га, органик ойна ишлатилганда эса – 0,9 га кўпайтириш лозим. 2. 3-5-устунларда кўрсатилган эксплуатация коэффициентининг қийматлари разрядли ёруғлик манбалари учун келтирилган. Чўғланма лампалардан фойдаланилганда уларни 0,85 га кўпайтириш лозим. 3. 3-чи устунда кўрсатилган эксплуатация коэффициентининг қийматларини 1 б. 1г бандлар бўйича бир сменали ишда – 0,2 га; 1 в бўйича – 0,1 га; 1 б, 1 г бандлар бўйича икки сменали ишда эса – 0,15 га камайтириш лозим.

2-илова Реклама ва ахборот берувчи конструкциялар равшанлиги нормалари

Реклама панели ёки шчитнинг жойлашишиОбьект юзаси S, m2Объектни ўрнатиш баландлиги h*, mКўча тоифасига қараб реклама конструкцияларнинг равшанлиги cd/m2
АБВ
ўртача энг катта рухсат этилганмаксимал**ўртача энг катта рухсат этилганмаксимал**ўртача энг катта рухсат этилганмаксимал**
Объект майдони S m2 ва унинг қатнов қисми устида, шунингдек кўча кўндаланг жойлашган бинолар фасадларидаги баландлиги h m. бўлганда автоулов ҳайдовчисининг ҳаракат қисмидан ташқарида кўриш ўқига кўндаланг ҳолатдаS ≤ 2<2*1501000125750100500
≥3,525015002001000
2< S < 6≥ 3,52001000125750
6< S ≤12150100085750
12 < S ≤ 7512575075500
75 дан ортиқ≥ 3,5100300100300
Қатнов қисмидан ташқарида бинолар фасадларида (кўча бўйлаб жойлашган бўлса), бинолар томларида реклама конструкцияларининг ҳар қандай жойлашишида автоулов ҳайдовчисининг кўриш ўқи бўйлаб холдаисталган≥ 3,550025004002000300750
Изоҳлар:
1. * Баландлик қатнов қисми юзасидан реклама конструкциясининг пастки четига қадар ҳисобланади.
2. **Максимал равшанлик 0,2х0,2 m. юзали энг ёрқин жойлари учун умумий равшанлик сифатини аниқлайди.

3-илова Фарқ қилиш объектидан ишловчининг кўзигача 0,5 m дан ортиқ масофадаги ишлар разрядини аниқлаш

Фарқ қилиш объектидан ишловчининг кўзигача 0,5 m дан ортиқ масофадаги жадвал бўйича ишлар разрядини фарқ қилиш объектининг минимал ўлчами d нинг ушбу объектидан ишловчининг кўзигача бўлган l масофага нисбатан аниқланадиган фарқ қилиш объектининг бурчак ўлчамларини ҳисобга олиб ўрнатиш лозим:

Кўриш ишлари разрядиd / l
I0,3·10-3 дан кам
II0,3·103 дан 0,6·10-3 гача
III0,6·10-3 дан ортиқ 1·10-3 гача
IV1·10-3 – “ – 2·10-3 – “
V2·10-3 – “ – 10·10-3 – “ –
VI10·10-3 – “ –

4-илова Эвакуацион хавфсизлик белгиларини кўриш масофаларини аниқлаш

Эвакуацион хавфсизлик белгиси пиктограмма майдонининг вертикал ўлчами белгини кўриш масофасидан қатъи назар, қуйидаги формула бўйича аниқланади h = l /Z,

бу ерда:

l – кўриш масофаси; h – белгининг минимал баландлиги;

Z – коэффициент, у ташқаридан ёритилган белгилар учун 100 ва ичкаридан ёритилганлар учун 200 га тенг.

1-расм. Хавфсизлик белгиларини кўриш масофаларини аниқлаш

1-расм. Хавфсизлик белгиларини кўриш масофаларини аниқлаш

Rasm vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan olingan.

5-илова Масофали фарқ қилиш объектларининг эквивалент ўлчамларини аниқлаш

BIMFAB eslatmasi: manbada ilova matni «1-расмда» va «2-расмда келтирилган номограмма» deydi, chizmalar esa «2-расм» va «3-расм» deb raqamlangan (1-расм yo‘q). Matn va raqamlar manbadagidek qoldirildi.

Узунлиги b >2а бўлган кенгайтирилган фарқ объектлари учун, бу ерда а – объект кенглиги, визуал ишларнинг тоифаси объектнинг эквивалент катталиги билан белгиланади. Бошқа ҳолларда, визуал ишларнинг тоифаси фарқлаш объектининг минимал ҳажми билан белгиланади.

Кўздан объектгача 500 mm дан кичик бўлган масофада эквивалент ўлчам 1-расмда келтирилган номограмма бўйича аниқланади.

Кўздан объектгача 500 mm дан катта бўлган масофаларда эквивалент ўлчам 2-расмда келтирилган номограмма бўйича аниқланади.

Фарқ қилиш объектининг чизиқли ўлчамларининг (миллиметрларда) бурчаклига (бурчак минутларида) ўзгариши 2-расмда келтирилган номограммадан фойдаланиб, қуйидаги формула бўйича амалга оширилади.

а = 60аrсtg(х/l)(1)

бу ерда:

х – объект ўлчами, mm;

l – кўздан объектгача бўлган масофа, mm.

Номограммадан олинган эквивалент ўлчамни бурчак ўлчовларидан (бурчак минутлари) чизиқли (mm лар) ўзгариши қуйидаги формула бўйича амалга оширилади:

x=l·tg(α/60)(2)
2-расм. Кўздан 500 mm гача бўлган масофа кенгайтирилган фарқ объектларининг эквивалент ўлчамини аниқлаш учун номограмма

2-расм. Кўздан 500 mm гача бўлган масофа кенгайтирилган фарқ объектларининг эквивалент ўлчамини аниқлаш учун номограмма

Rasm vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan olingan.

3-расм. Кўздан 500 mm дан ортиқ объектгача бўлган масофада кенгайтирилган фарқ объектларининг эквивалент ўлчамини аниқлаш учун номограмма.

3-расм. Кўздан 500 mm дан ортиқ объектгача бўлган масофада кенгайтирилган фарқ объектларининг эквивалент ўлчамини аниқлаш учун номограмма.

Rasm vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan olingan.

6-илова

1-жадвал. Ёриткичларнинг фойдаланиш гуруҳлари; 2-жадвал. Ёруғлик-техникавий материалларининг қаттиқлик гуруҳлари

1-жадвал Ёриткичларнинг фойдаланиш гуруҳлари
1-жадвал

Jadval vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan rasm sifatida olingan.

2-жадвал Ёруғлик-техникавий материалларининг қаттиқлик гуруҳлари
Материал ёки қоплама туриҚайтаргич ёки тарқатгичлар материаллари (ёки қопламалари)
Нур тарқатувчиНур ўтказувчи
Т-қаттиқСиликат эмалли қопламаСиликат шиша
СТ-ўртача қаттиқликда1. Эпоксид-кукунли қоплама
2. НЦ-25 нитроэмалли қоплама
3. МЛ-242 эмалли қоплама
4. Суюқ шиша қават билан муҳофазаланган альзак-алюминий
1. Поликарбонат
2. Полиметилметакрилат
3. Поливинилхлоридли “Санлоид” туридаги қаттиқ плёнка
М-юмшоқ1. МЛ-242 эмалли қоплама
2. АК-11022 эмалли қоплама
3. Акрил – эмалли қоплама
4. УВЛ-3 лок билан муҳофазаланган вакуумда пуркалган, алюминий
1. Юқори босимли полиэтилен
2. Полистирол

BIMFAB eslatmasi: manbada «Т-қаттиқ» katagi «Нур тарқатувчи / Нур ўтказувчи» sarlavha qatori bilan bir balandlikda chizilgan; saytda bu ikki so‘z ustun sarlavhasi, «Т-қаттиқ» esa «Силикат эмалли қоплама / Силикат шиша» qatori sifatida ko‘rsatildi.

7-илова Ишлаб чиқариш хоналари учун ёруғлик манбалари.

