Normativ hujjatlar Arxitektura
ШНҚ 2.01.05-24
«Табиий ва сунъий ёритиш»
- Tasdiqlangan
- Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 26 сентябрдаги 01/2-68-сон буйруғи
- Ro‘yxatga olingan
- Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 25 октябрда ҳисобга олинган, ҳисоб рақами 309
- Matn holati
- 04.11.2026 — vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan olingan; lex.uz’da o‘zgartirishlar ko‘rsatilmagan (04.11.2026 holatiga); lex.uz veb-sahifasidagi matnda bob va band raqamlari PDF’dagidan farq qiladi — saytda PDF raqamlari saqlandi; chizmalar, ko‘p qatorli formulalar va 6-ilovaning 1-jadvali (manbada skan) PDF’dan rasm sifatida olingan — lex.uz bilan solishtiring
- Rasmiy manba
- lex.uz
Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) янги қурилаётган ва реконструкция қилинадиган бинолар ва иншоотларни ҳамда уларнинг ҳудудидаги майдонлари, шунингдек, аҳоли пунктларини ташқи ёритишни лойиҳалашга оид бўлган талабларни белгилайди.
Ушбу ШНҚ талаблари қуйидаги объектларнинг ёритилишини лойиҳалашга нисбатан татбиқ этилмайди:
ерости ишлари;
денгиз ва дарё портлари;
аэродромлар;
темир йўл станциялари ва уларнинг йўллари;
спорт иншоотлари;
даволаш-профилактика муассасалари;
қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сақлаш хоналари;
ўсимликлар ва ҳайвонларни жойлаштириш учун мўлжалланган хоналар.
Мазкур ШНҚ асосида бино ва иншоотларнинг технологик жараёни ва қурилиш ечимларининг ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда ёритишнинг нормалари ишлаб чиқилади.
1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига ҳаволалар
Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига ҳаволалар келтирилган:
ШНҚ 2.05.09-22 “Трамвай ва троллейбус йўллари” шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари;
СанҚваН 0146-04 “Ўзбекистон иқлим шароитида турар жойлар лойиҳалаштиришнинг санитария қоидалари ва нормалари”.
2-боб. Атамалар, таърифлар ва қисқартмалар
Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
авария ҳолатидаги ёритиш – ишчи ёритиш таъминотининг ишдан чиқиш ҳолатида кўзда тутиладиган ёритиш;
аралаш ёритиш – табиий ва сунъий ёритишни бир вақтда амалга оширилиши;
аҳоли пункти – ҳуқуқий мақом, ном ва чегара билан белгиланган Ўзбекистон Республикаси маъмурий-ҳудудий бирлиги (шаҳар, шаҳарча, қишлоқ, овул);
бино – функционал мақсадига қараб одамлар яшаши ёки бўлишига ва ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажаришга мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат қурилиш тизими;
бирлашган шинамсизлик кўрсатгичи UGR – кўриш чоғида равшанликнинг нотекис тақсимланишидан келтириб чиқарадиган ялтироқликни баҳолаш мезонидир ва у қуйидаги формула орқали аниқланади:

Бунда:
Li – ялтироқ манбанинг равшанлиги, cd/m2;
ωi – ялтироқ манбанинг бурчакли ўлчови, стерадиан;
pi – кўриш чизиғига нисбатан ялтироқ манба позициясининг индекси;
Lа – адаптация равшанлиги, cd/m2;
вертикал ёритилганлик (lx) – вертикал текисликдаги ёритилганлик;
горизонтал ёритилганлик (lx) – горизонтал текисликдаги ёритилганлик;
ён томондан табиий ёритиш – хоналарни ташқи деворларидаги дерзалар орқали табиий ёритиш;
ёритилганлик Е (lx) – кўриб чиқилаётган нуқтани ўзига олган сирт элементига тушаётган ёруғлик оқими dФ нинг шу элементни юзаси dA га нисбати: E=dФ/dA;
ёритилганликнинг пульсация коэффициенти Кп, фоиз – газразрядли чироқларни ўзгарувчан ток билан таъминланганда, ёруғлик оқимининг вақт бўйича ўзгариши натижасида ёритилганлик тебранишларининг нисбий чуқурлигини баҳолаш мезони ҳисобланади ҳамда у қуйидаги формула орқали аниқланади:

Бунда:
Еmах ва Еmin – мос равишда ёритилганликнинг тебраниш давридаги максимал ва минимал қийматлари, lx;
Еo‘r – шу давр ичида ёритилганликнинг ўртача қиймати, lx;
ёруғлик иқлимининг коэффициенти (m) – ёруғлик иқлими хусусиятларини ҳисобга олувчи коэффициент;
захира коэффициенти (Кз) – ёриткичини эксплуатация қилиш жараёнида ёритилганлик ёки равшанликнинг пасайишини ҳисобга олувчи коэффициент;
ишчи юза – иш олиб бориладиган ва ёритилганлик нормаланадиган юза;
ишчи ёритиш – бинолардан ташқарида иш олиб бориладиган жойларда нормалаштирилган ёритиш шароитларини таъминлайдиган ёритиш;
иншоот – ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажариш, моддий қимматликларни жойлаштириш ва сақлаш, одамларнинг вақтинча бўлиши (ҳаракатланиши), шунингдек ускуналар ёки коммуникацияларни жойлаштириш (ўтказиш, улаш) учун мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат ҳажмий, ясси ёки чизиқ тарзидаги қурилиш тизими;
кўз қамаштириш кўрсаткичи Р – ёритиш қурилмасининг кўзни қамаштириш таъсирини баҳолаш мезони ҳисобланади ва у формула орқали аниқланади: Р = (S-1) 1000
Бунда, S-кўриш чоғида кўз қамаштириш манбаларининг борлиги ва йўқлигида равшанликнинг чегаравий фарқларининг нисбатига тенг кўз қамаштириш коэффициентидир;
максимал ёритилганлик (lx) – ёритиладиган ҳудудда ёритилганликнинг энг катта қиймати;
минимал ёритилганлик (lx) – ёритиладиган ҳудудда ёритилганликнинг энг кичик қиймати;
маҳаллий ёритиш – умумий ёритишга қўшимча бўлган ёритиш бўлиб, ёриткичларнинг ёруғлик оқимини иш жойларига бевосита йўналтирилади;
навбатчи ёритиш – ишдан ташқари вақтдаги ёритиш;
равшанлик (cd/m2) – ёруғлик манбаининг берилган йўналиш бўйича ёруғланишини ифодаловчи катталик;
ранг узатиш индекси – аниқ кузатиш шароитларида текширилаётган ва стандарт ёруғлик манбалари билан ёритилган рангли объектни кўришни қабул қилиш мослигининг ўлчови;
ранг ҳарорати Тс – планк (қора жисм) нурлантиргичининг ҳарорати, бунда унинг нурланиши қаралаётган объектнинг нурланиши билан бир хил рангга эга бўлади.
ранг узатиш – ёруғлик манбаининг спектрал таркибининг рангли объектларни кўриш идрокига таъсирини тавсифловчи умумий тушунча бўлиб, стандарт ёруғлик манбаи билан ёритилган ўша объектларни идрок қилиш билан таққосланади.
светодиод – яримўтказгичли диод орқали электр токи ўтказилганда тўлқинлар узунлиги кўриш диапазонида когерент бўлмаган нурланишлар чиқаришга асосланган ёруғлик манбаи;
табиий ёритиш – хоналарни (тўғри ёки қайтган), ташқи тўсиқ конструкцияларидаги ёруғлик дарчалари орқали ўтувчи осмон ёруғлиги билан ёритиш;
табиий ёруғлик бўлмаган хона – табиий ёритиш коеффициенти 0.1 фоиздан кам бўлган хона;
табиий ёритиш коэффициенти (бундан буён матнда ТЁК деб юритилади) – хона ичида берилган текисликнинг бирор нуқтасида осмон ёруғлиги (бевосита ёки қайтгандан кейин) ҳосил қиладиган табиий ёритилганликнинг тўлиқ очиқ осмон гумбази ёруғлиги ҳосил қиладиган ташқи горизонтал ёритилганликнинг бир вақтдаги қийматига нисбати; фоизларда ифодаланади.
турар жой объектлари – одамлар яшаши учун мўлжалланган бинолар, доимий яшаш учун уй-жойлар (хонадонлар), шунингдек вақтинча яшаш учун ётоқхоналар, меҳмонхоналар, мактаб-интернатлар, қариялар уйлари;
хонанинг индекси i – хонаннинг геотермик хусусиятлари ёрдамида аниқланадиган ва ёриткичларнинг фойдаланиш коэффициентини ҳисоблаш учун қўлланиладиган катталикдир ҳамда у қуйидаги формула ёрдамида аниқланади:

Бунда:
a ва b – бино узунлиги ва кенглиги, m;
ℎ0 – ёриткичларнинг ишчи юза устида осилиш баландлиги, m;
цилиндрик ёритилганлик Ец – хонанинг ёруғлик билан тўйиниш хусусияти. Хонада вертикал жойлашган, радиуси ва баландлиги нолга интилувчи цилиндр сиртидаги ёруғлик оқимининг ўртача зичлиги орқали аниқланади;
шартли ишчи юза – полдан 0,8 m баландликда жойлашган горизонтал юза;
эвакуация ёритиши – нормал ёритиш авария ҳолатида ўчирилганда, хонадан одамларни эвакуация қилиш учун зарур бўлган ёритишдир;
Эксплутация коэффициенти (табиий ёруғлик учун) МF, нисбий бирликлар - белгиланган хизмат муддати охирида табиий ёритиш натижасида яратилган маълум бир нуқтадаги ТЁК қийматининг эксплуатация бошидаги худди шу нуқтадаги ТЁК қийматига нисбатига тенг бўлган коэффициент.
Ушбу коэффициент дераза ойналарининг ифлосланиши ва эскириши шунингдек хона сиртларининг акс эттирувчи хусусиятларининг пасайиши туфайли эксплутация жараёнида ТЁК нинг камайишини ҳисобга олади ва қуйидаги формуладан ҳисоблаб топилади: МF=МFз ∙ МFп
Бунда:
МFз – эксплутация жараёнидаги дераза ойналарининг ифлосланиши ва эскириши туфайли ТЁКни камайишини ҳисобга олувчи коэффициент;
МFп – эксплутация жараёнидаги хона юзаларини нур қайтариш хусусиятларини пасайиши туфайли ТЁКни камайишини ҳисобга олувчи коэффициент;
Эксплутация коэффициенти табиий ёритиш учун олдин қўлланилган захира коэффициенти Кз га тескари катталик (МF=1/Кз);
Эксплуатация коэффициенти (сунъий ёритиш учун) МF, нисбий бирликлар - белгиланган фойдаланиш муддати охирида ёритиш қурилмаси томонидан ҳосил қилинган маълум нуқтадаги ёритилганлик ёки равшанликнинг, шу нуқтадаги эксплуатация бошидаги ёритилганлик ёки равшанликка нисбатига тенг бўлган коэффициентдир.
Ушбу коэффициент ёритиш қурилмасидан фойдаланиш давомида ёруғлик оқимининг пасайиши, ёруғлик манбаларининг ишдан чиқиши ва ёритиш асбобларининг оптик элементларининг қайтарувчи ҳамда ўтказувчи хусусиятларининг тикланмайдиган ўзгариши, шунингдек хона юзаларининг, бино ёки иншоотнинг ташқи деворларининг, йўл ёки пиёдалар йўлагининг ҳаракатланиш қисмининг ифлосланиши натижасида ёритилганлик ёки равшанликнинг камайишини ҳисобга олади ва қуйидаги формуладан ҳисоблаб топилади: МF=МFсп∙ МFви ∙ МFоп∙ МFп
Бунда:
MFcп – ёруғлик манбаларининг ёруғлик оқимининг пасайишини ҳисобга олувчи коэффициент;
МFви – ёруғлик манбаларининг ишдан чиқишини ҳисобга олувчи коэффициент;
MFoп – ёритиш асбоблари оптик элементларининг ифлосланиши, ҳамда қайтарувчи ва ўтказувчи хоссаларининг тикланмайдиган ўзгаришини ҳисобга олувчи коэффициент;
MFn – хона ёки иншоотнинг акс эттирувчи юзаларининг ифлосланишини ҳисобга олувчи коэффициент.
Эксплутация коэффициенти захира коэффициенти Кз га тескари пропорционал (MF=1/Кз);
юқоридан табиий ёритиш – хоналарнинг фонарлар орқали табиий ёритилиши, бинонинг баландликлари ҳар хил бўлган жойларида деворлардаги ёруғлик туйниклари;
ярим цилиндрик ёритилганлик – кўча бўйлаб унинг ўқига параллел ҳаракатланаётган кузатувчи учун фазонинг ёруғлик билан тўйинганлиги ва сояни ҳосил қилувчи ёритиш эффектининг тавсифи. Радиуси ва баландлиги нолга интилувчи ярим цилиндрнинг 1,5 m баландликдаги кўчанинг бўйлама чизиғида вертикал жойлашган юзасидаги ёруғлик оқимининг ўртача зичлиги сифатида аниқланади. Ярим цилиндрик ёритилганликни ҳисоблаш муҳандислик усули билан амалга оширилади.