1-жадвал Умумий ёритиш тизимида тавсия этиладиган ёруғлик манбалари
Ранг фарқланишга бўлган талаблар бўйича кўриш ишлари таърифиЁритилганлик, lxЁруғлик манбаларининг ранг узатиш минимал индекси, RaЁруғлик манбаларининг ранг ҳарорати диапазони, Тс, 0КЁруғлик манбаларининг намунали турлари
Ранг фарқланишига жуда юқори талаблар булган ранг назорати (тикув фабрикаларида тайёр махсулотлар, текстил фабрикаларида матолар, тери саралаш, рангли босма учун бўёқлар танлаш назорати ва б.)300 ва ортиқ90-1005000-6500СД; ЛЛ: ЛДЦ типдаги
Ранг фарқланишига юқори талабларда рангларни таққослаш (тўқиш, тикиш ишлаб чиқариши, рангли босма ва б.)300 ва ортиқ85-893000-6500СД; ЛЛ: ЛТБЦЦ, ЛДЦ типдаги
Ранг фарқланишига ўртача талабларда рангли объектларни фарқлаш (радиоаппаратураларини йиғиш, йигириш, симларини ўраш ва б.)500 ва ортиқ80-844000-6000СД; ЛЛ: ЛЕЦ, МГЛ типдаги
300 дан 500 гача80-843500-5500СД; ЛЛ: ЛЕЦ, МГЛ типдаги
200 дан 300 гача80-842700-4500СД; ЛЛ: ЛТБЦ, МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдаги
200 кам80-842700-3500СД; ЛЛ: ЛТБЦ, МГЛ, НЛВД + МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдаги
Ранг фарқланишига талаблар бўлмаганда (металларга механик ишлов бериш, пластмасса, машиналар, асбоб-ускуналарни йиғиш ва б.)500 ва ортиқ70-794000-6500СД; ЛЛ: ЛД, МГЛ типдаги
300 дан 500 гача70-793500-5000СД; ЛЛ: ЛХБ, МГЛ, НЛВД + МГЛ типдаги
200 дан 300 гача50-692600-1500СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ, НЛВД + МГЛ типдаги
200 дан кам50-592400-3500СД; ЛЛ: ЛТБ, ЛБ, НЛВД, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдаги
Изоҳлар:
1. Қабул қилинган қисқартмалар: КЭЛ – компакт энергия самарадор лампалар; ЛБ – кундузги ёруғлик лампалари; ЛД – кундузги ёруғлик лампалари; ЛДЦ – яхши ранг берадиган кундузги ёруғлик лампалари; ЛЕЦ – яхши ранг берадиган табиий ёруғлик лампалари; ЛЛ – люминесцент лампалар; ЛТБ –; ЛТБЦ – илиқ оқ рангли лампалар яхши ранг берадиган лампалар; ЛТБЦЦ – илиқ оқ рангли лампалар юқори сифатли ранг берадиган лампалар; ЛХБ – совуқ оқ рангли лампалар; МГЛ – металл галогенли лампалар; НЛВД – юқори босимли натрийли лампалар; СД – светодиодлар.
2. Ёрқин светодиодли ёруғлик манбаларининг нурлари хонадагиларнинг кўриш майдонига тушмаслиги керак.
2-жадвал Аралаш ёритиш тизимида тавсия этиладиган ёруғлик манбалари
Ранг фарқланишга бўлган талаблар бўйича кўриш ишлари таърифиЁритилганлик, lxЁруғлик манбаларининг ранг узатиш минимал индекси, RaЁруғлик манбаларининг ранг ҳарорати диапазони, Тс, 0КЁруғлик манбаларининг намунали турлари
УмумийМаҳаллийУмумийМаҳаллийУмумийМаҳаллий
Ранг фарқланишига жуда юқори талаблар бўлган ранг назорати (тикув фабрикаларида тайёр маҳсулотлар, текстил фабрикаларида матолар, тери саралаш, рангли босма учун бўёқлар танлаш назорати ва б.)300 ва ортиқ85-8990-1005000-65005000-6500СД; ЛЛ: ЛТБЦЦ, ЛДЦ типдагиСД; ЛЛ: ЛДЦ типдаги
Ранг фарқланишига юқори талабларда рангларни таққослаш (тўқиш, тикиш, ишлаб чиқариши, рангли босма ва б.)300 ва ортиқ70-7985-893000-65003000-6500СД; ЛЛ: ЛЕЦ, МГЛ типдагиСД; ЛЛ: ЛТБЦЦ, ЛДЦ типдаги
Ранг фарқланишига ўртача талабларда рангли объектларни фарқлаш (радиоаппаратураларни йиғиш, йигириш, симларни улаш ва б.)500 ва ортиқ50-6980-842700-45004000-6000СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ типдагиСД; ЛЛ: ЛЕЦ, МГЛ типдаги
300 дан 500 гача50-6980-842600-45003500-5500СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ типдагиСД; ЛЛ: ЛЕЦ, МГЛ типдаги
200 дан 300 гача50-6980-842700-45002700-4500СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдагиСД; ЛЛ: ЛТБЦ, МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдаги
200 дан кам50-5980-842600-45002700-3500СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдагиСД; ЛЛ: ЛТБ, ЛБ, МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдаги
Ранг фарқланишига талаблар бўлмаганда (металларга механик ишлов бериш, пластмасса, машиналар, асбоб-ускуналарни йиғиш ва б.)500 ва ортиқ50-6970-792700-45004000-6500СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ, КЭЛ, КЭЛР, (ЭКО) типдагиСД; ЛЛ: ЛД, МГЛ типдаги
300 дан 500 гача50-6970-792600-45003500-5000СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдагиСД; ЛЛ: ЛХБ, МГЛ типдаги
200 дан 300 гача50-6950-692700-45002600-4500СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдагиСД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ типдаги
200 дан кам50-5950-692600-45002400-3500СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ, НЛВД+ МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдагиСД; ЛЛ: ЛТБ, ЛБ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдаги
Изоҳлар: 1.VI- VIII разряд ишлари учун НЛВД лампаларини қўллашга йўл қўйилади.
2. Ранг фарқланишига ўртача талаблар қўйилган ишларни бажаришда табий ёруғлик бўлмаган хоналар учун жадвал кўрсатилган ранглар ҳарорати диапазонини ёритилганлик даражиси 300 lx дан ортиқ бўлганда, 3500-5000 К чегараларида чеклаш лозим.
3. ЛДЦ УФ люминесцент лампалари, ультрабинафша спектр соҳасида, табиийга яқин бўлган нурланиш таркибига эгадир, бу эса оптик оқартириш йўли билан тайёрланган матолар ва коғозларни назорат қилишда катта аҳамият касб этади.
4. Жадвалдаги қавс ичида энергетик жиҳатдан кам самарали ёруғлик манбалари кўрсатилган.

8-илова Тураржой ва жамоат биноларини умумий ёритиш учун ёруғлик манбалари

жадвалжадвалжадвал

Jadval vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan rasm sifatida olingan.

9-илова Жамоат, турар жой ва ёрдамчи биноларнинг, умумий саноат объектларининг бинолари ва иншоотларини ёритишнинг норматив кўрсаткичлари

1-жадвал Жамоат, турар жой ва ёрдамчи биноларининг ёритишнинг норматив кўрсаткичлари
ХоналарЁритилганлик ва ТЁКнинг норматив текислиги (Г – горизонтал, В – вертикал), текисликнинг пол устидан баладлиги, m.Кўриш ишларининг разряди ва разряд остиСунъий ёритишТабий ёритишАралаш ёритиш
Ишчи юзалар ёритилганлиги, lxЦилиндрик ёритилганлик, lxБирлашган шинамсизлик кўрсаткичи UGR кўпидаЁритилганликнинг пульсация коэффициенти, фоиз кўпидаЁруғлик манбаларининг ранг узатиш индекси RaТЁК eн, %ТЁК eн, %
Аралаш ёритишдаУмумий ёритишдаЮқоридан ёки аралаш ёритишЁн томондан ёритишЮқоридан ёки аралаш ёритишЁн томондан ёритиш
Маъмурий бинолар (вазирликлар, идоралар, қўмиталар, маҳаллий органлар, бошқармалар конструкторлик ва лойиҳалаш ташкилотлари, илмий-текшириш муассасалари ва бошқалар.)
1. Ишчи хоналар ва офисларГ-0,8Б-1400/200300-2115803,01,01,80,6
2. Лойиҳалаш заллари ва хоналари, конструкторлик, чизмачилик бюролариГ-0,8А-1600/400500-2110804,01,52,40,9
3. Ташриф буюрувчилар учун хоналарГ-0,8Б-1400/200300-211580----
4. Китобхоналар заллариГ-0,8А-2500/3004001502115803,51,22,10,7
5. Китобхоналар каталоглари, очиқ кириш ҳуқуқига эга фонд хонасиВ-1,0 стеллажлардаБ-2-200-1920802,50,71,50,4
6. Архив ва китобларни сақлаш хонасиВ-1,0 - стеллажлардаВ-2-100---80----
7. Нусха кўчириш хоналариГ-0,8Б-1-300-211580----
8 .Муқовалаш ва тикиш хоналариГ-0,8Б-1-300-2115803,01,01,80,6
9. УстахоналарГ-0,8 – ишчи столдаIIIв750/200300-211580--3,01,2
10. Компьютер заллариВ-1,2 - дисплей экранидаБ-2-200--------
Г-0,8 – ишчи столдаА-2500/300400-145803,51,22,10,7
11. Конференция заллари, мажлислар заллариГ-0,8Д-20075242080----
12. Рекреация, кулуарлар, фойеГ-0,0 - полдаЕ-15050--80----
13. Лабораториялар: Иссиқликка оид, физика, спектрография, стилометрия, фото-ментрия, микроскопия, рентген-структурали таҳлил. Механика ва радио-ўлчаш, электрон қурилмаларГ-0,8А-2500/300400-2110803,51,22,10,7
14.Таҳлил лабораториялариГ-0,8А-1600/400500-2110804,01,52,40,9
Тарози, термостатГ-0,8Б-1400/400300-2115803,01,01,80,6
Фото хоналари, дистиллаш хонасиГ-0,8Б-2-200-242080----
Намуналар архиви, реактивларни сақлаш хонасиВ-1В-2-100-242080----
Лаборатория идишларини ювиш хоналариГ-0,8Б-1-300-2115803,01,01,80,6
Маблағ билан таъминлаш, кредит ва давлат суғурта муассасалари
15. Кассалар зали, кассирлар ва мижозлар маблағини қайта ҳисоблаш учун хоналарГ-0,8 – иш столларидаА-2500/300400-1410803,51,22,10,7
16. Инкассатор хонасиГ-0,8Б-1-300-211580----
17. Депозитлар, сақлаш хоналари, қимматбаҳо нарсаларни сақлаш хоналариГ-0,8Б-2-200-242080----
18. Сервер хоналари, банклараро электрон тўловлар учун хоналар, криптографик ҳимоя воситалари учун хоналарГ-0,8А-2-400-211080----
19. Кабель ускуналари учун хоналарГ-0,8Б-2-200-242080----
20. Алфавит рақамларни чоп этиш ускуналар хоналари, шахсий кабинетларГ-0,8 – иш столларидаА-2500/300400-2110803,51,22,10,7
21. Идентификация карталарини тайёрлаш, қайта ишлаш ва сақлаш хоналари, пластик карталарни қайта ишлаш маркази хоналариГ-0,8А-2-400-211080--2,10,7
22. Жисмоний шахсларга хизмат кўрсатиш хоналариГ-0,8Б-1-300-211580----
23. Сейф хоналариГ-0,8В-1-150-242080----
24. Кузатиш йўлаклариГ-0,8Ж-100--------
Умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотларининг
25. Синф хоналари, аудиториялар, лабо-рантлар хоналари. Умумтаълим мактаблари ва мактаб интернатларининг лаборатория хоналариВ – досканинг ўртасидаА-1-500--1080----
Г-0,8 – ишчи столлари ва парталаридаА-2-400-2110804,01)1,51)2,11)1,31)
26. Олий ўқув юртлари ва техникумларнинг аудитория, ўқув ва лаборатория хоналари.Г-0,8А-2-400-2110803,51,22,10,7
27. Информатика ва ҳисоблаш техникаси кабинетлариВ – дисплей экранида--200---80----
Г-0,8 – ишчи стол ва партадаА-2500/300400-1410803,51,22,10,7
В – доскадаА-1-500--1080----
28. Техникавий чизмачилик ва расм солиш кабинетлариГ-0,8 – ишчи стол ва партадаА-1-500-2110804,01,52,11,3
29. Ўқув хоналари олдидаги лаборант хонасиГ-0,8А-2500/300400-1410803,51,22,10,7
30. Металл ва ёғочга ишлов бериш устахоналариГ-0,8 – дастгоҳ ва иш столларидаIIIб1000/200300-211580--3,01,2
31. Меҳнатнинг хизмат турлари учун хоналарГ-0,8 – ишчи столдаА-2-400-2110804,01)1,51)2,11)1,31)
32. Уста инструкторнинг асбоблар хонаси.Г-0,8Б-1-300-211580--1,80,6
33. Спорт заллариГ-0,0 – полдаБ-2-200-2420802,50,71,50,4
В – хонанинг бўйлама ўқида икки томондан полдан 2 m сатҳда--75**--------
34. Снярад инвентархоналари, хўжалик омборхоналариГ-0,8Ж-2-50--------
35. Усти ёпиқ бассейнларГ – сув юзасидаГ-300-2420802,00,51,20,3
36. Мажлислар заллари, кино аудиториялариГ-0,0 – полдаД-2007525-80----
37. Эстрада заллариВ-1,5Г-300---80----
38. Ўқитувчилар кабинетлари ва хоналари, шифокор хоналариГ-0,8Б-1-300-2115803,01,01,80,6
39. РекреацияГ-0,0 - полдаЕ-200-25-802,00,51,20,3
Дам олиш муассасалари
40. Кўп мақсадли залларГ-0,8А-2-400100211080----
41. Театрдаги томошабинлар заллари, концерт заллариГ-0,8Г-30010024-80----
42. Клубдаги томошабинлар зали, клуб-меҳмонхоналари, дам олиш хоналари, учрашувлар, театр фойелариГ-0,8Д-2007525-80----
43. Стол ўйинлари ва автомат ўйинлари учун хоналарГ-0,8Б-1-300-211580----
В-1,5-150--------
44. Биллиард хоналариГ-0,8Б-1-300-212080----
45. Компьютер ўйинлари заллариГ-0,8 – экран;Б-2-200---80----
В-1,2-400
46. Видео комплекслари (видеозал, видеокафе)Г-0,8Е-150-25-80----
47. Кўргазма заллариГ-0,8Г-30010025-80----
48. Кинотеатрнинг томошабин заллариГ-0,8Ж-1-100-25-80----
49. Клублар ва кинотеатрларнинг фойелариГ-0,0 - полдаЕ-1505025-80----
50. Мусиқа синфлари, тўгарак хоналариГ-0,8Б-1-300-2415803,01,01,80,6
51. Кино-, товуш- ва ёруғлик аппарат ускуналари хонасиГ-0,8В-1-150-242080----
Мактабгача таълим муассасалари
52. Кийиниш хоналариГ-0,0 - полдаБ-1-300-211580----
53. Гурухларнинг ўйин хоналариГ-0,0 - полдаА-2-400-1410804,01)1,51)-
54. Мусиқа ва гимнастика машғулотлари хоналариГ-0,0 полдаА-2-400-1410804,01)1,51)--
55. ОшхоналарГ-0,0 -полдаА-2-400-1410804,01)1,51)2,41)0,91)
56. ЁтоқхоналарГ-0,0 - полдаВ-1-150-1815802,00,5--
57. Бемор болалар хонаси, изолятор хонасиГ-0,0 - полдаБ-2-200-1815802,01)0,51)--
58. Тиббиёт хоналариГ-0,8Б-1-500-2110904,01,52,40,9
Санаторийлар, дам олиш уйлари, пансионатлар
59. Палаталар, ётоқхоналарГ-0,0 - полдаВ-1-150-1815802,00,5--
60. Болалар палаталари, она ва бола палатасиГ-0,0 - полдаБ-2-200-2115802,00,5--
61. Шифокорлар хонасиГ-0,8Б-1-300-2115803,01,01,80,6
62. Шифокор-педиатр-хонасиГ-0,8Б-1-300-2115804,01)1,51)2,41)0,91)
63. Болалар санаторияларидаги ўқув хоналариГ-0,8А-1-500-1410804,01,5--
В-2,5--500--1080----
Спорт ва соғломлаштириш масканлари
64. Спорт ўйинлари учун залларГ-0,0 – полдаБ-1-300-2420803,01,01,80,6
В-2,0 - В-хонанинг бўйлама ўқида икки томондан полдан 2 m сатҳда--150--------
65. Бассейн заллариГ – сув юзасидаБ-1-300-2420802,00,51,20,3
66. Аэробики, гимнастика, кураш заллариГ-0,0 – полдаБ-2-300-2420802,50,71,50,4
кегли
67. ўйини хоналариГ-0,0 – полдаБ-2-200-2420-----
Умумий овқатланиш жойлари
68. Ресторан ва ошхоналарни овқатланиш заллариГ-0,8Б-2-200-242080----
69. Овқат тарқатиш хоналариГ-0,8Б-1-300-241980----
70. Иссиқ цехлар, тайёрлов олди ва тайёрлов цехлариГ-0,8Б-1-300-211985--1,20,3
71. Тўлиқ тайёрлаш цехлариГ-0,8Б-2-200-242080----
72. Ошхона идишларини ювиш хоналари, нон кесиш учун хоналарГ-0,8Б-2-200-242080----
73. Қандолат цехлари ва ун махсулотлари учун хоналарГ-0,8Б-1-300-212085--1,80,6