Ушбу ШНҚда қуйидаги қисқартмалар қўлланилган:
ТЁК – табиий ёритиш коэффициенти;
ҚВЁҚ – қисқа вақтда (одамлар ушбу хоналардан ўтиб олишига етарли вақт) ёниб-ўчадиган қурилмалар.
3-боб. Умумий қоидалар
Ушбу ШНҚдаги ёритишнинг норматив қиймати ёруғлик манбалари учун хона ичидаги ишчи юзада минимал қийматли нуқталарида берилиши лозим. Ташқи ёритишда ҳар қандай ёруғлик манбалари бундан мустасно.
Мазкур ШНҚда йўл қопламалари равшанлигининг норматив қийматлари турли ёритиш манбалари учун келтирилган.
Иш жойларидаги минимал ёритилганликнинг хонадаги норматив ўртача ёритилганликдан фарқи СанҚваН 0146-04га мувофиқ 10 фоиздан ошмаслиги керак.
Ёритилганликнинг lx даги норматив қийматлари қуйидаги шкалалар бўйича қабул қилиниши лозим: 20, 30, 40, 50, 75, 100, 125, 200, 300, 400, 500, 600, 750, 1000, 1250, 1500, 2000, 2500, 3000, 3500, 4000, 4500, 5000.
Юза равшанлигининг cd/m2 норматив қийматларини қуйидаги шкалалар бўйича қабул қилиниши лозим: 20, 25, 30, 50, 75, 100, 125, 150, 200, 400, 500, 750, 1000, 1500, 2000, 2500.
Ишлаб чиқариш корхоналарининг хоналарини ёритишга қўйиладиган талабларни (ТЁК, норматив ёритилганлик, кўзни қамаштирувчи ва ёруғликнинг пульсация коэффициентларининг мақбул комбинацияси) ушбу ШНҚнинг 55 ва 56-бандлари талабларини ҳисобга олган ҳолда, мазкур ШНҚнинг 1-иловасидаги 1-жадвал бўйича қабул қилиш лозим.
Саноат корхоналарининг хоналари ва иншоотларини ёритишнинг норматив кўрсаткичлари ушбу ШНҚнинг 10-иловасида келтирилган.
Турар жой, жамоат ва маъмурий-маиший бинолар хоналарини ёритишга бўлган талабларни (ТЁК, норматив ёритилганлик, цилиндрик ёритилганлик, ноқулайлик кўрсаткичи ва ёритилганликнинг пульсация коэффициенти) ушбу ШНҚнинг 1-иловасидаги 2-жадвали бўйича қабул қилиш лозим. Бунда, ушбу ШНҚнинг 74 ва 75-бандлари талаблари ҳисобга олинади.
Турар жой, жамоат ва ёрдамчи биноларнинг асосий хоналари учун ёруғликнинг норматив кўрсаткичлар ушбу ШНҚнинг 10-иловасида келтирилган.
Сунъий ва аралаш ёритиш “Одамларни ультрабинафша нурланишининг олдини олиш (сунъий манбалардан фойдаланган ҳолда ультрабинафша нурланиш)” услубий талабларига мувофиқ ультрабинафша нурланишига қўйиладиган талабларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаштирилиши лозим.
4-боб. Табиий ёритиш
Табиий ёритиш одамлар доимий бўладиган хоналар учун кўзда тутилади.
Бино ва иншоотларнинг қурилиш нормаларига мувофиқ табиий ёритиш талаб этилмайдиган хоналар, шунингдек ертўла қаватларида (ярим ертўла (цоколь) қаватларидаги яшаш хоналари бундан мустасно) жойлаштириш мумкин бўлган хоналарни табиий ёритишсиз лойиҳалашга йўл қўйилади.
Табиий ёритиш ён томондан, юқоридан ва аралаш (юқоридан ва ён томондан) турларга бўлинади.
Хоналар ён томондан табиий ёритиладиганда ТЁКнинг минимал қиймати хонанинг характерли қирқимининг вертикал текислиги билан деразадан олисда жойлашган девордан 1 m масофада шартли ишчи юзаси кесишмасида жойлашган нуқтада аниқланади.
Хоналар икки ёқлама ён томонидан ёритиладиганда ТЁКнинг минимал қиймати хона ўртасидаги нуқтада аниқланади.
Турар жой ва жамоат бинолари ён томондан ёритиладиган ТЁКнинг норматив қиймати қуйидагича аниқланиши лозим:
турар жой биноларининг яшаш хоналарида – деразалардан энг олисда жойлашган девордан 1 m масофада олинган бинонинг характерли қирқимининг вертикал текислик билан пол текислиги кесишадиган жойдаги ҳисоб нуқтасида;
яшаш хоналарида ТЁКнинг норматив қиймати ён томондан ёритилганда бино марказида жойлашган ҳисоб нуқтасида;
турар жой объектларида ҳонанинг характерли қирқимининг вертикал текислиги билан хонанинг марказидаги пол текислигининг кесишмасида жойлашган ва полдан 0.85 m баландликда олинган нуқтасида;
мактабгача таълим муассасаларининг хоналари деразалардан энг олисда жойлашган девордан ичкарига 1 m масофада ва полдан 0.5 m баландликда олинган, бино характерли қирқимининг вертикал текислиги билан пол текислигининг кесишган жойидаги ҳисоб нуқтасида;
умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотларининг ўқув ва ўқув-ишлаб чиқариш биноларида деразалардан энг олисда жойлашган девордан ичкарига 1,2 m масофада ва полдан 0.85 m баландликда олинган, бино характерли қирқимининг вертикал текислиги билан пол текислигининг кесишган жойидаги ҳисоб нуқтасида;
турар жой ва жамоат биноларининг қолган хоналарида – хона марказидаги ишчи юзада жойлашган ҳисоб нуқтасида.
Ён томондан ёритиладиган кенглиги 6 m дан ортиқ бўлган йирик саноат биноларида ТЁКнинг минимал қиймати деразалардан олисда бўлган нуқталарда нормалаштирилади:
полдан ёруғлик туйнугининг тепасига қадар 1.5 m баландлик – I-IV разрядли кўриш ишлар учун;
полдан ёруғлик туйнугининг тепасига қадар 2 m баландлик – V-VII разрядли кўриш ишлар учун;
полдан ёруғлик туйнугининг тепасига қадар 3 m баландлик – VIII разрядли кўриш ишлар учун.
Юқоридан ёки аралаш табиий ёритишда ТЁКнинг ўртача қиймати хонанинг характерли қирқимининг вертикал текислиги ва шартли ишчи юзаси (ёки пол) кесишган жойда жойлашган нуқтада нормаланиши лозим. Биринчи ва охирги нуқталар деворлар сиртидан (пардадевор) ёки устунлар ўқидан 1 m масофада қабул қилинади.
Хоналарни ён томондан ёритиш жойларига (деразалар билан ташқи деворларга туташган жойлар) ва юқоридан ёритишга эга бўлган жойлар бўлишга йўл қўйилади. Ҳар бир белгиланган жойларда табиий ёритишни нормалаш ва ҳисоблаш мустақил равишда амалга оширилиши лозим.
I-III разрядли кўриш ишлари билан боғлиқ бўлган саноат биноларида аралаш ёритишни ташкил қилиш лозим.
Катта оралиқли йиғиш цехларида юқоридан табиий ёритишни қўллашга йўл қўйилади. Бунда, ишлар хона ҳажмининг катта қисмида полдан турли сатҳда ва ишчи юзаларининг бўшлиғида турлича жойлаштирилган сиртларда амалга оширилиши лозим.
ТЁКнинг норматив қийматлари I-III разрядлар учун мос равишда 10 фоиз, 7 фоиз, 5 фоизда қабул қилиниши лозим.
Турли ҳудудларда жойлашган бинолар учун ТЁКнинг нормаланган қиймати е қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим: е = ен m,
Бунда:
ен – ТЁКнинг қиймати мазкур ШНҚнинг 1-иловаси 1 ва 2-жадваллардан олинади;
m – ёруғлик иқлимининг коэффициенти ушбу ШНҚдаги 1-жадвали бўйича олинади.
Юқоридаги формула бўйича олинган қийматларни ўнлик қисмгача яхлитлаш лозим.
Турар жой бинолари ва мактабгача таълим муассасаларининг асосий хоналарида ТЁКнинг норматив қийматлари пол сатҳи даражасида таъминланиши керак.
Хоналарнинг табиий ёритилиши мебель, жиҳозлар ва бошқа соя берадиган предметларни ҳисобга олмаган ҳолда, шунингдек ёритиш туйнукларида ёруғлик ўтказувчи тўлдирувчиларнинг 100 фоиз ишлатилиши билан ҳисобланиши лозим. ТЁКнинг ҳисобий қиймати вергулдан сўнг иккита белгигача яхлитланиши керак.
Ҳисоб бўйича дераза туйнугининг ўлчамларини 10 фоиз га ўзгартиришга йўл қўйилади.
| Ёритиш ўринлари | Уфқ томонлари бўйича ёритиш ўринларининг ориентацияси | Ёруғлик иқлимининг коэффициенти, m |
|---|---|---|
| Бинонинг ташқи деворларидаги | Ш, ШШқ, ШҒ | 0,7 |
| Ғ, Шқ, Ж Шқ, ЖҒ, Ж | 0,65 | |
| Томлардаги тўғри бурчакли ва трапециясимон фонарлар | Ш-Ж | 0,65 |
| ШШқ-ЖҒ, ЖШқ-ШҒ | 0,60 | |
| Шқ-Ғ | 0,55 | |
| “Аррасимон” (шед) туридаги фонарлар “Зенит” туридаги фонарлар | Ш | 0,65 |
| - | 0,6 | |
| Изоҳ: Ш – Шимол, ШШҚ – Шимолий Шарқ, ШҒ – Шимолий Ғарб, Шқ – Шарқ, Ғ – Ғарб, Ш-Ж – Шимол Жануб, Шқ-Ғ – Шарқ-Ғарб, Ж – Жануб, ЖШқ – Жанубий-Шарқ, ЖҒ – Жанубий-Ғарб. | ||
Ишлаб чиқариш ва жамоат биноларида табиий ва юқоридан ёки аралаш услубда ёритиш мутаносиблиги 1:3 нисбатдан ошмаслиги шарт.
Бино характерли қирқимининг вертикал текислиги билан шартли ишчи юзанинг кесишиш чизиғидаги ҳар қандай нуқтадаги юқоридан ва аралаш табиий ёритиш билан ТЁКнинг ҳисобланган қиймати турли разрядларга мос кўриш ишлари учун ён томондан ёритишдаги ТЁКнинг нормалаштирилган қийматидан кам бўлмаслиги керак.
Табиий ёритишнинг бир маромдалиги (бир хиллиги) қуйидаги ҳолларда нормалаштирилмайди:
ён томондан ёритилган ишлаб чиқариш хоналарида;
юқоридан ёки юқори ва ён томондан ёритилган VII ва VIII разрядли кўриш ишлари бажариладиган ишлаб чиқариш хоналарида;
Г ва Д разрядли кўриш ишлари бажариладиган ёрдамчи ва жамоат бинолари хоналарида.
Умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотларидаги ўқув хоналарини ёритиш туридан қатъи назар, ўқувчиларнинг ўқув жойлари табиий ёруғлик нури уларга чап томондан тушадиган қилиб жойлаштирилиши керак.
Бинолар зич бўлган шароитда табиий ёритилганликни ҳисоблашда қарама-қарши турган бинолар фасадлари учун (фасаднинг ойнабанд бўлмаган қисмларидан ташқари) қурилиш ва юзани пардозлаш материалларининг нур қайтариш коэффициенти ρ ни қуйидагича қабул қилиш лозим:
қурилаётган бинолар учун – фасад юзасига ишлов бериш материалларининг сертификатида келтирилган маълумотлар бўйича;
мавжуд иморатлар учун – ушбу ШНҚдаги 23-жадвал бўйича.
Ойнавандланган оралиқлар сиртидан ўртача нур қайтишини ҳисобга олувчи коэффициент ρок, 0,2 га тенг деб қабул қилинади. Ойнавандланган оралиқларни инобатга олган холда, фасаддан ўртача нур қайтишини ҳисобга олувчи коэффициент қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:

Бунда:
ρмi, − фасаднинг пардозлаш материалини қайтариш коэффициенти;
ρок − дераза фасаднинг ва дераза панжараларини ҳисобга олган ҳолда ўртача қайтариш коэффициенти;
SМi − дераза юзаларини ҳисобга олинмасдан топилган фасаднинг юзаси ва Sок мос равишда дераза юзалари.