74. Шоколад ва конфетларни тайёрлаш хоналариГ-0,8А-2-400-212085--1,80,6
75. Музқаймоқ, ичимликлар ишлаб чиқариш хоналариГ-0,8Б-1-300-212085--1,80,6
76. Маҳсулотларни тайёрлаш, тайёр маҳсулотни қадоқлаш, буюртмаларни йиғиш хоналариГ-0,8Б-1-300-212080----
77. Юклаш хонаси, омборхоналариГ-0,8В-2-100--------
Дўконлар
78. Супермаркет савдо заллариГ-0,8А-1-500-211085----
79. Ўз-ўзига хизмат кўрсатмайдиган дўконларнинг савдо заллари: китоблар, тайёр кўйлаклар, ич кийимлар, матолар, мўйна, ип маҳсулотлар, бош кийимлар, парфюмерия, галантерея, заргарлик, электр ва радиотоварлар, ўйинчоқлар ва канцелярия маҳсулотлари заллариГ-0,8Б-1-300100211585----
80. Ўз-ўзига хизмат кўрсатадиган озиқ-овқат дўконлариГ-0,8А-2-400100211085----
81. Дўконларнинг савдо заллари: идиш-товоқ, мебель, спорт товарлари, қурилиш материаллари, маиший техника, автомобиллар, ўйинчоқлар. канцелярия товарлариГ-0,8Б-1-300100211585----
82. Кийиб кўриш учун хизмат кабиналариВ-1,5Б-1-300--1580----
83. Янги маҳсулотлар учун кўргазма заллариГ-0,8Б-1-300-24-80----
84. Буюртма бўлимлари, хизмат кўрсатиш бюросиГ-0,8Б-1-300242080----
85. Асосий касса хонасиГ-0,8Б-1-300-211580----
86. Товарларни сотишга тайёрлаш учун хоналар:
а) бўлакларга бўлиш хоналари, жойлаштириш хоналари буюртма бўлимининг жамлаш хоналариГ-0,8Б-1-300100211580----
б) матоларни кесиш, дазмоллаш устахоналари, радио ва электр товарлари дўконларидаги устахоналар учун хоналарГ-0,8А-2-400-211580----
87. Тайёр кийим-бош устахоналариГ-0,8А-2500/300400100211080--2,10,7
88. Реклама ва декоратив устахоналар, ускуналар ва инвентарларни таъмирлаш устахоналари, маҳсулот сифатини текшириш хоналариГ-0,8Б-1400/200300-211585--1,80,6
Аҳолига маиший хизмат кўрсатиш жойлари
89. Ҳаммомлар:
а) кутиш хонасиГ-0,8Е-150-25-80----
б) кийиниш хонаси, ювиш, душ ва буғхоналарГ-0,0 – полдаЖ-1-100---80----
в) бассейнларГ-0,0 полдаВ-2-100--80----
90. Сартарошхоналар: эркаклар ва аёллар заллариГ-0,8А-2500/300400-211085--1,80,6
91. Косметика хоналариГ-0,8А-1600/400500-211085--1,80,6
92. Суратга олиш хоналари:
а) қабул қилиш ва буюртмаларни бериш салонлариГ-0,8Б-1-300-242080----
б) фотоательенинг суратга олиш залиГ-0,8В-2-100--2080----
93. Фотолаборатория заллариГ-0,8А-2-400-211590----
В-1,2 - дисплей экранидаБ-2-200--------
94. Кир ювиш хоналари:
а) ич-кийим қабул қилиш ва бериш:
- белги билан қабул қилиш ва рўйхатга олиш, бериш хонасиГ-0,8Б-2-300-242080----
- кийимларни сақлаш хонасиВ-1,0Е-75---80----
б) қуритиш, дазмоллаш бўлимлари:
- тозалаш, эритмаларни тайёрлашГ-0,0 - полдаVI-200-212080----
- кир ювиш материалларини сақлашГ-0,8VIIIв-50--------
в) қуритиш, дазмоллаш бўлимлари:Г-0,8IVa-300-212080----
г) кийимларни саралаш ва қадоқлаш бўлимлариГ-0,8Va-300-212080----
д) чойшабларни тикиш(ямаш) бўлими.Г-0,8IIa22000/750500-212080--2,10,7
95. Ўз-ўзига хизмат кўрсатиладиган кир ювиш хоналариГ-0,0 полдаБ-2-200-242080----
96. Кийим-кечакларни кимёвий тозалаш ательеси:
а) Кийим-кечакларни қабул қилиш ва бериш салони
б) кимёвий тозалаш хоналари
в) доғларни кетказиш бўлимлари
г) химикатларни сақлаш учун хоналар
Г-0,8Б-1-300-242085--1,50,4
Г-0,8VI-200-212080----
Г-0,8IIIа2000/750500-212085----
Г-0,8VIIIв-50--------
97. Кийим-кечаклар ва трикотаж махсулотларни тайёрлаш хамда тузатиш ательеси:
а) тикиш цехлари
б) бичиш бўлимлари
Г-0,8 – ишчи столдаIIa2)2000/750750-212085--4,21,5
Г-0,8 – ишчи столдаIIб-750-211085--4,21,5
в) кийим-кечакларни тузатиш бўлимлари
г) амалий материалларни тайёрлаш бўлимлари
д) қўлда ва машинада тўқиш бўлимлари
е) дазмоллаш, буғлаш хоналари
Г-0,8IIa2)2000/750750-212085--4,21,5
Г-0,8IVa-300-242085--2,40,9
Г-0,8IIв-500-212085--4,21,5
Г-0,8IVa-300-212085--2,40,9
98. Ижарага олиш пунктлари:
а) ташриф буюрувчилар учун хоналар
б) омборхоналар
Г-0,8Б-1-300-242080--1,50,4
Г-0,8В-2-100--------
99. Таъмирлаш устахоналари:
а) бош кийимларни таъмирлаш ва тайёрлаш, мўйначилик ишлари
б) оёқ кийим ва атторлик, пластмасса буюртмалари, маиший электр асбобларини таъмирлаш
в) саотларни тузатиш, заргарлик ва ўймакорлик ишлари
г) фото, кино, радио ва телеаппаратураларни таъмирлаш
Г-0,8IIa2000/7502)750-212085--4,21,5
Г-0,8IIIа2000/7502)--242085--3,01,2
Г-0,8IIб3000/300--212085--4,21.5
Г-0,8IIв2000/200--212080--4,21,5
100. Овоз ёзиш студияси:
а) овоз ёзиш, қайта ёзиш ва эшитиб кўриш учун хоналар
б) фонотекалар
Г-0,8Б-2-200-242080----
Г-0,8Б-2-200--------
Меҳмонхоналар
101. Хизмат кўрсатиш бюролариГ-0,8Б-1-300-242080----
102. Навбатчи хизмат кўрсатувчи персоналлар хоналариГ-0,8Б-1-300-242080--1,50,4
103. Мехмонхоналар номерлариГ-0,0Б-2-200--20802,00,51,50,4
Тиббий фаолиятни амалга оширувчи ташкилотлар Қабул қилиш ва палата бўлимлари
104. Қисқа муддатли кузатиш бўлинмаси.Г-0,0В-2-100-181580----
105. Катталар учун палаталарГ-0,0В-2-100-1815802,00,5--
106. Болалар учун палаталар: болалар бўлимлари; чақалоқлар учун; узлуксиз терапия хонаси; операциядан кейинги, она ва бола палатасиГ-0,0Б-2-200-1815803,01,0--
107. Болалар шифохоналари/ бўлимларидаги ўқув хоналарГ-0,8А-1-500-1410804,01,5--
108. Ўйин хоналариГ-0,0А-2-400-1410804,01)1,51)--
109. Овқатланиш жойлариГ-0,8Б-2-200-242080----
110. Муолажа, кўриш хоналариГ-0,8А-1-500-2120804,01,52,40,9
111. Ҳамширалик постлариГ-0,8Б-1-300-211580--1,50,4
112. Кундузи қолиш хоналари (зона)Г-0,8Б-2-200-2420802,50,71,50,4
113.Кўчма аппаратларни сақлаш хоналари.Г-0,0VIIIб-75---80----
114.Тиббиёт муассасалари коридорлариГ-0,8Е-150-25-80----
115. АйвонларГ-0,8В-2-100--1580----
Даволаш бўлимлари
116. Операция, реанимация заллариГ-0,8А-1-500-2110-----
117. Туғруқхоналар, диализ хоналари, кийиниш хоналариГ-0,8А-1-500-2110-4,01,52,40,9
118. Операциядан олдинги, реанимациядан олдинги кўриш жойлариГ-0,8Б-1-300-2115-----
119. Сунъий қон айланиш мосламаларини ўрнатиш, сунъий буйрак, инфузион тизимларни тайёрлаш ва б.Г-0,8А-2-400-2110-----
120. Қонни сақлаш ва қон қуйиш учун тайёрлаш хоналариГ-0,8Б-2-200-2120-----
121. Гипсни сақлаш ва тайёрлаш хоналариГ-0,8VIIIб-75--------
Консалтинг бўлимлари, диагностика ва даволаш хоналари
122. Рўйхатдан ўтиш столлари, бошқарув хоналариГ-0,8А-1-200-242080----
123. Жарроҳлар, акушерлар, гинекологлар, травматологлар, педиатрлар, юқумли касалликлар бўйича мутахассислар, дерматологлар, аллергологлар, стоматологларнинг хоналариГ-0,8А-1-500-2110854,01,52,40,9
124. Бошқа мутахассисликлар шифокорлари (юқорида санаб ўтилганлардан ташқари), фельдшерларни қабул қилиш хоналариГ-0,8Б-1-300-2115853,01,01,80,6
125. Офтальмолог хонасиГ-0,8З-20--1080----
126. Физиотерапия, диагностика хоналариГ-0,8Б-1-300-211580--1,80,6
127. Эндоскопия муолажа хоналариГ-0,8Б-1-300-211580----
128. Нурли терапия ва диагностика хоналарини бошқариш хоналари, архивлар, техник хоналарГ-0,8Б-1-300-213)-80----
129. Рентген терапияси, рентген диагностика хоналари, компьютер томографияси, флюрография, радиофармацевтик воситаларни юборишГ-0,8А-2-4003)-211080----
130. Бальнеотерапия хоналари, душ хоналариГ-0,8Б-2-200-242080----
131. Касбий терапия хоналариГ-0,8Б-1-300-2115803,01,01,80,6
132. Уйқу билан даволаш хоналар, фото хоналарГ-0,8Ж-2-50---80----
133. Массаж хоналари, физиотерапия, спорт заллариГ-0,8Б-2-200-242080----
134. Парафин, озокерит тайёрлаш, қистирмаларни даволаш, чойшабларни, ювиш ва қуритиш учун хоналарГ-0,8VIIIб-75--------
Тиббиёт муассасалари лабораториялари