Тўғридан-тўғри қуёш нурлари таъсиридан кўзни ҳимоя қилиш воситаларини танлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
ёруғлик туйнукларини уфқ тарафлари бўйлаб йўналтириш;
хонадаги доимий кўриш чизиғига эга бўлган одамга нисбатан қуёш нурларининг йўналиши;
биноларнинг вазифасига қараб, кун ва йилдаги иш вақти;
қуёш хариталари тузиладиган қуёш вақти билан Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қабул қилинган декрет вақти ўртасидаги фарқ.
5-боб. Аралаш ёритиш
Ишлаб чиқариш биноларининг хоналарини аралаш ёритиш қуйидаги ҳолларда амалга оширилади:
I-III разрядли ишлар бажариладиган ишлаб чиқариш биноларида;
ишлаб чиқариш ва бошқа хоналар учун ишлаб чиқаришни ташкил этиш технологияси ёки қурилиш жойидаги иқлим шароитлари бўйича ТЁКнинг нормаланган қийматини таъминлаш имконини бермайдиган ҳажмли-режалаштириш ечимлари талаб қилинадиган ҳолларда (катта кенгликдаги кўп қаватли бинолар, катта кенгликдаги оралиқлари бўлган бир қаватли кўп оралиқли бинолар), шунингдек табиийга нисбатан аралаш ёритилганликнинг техник-иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқлиги тегишли ҳисоб-китоблар билан тасдиқланган ҳолларда;
айрим саноат тармоқларининг бино ва иншоотларини лойиҳалаш бўйича норматив ҳужжатларга мувофиқ.
Турар жой, жамоат ва маъмурий-маиший бинолар хоналарини аралаш ёритиш, турар жой бинолари хоналари ва ошхоналари, мактаблар ва ўқув муассасаларининг ўқув ва ўқув-ишлаб чиқариш ҳамда болаларнинг хоналар, санаториялар ва дам олиш уйларининг ётоқхоналаридан ташқари оқилона ҳажмий-режалаштириш ечимларни танлаш шартлари бўйича талаб этиладиган ҳолларда кўзда тутишга рухсат этилади.
Одамларнинг доимий бўладиган ишлаб чиқариш хоналарини умумий (қабул қилинган ёритиш тизимларига боғлиқ бўлмаган ҳолда) сунъий ёритиш ёруғликнинг разрядли манбалари билан таъминланиши керак. Ёруғлик манбаларини танлаш мазкур ШНҚнинг 5-бобининг талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Технологик шартларга, атроф-муҳитга ёки ички дизайн талабларига мувофиқ, бошқа ёруғлик манбаларидан фойдаланиш мумкин бўлмаган ҳолларда, чўғланма лампалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ишлаб чиқариш хоналари учун ТЁКнинг норматив қийматларини ушбу ШНҚнинг 1-иловаси бўйича аралаш ёритиш каби қабул қилиш керак.
Ишлаб чиқариш хоналари учун ТЁКнинг норматив қийматларини ушбу ШНҚнинг 2-жадвалига асосан қуйидагиларни қабул қилишга рухсат этилади:
ён томондан ёритиладиган хоналарда ичкарилиги, технологик талаблар ёки рационал ҳажмий-режавий ечимларни танлаш бўйича, аралаш ёритишнинг ушбу ШНҚнинг 1-иловасида кўрсатилган ТЁКнинг норматив қийматларини таъминлаш имконини бермайдиган хоналарда;
I-III разрядли хоналарда.
| Кўриш ишлари разряди | Аралаш ёритишда ТЁКнинг ен, фоиз энг кичик норматив қиймати | |
|---|---|---|
| Юқоридан ёки аралаш ёритишда | Ён томондан ёритишда | |
| I | 3 | 1,2 |
| II | 2,5 | 1 |
| III | 2 | 0,7 |
| IV | 1,5 | 0,5 |
| V ва VII | 1 | 0,3 |
| VI | 0,7 | 0,2 |
Ишлаб чиқариш хоналари учун мазкур ШНҚнинг 33-бандига мувофиқ ТЁКнинг норматив қийматларини белгилашда қуйидагилар бўлиши керак:
ушбу ШНҚнинг 55-бандига асосан ёритилганликни ошириш таъминланмаган бўлса, умумий сунъий ёритиш тизимидан ёритилганликни ёритиш шкаласи бўйича (Iб, Iв, IIб тоифалардан ташқари) бир поғона ошириш лозим. Ёритилганлик умумий ёритиш тизимидан разрядли лампаларда 200 lx ва чўғланма лампаларида 100 lx дан кам бўлмаслиги керак. Разрядли лампаларда 750 lx дан ва чўғланма лампаларида 300 lx дан ортиқ бўлган ёритилганликни ҳосил қилишда фақат асослар мавжуд бўлганда йўл қўйилади;
аралаш тизимдаги умумий ёритиш мосламаларининг ёритилиши Iа, Iв, IIа разрядлардан ташқари, ёритиш шкаласи бўйича бир поғонага оширилиши керак;
кўриш ишининг I-III разрядлари учун пульсация коэффициенти Кр 10 фоиздан ошмаслиги керак.
Хоналарни суньий ёритишда мазкур ШНҚнинг 5-бобига мувофиқ лойиҳалаш лозим.
Турар жой ва жамоат биноларини аралаш ёритишда ТЁКнинг ҳисобий қийматлари 80 фоиз ва ундан кам бўлганда ён томондан табиий ёритишда сунъий ёритиш нормаларини ёритилганлик шкаласи бўйича бир поғона оширилиши лозим.
Ёритиш тизимида сунъий ёритиш нормаларини ёритиш шкаласи бўйича бир поғонага оширишда умумий овқатланиш жойлари, овқат тарқатиш хоналари, заллари ва дўконларнинг савдо залларидаги қийматларнинг 60 фоиздан 30 фоизгача чегарасида ТЁКнинг ҳисобий қийматларини қабул қилишга йўл қўйилади.
Аралаш ёритиш билан умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотларининг биноларида норматив ёритишни ёруғлик шкаласига мувофиқ ошириш лозим.
6-боб. Сунъий ёритиш
Сунъий ёритиш ишчи, авария ҳолатидаги, хавфсизлик ва навбатчи ёритиш турларига бўлинади.
Бино ичи ва ташқарисидаги ёритишнинг норматив хусусиятлари ишчи ёритиш чироқлари ва уларнинг авария ёритиш чироқлари билан биргаликда таъминланиши лозим.
Норматив ёритилганлик ва уни таъминловчи солиштирма қуввати биноларнинг ишчи чизмаларида кўрсатилади.
Сунъий ёритиш икки тизимдан иборат бўлиши лозим - умумий ёритиш (бир хил ва маҳаллийлаштирилган) ва комбинацияланган ёритиш.
Ишчи ёритишни биноларнинг барча хоналари учун, шунингдек, ишчиларнинг ишлаши, ўтиши ва транспорт ҳаракати учун мўлжаланган очиқ жой майдонлари учун таъминланиши керак.
Турли хил табиий ёруғлик шароитлари ва турли иш тартибларига эга бўлган ҳудудлари бўлган бинолар учун бундай ҳудудларнинг ёритилишини алоҳида назорат қилиниши таъминланиши керак.
Биноларни умумий ва маҳаллий ёритиш учун ранг ҳарорати 2400 дан 6800 К гача бўлган ёруғлик манбаларидан фойдаланиш керак ҳамда 320-400 nm тўлқин узунлиги оралиғидаги ультрабинафша нурланишнинг фаоллиги 0.03W/m2 дан ошмаслиги лозим.
Бунда, нурланиш спектрида 320 nm дан кам тўлқин узунлигининг мавжуд бўлишига йўл қўйилмайди.
Сунъий ёритиш учун рангларни фарқлаш талабларини ҳисобга олган ҳолда энг юқори ёруғлик самарадорлиги ва хизмат қилиш муддати бўлган ёруғлик манбаларига тенг қувват билан устунлик бериб, энергия тежайдиган ёруғлик манбаларидан фойдаланиш керак.
Ёритиш учун 100 W ва ундан ортиқ қувватга эга умумий чўғланма лампалардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ишчи ёки авария ёриткичларининг бир қисмидан навбатчи ёритиш учун фойдаланишга йўл қўйилади.
Бино ичидаги ва ташқи ёритишнинг норматив хусусиятлари ишчи ёритгичлар, ҳамда уларнинг хавфсизлик ва эвакуация йўлларини ёритиш чироқлари билан биргаликдаги таъминланиши лозим.
Ўртача ёритилганликни ҳисоблаш ва ўлчаш учун мўлжалланган тўр, кўриш вазифаси ҳудудлари ва унинг бевосита атрофидаги ҳудудлар учун келтирилиши лозим.
Бу тўр ёритилганлик даражаси аниқланадиган нуқталар сонини белгилаш ва кейинчалик уларнинг ўртача қийматини ҳисоблаш мақсадида ишлатилиши лозим.
Тўр – бу томонлар нисбати 0,5 дан 2,0 m гача бўлган майдон (квадрат ёки тўртбурчак).
Майдон ичидаги ва ҳисоблаш нуқталари орасидаги максимал масофа қуйидаги формула орқали аниқланади: Р=0,2х5lgd ,
Бунда, d – узунлик ва кенглик нисбати 2 дан кам ва p ≤ 10 m бўлса, сетканинг энг катта томонининг ўлчами, m.
Турли ўлчамдаги тўрлар учун нуқталар сонининг стандарт аниқлаш мисоли ушбу ШНҚнинг 3-жадвалида келтирилган.
| Тўрнинг энг катта томонининг ўлчами, m | Нуқталар орасидаги максимал масофа, m | Минимал нуқталар сони |
|---|---|---|
| 0,4 | 0,15 | 3 |
| 0,6 | 0,2 | 3 |
| 1,0 | 0,2 | 5 |
| 2,0 | 0,3 | 6 |
| 5,0 | 0,6 | 8 |
| 10,0 | 1,0 | 10 |
| 25,0 | 2,0 | 12 |
| 50,0 | 3,0 | 17 |
| 100,0 | 5,0 | 20 |
Ёруғлик манбасининг ранг бериш хусусиятларини объектив аниқлашни таъминлаш учун рангни кўрсатишнинг умумий индекси – Ra кўрсатилиши керак.
Белгиланган талабларни қондириш учун ёруғлик манбаларини танлаш бўйича тавсиялар ушбу ШНҚнинг 9-иловасида келтирилган.
Ёруғлик манбаининг ранг бериш хусусиятлари ҳақида объектив маълумотга эга бўлиш учун ранг беришнинг умумий индекси киритилиши лозим.
Агар ёруғлик манбаи эталон манба билан бир хил самара берса, бу индекс 100 га тенг бўлади. Чироқнинг ранг бериш хусусиятлари тегишли эталон манбанинг хусусиятларидан узоқлашганда индекс қиймати камаяди.
Хоналарни ёритиш учун ишлатиладиган лампаларнинг ранг бериш индексларининг ранг узатиш гуруҳлари мазкур ШНҚнинг 5-жадвалига мувофиқ амалга оширилиши керак.
| Ёруғлик манбаининг тури | Минимал рухсат этилган ранг кўрсатиш индекслари Ra бўлган тақдирда ёруғлик самарадорлиги, Im/W дан кам бўлмаслиги керак | |||
|---|---|---|---|---|
| Ra3 80 | Ra3 60 | Ra3 45 | Ra3 25 | |
| Симобли ёй лампалари | - | - | 55 | - |
| Компакт люминесцент лампалар | 75 | - | - | - |
| Люминесцент лампалар | 75 | 80 | - | - |
| Металлогалоген лампалари | 85 | 90 | - | - |
| Юқори босимли натрий лампалар | - | 82 | - | 100 |
| LED лампалар | 85 | 90 | - | - |
| LED модуллар | 95 | 100 | ||
BIMFAB eslatmasi: ustun sarlavhalaridagi «Ra³ 80», «Ra³ 60»… manbada (PDF’da ham, lex.uz’da ham) shunday yozilgan; mazmunan «Ra ≥ 80» (rang ko‘rsatish indeksi kamida 80) bo‘lishi ehtimol — Symbol shriftidagi «≥» belgisi «³» bo‘lib qolgan bo‘lishi mumkin. Matn o‘zgartirilmadi.
| Рангни узатиш гуруҳи | Рангни узатиш даражаси (интервал) | Рангни идрок этиш | Қўллаш намунаси | |
|---|---|---|---|---|
| Афзал | Мақбул | |||
| 1А | Ra>90 | Иссиқ Ўртача Совуқ | Ранг танлаш, тадқиқотлар | - |
| 1В | 80<Ra<90 | Иссиқ Ўртача | тадқиқотлар бюроси | - |
| Ўртача Совуқ | Босмахоналар, тўқимачилик саноати, бадиий ҳунармандчилик, ишлаб чиқариш ишлари | - | ||
| 2 | 60<Ra<80 | Иссиқ Ўртача Совуқ | Ишлаб чиқариш ишлари | Бюро |
| 3 | 40<Ra<60 | Оғир саноатдаги ишлар | Ишлаб чиқариш ишлари | |
| 4 | 20<Ra<40 | - | - | Оғир саноатдаги ишлар |
Жамоат, турар жой ва ёрдамчи бинолар учун ранг хусусиятларига кўра ёруғлик манбаларини танлаш ушбу ШНҚнинг 9-иловаси асосида амалга оширилиши керак.
Ранг бериш индекси 80 дан паст бўлган ёруғлик манбаларидан (мазкур ШНҚнинг 4 ва 5-жадваллари асосида) одамлар узоқ вақт ишлайдиган ёки қоладиган хоналарда фойдаланиш керак.
Энергияни тежаш мақсадида бутун хонани умумий ёритиш ўрнига иш жойидаги 1-визуал вазифа бажариш майдонини ёритиш лозим.
Бевосита муҳитнинг 2-зонасидаги ёруғлик визуал вазифанинг ёритилишидан паст, аммо ушбу ШНҚнинг 6-жадвалида кўрсатилганидан кам бўлмаслиги керак.
3-зонада ишлатилаётган ёритиш ҳисобланади ва бевосита атроф-муҳит зонаси ёритилишининг 1/3 қисмидан кам бўлмаслиги керак.
| Визуал вазифа соҳасидаги ёритиш, lx | Бевосита таъсир зонасида ёритиш, lx |
|---|---|
| камида 750 | 500 |
| 500 | 300 |
| 300 | 200 |
| 200 | Визуал вазифа соҳасидаги ёритишга тенг |
| 150 | |
| 100 | |
| 50 дан юқори бўлмаган | |
| Тенг тақсимланиш даражаси 0,7 дан кам эмас | Тенг тақсимланиш даражаси камида 0,5 |

1-расм. Визуал вазифа зонасига нисбатан бевосита таъсир зонаси ва периферия зоналарининг жойлашуви
1 – визуал вазифа бажариш ҳудуди, 2 – бевосита таъсир зонаси (кенглиги камида 0,5 m бўлган чизиқ), 3 – периферия зонаси (бинолар ичида кенглиги камида 3 m бўлган чизиқ)
Rasm vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan olingan.
Агар ёриткич чироғидаги акс эттирувчи ва тарқатувчи элементларнинг конструктив-техник тузилмаси ва материали (ёки қопламаси)нинг тури маълум бўлса, ёриткичнинг эксплуатацион гуруҳи ушбу ШНҚнинг 6-иловасига мувофиқ белгиланиши керак.
Ёрқин ёруғлик манбалари порлашни келтириб чиқариши ва объектларнинг кўринишини камайтириши мумкин. Бунга эса йўл қўймаслик керак, масалан, томдаги ёруғлик манбалари ва фонарларни тегишли экранлар ёрдамида ҳимоя қилиш ёки деразалар орқали келаётган ёрқин кундузги ёруғликдан ҳимоялаш керак.
Ёруғлик манбаининг тўғридан-тўғри кўриниши оптика билан тўсиб қўйилган ёриткичлар учун ёриткичнинг максимал ўртача ёрқинлиги қиймати ушбу ШНҚнинг 8-жадвалида келтирилган гамма бурчак қийматларига мос келиши керак (2-расм).
Мазкур ШНҚ нинг 7 ва 8-жадвалларида келтирилган қийматлар юқорига қараган ёриткичларда ёки оддий кўз даражасидан пастроқда ўрнатилган пастга қараган элементи бўлган ёриткичларга тааллуқли бўлмаслиги лозим.
бу ерда:
α – минимал ҳимоя экранлаш бурчаги;
γ – гамма бурчак.
| Ёруғлик манбаининг равшанлиги kcd m-2 | Ҳимоя экранининг минимал бурчаги α |
|---|---|
| 20 дан <50 гача | 15° |
| 50 дан < 500 гача | 20° |
| ≥ 500 | 30° |
| Гамма бурчак γ | Ёриткичнинг максимал ўртача равшанлиги kcd m-2 |
|---|---|
| 75° ≤ γ < 90° | ≤ 20 |
| 70° ≤ γ < 75° | ≤ 50 |
| 60° ≤ γ < 70° | ≤ 500 |

2-расм. Ҳимоя экранининг α ва γ бурчаги
Rasm vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan olingan.
1-§. Ишлаб чиқариш ва омборхона биноларининг хоналарини ёритиш
Ишлаб чиқариш бинолари учун ранг хусусиятларига кўра ёруғлик манбаларини танлаш ушбу ШНҚнинг 7-иловаси асосида амалга оширилиши керак.
Ишлаб чиқариш биноларини умумий ёритиш учун светодиодли ва энергия тежайдиган ёруғлик манбаларидан фойдаланиш керак.
Ушбу ШНҚнинг 1-иловасида келтирилган ёритиш нормаларини қуйидаги ҳолларда ёритиш шкаласида бир поғонага ошириш керак:
I-VI разрядли ишларда, агар кўриш ишлари иш кунининг ярмидан ортиқ қисмида бажариладиган бўлса;
шикастланишнинг юқори даражада хавфлилигида, агар ёритилганлик умумий ёритиш тизимидан 150 lx ва ундан кам бўлган ҳолларда (гардишли арралар, гильотина қайчиси билан ишлаганда ва шу каби);
махсус юқори санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари бўлганда (масалан, озиқ-овқат корхоналари ва кимё-фармацевтика саноатида) агар ёритилганлик умумий ёритиш тизимидан – 500 lx ва ундан кам бўлганда;
ўсмирлар ишида ёки ишлаб чиқариш таълимида, агар ёритилганлик умумий ёритиш тизимидан – 300 lx ва ундан кам бўлганда;
хонада табиий ёритиш бўлмаганда ва ишчилар доимо бўладиган ҳолларда, агар ёритилганлик умумий ёритиш тизимидан – 750 lx ва ундан кам бўлса;
500 айл/min га тенг ёки ортиқ тезлик билан айланувчи деталларни ёки 1,5 m/min га тенг ёки ундан ортиқ тезлик билан ҳаракатланувчи объектларни кузатиш вақтида;
0,1 m ва ундан ортиқ ўлчами устида ажратиш объектларини доимий қидиришда;
хоналарда, ишловчиларнинг ярмидан кўп қисмининг ёши 40 дан катта бўлганда.
Бир вақтда ёритилганлик нормаларининг бир нечта белгилари бўлганда, кўпи билан бир поғонага ошириш лозим.
IV-VI разрядли ишлар олиб бориладиган хоналарда, одамларнинг қисқа муддатли бўлиши ёки доимий техник хизмат кўрсатишни талаб қилмайдиган асбоб-ускуналар мавжуд бўлганда, ёритилганлик нормаларини бир поғонага пасайтириш лозим.
I-III, IVa, IVб, IVв, Vа разрядли ишлар бажариладиган хоналарда аралаш ёритиш тизимларини қўллаш лозим. Умумий ёритиш тизимини техникавий имконият бўлмаганда ёки маҳаллий ёритишни ўрнатиш мақсадга мувофиқ бўлмаганда, давлат санитария назорати органлари билан келишиб, ёритишнинг соҳа нормаларида аниқланган ҳолда кўзда тутишга рухсат етилади.
Бир хонада ишчи ва ёрдамчи жойлар бўлса, уларни VIIIа разрядга киритиб ишчи жойларнинг маҳаллийлаштирилган умумий ёритилиши (ҳар қандай ёритиш тизими билан) ва ёрдамчи жойларнинг камроқ интенсив ёритилиши таъминланиши керак.
Аралаш ёритиш тизимида умумий ёритиш тизими ёриткичлари орқали ишчи юзада ҳосил бўладиган ёритилганлик, маҳаллий ёритиш учун қўлланиладиган ёруғлик манбаларида аралаш ёритиш учун камида 10 фоиз норматив ёритишни ташкил этиши керак. Бунда ёритилганлик 200 lx дан кам бўлмаслиги лозим.
Аралаш ёритиш тизимида умумий ёритишдан 1200 lx дан ортиқ ёритилганлик бўлиши фақат асосланган ҳолда йўл қўйилади.
Табиий ёруғлик бўлмаган хоналарни аралаш ёритишда умумий ёритиш ёритгичлари яратадиган ишчи юзанинг ёритилганлигини бир поғонага ошириш лозим.
Максимал ёритилганликнинг минималга нисбати I-III разрядли ишлар учун люминесцентли лампаларда 1,3 дан, бошқа ёруғлик манбаларида 1,5 дан, IV-VII разрядли ишлар учун мос равишда 1,5 ва 2,0 дан ошмаслиги керак.
Ёритилганликнинг нотекислиги технология шартларига кўра, умумий ёритиш мосламаларини фақат майдончалар, устунлар ёки хонанинг деворларига ўрнатиш мумкин бўлган ҳолларда 3,0 га оширилиши лозим.
Ишлаб чиқариш хоналарида иш бажарилмайдиган участкалар ва ўтиш жойларининг ёритилиши умумий ёритиш ёритгичлари яратадиган норматив ёритилганликнинг камида 25 фоиз, бунда разрядли лампаларда камида 100 lx бўлиши керак.
Тўла автоматлаштирилган технологик жараёнга эга бўлган цехларда жиҳозларнинг ишлашини кузатиш учун, шунингдек, таъмирлаш ва созлаш ишларида зарур бўлган (мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ) ёритилганликни таъминлаш учун қўшимча равишда алмаштириладиган умумий ва маҳаллий ёритиш чироқлари билан таъминланиши керак.
Умумий ёритиш чироқларидан кўз қамаштириш кўрсаткичи (ёритиш тизимидан қатъи назар) ушбу ШНҚнинг1-иловасида кўрсатилган қийматлардан ошмаслиги керак.
Полдан ёритгичлар осилган баландликнинг икки бараваридан ошмайдиган узунликдаги хоналар учун, шунингдек, одамлар вақтинча бўладиган хоналар ва жиҳозлардан ўтиш ёки уларга хизмат кўрсатиш учун мўлжалланган майдончалар учун. кўз қамаштириш кўрсаткичи чекланмайди:
Ишчи ўринлари муайян жойларини ёритиш учун нурларни тарқатмайдиган қайтаргичли чироқлардан фойдаланиш керак.
Ёриткичларни шундай жойлаштириш керакки, уларнинг ёруғлик элементлари ёритиладиган иш ўринларида ва бошқа иш жойларида ишчиларнинг кўриш майдонига тушмаслиги лозим.
Иш жойларини маҳаллий ёритилиши ёритиш созлагичлари билан жиҳозланган бўлиши керак.
Кўриш ишларини маҳаллий ёритилишини фарқланишнинг уч ўлчовли объектлари билан қуйидагича бажариш лозим:
ёриткичдан – фоннинг диффузали қайтишида шуълаланувчи юзасининг энг катта чизиқли ўлчамининг ишчи юзаси устидан унинг жойлашиш баландлигига нисбати оптик ўқнинг ишчи юзанинг марказига томон вертикалга нисбатан камида 30° бурчак остида йўналганда кўпи билан 0,4 ни ташкил этади;
ёриткичдан – фоннинг йўналишли-сочилган ва аралаш қайтишида шуълаланувчи юзанинг энг кичик чизиқли ўлчамининг ишчи юзаси устидан унинг жойлашиш баландлилигига нисбати камида 0,5 унинг равшанлиги эса – 2500 дан 4000 cd/m2 ни ташкил этади.
Ишчи юзанинг равшанлиги ушбу ШНҚнинг 9-жадвалида кўрсатилган қийматлардан ошмаслиги керак.
| Ишчи юзасининг майдони, m2 | Энг кўп йўл қўйиладиган равшанлик, cd/m2 |
|---|---|
| Камида 1·10-4 | 2000 |
| 1·10-4 дан 1·10-3 гача | 1500 |
| 1·10-3 дан ортиқ 1·10-2 гача | 1000 |
| 1·10-2 дан ортиқ 1·10-1 гача | 750 |
| 1·10-1 дан ортиқ | 500 |
Ишчи юзадаги ёруғлик пульсация коэффициенти ушбу ШНҚнинг 1-иловада кўрсатилган қийматлардан ошмаслиги керак.
Пульсация коэффициенти:
300 Hz ва ундан ортиқ қувват частотасида;
стробоскопик эффект пайдо бўлиши учун шароит бўлмаганда инсонлар вақти-вақти билан турадиган хоналар учун чегараланмайди.
Стробоскопик эффект пайдо бўлиш имконияти бўлган хоналарда, пульсация коэффициенти махсус таъминлаш қурилмали ёритиш манбаларини (доимий токда ишлайдиган светодиодлар, электронли ишга солиш-бошқариш аппаратли люминесцент лампалар) қўллаш ҳамда қўшни ёритиш манбаларини таъминловчи кучланишнинг уч фазасига улаш ҳисобига 10 фоиздан кам бўлмаслиги керак.