135. Таҳлилларни қабул қилиш, бериш ва рўйхатдан ўтказиш хоналари, тортиш хоналари, озуқа воситаларини тайёрлаш хоналари, намуналарни бўяш хоналариГ-0,8Б-2-200-211080----
136а. Тадқиқот учун лаборант хоналари (умумий клиник, гематологик, биокимёвий, серологик, микробиологик ва б.)Г-0,8А-1-500-2110854,01,52,40,9
136б. Микробиологик қутилар, лаборатория эмбриологик, уяли технологиялар лабораториялариГ-0,8А-1-500-211085----
137. Тайёргарлик хоналари, тадқиқот натижаларини тайёрлаш учун хоналарГ-0,8Б-1-300-2115803,01,01,80,6
138. Лаборатория идишларини ювиш, стерилизация қилиш, термостатик хоналарГ-0,8Б-1-300-242080----
139. Ошқозон шарбатини сезиш ва намуна олиш кабиналари бўлган хоналарГ-0,8Б-1-300-242080--1,50,4
140. Шиша пуфлайдиган хоналарГ-0,8VII-200-2120803,01,01,80,6
141. Стоматологлар хоналари, гипс, полимеризациялаш хонасиГ-0,8IIв2000/200500-211085-4,21,5
Стерилизация хоналари ва дезинфекция хоналари
142. Стерилизация-автоклав хоналари, материалларни қабул қилиш ва сақлашГ-0,8IVг-200-212080----
143. Асбобларни тайёрлаш хоналариГ-0,8IVг-200-212080----
144. Асбобларни таъмирлаш ва ўткирлаш хоналариГ-0,8IIIв-300-211580----
145. Дезинфекция камераси хоналариГ-0,8Ж-1-75---80----
Патология бўлими
146. СекциялиГ-0,8А-2-400-2110803,51,22,10,7
147. Секциянинг олдидаги, фиксация хоналариГ-0,8Б-1-300-242080----
Озиқ-овқат залларининг хоналари
148. Тарқатиш хонасиГ-0,8Б-1-300-242080----
149. Иссиқ, совуқ, тайёрлаш цехлариГ-0,8Б-2-200-242085----
150. Идишларни ювиш хоналариГ-0,8Б-2-200-242080----
151. Юклаш, омборхоналариГ-0,8Ж-1-75---80----
Дорихоналар
152. Хизмат залида ташриф буюрувчилар учун жойларГ-0,8Б-2-200-242080----
153. Рецепт бўлимлари, қўлда сотиш бўлимлари, оптика, тайёр дорилар сақланадиган жойларГ-0,8Б-1-300-211580----
154 Ёрдамчи, асептик, аналитик, қадоқлаш, концентратлар ва ярим тайёр маҳсулотларни тайёрлаш, назорат қилиш ва этикетлаш жойлариГ-0,8A-1600/400500-211085--2,40,9
155. Кир ювиш машиналариГ-0,8Б-2-200-212080----
156. Дори-дармонлар ва боғлаш, идишларни сақлаш хоналариГ-0,8В-2-100---80----
157. Ёнувчан ва енгил алангаланувчан суюқлик кислоталари, дезинфекцияловчи воситаларни сақлаш хонасиГ-0,8Ж-1-75---80----
158. Идишларни сақлаш хонасиГ-0,8Ж-2-50---80----
Гигиена ва эпидемиология марказлари
159. Назорат хоналари, тайёр емларни сақлаш ва тарқатиш, қадоқлаш хоналари, дезинфекциялаш воситалари ва бактериал препаратларни тарқатиш хоналариГ-0,8Б-2-200-2420802,50,71,50,4
160. Биологик, терапевтик, диагностик препаратлар, реагентлар, дезинфекцияловчи воситалар, кислоталарни сақлаш хоналариГ-0,8В-2-100-242080----
161. Дезинфекция ускуналари, инвентаризация, кир ювиш учун сақлаш хоналариГ-0,8В-2-100---80----
162. Гелминтологлар, ентомологлар, вирусологлар, бактериологлар, лаборатория, кимёвий, биокимёвий лабораториялар, серологик, қутилар, тайёргарлик хоналариГ-0,8А-2-400-2110803,51,22,10,7
163. Радиологик, радиокимёвий, спектроскопия ва поларография хоналари, акустика лабораториялари, электромагнит тебраниш, майдонлар, меҳнат физиологияси, қутилар билан экологик пайвандлаш, термит хоналариГ-0,8Б-1-300-2115803,01,01,80,6
164. Кир ювиш машиналариГ-0,8Б-1-300-2120803,01,01,80,6
165. Намуна олиш хоналариГ-0,8Б-1-300-2115803,01,01,80,6
166. Хавфли инфекцияларни серологик тадқиқотлар қутилариГ-0,8А-1-500-2110804,01,52,40,9
167. Зоопаразитологлар хонасиГ-0,8Б-1-300-2115803,01,01,80,6
168. Биологик намуналар, озуқа моддаларини сақлаш хоналариГ-0,8Б-2-200-2420802,50,71,50,4
169. Дезинфекция хоналари, стериллаш цехлариГ-0,8Б-1-300-212080----
170. Ҳайвонларнинг жасадлари ва чиқиндиларини ёқиш учун хоналарГ-0,8VIIIб-75---80----
Ҳайвонлар устида тажриба ўтказиладиган махсус жой
171. Виварии. Ҳайвонларни сақлаш хоналариГ-0,8А-2-400-2110803,51,22,10,7
Тез ёрдам ва шошилинч тиббий ёрдам станциялари
172. Диспетчер хонасиГ-0,8Б-1-300-2115803,01,01,80,6
173. Радиостанция хоналариГ-0,8Б-1-300-242080--1,50,4
174. Чиқадиган бригадаларнинг қутиларини сақлаш хоналариВ-1,0 - стеллаждаVIIIб-75---80----
175. Дори воситаларининг жорий захираси учун хоналарГ-0,8В-2-100-242080----
176. Чиқадиган бригадаларнинг хоналариГ-0,8Б-2-200-2420802,50,71,50,4
Сутли маҳсулотларни тарқатиш пунктлари
177. Фильтрлаш ва тўкиш хоналариГ-0,8Б-1-300-2115803,01,01,80,6
178. Совитиш хоналариГ-0,8В-2-100-242080----
179. Озиқ-овқат тайёрлаш ва қадоқлаш воситалариГ-0,8Б-1-300-2115803,01,01,80,6
180. Идишлар, тарқатма материаллар учун қабул қилиш ва сақлаш хоналариГ-0,8Б-2-200-242080----
Вокзаллар
181. Кутиш заллариГ-0,8Б-1-300-242080----
182. Операция хоналари, алоқа офислари, оператор хоналари, бошқарув хоналариГ-0,8Б-1-3002115803,01,01,80,6
183. Ҳисоблаш марказлариГ-0,8А-2500/300400-145803,01,01,80,6
184. Чипта заллари, чипталар ва багаж кассалариГ-0,8Б-1-300-211580----
185. Тарқатиш заллари, вестибюлларГ-0,0 - полдаЕ-150-25-80---0,42)-
186. Она ва бола хоналари, узоқ муддатли йўловчилар кутиш заллариГ-0,8Б-2200-2420802,50,71,50,4
Турар жой бинолари
187. Турар жой хоналариГ-0,0 – полдаВ-1-150----2,00,5--
188. ОшхоналарГ-0,0 – полдаВ-1-150----2,00,51,20,3
189. Коридорлар, ваннахоналар, ҳожатхоналарГ-0,0 – полдаЖ-2-50--------
190. Умумий турар жой хоналари:
а) консьерж хонаси
б) вестибюллар
в) қаватлар бўйича коридорлар ва лифт холлари
г) зинапоялар ва зинапоя майдончалари
Г-0,0 – полдаВ-1-150-242080----
Г-0,0 – полдаЗ-1-30---80--
Г-0,0 – полдаЗ-2-20---80----
Г-0,0 – пол, майдонча, пиллапоядаЗ-2-20---80---0,12)
Ёрдамчи бинолар ва хоналар
191. Санитария-маиший хоналари:
а) юз-қўл ювиш, ҳожат-хона, чекиш жойлари
б) душхоналар, гардероб-хоналар, кийим-кечак ва оёқ кийимларни чагндан тозалаш, зарарсизлантириш ва қурилиш учун хоналар, ишловчиларнинг исиниш учун хоналари
Г-0,0Ж-1-75---80----
Г-0,0Ж-2-50---80----
192. Соғломлаштириш пунктлари:
а) кутиш хоналари
б) рўйхатга олиш хонаси, навбатчи персоналлар хоналари;
в) шифокорлар кабинетлари, яраларни боғлаш хоналари;
г) муолажа кабинетлари
Г-0,8Б-2-200-242080--1,50,4
Г-0,8Б-2-200-242080-0,71,50,4
Г-0,8Б-1-300-2115903,01,01,80,6
Г-0,8А-1-500-2110904,01,52,40,9
193. Вестибюллар ва кўча кийимлари учун гардеробхоналар:
а) олий ўқув юртлари, мактаблар, театрлар, клублар, ётоқхоналар, меҳмонхоналардаги ва жуда катта саноат корхоналари ҳамда жамоат биноларидаги асосий кириш жойларида;
б) бошқа барча турдаги саноат, ёрдамчи ва жамоат биноларида;
в) тураржой бинолари вестибюлларида
Г-0,0 – полдаЕ-150-24-80---0,42)
Г-0,0 – полдаЖ-1-75---80----
Г-0,0 – полдаЗ-1-30---80----
Зинапоялар:
а) жамоат, ишлаб чиқариш ва ёрдамчи биноларнинг асосий зинапоялари катаклари;Г-0,0 – пол, майдонча, пиллапоядаВ-2-100---80---0,22)
б) тураржой биноларининг зинапоялари катаклари;
в) қолган барча турдаги зинапоя катаклари
Г-0,0 – полдаЗ-2-20---80---0,12)
Г-0,0 – полдаЖ-2-50---80---0,12)
Лифтларнинг холлари:
а) жамоат, ишлаб чиқариш ва ёрдамчи биноларда;
б) тураржой биноларида
Г-0,0 – полдаЖ-1-100---80----
Г-0,0 – полдаЗ-2-20---80----
196. Коридорлар ва ўтиш жойлари:
а) асосий коридорлар ва ўтиш жойлари;
б) тураржой биноларининг қаватлар бўйича коридорлари;
в) қолган барча турдаги коридорлари
Г-0,0 – полдаЖ-1-100---80---0,12)
Г-0,0 – полдаЗ-2-20---80----
Г-0,0 – полдаЖ-2-50--80----
197. Лифтларнинг машина бўлимлари ва фреон қурилмалари учун хоналарГ-0,8З-1-30-------0,12)
198. ЧордоқларГ-0,0 – полдаЗ-2-20-------0,12)