2-§. Биноларнинг ташқи майдонларини ёритиш
Бинолар ташқарисидаги жавонларда ва соябон остида жойлашган иш жойининг ишчи юзаларини ёритилганлиги ушбу ШНҚнинг 10-жадвалига мувофиқ олиниши керак.
| Кўриш ишлари разрядлари | Объектининг минимал ўлчамининг шу объектдан ишловчининг кўзигача бўлган масофага нисбати | Горизонтал сиртдаги минимал ёритилганлик, lx |
|---|---|---|
| IX | Камида 0,5·10-2 | 50 |
| X | 0,5·10-2 дан 1·10-2 гача | 30 |
| XI | 1·10-2 дан ортиқ 2·10-2 гача | 20 |
| XII | -“- 2·10-2 –“– 5·10-2 | 10 |
| XIII | -“-“ 5·10-2 –“– 10·10-2 | 5 |
| XIV | -“- 10·10-2 | 2 |
| Изоҳ: XI-XIV разрядли ишлар учун шикастланиш хавфи мавжуд бўлса, ёритилганликни юқори чегарадош разряд бўйича қабул қилиш лозим. | ||
Биноларнинг майдонларини ўртача ёритилганлиги ер сатҳида ёки йўл қопламаларида минимал қиймат нуқталарида ушбу ШНҚнинг 11-жадвалига мувофиқ олиниши керак.
| Ёритиладиган объектлар | Икки йўналишдаги ҳаракатнинг энг катта интенсивлиги, бирл/h | Горизонтал текисликдаги ўртача ёритилганлик, lx |
|---|---|---|
| Автомобилар ҳаракатланадиган йўллар | 50 дан ортиқ 150 гача | 20 |
| 10 дан 50 гача | 10 | |
| 10 дан кам | 5 | |
| Ёнғиндан ҳимоя йўллари ва хўжалик эҳтиёжлари учун мўлжалланган йўллар | - | 5 |
| Пиёдалар ва велосипедлар ҳаракатланадиган йўлаклар | 100 дан ортиқ | 20 |
| 10 дан 50 гача | 10 | |
| 10 дан кам | 5 | |
| Кўприкларнинг зинапоялари ва майдончалари | - | 10 |
| Шаҳар ҳудудига тегишли бўлмаган бино олди ҳудудлари (биноларга кириш ва ўтиш йўллари, транспорт тўхташ жойлари) | - | 10 |
| Ўтиш жойлари | - | 10 |
| Темир йўллари: | - | |
| - йўналишни ўзгартириш жойлари | - | 10 |
| - алоҳида йўналишни ўзгартириш жойлари | - | 5 |
| - темир йўл полотноси | - | 5 |
| Изоҳ: Шаҳар кўчаларининг давоми бўлган ва транспорт ҳаракатининг интенсивлиги ва йўлнинг қатнов қисмини шунга ўхшаш қоплашга эга автомобил йўллари учун ушбу ШНҚнинг 15-жадвалида келтирилган йўлнинг қатнов қисми қопламаларининг ўртача равшанлиги меъёрларига амал қилиш зарур. | ||
Ташқи ёритиш бинолар ичидаги ёритишни бошқаришдан мустақил равишда бошқарилиши керак.
Иш жойларида ва саноат корхоналари ҳудудларида ташқи ёритиш қурилмаларини кўзни қамаштириш таъсирини чеклаш учун ёриткичларни ер сатҳидан қуйидаги баландликда ўрнатиш керак:
ҳимоя бурчаги камида 15° бўлган ёриткичлар учун қуйидаги ушбу ШНҚнинг 12-жадвалида кўрсатилгандан кам бўлмаган ҳолда;
ҳимоя бурчаги 15° ва ундан ортиқ бўлган ёриткичлар учун – исталган ёруғлик манбалари учун 3,5 m дан кам бўлмаган холда.
Одамлар ўтиши ёки технологик (муҳандислик) жиҳозларга хизмат кўрсатиш учун мўлжалланган майдонларда, шунингдек, бинога киришда ҳимоя бурчаги 15° ва ундан ортиқ бўлган ёриткичларни (қайтаргичсиз қоришмали шишадан иборат тарқатгичларга) осиш баландлигини чекламасликка йўл қўйилади.
| Ёриткичларнинг ёруғлик тақсимлаши | Бир таянчда ўрнатилган ёриткичлардаги лампаларнинг энг кўп ёруғлик оқими, lm | Ёриткичларни ўрнатишнинг энг кичик баландлиги, m |
|---|---|---|
| Ярим кенг | 6000 дан кам | 7 |
| 6000 дан 10000 гача | 7,5 | |
| 10000 дан 20000 гача | 8 | |
| 20000 дан 30000 гача | 9 | |
| 30000 дан 40000 гача | 10 | |
| 40000 дан ортиқ | 11,5 | |
| Кенг | 6000 дан кам | 7,5 |
| 6000 дан 10000 кам | 8,5 | |
| 10000 дан 20000 гача | 9,5 | |
| 20000 дан 30000 гача | 10,5 | |
| 30000 дан 40000 гача | 11,5 | |
| 40000 дан ортиқ | 13 |
Тарқалган нур ёриткичларини ўрнатиш баландлиги ёруғлик манбаининг 6000 lm гача бўлган ёруғлик оқимида камида 3 m ва 6000 lm дан ортиқ бўлган ёруғлик оқимида камида 4 m бўлиши керак.
Бир ускунанинг (прожектор ёки прожектор туридаги қия жойлашган ёритиш асбоби) ёруғликни ўқ бўйича кучининг I max, cd, норматив ёритилганликка боғлиқ ҳолда, ушбу ускуналарни ўрнатиш баландлиги квадратига Н, m2, нисбати қуйидаги 13-жадвалда кўрсатилган қийматлардан ошмаслиги керак.
| Норматив ёритилганлик I max/H2 | 0,5 | 1 | 2 | 3 | 5 | 10 | 20 | 30 | 50 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 100 | 150 | 250 | 300 | 400 | 700 | 1400 | 2100 | 3500 | |
| Изоҳ: Бир нечта ёруғлик асбобларининг ёруғликни ўқ бўйича кучи – йўналиши мос бўлганда, ҳар бир асбобнинг I max/H2 йўл қўйиладиган қийматлари жадвалий қийматларни ушбу ёруғлик асбоблари сонига бўлиш йўли билан аниқланади. | |||||||||
3-§. Турар жой, жамоат ва ёрдамчи бинолар хоналарини ёритиш
Ранг тавсифлари бўйича ёруғлик манбаларини танлаш ушбу ШНҚнинг 8-иловаси асосида амалга оширилиши лозим.
Мактабгача таълим муассасаларида ранг ҳарорати нейтрал оқ (3400-5000 К) бўлган ёруғлик диодли (LЕD) лампалардан фойдаланиш тавсия этилади, бундан ташқари люминесцент лампалар ва галоген чўғланма чироқларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Жамоат бинолари хоналарини умумий ёритишда галоген чўғланиш лампаларидан фойдаланишга фақатгина меъморчилик-бадиийлик талабларини таъминлаш учун йўл қўйилади.
Энергия сарфини назорат қилиш мақсадида А-В разрядли жамоат бинолари хоналарининг умумий сунъий ёритиш тизимига ўрнатилган максимал рухсат этилган солиштирма қувватига нисбатан талаблар ўрнатилиши лозим.
Бу ўрнатилган катталиклар ушбу ШНҚнинг 14-жадвалида келтирилган максимал рухсат этилган кўрсаткичлардан ошиб кетмаслиги керак.
| Ишчи юзадаги ёритилганлик, lx | Хонанинг индекси | Максимал рухсат этилган солиштирма ўрнатилган қувват, W/m2, ортиқ эмас |
|---|---|---|
| 500 | 0,6 | 23 |
| 0,8 | 20 | |
| 1,25 | 18 | |
| 2 ва ундан ортиқ | 15 | |
| 400 | 0,6 | 20 |
| 0,8 | 16 | |
| 1,25 | 14 | |
| 2 ва ундан ортиқ | 12 | |
| 300 | 0,6 | 18 |
| 0,8 | 14 | |
| 1,25 | 12 | |
| 2 ва ундан ортиқ | 10 | |
| 200 | 0,6-1,25 | 14 |
| 1,25-3,0 | 8 | |
| 3 дан ортиқ | 6 | |
| 150 | 0,6-1,25 | 10 |
| 1,25-3,0 | 8 | |
| 3 ортиқ | 7 | |
| 100 | 0,6-1,25 | 5 |
| 1,25-3,0 | 3,5 | |
| 3 дан ортиқ | 3 | |
| Изоҳлар: | ||
| 1)ушбу жадвалдаги қийматлар ишга туширишни бошқариш мосламалари, шунингдек ёритишни бошқариш мосламаларининг қувват сарфини ҳисобга олган ҳолда берилган; | ||
| 2)сунъий ёритишнинг максимал солиштирма қувватларининг қийматлари техник асосланган ҳолатларда (йирик ўлчамли жиҳозлар бўлганда) 30 фоиз га оширишга йўл қўйилади. | ||
Ушбу ШНҚнинг 1-иловасида келтириладиган ёритилганлик нормаларини ёритилганлик шкаласи бўйича қуйидаги ҳолларда бир поғонага ошириш лозим:
махсус кучайтирилган санитария талабларида А-В разрядли ишларда (масалан, айрим умумий овқатланиш ва савдо хоналарида);
одамлар доимо бўладиган хоналарда табиий ёруғликнинг бўлмаслиги;
Г-Е разрядларнинг кўриш ишлари учун (томоша ва концерт заллари, биноларнинг фойелари) хоналарни ёруғлик билан тўйинтиришга кучайтирилган талабларида;
маъмурий биноларни (кабинетлар, иш хоналари, кутубхонанинг ўқув заллари) аралаш ёритиш тизимлари қўлланганда;
хоналарда ишловчиларнинг ярмидан кўпи 40 ёшдан катта бўлган ҳолда.
Г-Е разрядларга эга бўлган кўриш ишлари бажариладиган жамоат биноларини декоратив-бадиий ёритиш қурилмаларида ёритилганлик даражасини архитектура талабларига мувофиқ танлашга йўл қўйилади, шу билан бирга хонада эркин йўналиш имкониятини таъминлаш учун шартли горизонтал сиртнинг энг кичик ёритилиши камида 100 lx бўлиши керак.
Цилиндрик ёритилганликни таъминлаш зарур бўлган хоналарда, деворларнинг сирт юзасининг ўртача қайтариш коэффициенти камида 40 фоиз, шифт учун – камида 50 фоиз бўлиши керак.
Жамоат бинолари хоналарида, умумий ёритиш тизимини қўллаш лозим.
А-В разряддаги кўриш ишлар амалга ошириладиган маъмурий бинолар хоналарида (масалан, кабинетлар, иш хоналари, кутубхоналарининг ўқув заллари, архивларда) аралаш ёритиш тизимини қўллашга йўл қўйилади.
Бунда, ишчи юзадаги норматив ёритилганлик ушбу ШНҚнинг 74-бандига мувофиқ оширилади, умумий ёритишдаги ёритилганлик ушбу ШНҚнинг 2-жадвалига мувофиқ қийматларнинг камида 70 фоизини ташкил қилиши керак.
Маиший хизмат кўрсатиш корхоналарида I-IV разрядли кўриш ишлари олиб бориладиган қўшимча ишлаб чиқариш биноларида (масалан, заргарлик ва ўймакорлик ишлари, соатлар, телевидение ва радио ускуналарини таъмирлаш, калькуляторлар) аралаш ёритиш тизимини қўллаш лозим.
Норматив ёритилганлик ва сифат кўрсатгичлари ушбу ШНҚнинг 1-иловаси бўйича қабул қилиниши керак.
Ушбу ШНҚнинг 2-жадвали бўйича ёритиш қурилмаларидан кўзни қамаштириш таъсирини чеклаш учун ўрнатиладиган шинамсизлик кўрсаткичи полдан 1,2 m баландликда хонанинг марказий ўқида ён томондаги девор олдида таъминланиши лозим.
Бунда, шинамсизлик кўрсатгичи ёриткичларни пол устида ўрнатишнинг икки баробар баландлигидан ошмайдиган узунликка эга бўлган хоналар учун чегараланмайди.
Ёритилганликнинг пульсация коэффициентини ушбу ШНҚнинг 1-иловасидаги 2-жадвалга мувофиқ қабул қилиш лозим.
Баландлиги уч қаватдан ортиқ бўлган турар жой бинолари вестибюллари, зиналари, лифт холлари, квартира олди йўлакларини ёритишда, тунги вақтда қайд қилинган жойларнинг ёритилганлиги, ёриткичлар ёки чироқлари ёруғлик оқимини эвакуацион ёритиш нормаларидан кам бўлмаган ҳисобда, мос келадиган даражада камайтира оладиган автоматик ёки масофадан бошқариладиган тизимга эга бўлиши керак. Одамларнинг ана шу бинолардан ўтиб боришида, ёритилганлик ишчи ёритиш нормаларига мос келиши лозим.
Энергияни тежаш мақсадларида қайд қилинган, хоналар ишчи ёритилишини лойиҳалашда қисқа вақтда (одамлар ушбу хоналардан ўтиб олишига етарли вақт) ёниб-ўчадиган қурилмаларни ёки ҳаракатни ва ёруғликни сезувчи қурилмали ёриткичларни қўллашга йўл қўйилади.
Ёниб-ўчадиган қурилмаларни ёки ишчи ёритиш тармоқларида ҳаракатни ва ёруғликни сезувчи қурилмали ёриткичларни қўллаш лойиҳалаш топшириғи орқали белгиланиши керак.
4-§. Аҳоли пунктларини ташқи ёритиш
Шаҳар жойларида мунтазам ҳаракатланадиган кўчалар, йўллар ва майдонларни ёритиш ушбу ШНҚнинг 15-жадвалига мувофиқ сифатли қопламаларнинг ўртача равшанлиги нормаси асосида ишлаб чиқилиши керак.
| Ёритиш бўйича объект тоифаси* | Кўчалар, йўллар ва майдонлар | Икки ёқлама йўналишда транспорт ҳаракатининг энг катта интенсивлиги, бирл/h | Қопламанинг ўртача равшанлиги , cd/m2 | Қопламанинг ўртача горизонтал ёритилганлиги, lx |
|---|---|---|---|---|
| А | Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари | 3000 дан ортиқ | 1,6 | 20 |
| 1000 дан 3000 гача | 1,2 | 20 | ||
| 500 дан 1000 гача | 0,8 | 15 | ||
| Б | Шаҳарлар ва бошқа аҳоли пунктларининг кўчалари | 2000 дан ортиқ | 1,0 | 15 |
| 1000 дан 2000 гача | 0,8 | 15 | ||
| 500 дан 1000 гача | 0,6 | 10 | ||
| 500 дан кам | 0,4 | 10 | ||
| В | Хўжалик автомобиль йўллари | 500 ва ундан катта 500 дан кам | 0,4 0,3 0,2 | 6 4 4 |
| Изоҳлар: | ||||
| 1) транспорт ҳаракатининг интенсивлигига боғлиқ бўлмаган тезлиги катта йўллар қопламасининг ўртача равшанлиги шаҳар чегарасида 1,6 cd/m2 ва катта шаҳарларнинг аэропортлари, дарё ва денгиз портларига қатнов йўлларида 0,8 cd/m2 қабул қилинади; | ||||
| 2) барча кесишувчи боғ йўлларида икки ва ундан ортиқ даражадаги транспорт кесишув чегараларида қатнов қисми қопламасининг ўртача ёритилганлиги ёки ўртача равшанлиги худди улар ичидаги асосийси каби, шаҳар чегарасидаги киришлар ва тармоқланишларда эса – камида 0,8 cd/m2ёки 10 lx бўлиши керак. *Майдонлар тоифаси ушбу ШНҚнинг 22-жадвали бўйича қабул қилинди. | ||||
Шаҳар жойларида оралиқ ва пастки турдаги қопламаларга эга кўчалар, йўллар ва майдонларнинг қатнов қисмида ёритиш даражаси ўртача горизонтал ёритиш қиймати билан тартибга солиниши лозим.
Бунда Б тоифали кўчалар, йўллар ва майдонлар учун – 6 lx, В тоифали кўчалар, йўллар ва майдонлар учун оралиқ турдаги қоплама бўлганда – 4 lx ва паст турдаги қоплама бўлганда – 2 lx бўлиши керак.
Ёритилганлиги нормаланадиган кўчалар йўллар ва майдонлардаги транспорт ҳудудларида вертикалдан 800 ва 900 бурчак остида ҳайдовчи томонга қарата ўрнатилган ёриткичларнинг ёруғлик кучи (ёриткич ёруғлик оқимининг 1 klm га мос келувчи 30 ва 10 cd га тенг) чеклаб қўйилиши лозим.
Катта майдонлар ва транспорт чоррахаларини ёритишда баландлиги 20 m ва ундан ортиқ таянчларда ўрнатилган ёриткичлар максимум ёруғлик кучини вертикалга нисбатан 650 дан ортиқ бўлмаган йўналишда таъминлаши керак.
Вертикалдан 800, 850, 900 бурчак остида ҳайдовчилар йўналишида ўрнатилган ёриткичнинг ёруғлик кучи унинг 1 klm ёруғлик оқимига мос келувчи 50, 30 ва 10 cd чегеравий қийматларидан ошмаслиги керак.
Транспорт кесишуви юқори даражали қатнов қисми йўл қопламасидан ёриткичгача бўлган баландлик 10 m дан кам бўлмаслиги керак.
Шаҳарлар кўчалари йўллари ва майдонларининг ҳаракат қисми учун белгиланган ўртача ёруғлик чеклови Lўр>0.80 cd/m2 ёки ёритилганлик Еўр>15 mk ларни ҳисобга олган ҳолда, тунгги вақтларда ушбу кўрсаткичларни ёриткичларнинг бир қисмини ўчириш ёки қувватини 30 фоиз ва 50 фоизга (ҳаракат интенсивлиги 1/3 ва 1/5 мартагача камайган пайтда) қадар камайтиришга йўл қўйилади.
Ёриткичлар таянчларда бир донадан ўрнатилган бўлса, тунги вақтларда ёриткичларнинг қисман ўчирилишига йўл қўйилмайди.
Ҳайдовчилар ва пиёдалар учун тунги вақтларда ёриткичларни улар ҳосил қилувчи чизиқ йўлнинг ёки кўчанинг йўналишини аниқ кўрсатадиган қилиб қаторларга жойлаштирилиши лозим.
Кўчалар, йўллар ва майдонларнинг қатнов қисмига туташ йўлак қопламаларининг ўртача равшанлиги ушбу ШНҚнинг 15-жадвалида кўрсатилган кўчалар, йўллар ва майдонларнинг қатнов қисми қопламасининг ўртача равшанлигининг ярмидан кам бўлмаслиги керак.
Қопламаларнинг минимал равшанлигининг ўртача қийматга нисбати нормадаги ўртача равшанлик 0,6 cd/m2 дан ортиқ бўлса, камида 0,35 ва ўртача равшанликнинг нормаси 0,8 cd/m2 ва ундан паст бўлса камида 0,25 бўлиши керак.
Қопламаларнинг минимал равшанлигининг ҳаракат йўли бўйича максималга нисбати ўртача равшанлик 0,6 cd/m2 дан ортиқ нормада камида 0,6 ва ўртача равшанликнинг 0,6 cd/m2 ва паст нормасида – камида 0,4 бўлиши лозим.
Шаҳар жойларида кўчалар, йўллар ва майдонлар, ҳиёбонлар ва майдонлар, пиёдалар йўлкалари ва ҳудудларнинг қатновга эга бўлмаган қисм қопламалари сатҳидаги ўртача горизонтал ёритилганликни ушбу ШНҚнинг 16-жадвалига мувофиқ қабул қилиш лозим.
| Ёритиладиган объектлар | Ўртача горизонтал ёритилганлик, lx |
|---|---|
| 1. Пиёдалар учун асосий кўчалар, А ва Б тоифали майдонларнинг қатнов бўлмаган қисми ва корхона олди майдонлари | 10 |
| 2. Пиёдалар кўчалари: | |
| жамоат марказлари чегараларида | 6 |
| бошқа ҳудудларда | 4 |
| 3. Қуйидаги тоифалар кўчаларида қатнов қисмидан ажратилган пиёдалар йўлаклари: | |
| А ва Б | 4 |
| В | 2 |
| 4. Барча тоифадаги кўчаларда жамоат транспорти учун тўхташ жойлари | 10 |
| 5. Пиёдалар кўприкчалари | 10 |
| 6.Пиёдалар ерости йўллари: | |
| кундузи | 100 |
| тунда | 50 |
| 7. Пиёдалар ерости йўлларининг зинапоялари | 20 |
| 8. Қуйидаги тоифадаги кўчаларга туташ хиёбонлар ва майдонларнинг пиёдалар йўлкалари (ушбу ШНҚнинг 15-жадвали) А Б В | 6 4 2 |
| 9. Қатнов йўллари: | |
| асосий | 4 |
| иккинчи даражали, шу жумладан пиёда йўлакларининг кириш жойлари | 2 |
| 10. Чиқинди йиғгичлардаги хўжалик майдончалари | 2 |
| 11. Болалар ўйин майдончалари | 10 |
| Изоҳ: *Мазкур талаблар Б ва В тоифадаги кўчаларнинг қатнов қисмига ёндошган пиёда йўлларнинг ёритилганлигига ҳам қўлланилади. | |
Тарихий жойларнинг асосий пиёдалар ҳаракатланадиган кўчаларида ўртача ярим цилиндрик ёритилганлик камида 6 lx бўлиши керак.
Жамоат бинолари ҳудудларининг ўртача горизонтал ёритилиши ушбу ШНҚнинг 17-жадвалига мувофиқ олиниши керак.
| Ёритиладиган объектлар | Ўртача горизонтал ёритилганлик, lx |
|---|---|
| 1. Мактабгача, умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотларининг биноларида: | |
| гуруҳли ва жисмоний тарбия майдончалари | 10 |
| дам олиш зоналаридаги ҳаракатланувчи ўйинлар учун майдончалар. | 10 |
| 2. Санатория ва дам олиш уйлари | |
| Санатория бинолари ва жойларига, дам олиш уйларига ўтиш йўллари; | 4 |
| ҳудудларга кириш кириш жойлари; | 6 |
| ётоқхона бинолари, ошхоналар, кинотеатрлар ва шу каби биноларга қатнов ва ўтиш йўллари; | 4 |
| истироҳат боғи зонасининг марказий хиёбонлари; | 4 |
| истироҳат боғи зонасининг ён томон хиёбонлари; | 2 |
| дам олиш ва маданий-оммавий хизмат кўрсатиш зонасининг майдонлари (оммавий дам олиш майдонлари, очиқ эстрада олди майдончалари) ; | 10 |
| стол устида ўйналадиган ўйинлар, очиқ турдаги ўқув заллари учун майдончалар. | 10 |
| Изоҳ: *Ўқиш ва стол усти ўйинлари учун мўлжалланган ёритилганлик хоналарни ёритилганлиги нормалари бўйича қабул қилинади. | |
Истироҳат боғлари, стадионлар ва кўргазмалар ҳудудларининг ўртача горизонтал ёритилиши ушбу ШНҚнинг 18-жадвалига мувофиқ олиниши керак.
| Ёритиладиган объектлар | Ўртача горизонтал ёритилганлик, lx | |||
|---|---|---|---|---|
| Умумшаҳар истироҳат боғлари | Район боғлари | Стадионлар | Кўргазмалар | |
| 1. Асосий кириш жойлари | 6 | 4 | 10 | 10 |
| 2. Ёрдамчи кириш жойлари | 2 | 1 | 6 | 6 |
| 3. Марказий хиёбонлар | 4 | 2 | 6 | 10 |
| 4. Хиёбонлар ён атрофлари | 2 | 1 | 4 | 6 |
| 5. Оммавий дам олиш майдончалари, театрлар, кинотеатрлар, кўргазма павильонлари ва очиқ эстрада, стол усти ўйинлари учун майдончалар | 10 | 10 | - | 20 |
| 6. Кўргазмалар ҳудудидаги дам олиш зоналари | - | - | - | 10 |
Қишлоқ ва овул жойларининг кўчалари, йўллари ва майдонларининг қопламалари даражасидаги ўртача горизонтал ёритиш қуйидаги ушбу ШНҚнинг 19-жадвалига мувофиқ олиниши керак.
| Ёритиладиган объектлар | Ўртача горизонтал ёритилганлик, lx |
|---|---|
| 1. Асосий кўчалар, жамоат майдонлари ва савдо марказлари | 4 |
| 2. Кўчалар: | 4 |
| асосий | 2 |
| иккинчи даражали (тор кўча) | 2 |
| 3. Қишлоқ ва овул йўллари, боғдорчилик ширкатлари ва дала-ҳовли ҳудудидаги йўллар | 2 |
| Изоҳлар: | |
| 1) дала-ҳовли ҳудудларида асосий қатнов йўлларининг ўртача ёритилганлиги – 2 lx, қолган қатнов йўллари учун – 1 lx бўлиши керак; | |
| 2) қишлоқ жойларининг турар жой зонасидан ташқарида жойлашган омборхона ҳудудидаги бино қурилишлари қатори ва қатнов йўллари орасидаги ўртача ёритилганлик 1 lx бўлиши зарур. | |
Ташқи ёритиш лойиҳаларида ёнғинга қарши сув манбаларига кириш йўлларини, агар улар кўчалар ва қатнов йўлларининг ёритилмаган қисмида жойлашган бўлса, ёритишни кўзда тутиш лозим.
Ушбу кириш йўлларининг ўртача горизонтал ёритилганлиги қуйидагича, бўлиши керак, lx:
шаҳар ва шаҳарчаларда – 2;
қишлоқ ва овулларда – 1.