Изоҳлар: 1. "Ишчи юзаларини ёритиш, lx, аралаш ёритишда" ва "ишчи юзаларини ёритиш, lx, умумий ёритишда" устунларида норматив ёритиш қийматларининг мавжудлиги ушбу тизимлардан бирини ишлатиш имкониятини кўрсатади. 2. "Ишчи юзаларини ёритиш, lx, аралаш ёритишда" устунида берилган касрнинг суратида ишчи жойдаги умумий ва маҳаллий ёритишдан ёритилганлик нормаси, маҳражда эса – хона бўйича умумий ёритишдан олинган ёритилганлик кўрсатилган. 3. Жадвалдаги чизиқлар ҳеч қандай талаблар йўқлигини англатади. 4.1) ТЁКнинг норматив қийматлари болалар ва ўсмирлар учун махсус мўлжалланган хоналарда оширилади. 5.2) Норматив қийматлар соҳавий нормалаштириш жараёнида экспериментал тарзда ўрнатилади. 63) Тадқиқот давомида ёруғликни 50 lx гача босқисма-босқич камайтиришни таъминлаш керак.

BIMFAB eslatmasi: 128-qatordagi «213)» qiymati manbada shunday (bir xil o‘lchamdagi shriftda) yozilgan; mazmunan «21» va «3)» izoh belgisi bo‘lishi ehtimol. Matn o‘zgartirilmadi.