А ва Б тоифали кўчалар ҳамда йўлларни ташқи ёритиш лойиҳаларида 100 m узунликдаги ёритилмаган қўшни кўчалар ва йўлларнинг (ушбу кўчалар ва йўлларни ёритиш нормалари бўйича) қисмларини ёритишни таъминлаш керак.
Кўчаларнинг қатнов қисмида жойлашган трамвай йўлларини ёритиш нормаси кўчаларни ёритиш нормасига мувофиқ бўлиши лозим. Алоҳида ўрин тутадиган трамвай йўлининг ўртача горизонтал ёритилганлиги 6 lx бўлиши керак.
Узунлиги 60 m дан ортиқ бўлган шаҳар транспорт туннелларининг қатнов қисмининг кундузги ўртача горизонтал ёритилиши ушбу ШНҚнинг 20-жадвалига мувофиқ кечки ва тунги режимларда эса 50 lx га тенг қабул қилиш керак.
Туннель узунлиги 60 m гача бўлган йўл қопламасининг ўртача ёритилиши барча режимларда 50 lx бўлиши керак.
| Тоннелнинг узунлиги, m | Порталга тушиш қиялиги | Кириш порталининг йўналиши | Кириш порталининг бошланишидан, m, масофадаги ўртача горизонтал ёритилганлик, lx | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 5 | 25 | 50 | 75 | 100 | 125 | 150 ва ундан ортиқ | |||
| 1 дан 100 гача | ҳисобга олинмайди | исталган | 750 | 750 | 400 | 150 | 60 | - | - |
| 100 дан ортиқ | қияликсиз | шимолий-жанубий | 750 | 750 | 400 | 150 | 75 | 60 | 50 |
| қияликка эга | исталган | 1000 | 1000 | 650 | 350 | 125 | 60 | 50 | |
| Изоҳ: мазкур ШНҚнинг 16-жадвалда кириш зонасининг кетма-кет участкаларининг ёруғлик даражасини пасайтириш жараёни туннелга кирувчи ҳайдовчининг мослашуви учун зарур шарт-шароитларни яратиш талабларига жавоб беради. | |||||||||
Тунги вақтда йўл ўтказгичлар ва кўприклар остидаги ўтиш йўлларининг ўртача горизонтал ёритилиши 40 m гача бўлган ўтиш жойи учун камида 30 lx бўлиши керак. Катта узунликларда эса ушбу ШНҚнинг 102-бандига асосан туннель ёритиш нормаларига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Автомобилларга ёқилғи қуйиш ва сақлаш ҳудудларида ўртача горизонтал ёритиш ушбу ШНҚнинг 21-жадвалига мувофиқ қабул қилиш лозим.
| Ёритиладиган объектлар | Ўртача горизонтал ёритилганлик, lx |
|---|---|
| Ёнилғи қуйиш шохобчалари | |
| 1. Кўчалар ва йўллардан киришлар: | |
| А ва Б тоифалари | 15 |
| В тоифаси | 10 |
| 2. Ёқилғи қуйиш ва бўшатиш жойлари | 20 |
| 3.Тегишли қолган ҳудудларда | 10 |
| Автотураргоҳлар ва ҳаракатланувчи таркибни сақлаш жойлари | |
| Барча тоифадаги кўчалардаги очиқ автотураргоҳлар, шунингдек, кўчалардан ташқаридаги автотураргоҳлар орасидаги ўтиш жойлари | 6 |
Максимал ёритилганликнинг ўртачага нисбати ўртача ёритилганлик нормасида қуйидагича бўлиши керак:
6 lx дан ортиқ ва кўпи билан 3:1;
4 lx дан 6 lx гача ва кўпи билан 5:1;
4 lx дан кам ва кўпи билан 10:1.
Пойтахтда, тарихий, курорт ва порт шаҳарларда, шунингдек, катта шаҳарларда ёритиш нормаларини қуйидагича оширишга рухсат этилади:
0,2-0,4 cd/m2гача – А ва Б тоифадаги мукаммаллашган турдаги қопламаларга эга кўчалар, йўллар ва майдонларни ёритиш қурилмалари учун;
20 lx гача – А ва Б тоифадаги майдонларнинг қатновга эга бўлмаган қисмларини ва завод олди майдонларини, стадион ва кўргазмалар асосий киришларни ёритиш қурилмалари учун;
10 lx гача – ўтиш туридаги қопламаларга эга Б тоифадаги кўчалар, йўлларни ва умумшаҳар истироҳат боғларининг асосий киришларини ёритиш қурилмалари учун.
Тунги вақтда норматив ўртача ёритилганлик 4 lx бўлган ёки ёриткичларнинг камида ярмини ёқиш йўли билан ўртача равшанлик 0,4 cd/m2 ва ундан ортиқ бўлганда, бунда иккита кетма-кет жойлашган юқори босимдаги разряд лампалари ёруғлик оқими созлагичи ёрдамида ёриткичларни ўчирмасдан номиналдан 50 фоиз паст бўлмаган даражагача созлаш йўли билан шаҳар кўчалари, йўллари ва майдонларини ташқи ёритиш даражасини пасайишини кўзда тутиш лозим.
Тунги вақтда ва эрталабки қоронғи вақтда электр энергияни қўшимча тежаш мақсадида ёритиш даражасини камайтиришга йўл қўйилади:
ҳаракат жадаллигини максимал қийматидан 1/3 қисмигача камайтирилганда 30 фоизга;
ҳаракат 1/5 гача қисмига камайтирилганда 50 фоизга.
Кўчаларда ва йўлларда, кўприкларда, хиёбонларда, автомобиллар тўхташ жойларида, ички хизмат-хўжалик ва ёнғин проездларида ўртача ёритилганликнинг 0,2 cd/m2 норматив қийматларида ёки ўртача ёритилганлик 4 lx дан ва кам бўлган тунги вақтда ёритишни қисман ёки тўла ўчирилишига рухсат этилмайди.
А ва Б тоифадаги кўчалар, йўллар ва транспорт йўлларида ёритиш мосламалари учун кўзни қамаштириш кўрсатгичи 150 lx дан ошмаслиги керак.
В тоифадаги кўчалар ва йўлларни ёритиш қурилмалари шунингдек, ёритиш даражаси горизонтал ёки ярим цилиндрик ёритилганлик нормалари билан чегараланувчи ёритиш қурилмалари учун кўз қамаштиришни чеклаш шарти бўйича ёриткичлар жойлашишининг энг кичик баландлиги ушбу ШНҚнинг 12-жадвали бўйича қабул қилиниши керак.
Турар жой бинолари деразаларининг ойналарида барча ташқи ёритиш қурилмаларидан ҳосил бўладиган умумий вертикал ёритилганлик қуйидагилардан ошмаслиги керак:
қатнов қисмининг ўртача горизонтал ёритилганлик нормаси 10 lx бўлганда 7 lx дан;
ўртача горизонтал ёритилганлик нормаси 15 lx бўлганда10 lx дан;
ўртача горизонтал ёритилганлик нормаси 20 lx ва ундан юқори бўлганда 20 lx дан.
Жамоат марказидан ташқаридаги пиёдалар йўлкаларида, кўча ичидаги ҳудудларда, шунингдек курорт-даволаш муассасаларининг ётоқхоналарига ёндошган барча кўчаларда, тураржой бинолари квартиралари ва ётоқхона бинолари палаталари деразаларида 5 lx дан ошмаслиги керак.
Турар жой бинолари деразаларининг ойналарига тушадиган ёруғликни чеклаш мақсадида деразаларга йўналган ёруғлик кучи чекланган ёки экранловчи панжарали ёриткичлардан фойдаланиш лозим.
Бинога кириш жойи тепасига ёки ёнига йўл қопламасида ўртача ёритилганлик даражаси Еўр ни таъминловчи ёриткичлар ўрнатилиши керак.
Бунда, Еўр камида қуйидагича таъминланиши керак:
асосий кириш майдончасида – 6,0 lx;
захира ёки техник чиқиш йўли майдончаси ёки пиёда йўлагида – 4,0 lx.
Ташқи ёритиш мосламаларида қуйидагилар қўлланилиши керак:
ёруғлиги акс этадиган светодиодли ёриткичлар, консоллар ва прожекторлар;
юқори босимга эга ёруғликнинг разрядли манбалари бўлган ёриткичлар, шунинг билан бирга, кўчалар ва транспорт ҳаракатига эга йўлларни ёритиш қурилмалари учун кўпинча юқори босимга эга бўлган натрийли лампалар.
Ёритиш мосламаларини турини танлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
қурилманинг энергия тежамкорлиги ва энергия самарадорлиги;
ёритиш мосламаларининг ишлашининг ишончлилиги;
хизмат кўрсатувчи ходимлар ва аҳолининг хавфсизлиги;
ёритиш мосламаларига техник хизмат кўрсатиш ва бошқаришнинг қулайлиги.
Трамвай ва троллейбус ҳаракати бўлган кўчалар, йўллар ва майдонларда ёритиш мосламаларини жойлаштириш баландлиги трамвай ва троллейбус линиялари учун ШНҚ 2.05.09-22га мос келиши керак.
Кўприклар ва кўприклар парапетларига чироқларни ўрнатишнинг минимал баландлиги агар камида 10° ҳимоя бурчаги таъминланган бўлса ва махсус ускунадан фойдаланмасдан лампаларга кириш имконияти бўлмаса чекланмайди.
Транспорт туннелларида муҳофаза бурчаги камида 10° бўлган ёриткичлар қўлланилиши лозим. Бунда, уларни ўрнатиш баландлиги камида 4 m бўлиши керак.
Пиёдалар туннелларида ҳимоя бурчаги камида 15° бўлган қуйидаги ёриткичлардан фойдаланиш керак:
светодиодли;
умумий қуввати 80 W гача бўлган люминесцент лампали;
қуввати 110 W гача бўлган ДНаТ (ДНаС) лампали;
қуввати 125 W гача бўлган ДРЛ лампали.
А ва Б тоифадаги кўчаларнинг қатнов қисми билан бир сатҳдаги пиёдалар ўтиш жойларининг ёритиш даражасини кесишадиган қатнов қисмининг ёритиш нормасига нисбатан камида 1,5 баробар оширилиши лозим. Ёритиш даражасини ошириш таянчларнинг орасидаги масофани қисқартириш, қўшимча ёки кучлироқ ёриткичларни ўрнатиш, ўтиш жойидаги ёрқинлаштирилган қоплама ва бошқалар ҳисобига амалга оширилиши лозим.
5-§. Бино ва иншоотларни ташқи архитектуравий ёритиш
Ташқи архитектуравий ёритиш кечки вақтларда шаҳарнинг кўпроқ аҳамиятга эга обьектларининг яхши кўринишини ва ифодалилигини таъминлаши, шунингдек, шаҳар ёруғлик муҳитини шинамлигини ошириши керак.
Архитектуравий ёритиш қурилмалари транспорт ҳайдовчилари ва пиёдаларга кўзни қамаштирадиган таъсир кўрсатмаслиги керак.
Бинолар фасадлари, иншоотлар, монументлар ва ландшафт архитектураси элементларининг равшанлиги уларнинг аҳамиятлилиги, жойлашган ўрни ва уларнинг шаҳардаги кўз орқали қабул қилишнинг устунлик қилувчи шартларидан келиб чиқиб, ушбу ШНҚнинг 22-жадвалига мувофиқ олиниши керак.
| Шаҳар жойларининг тоифалари | Ёритиш объектининг жойлашиш ўрни | Ёритиш объекти | Узвий ёритиш, фасаднинг ўртача равшанлиги, Lф, cd/m2 | Узвий ва урғу берувчи ёритиш, нур орқали урғу берилган L элементнинг ёруғлиги, Lэ, cd/m2 | Локал ёритиш, ўртача равшанлик L, cd/m2 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| А | Пойтахт марказий майдонлари, умумшаҳар зоналари | Миллий аҳамиятга эга архитектура ёдгорликлари, йирик жамоат бинолари, ёдгорликлар | 10 | 30 | 10 |
| Шаҳар аҳамиятидаги магистрал кўчалар ва майдонлар | Архитектура, тарихий ва маданий ёдгорликлари, шаҳар аҳамиятидаги ёдгорлик ва объектлар | 8 | 25 | 8 | |
| Шаҳар аҳамиятидаги парклар, боғлар, бульварлар, скверлар, пиёдалар йўлакчалари | Маданий мерос объекти ҳудуди чегараларидаги бино, иншоот, ёдгорликлар, монументлар, ноёб ландшафт элементлари | 5 | 15 | 5 | |
| Б | Туман жамоат марказлари майдонлари | Туман аҳамиятидаги ёдгорликлар, монументлар, бинолар ва иншоотлар | 7 | 20 | 8 |
| Туман аҳамиятидаги магистрал кўчалар ва майдонлар | Юқоридаги каби | 5 | 15 | 5 | |
| Туман аҳамиятидаги парклар, боғлар, скверлар, бульварлар ва пиёдалар йўлакчалари | Юқоридаги каби ва ландшафтнинг характерли элементлари | 3 | 10 | 3 | |
| В | Маҳаллий аҳамиятдаги кўчалар ва майдонлар, пиёдалар йўлакчалари | Маданий мерос объектлари ҳудудий чегараларидаги ёдгорликлар ва монументлар, бинолар ва иншоотлар | 5 | 10 | 3 |
| Маҳаллий аҳамиятдаги боғлар, скверлар, бульварлар | Юқоридаги каби ва ландшафтнинг характерли элементлари | 3 | 8 | 3 | |
| Изоҳ: | |||||
| 1) 300 m масофадан кўриладиган доминант объектлар равшанлигини 50 фоизгача ошириш мумкин; | |||||
| 2) ёритиладиган объект ёритилмаган муҳит ичида жойлашганда, мазкур жадвалда келтирилган равшанлик нормасини 50 фоизгача камайтириш мумкин. | |||||
Архитектуравий ёритиш қурилмаларини лойиҳалашда ёритилувчи объектлар фасад юзаларининг ёруғлик қайтариш ҳисобий коэффициентлари ўлчовлар кўрсаткичлари асосида ёки ушбу ШНҚнинг 23-жадвалига мувофиқ олинади.