2-жадвал Умумсаноат мақсадларидаги бино ва иншоотларнинг табиий, сунъий ва аралаш ёритишнинг норматив кўрсаткичлари
ХоналарЁритиш ва ТЁК норматив текислиги, (Г – горизонтал, В – вертикал), текисликнинг полдан баландлиги, mКўриш ишининг разряд ва разряд ости туркумиСунъий ёритишТабиий ёритишАралаш ёритиш
Ишчи юзадаги ёритилганлик, lxБирлашган шинамсизлик кўрсатгичи UGR, ортиқ эмасПульсация коэффициенти, фоиз кўпидаТЁК eн, %ТЁК eн, %
Аралаш ёритишдаУмумий ёритишдаюқоридан ёки аралаш ёритишдаён томондан ёритишдаюқоридан ёки аралаш ёритишдаён томондан ёритишда
1234567891011
Автотураргоҳлар, ҳаракатланувчи таркибни сақлаш жойлари, деполар
1. Очиқ тўхташ жойлари, ҳаракатланувчи таркибни кўчадан ташқарида сақлаш жойлари:
а) иситилмайдиганГ-0,0 – ёпмасиXVI1)-10------
б) иситиладиганГ-0,0 – ёпмасиXV-20------
2. Ҳаракатланувчи таркибни ёпиқ сақлаш учун бинолар
а) транспорт корхоналари (депо, ҳаракатланувчи таркибни ёпиқ тўхташ жойи)Г-0,0 – полдаVIIIб2)-7528-----
б) гаражларда автомобилларни сақлаш жойлари, автотураргоҳлар ва якка тартибдаги транспортлар учун тўхташ жойлариГ-0,0 – полдаVIIIв-50------
Ёқилғи қуйиш шохобчалари, ёқилғи қуйиш пунктлари
3. Ёқилғи тарқатиш майдони:
а) хонада ёки бостирма остидаГ-0,0 – полда В-1,5 – колонка таблосиVIIIб--75 5028 -----------
б) бинодан ташқаридаГ-0,0 – ёпмаси B-1,5 – колонка таблосиХIII-50------
-30------
4. Технологик қудуқ зонасидаГ-0,0 – қудуқ қопқоғиXV-20------
Транспортларга техник хизмат кўрсатиш станциялари, транспорт корхоналари
5. Кузатиш ариқлари:
а) бино ичидаГ – машинанингVб3)-200-20----
б) бино ташқарисидатуби Г – машинанинг тубиVб-200-20----
6. Ҳаракат таркибини ювиш ва тозалаш жойлари (постлар):
а) бино ичидаГ-0,0 – полдаVI-2002520--1,80,6
б) бинодан ташқаридаГ-0,0 – ёпмасиXV-20------
7. Диагностика майдончалари:
а) енгил автомобилларГ-0,8IIIв-3002515--3,01,2
б) юк автомобиллари, автобуслар, трамвайлар, троллейбусларГ-0,8IVв-2002520--2,40,9
8. Техник хизмат кўрсатиш майдончалари (ТО-1, ТО-2) ва жорий таъмирлаш:
а) енгил автомобилларГ-0,8IVв-2002520--2,40,9
б) юк автомобиллари, автобуслар, трамвайлар, троллейбусларГ-0,8Vв-2002520--1,80,6
9. Кўтариш ускуналариГ – машинанинг тубиVб3)-200-20----
10. Агрегат майдонлар:
а) енгил автомобилларГ-0,8IIIв7503002515--3,01,2
б) юк автомобиллари, автобуслар, трамвайлар, троллейбусларГ-0,8IVв5002002520--2,40,9
11. Агрегат тугунлари ва деталларини ювишГ – юклаш ва тушириш жойлариVI-2002520----
12. Шиналарни ўрнатиш ва таъмирлаш жойлари, вулканизация жойлариГ-0,8Va-30025203,01,01,80,6
13. Темирчилик рессорли майдонларГ-0,8VII-20025203,01,01,30,6
14. Пайвандлаш майдонлариГ-0,8IVв-20025204,01,52,40,9
15. Тиббиёт майдончалариГ-0,8 - дастгохдаIVб500-25204,01,52,40,9
16. Пардозлаш майдонлариГ-0,8IVa75040025204,01,52,40,9
17 Кузов майдончалариГ-0,8IVв-20025204,01,52,40,9
18. Бўяш жойлари:
а) енгил автомобилларГ-0,8IIIб-4002515--3,01,2
б) юк автомобиллари, автобуслар, трамвайлар, троллейбусларГ-0,8IVб-30025204,01,52,40,9
19. Бўёқларни тайёрлаш майдончалариГ-0,8IIIб10004002515--3,01,2
20. Ёғочни қайта ишлаш майдончалариГ-0,8;IIIв-3002515--3,01,2
Г – ишлов бериш майдони, маркалаш плитасиIIIв7503002515----
21. Электр жиҳозлар ва электр таъминотини таъмирлаш майдончалариГ-0,8IIIб10004002515--3,01,2
22. Таксометр майдончалариГ-0,8IIв2000-2210--4,21,5
23. Слесар механиклар майдончалариГ-0,8IIв-5002210--4,21,5
24. Металлни қирқиш станоклари майдончалари:
а) силлиқлаш, тишли кесиш, бурғилаш, резбалаш, токарлаш, резбани силлиқлаш, фрезерлаш.Г – қайта ишлаш майдониIIв2000-2210----
б) ички силлиқлаш, цилиндирсимон силлиқлаш, сиртни силлиқлаш, винтларни токарлаш;Г – қайта ишлаш майдониIг1500-1910----
в) бўйлама рандалаш, пармалаш;Г – қайта ишлашIIг1000-2210----
г) ўйиш, тешиш, кесишмайдони Г – қайта ишлаш майдониIIIв750-2515----
25. Автомобиль ва автобусларни қуритиш хоналариГ-0,0 – полдаVI-2002520----
26. Аккумулятор батареяларини зарядлаш ускуналари хоналариГ-0,8VI-2002520----
27. Аккумуляторларни таъмирлашГ-0,8IVб-3002520----
Электрхоналари
28. Ускуналарни тарқатиш, бошқарув хоналари, оператор хоналари (электр бошқарув):
а) доимий навбатчи ходимлар жойиГ-0,8 Г – оператор столида Г, В-1,5 – бошқарув пульти,IVг2) IIIв IVг-750 -200 300 20025 25 2520 15 204,0 - -1,5 - -2,4 - -0,9 - -
б) одамларнинг даврий қолиши биланприбор шкаласида В-1,5 – шчитнинг орқа томонида Г-0,8 Г, В-1,5 - бошқарув пульти, прибор шкаласида B-1,5 – шчитнинг орқа томонидаVIIIв IVг VIIIв----50 200 200 50-25 - --20 20 -----------------
29. Пульт, бошқарув шчити:
а) хоналарда:
- ўлчов асбоблари биланГ-0,8 В-1,5 - приборIVг2)-200-20----
- ўлчов ускуналарисизшкаласида Г-0,8;VI-200-20----
б) бино ташқарисидаВ-1,5 - ричагнинг сопи В-1,5 – ричагнинг сопиXII-100------
30. Алоҳида турувчи назорат қурилмалари:
а) хоналарда:
- доимий назорат остида.Г-0,8; В - приборIVг-2002520----
- даврий кузатув остидашкаласи Г, В – прибор шкаласиIVг-2002520----
б) бино ташқарисидаГ, В – прибор шкаласиXII-100------
31. Трансформаторлар, реакторлар, статик конденсаторлар, аккумуляторовлар хоналари ва камераларВ-1,5VIIIб-7528-----
32. Электромашина хоналари:
а) доимий навбатчи ходимлар жойи
б) одамларнинг даврий қолиши билан
Г-0,8; В-1,5 – шчитда Г-0,8; В-1,5 – шчитда Г-0,0 – полдаIVг
IVг
VIIIв
-
-
-
200
200
50
25
25
-
20
20
-
4,0
-
-
1,5
-
-
2,4
-
-
0,9
-
-
33. Ертўладаги кабельлар, қаватлардаги кабеллар жойлашган жойлар
34. Шина қаватлариВ - шинадаVIIIв-50------
35. Кабель шахталариГ-0,0 – полдаVIIIг-20------
36. Турар жой ва жамоат биноларининг электр шчитлариГ-0,8; В-1,5 – шчитдаVIIIб-7528-----
Муҳандислик тармоқлари бинолари ва бошқа техник хоналар.
37. Насос ва пуфлагич машиналари хоналари:
а) доимий навбатчи ходимлар жойиГ-0,8 В – назорат приборларини шкаласиVIIIа2) IVг--200 20028 -20 203,0 -1,0 -0,5 -0,3 -
б) доимий навбатчи ходимларсизГ-0,8 - машинист столида Г-0,8 В – назорат приборларини шкаласиIIIг IVг400 - -200 200 20025 25 -15 20 20------------
38. Ўчириш ва назорат қилиш клапанлари:
а) хона ичидаВ – печлар, клапанлар, тутқичлар, клапанлар,VIIIб-75------
б) бинодан ташқаридабункер илмоқлари ва бошқалар.
В – печлар, клапанлар, тутқичлар, клапанлар, бункер илмоқлари ва бошқалар
XIV-30------
39. Қозонхоналарнинг майдончаси ва зинапоялари, қозонхоналарнинг орқасидаги ўтиш жойлариГ-0,0 – полдаVIIIв-50------
40. Ёқилғи бериш хонасиГ-0,8VI-2002520----
41. Тутун чиқариш мосламалари, шамоллатиш, бункер бўлимиГ, В-0,8VI-2002520----
42. Конденсация хоналари, кимёвий сув тозалаш хоналари, кул хоналари.Г-0,0 – полдаVIIIб-75------
43. Генератор жойлашган хонаГ-0,0 – полдаVIIIв-50--1,00,30,50,2
44. Бункер хонасининг тепасиГ-0,8VIIIв-50------
45. Кондиционер хонаси, иссиқлик пунктлариГ-0,8VI2)-2002520----
46. Компрессорлар жойлашган хона (блок, станция, хоналари, заллари):
а) доимий навбатчи ходимлар жойиГ-0,8 В – прибор шкаласи, щчитларни бошқаришVI2) IVг--200 20025 -20 204,0 -1,5 -2,4 -0,9 -
б) доимий навбатчи ходимларсизГ-0,8 - машинистнинг столида Г-0,8 В - прибор шкаласи, шчитларни бошқаришIIIг400200-15----
--2002520----
IVг-200-20----
47. Шамоллатиш хоналари ва қурилмалари:
а) шамоллатиш камералариГ-0,8VIIIв-50------
б) иситкичлар ва фильтрлар учун бўлинмаларГ-0,8VIIIг-20------
48. Галереялар ва туннеллар, симлар, конвейерлар; кабель, иситиш, мой, пульпа қувурлари, сув таъминотиГ-0,0 – полдаVIIIг-20------
49. Ерости насослариГ-0,8VIIIв-50------
50. Сув босим ҳосил қиладиган минораГ-0,0 – зинапоя майдончалари полидаVIIIв-50------
51. Пуфлагичлар ва компрессорлар, панжарали майдалагичлар, барабан тўрлари ва микрофильтрлар учун хоналарГ-0,8VI-2002520----
52. Реагентларни (тозаловчи) тайёрлаш хоналариГ-0,8VIIIа-2002820--1,80,6
53. Углеводлар, фторлар, хлордозатор, аммонизатор, озонаторГ-0,8VIIIа-2002820----
54. Фильтрлаш заллари:
а) юқоридаги майдончаларГ-0,0 – полдаVIIIа-2002820--1,80,6
б) пастки ва оралиқ майдончалариВ-1,0 – бошқарув шкафлари, клапан, вентилларVIIIб-75------
55. Қум тўсқичлар, биофильтлар, преаэратор, аэротенк, тиндиргичлар ва оқова сувларни тозалаш иншоотлари:
а) бино ичидаИншоотнинг сиртиVIIIг-20------
б) бино ташқарисидаИншоотнинг сиртиXVII-5------
56. Механизмлар майдончалари, бошқарув шкафлари, тарқатиш камералари, ўтиш йўллари:
а) бино ичидаГ-0,8VIIIб-75------
б) бино ташқарисидаГ-0,8XV-20------
57. Вакуумли фильтрлар, центрофугалар, пресслар учун фильтрлар хоналариГ-0,8VI-200----1,80,6
58. Гидроциклон майдончалариГ-0,8VIIIа-200------
59. Қуритиш хоналари (барабанли қуритгичлар)Г-0,8VI-200----1,80,6
60. Камераларга ўтиш жойлариВ-1,0VIIIб-75------
61. ЭлектролизерныеГ-0,8VIIIа-200----1,80,6
Омборхоналар
62. Лак-бўёқ материалларининг омборхоналари:
а) омборхоналарда қўйиш жойлариГ-0,0 – полдаVIIIб-75------
б) омборхонада қўйилмайдиган жойлардаГ-0,0 – полдаVIIIв-50------
63. Кимёвий моддалар, кислоталар, ишқорлар ва бошқа омборхоналарГ-0,0 – полдаVIIIв-50------
64. Металл сақлаш, эҳтиёт қисмлари, таъмирлаш фонди, таъмирлашни кутаётган қисмларининг тайёр маҳсулотлари, омборхоналари ва б.Г-0,0 – полдаVIIIб-75------
65. Жавонларда сақлашга мўлжалланган омборлар: а) юкларни қабул қилиш ва етказиб бериш жойлариГ-0,8IVв40020025204,01,52,40,9
б) транспорт ва тақсимлаш тизимлариГ-0,0 – полдаIVв-2002520----
в) сақлаш зонаси:Г-0,0 – полдаVIIIв-50------
- вал ва катаклардаВVIIIб-75------
- кранни қулочидаВIVб-3002520----
66. Омборхоналар, бостирма остидаги очиқ майдончаларГ-0,0 – полдаVIIIв-50------
67. Катта ҳажмли буюмлар ва қуйма материаллари (қум, цемент ва б.)Г-0,0 – полдаVIIIб-75------
68. Юк кўтариш механизмлари (кран-балкаси, тельфер, кўприк кран ва б.)
а) бино ичидаГ, В – бошқарув пульти В – кран илгаги;VIIIв-50------
Г – ускуналар ва эҳтиёт қисмларни қабул қилиш ва етказиб бериш майдончалариVIIIв-50-----
Бино ташқарисидаГ, В – бошқарув пульти В – кран илгаги Г – ускуналар, материаллар ва эҳтиёт қисмларини қабул қилиш ва етказиб бериш учун майдончаларХШ-50------
XV-20------
XV-20------
69. Сувни қуйиш эстакадалариГ – майдончанинг поли Г – цистернанинг қуйиш жойиXV-20------
XV-20------
70. Юклар тўпламини саралаш хоналариГ-0,8IVб-300------
71. Янги мол келиб тушадиган омборхонаГ-0,0 – полдаVIIIв-50------
72. Рампалар:
а) бино ичидаГ-0,0 – полдаVIIIв-50------
б) бино ташқарисидаГ-0,0 – полдаXV-20------
73. ПлатформаларГ-0,0 – полдаVIIIб-75------
Ўт ўчириш депоси
74. Ҳаракатланувчи таркиб учун тўхташ жойлариГ-0,0VIIIб-7528-3,01,00,70,2
75. Техник хизмат кўрсатиш постлариГ-0,0Vб-20025203,01,01,80,6
76. Аппаратлар сақлаш хонасиГ-0,8IIIв7503002515--3,01,2
77. Алоқа пунктлариГ-0,8IIIб10004002515--3,01,2
78. Регенератив патронларни зарядлаш хонасиГ-0,8VI-20025203,01,01,80,6
79. Қуритиш хоналариГ-0,8VIIIв-50------
80. Ювиш хоналариГ-0,8VI-2002520----
Туман биноларини бошқариш идоралари
81. Диспетчерлик пунктлариГ-0,8VIIIa-2002,820--1,80,6
В-1,5 – пультлар, шчитлар-100------
Қозонхоналар
8.2 Қозонхоналар:
а) қозон олди қисми ва бункер бўлимиВ – қозонларни ёқиш жойиVI-1004)------
б) тутун чиқариш ва шамоллатгичлар учун хоналарГ-0,8VI-1004)------
в) Қозонхоналарнинг майдончалари ва зинапояларГ-0,0 – полда--50------
83. Кул сақлаш хонасиГ-0,0 - полдаVIIIб-75------
84. Ёқилғи мойи насос станциясиГ-0,8VI-1004)------
85. Кўмир ва торф таъминоти:
а) майдалаш хонасиГ-0,8VI-1004)------
б) узатиш тугунлариГ-0,8VIIIa-200------
в) вагон ағдаргичГ-0,8VIIIa-200------
г) галереялардаги конвейерларГ-0,8VIIIa-200------
д) цехлардаги конвейерларГ - лентадаVIIIa-200------
86. Сувни кимёвий тозалаш:
а) олдиндан тозалаш хонасиГ-0,8VIIIa-200------
б) фильтрлаш хонасиВ-1,5VIIIa-200------
в) электродиализ бўлим хонасиГ-0,8VIIIa-200------
г) нейтраллаштирувчи хонаГ-0,0 – полдаVIIIг-20------
87. Доимий назорат талаб қиладиган, алоҳида турувчи асбоблар, сув ўлчагич ва мой кўрсаткичли шишалари.В – прибордаIVв750-------
88. Вақти-вақти билан кузатиладиган алохида турувчи приборларВ – прибордаIVг200-------
Изоҳлар:
1. "Иш юзаларини ёритиш, lx, аралаш ёритиш билан" ва "иш юзаларини ёритиш, lx, умумий ёритиш билан" устунларида норматив ёритиш қийматларининг мавжудлиги ушбу тизимлардан бирини қўллаш имкониятини кўрсатади. Аралаш ёритиш ва бирлаштирилган сунъий ёритиш тизимидан фойдаланиш афзалроқдир.
2. Жадвалдаги чизиқлар ҳеч қандай талаблар йўқлигини англатади.

3. ) Қопламадан 1,0 m баландликда вертикал ёритилганликни горизонтал ёритилганликка нисбати тўхташ жойи тўсиқининг периметри бўйича камида 1:1,5 бўлиши керак. 4.2) Кўчириладиган ёритиш учун розеткаларни тақдим этиш назарда тутилади. 5.3) Норма кўчириладиган ёритишни ҳисобга олган ҳолда берилади. 6. 4) Хонада одамларнинг қисқа вақт қолиши туфайли ёруғлик камайтирилади. Чўғланма лампа Люминесцент лампаси, Светодиодли лампа, Ёруғлик оқими, қуввати W қуввати W қуввати W Lm

20 W 5-7 W 2-3 W 250 Lm атрофида

40 W 10-13 W 4-5 W 400 Lm атрофида

60 W 15-16 W 8-10 W 700 Lm атрофида

75 W 18-20 W 10-12 W 900 Lm атрофида

100 W 25-30 W 12-15 W 1200 Lm атрофида

150 W 40-50 W 18-20 W 1800 Lm атрофида

200 W 60-80 W 25-30 W 2500 Lm атрофида

10-илова Қурилиш майдончалари ва ишлари ҳудудлар турига қараб энг минимал ёритилганлик

Қурилиш майдончалари ва ишларини участкалариЭнг кам ёритилганлик, lxЁритилганлик нормаланадиган сиртЁритишни норматив сиртининг даражаси
1. Қурилиш майдончасидаги автомобиль йўлларида2ГоризонталЎтиш қисми сатҳида
2. Қурилиш майдончаларидаги темир йўл излари0,5ГоризонталТемир йўл бошининг юзасида
3. Кўприклар ва темир йўл ўтиш жойларига кириш10ГоризонталТемир йўл бошининг юзасида
4. Йўл ишларида:
- йўл сиртлари учун асосларни ётқизиш10ГоризонталЗамин (ер) даражасида
- йўл қопламаларини қуриш; темир йўл ва кран йўлларини ётқизиш30ГоризонталЗамин (ер) даражасида
5. Кранларни кўтариш орқали ускуналарни, қурилиш конструкцияларини, қисмларини ва материалларини юклаш, ўрнатиш, кўтариш, тушириш10ГоризонталУскуналар, иншоотлар, қисмлар ва материалларни қабул қилиш ва етказиб бериш жойларида
10ВертикалКранда ҳайдовчининг ён томонидаги барча позицияларида илгакларда
6. Конструкцияларни, қисмларни, материалларни механизацияланмаган тушириш ва юклаш2ГоризонталЮкларни қабул қилиш ва етказиб бериш жойларида
7. Қурилиш ва юк кўтариш механизмларини йиғиш ва ўрнатиш:
- қисмларни (валлар, астарлар, подшипниклар) ўрнатиш билан йиғиш, турли хил созлаш, қисмларни алмаштириш ва б.50ГоризонталЙиғишнинг барча баландликларида
- узатиш ҳаракатланувчи қисмларини ўрнатиш (занжирлар, кабеллар, блоклар)30Горизонтал ВертикалЙиғишнинг барча баландликларида. Ўрнатиш амалга ошириладиган барча даражаларда
8. Технологик ускуналар ичидаги ишлар, сиғимлар, резервуарлар, бункерлар, устун типидаги аппаратлар ва б.30*ВертикалБарча даражаларда ишлаб чиқаришда ишлари
9. Технологик синов ускуналар50ВертикалИш жойларида
10. Қуруқ усул билан олиб борилган ер ишлари хандақ қазиш ва текислашдан ташқари тупроқни кўчириш ва бошқа механизмлардан фойдаланиш10ВертикалКовланадиган жой ва юкларни тушириш жойларининг барча баландликлари бўйича (машинист томонидан)
5Горизонтал
11. Пойдеворлар, коммуникация ва бошқалар учун хандақлар қуриш10ГоризонталХандақнинг пастки қисмида
10ВертикалХандақнинг бутун баландлиги бўйлаб
12. Грунтни бульдозерлар, скреперлар, катоклар ва бошқалар билан ишлаш.10ГоризонталҚайта ишланаётган майдончанинг сатхида
13. Тўплаш усули билан бажариладиган тупроқ ишлари
йўлўтказгичларни ўрнатиш, пулпа қувурини ётқизиш ва ўрнатиш10ГоризонталЗамин даражасида ва йўлўтказгичнинг юқори қисмида
тупроқли пульпа қувури (қурилиш пайтида унинг0,5ГоризонталЙўлўтказгичнинг юқори даражасида
ишлаши пайтида)Пульпа қувурини тунги текшириш ва таъмирлаш учун кўчириб ёки силжитиб ёритиш мосламаларидан фойдаланиш керак
- сузувчи пульпа қувур линияси (унинг ишлаши пайтида)3ГоризонталХизмат кўрсатувчи ходимларнинг юрадиган йўлларида
Металлга ишлов берадиган машина (фреза) землесос ўрнатилган қурилма (уни текшириш)30ВертикалМеталлга ишлов берадиган машина ва землесос ўрнатилган қурилма сатҳида
землесос ўрнатилган қурилмалар кўприги2ГоризонталКўприк сатхида
Тўплаш харитаси (тўплаш зонаси)2ГоризонталТўплаш харитаси сатҳида
Тўкадиган қудуқ10ВертикалҚудуқнинг юқори четида ва иккита қарама-қарши томондан хар қандай текисликда
14. Бурғилаш ишлари, свайларни қоқиш10ВертикалТўкмаларнинг ёки свайларнинг баландликлари бўйича
15. Пўлат, темир-бетон ва ёғоч конструкцияни ўрнатиш (бинонинг синчлари, кўприклар, эстакадалар, фермалар, балкалар ва бошқалар)30ГоризонталЙиғишнинг барча баландликларида
30ВертикалЙиғишнинг барча баландликларида
16. Тайёрланган арматурани тушириш, бетон ишларини бажариш ва темир-бетон ишларида юклаш ва сақлаш жойлари2Горизонтал ВертикалЗамин (ер) сиртида. Ёритилганлик кранлар ва машиналарга ўрнатилган ёритиш мосламаларини ҳисобга олинмасдан нормалаштирилади
2ВертикалАрматураларнинг сақлаш жойларининг баландлиги бўйича
17. Стационар пайвандлаш машиналари, механик қайчи, арматура тайёрлаш учун букувчи машиналар.50ГоризонталИшчи юза сиртларида
18. Арматураларни йиғиш (пайвандлаш, каркас тўқиш ва б.)30ГоризонталЗамин сатҳида ёки ишчи сиртда
30ВертикалИшлаб чиқариш ишларини барча баландликларида
19. Қолиплар ва панжараларни ўрнатиш30ГоризонталҚолиплар ва панжараларнинг барча даражаларида
30ВертикалҚолиплар ва панжараларнинг барча даражаларида
20. Бетонлаш:
Устунлар, балка, ёпма плиталар, кўприк конструкциялар ва б.30ГоризонталБетон сиртида
Йирик массивлар (гурунт тўғонларини бетонлаш ва б.)10ГоризонталБетон сиртида
21. Бетонларни туширувчи лентасимон конвейерлар10ГоризонталКонвейер сиртида
10ҚияКонвейер сиртида
22. Бетон ташувчи эстакадалар3вертикалКраннинг йўлида (кранга ўрнатилган ёриткичларни ҳисобга олмасдан)
23. Бутобетон терими10ГоризонталТериш сатҳида
5ВертикалДевор сиртида
24. Йирик бетон блоклари терими, табиий тош, ғишт терими, йиғма пойдеворларни ўрнатиш10ГоризонталТериш сатҳида
10ВертикалДевор сиртида
25. Иш жойларига ўтиш жойлари (зинапоялар, ҳавозалар ва б.)5ГоризонталҚолипларда, майдончаларда ва ўтиш йўлакларида
26. Тайёр дурадгорлик йиғиш ва ўрнатиш буюмлари (дераза ромлари, эшиклар ва б.)50ГоризонталИшчи юзаларда
50ВертикалИшлар бажариладиган барча баландликларда
27. Пилорама, маятникли арралар, ёғочга ишлов бериш машиналари50ГоризонталИшчи юзаларда
28. Полларни ўрнатиш ишлари:
Қумли, чақиқ тошли, шағалли, лойли, бетонли ва асфальбетонли тўшама қатлам30ГоризонталИшлар бажариладиган пол сатҳида
Тупроқли, шағалли, чақиқ тошли, лойли ва тошли қопламалар қурилиши (брусчаткали)30ГоризонталИшлар бажариладиган пол сатҳида
Асфальбетонли, ғиштли, ёғочли, бетонли, мозаикали цемент-қумли, металл цементли, ксилолит ёпмали ва ғиштли ёпмалар, плиткалар, паркет ва линолеум тўшамалари қурилишида50ГоризонталИшлар бажариладиган пол сатҳида
29. Томёпма ишлари30ГоризонталТом қопламалари юзасида
30ҚияТом қопламалари юзасида
30. Гидроизоляция ва иссиқлик изоляцияси ишлари:
Корхоналарнинг қурилиш майдончаларида турли саноат тармоқлари30ГоризонталИшчи юза сиртларида
30ВертикалИшчи юза сиртларида
Конструкцияларнинг алоҳида деталлари (қувурлар ва б.)50ГоризонталИшчи юза сиртларида
31. Сувоқ ишлари:
Хоналарда50ГоризонталБарча ишчи юза сиртларида
50ВертикалБарча ишчи юза сиртларида
Очиқ осмон остида30ВертикалБарча ишчи юза сиртларида
30ГоризонталБарча ишчи юза сиртларида
32. Хона деворларини қуруқ сувоқ билан пардозлаш; пардозлаш ишлари (керамик плиталар ва йиғма деталлар билан таъминлаш), хона деворларига гулқоғозлар ёпиштириш100ВертикалБарча ишчи юза сиртларида
33. Бўёқ ишлари:
Хона деворларининг қуруқ ҳолда суваш, пардозлаш ишлари, (сопол плиткалар ва йиғма деталлар), деворларга гулқоғоз ёпиштириш100ГоризонталБарча ишчи юза сиртларида
100ВертикалБарча ишчи юза сиртларида
Юқори сифатли бўяш ишлари150ВертикалБарча ишчи юза сиртларида
150ГоризонталБарча ишчи юза сиртларида
34. Шишалаш ишлари75ВертикалБарча ишчи юза сиртларида
35. Қувурларни ўрнатиш ва тармоқларни жиҳозларга улаш; санитария асбоб-ускуналарини ўрнатиш (ванна, юз қўлювгич (раковина), ва б.), шамоллатгич ва кондиционерларни ўрнатиш, шамоллатиш каналларини ўрнатиш50ВертикалБарча ишчи юза сиртларида
36. Назорат ўлчагич приборларини ўрнатиш50ВертикалПриборларда
37. Сув таъминоти, канализация, сув таъминоти тизимлари ва кабиналарини йиғиш (ишлаб чиқариш), газ қувури ва иссиқ сув таъминоти тизимлари50ГоризонталИшчи юзаларда
50ВертикалИшчи юзаларда
38. Электр симларини ўрнатишга тайёрлаш (белгилаш, ўтиш жойлари) ва ўрнатиш30ВертикалИшларни бажаришдаги барча сатҳларда
39. Паст кучланишли ва100ГоризонталИшларни
юқори вольтли кабелларни бўлиш, воронка ва муфталарни ўрнатиш, юқори вольтли ускуналар ва иккиламчи алоқа схемаларини ўрнатишбажаришдаги барча сатхларда
100ВертикалОчиқ фазода электр ускуналарини ўрнатишда ёритилганлик 50 lx гача камайтирилиши мумкин
40. Электр приборларини ўрнатиш, ёритиш ускуналарини ва б.:
биноларда50ВертикалЎрнатилаётган ускуналарнинг барча баландликларида
Очиқ осмон остида30ВертикалЎрнатилаётган ускуналарнинг барча баландликларида
41. Технологик ускуналарнинг йиғиш ва ўрнатиш:
машина ускуналари, конвейерлар, кўприк кранлар ва б.50ГоризонталИшларни бажаришдаги барча сатхларда. Қўшимча кўчма ёки мобил ёритиш ускуналари талваб қилинади
катта ҳажмли ускуналар (прокат тегирмонлари, роликли панжурлар, кимёвий ишлаб чиқаришда майдалаш мосламалари, танклар, идишлар, қозонхоналар ва ҳ.к.)30ГоризонталИшларни бажаришдаги барча сатҳларда
42.Энергетик қурилмаларни йиғиш ва ўрнатиш (буғ трубиналари, юқори вольтли ускуналар, автоматик телефон станциялари, сув трубинаси, генератор мотори, электр ускуналар)50ГоризонталИшларни бажаришдаги барча сатҳларда
43. Дарё ўзанини тўсиш ишлари:
Тўғон қуришда вақтинча қолдирилган жой кўприги ва кўприк остидаги сув юзаси30ГоризонталКўприкда ва кўприк остидаги сув юзасида
Кўприкдан 50 m масофада кўприкка кириш ва ундан чиқишдаги йўл10ГоризонталЗамин (ер) даражасида
автойўлларда5ГоризонталЗамин (ер) даражасида
Автомобилларга юклаш жойларида10ВертикалАвтомобиль томонида йўл ўқига параллель равишда текисликда
44. Туннель иншоотлари ишлари**:
Ковланадиган майдончалар (жинсларни юклаш ва бурғилаш ускуналари)30ВертикалКавланадиган таглик сиртида, қайта ишланаётган жинс-ларнинг юзасида. Tуннель узунлиги 150 m дан ортиқ бўлса, ёруғлик 50 lx гача оширилади
10ГоризонталТемир йўл бошининг юзасида
Шпурларни (портловчи моддаларни жойлаш учун ковланадиган чуқурча) зарядлаш, портловчи тармоқни ўрнатиш, портлашдан кейин чуқурни текшириш;100ГоризонталТармоқни ётқизиш даражасида
Туннель иншоотини доимий пардозлаш30ВертикалТуннелнинг ён деворлари юзасида
Тайёр туннель майдончаси2ГоризонталТемир йўл бошининг юзасида
45. Карьернинг ишчи майдончаси:
карьер2ГоризонталИшчи майдон сатхида
бурғилаш ишлари10ВертикалМайдоннинг баландлиги бўйича
ковланадиган жой10ВертикалКовланадиган жой таги сатҳида
5ГоризонталКовланадиган жой таги сатҳида
46. Очиқ омборхоналар:
Металл бўлмаган материаллар2ГоризонталЗамин (ер) сатҳида. Юклаш механизмларидан фойдаланганда ушбу жадвалнинг 5-бандига мувофиқ ёритишни ошириш керак.
Металл конструкциялар ва ускуналар2ГоризонталЗамин (ер) сатҳида. Юклаш механизмларидан фойдаланганда ушбу жадвалнинг 5-бандига мувофиқ ёритишни ошириш керак
47. Ёғоч омборлари5ГоризонталЗамин (ер) сатҳида.
5ВертикалТахлаш сатхида
48. Сочилувчан материаллар (цемент, алебастр) ва йирик предметларни сақлаш хоналари5ГоризонталПол юзасида
49. Кичик технологик ускуналарни ва монтаж материалларини сақлаш хонаси10ГоризонталПол юзасида
Изоҳлар:
1. * Кундузги иш пайтида ёруғлик даражасини 100 lx гача оширишни таъминлаш керак.
2. ** Кўчма лампалардан фойдаланиш имконияти бўлиши керак.

Ўз кучини йўқотган деб топилган ҳужжат (тасдиқлаш буйруғининг 2-банди)

2. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2019 йил 23 декабрдаги 561-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.01.05-19 «Табиий ва сунъий ёритиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.

Rasmiy manba: lex.uz. Matn holati: 04.11.2026. Lotin yozuvi — avtomatik o‘girilgan, rasmiy matn kirill yozuvida.

Qabul qilamiz

UzcardHumoVisaMastercard

To‘lov bank yoki to‘lov tizimining himoyalangan sahifasida amalga oshadi va 3D Secure bilan tasdiqlanadi. Karta ma’lumotlari saytimizda saqlanmaydi.