| Т/р | Юза материаллари ёки фасад ранги | Юза материалнинг нур қайтариш коэффициенти, ρм |
|---|---|---|
| 1 | Оқ: оқ рангли атмосферага чидамли фасад бўёқлари, оқ керамогранит, оқ мармар ва бошқалар | 0.7 |
| 2 | Жуда очиқ ранг: жуда очиқ рангли фасад бўёқлари, оқ силикат ғишт, оч кулранг бетон, мармар, оқ тош (оҳактош, доломит, кул тош), бетон ва оқ цементли, очранг тўлдиргичли декоратив сувоқлар, жуда очиқ рангли керамогранит, керамик плитка, ракушечник ва бошқалар | 0.6 |
| 3 | Очиқ ранг: очиқ рангли фасад бўёқлари, мармар, тош (туф, қумтош, оҳактош), бетон, оч ранг тусли рангли сувоқлар, керамик ғишт, керамогранит, мармарнинг очиқ рангли турлари, блоклар, плитка, ёғоч, тахта ва бошқалар | 0.5 |
| 4 | Ўртача очиқ ранг: кулранг фактураланган бетон, рангли фасад бўёқлари, очиқ ранг ёғоч, кулранг силикат ғишт, рангли керамогранит ва бошқалар. | 0.4 |
| 5 | Тўқ ранг: тўқ ранг фасад бўёқлари, мармар, гранит, ҳом ғишт, силикат ғишт, тўқ рангли керамогранит, декоратив сувоқлар ва керамик плиткалар, тўқ ранг бўлиб қолган ёғоч, мис ва бошқалар | 0.3 |
| 6 | Жуда тўқ ранг: жуда тўқ рангли бўёқлар, мармар, гранит, керамогранит ва бошқалар | 0.2 |
| 7 | Қора: қора бўёқлар, тош мармар, базальт, гранит, чугун, платиналанган бронза, декоратив штукатурка ва бошқалар | 0,15 |
Фасаднинг узвий бир текис ёритилишида максимал ёритишнинг минимал ёритишга нисбати 3:1 дан ошмаслиги, рельефли ва рангли фасадларда эса 5:1 гача бўлиши керак. Бунда, максимал ёритилганлик асосий композицион-пластик элементларда ҳосил қилиниши лозим.
Фасаднинг узвий нотекис ёритилишида ёритиш зонаси чегараларида максимал ва минимал ёритилганлик 10:1 дан кам ва 30:1 дан ортиқ бўлмаган нисбатда қабул қилиниши керак. Бунда, максимал ёритилганлик ёруғлик билан урғу берилувчи элементда ҳосил қилиниши лозим.
Кўп қиррали кўринишга эга йирик монументлар, ёдгорликлар, кичик меъморий шаклларни икки ёки уч томондан ёруғлик оқимининг аниқ белгиланган асосий йўналиш билан ёритилиши керак. Бу объектни идрок этишнинг асосий йўналиши билан композицион жиҳатдан боғланиши керак бўлган ҳисобий текисликни белгилаши лозим.
Архитектуравий ёритиш қурилмаларида разрядли ёруғлик манбасига эга бўлган ёриткичлардан ва светодиодлардан фойдаланиш керак. Маҳаллий ёритиш учун хроматик нурланиш манбаларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
“Совуқ” рангли юзаларга эга объектларни ва яшил майдонларни ёритиш учун ёритиш ранг ҳарорати 4000 К дан юқори бўлган ёруғлик манбаларидан фойдаланиш керак. “Иссиқ” рангларда бўялган объектларни ёритиш учун ранг ҳарорати 3500 К гача бўлган ёруғлик манбалари қўлланилади.
Полихром объектларни, айниқса фасадлардаги тасвирий-декоратив элементларни (мозаика, тасвирий панно ва фризлар, рангли рельефлар, ҳайкаллар) ёритишда ранг узатиш умумий индекси R 80 дан кам бўлмаган оқ рангли ёруғлик манбаларини қўллаш лозим.
Ландшафт архитектураси объектларини бадиий-декоратив ёритишда рангли ёруғлик манбаларини қўллашга рухсат этилади.
Архитектуравий ёритиш қурилмалари шундай жойлаштирилиши керакки, уларнинг ёруғлик чиқадиган тешиклари ҳаракатнинг асосий йўналишларидаги ҳайдовчи ва пиёдаларнинг кўриш майдонининг марказида бўлмаслиги ёки ёруғликни ҳимоя қилувчи қурилмалар билан ҳимояланган бўлиши керак.
Архитектуравий ёритиш мосламаларини лойиҳалашда эксплуатация коэффициентини ёритиш приборининг ёруғлик чиқадиган жойининг йўналишига ва унда фойдаланилган ёруғлик манбаига боғлиқ ҳолда қуйидагича қабул қилиш лозим:
прибор ойнаси вертикал ёки пастки ярим сферага қаратилган бўлса (90° - 270° бурчак оралиғида) MF = 0,67;
ойна юқори ярим сферага қаратилганда MF = 0,59.
6-§. Витриналарни ёритиш
Пиёдалар йўлаклари сатҳидан 1,5 m баландликдаги витриналарни умумий ёритишдаги вертикал текисликдаги ўртача ёритилганлик билан акцент берувчи ёруғликнинг ёритилганлиги биргаликда ушбу ШНҚнинг 24-жадвалида келтирилган қийматлардан ортиб кетмаслиги керак.
| Кўча, майдон тоифаси | Вертикал текисликдаги ўртача ёритилганлик, lx | Вертикал текисликдаги умумий ёритилганлик (умумий ва урғу берувчи ёритиш), lx, кўпи билан |
|---|---|---|
| А | 300 | 1000 |
| Б | 200 | 750 |
| В | 100 | 500 |
| Изоҳлар: | ||
| 1) урғу берувчи ёритиш майдони витрина майдонининг 20 фоиздан ошмаслиги керак; | ||
| 2) тўқ рангли маҳсулот қўйилган витриналар учун ёритилганликни очранг товар кўйилган витриналар ёритилганлигидан ёритилганлик шкаласи бўйича бир поғонага ошириш керак. | ||
Витриналарни ёритишда разрядли ёруғлик манбасига эга бўлган ва светодиодли ёриткичлар қўлланилиши керак. Ёруғлик манбалари ушбу ШНҚнинг 25-жадвалига мувофиқ рангларни фарқлаш талабларини ҳисобга олган ҳолда танланиши лозим.
| Маҳсулот тури | Ёруғлик манбасининг ранг характеристикалари | |
|---|---|---|
| Тц,, К | Ra | |
| Матолар, галантерея, парфюмерия, ўйинчоқлар, китоблар, оёқ кийим, бош кийимлар, мўйналар | 2800-5000 | 80 ва ундан ортиқ |
| Электр ускуналари, хўжалик идишлари, канцелярия моллари, нон | 2800-3200 | 70 ва ундан ортиқ |
| Гўштли, сутли, сабзавотлар, мевалар, ширинлик маҳсулотлари | 2800-3500 | 80 ва ундан ортиқ |
| Балиқ маҳсулотлари | 4000-6500 | 80 ва ундан ортиқ |
Ёритиш қурилмалари уларнинг ёруғлик чиқадиган тешиклари ёки витринага қўйилган товарлардан акс этган ёрқин нурлар витрина ойнасидан камида 1 m масофада турган йўловчи ва ҳайдовчиларнинг марказий кўриш майдонига тушмайдиган тарзда ўрнатилиши керак.
7-§. Реклама ва ахборот берувчи конструкцияларни ёритиш
Реклама ва ахборот берувчи конструкцияларнинг максимал ва ўртача рухсат этилган равшанлик кўрсаткичлари ушбу ШНҚ нинг 2-иловасига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Реклама ва ахборот берувчи конструкцияларнинг тунги вақтда динамик тарзда ишлаши турар жой бинолари, ижтимоий объектларнинг деразаларини геометрик марказидан 1 m масофада жойлашган нуқтадан кўриш чизиғига перпендикуляр текисликдаги проекциясининг кўринадиган бурчак катталиги 2,5° дан ошмаса ёки реклама ва ахборот берувчи конструкцияси ўша нуқтадан кўринмаса йўл қўйилади.
Тўғри тўртбурчакли реклама ва ахборот берувчи конструкцияси учун кўриш чизиғига перпендикуляр текисликдаги реклама ва ахборот берувчи конструкциясининг проекцияси билан бир хил юзага эга бўлган айлананинг ўлчамига тенг бўлган эквивалент бурчак катталиги қабул қилиниши лозим.
Электрон ташувчиларда реклама ва ахборот тасвирларини намойиш этиш (медиафасадлардан ташқари) аудиовизуал тасвирларни ўзида мужассамлаштирилган динамик эффектлар қўлланилмаган статик тасвир технологиясидан фойдаланиб ўтказилиши лозим.
Куннинг ёруғ ва қоронғи вақтларида тасвирларнинг алмашиши 5 s да бир мартадан кўп бўлмаган тарзда амалга оширилиши керак. Тасвирнинг алмашиши давомийлиги 2 s дан ортиқ бўлиши керак. Ёруғлик даражасини ноль қийматгача текис камайтириш ва ундан кейин текис ошириш йўли билан амалга оширилиши керак.
Медиафасадларда куннинг ёруғ вақтида тасвирларни намойиш қилиш динамик эффектлардан фойдаланиш орқали амалга оширилиши лозим. Куннинг қоронғи вақтида медиафасадларда динамик эффектлардан фойдаланиб тасвирларни намойиш қилиш тақиқланади.
Куннинг қоронғи вақтида медиафасадлардаги статик тасвирларнинг алмашиниши 1 min ичида бир мартадан кўп бўлмаган тарзда амалга оширилиши лозим. Тасвирнинг алмашиниш давомийлиги 10 s дан ортиқ бўлиши ва ёруғлик даражасини 0 гача текис камайтириш ва ундан кейин текис ошириш йўли билан амалга оширилиши керак.
8-§. Авария ҳолатидаги ёритиш
Авария ҳолатидаги ёритиш хавфсизлик ва эвакуация ёритишига бўлинади.
Ишчи ёритишни ўчирилиши ҳамда жиҳозлар ва механизмларга техник хизмат кўрсатишнинг бузилиши қуйидагиларга олиб келиши мумкин бўлган ҳолларда хавфсизлик ёритилиши таъминланиши керак:
портлаш, ёнғин, одамларнинг заҳарланиши;
технологик жараённинг узоқ муддат бузилиши;
электр станциялари, радио ва телевизион эшиттириш ва алоқа узеллари, диспетчерлик пунктлари, сув таъминоти, канализация ва иситиш насос қурилмалари, ишлар тўхтатилиши мумкин бўлмаган ишлаб чиқариш хоналари учун вентиляция ва ҳавони кондициялаш қурилмалари ва бошқаларларнинг ишини бузилишига;
болалар муассасалари режимини бузилиши (улардаги болалар сонидан қатъий назар).
Ишчи ёруғлик қуввати узилса, технологик жараён шартлари ёки вазиятга кўра ишни нормал давом эттириш талаб этилганда, захира ёритиш чироқлари кўзда тутилиши лозим.
Биноларда ёки бинолардан ташқарида иш олиб бориладиган жойларда эвакуация ёритилиши қуйидагилар учун таъминланиши керак:
одамлар ўтиши учун хавфли бўлган жойларда;
одамларни эвакуация қилиш учун фойдаланадиган ўтиш жойлари ва зинапояларда, агар эвакуация қилинадиганлар сони 50 кишидан ортиқ бўлса;
50 дан ортиқ киши ишлайдиган саноат биноларининг асосий ўтиш жойларида;
баландлиги 6 қават ва ундан юқори бўлган тураржой биноларининг зинапояларида;
нормал ёритишни фавқулодда ўчириш пайтида одамларнинг бинолардан чиқиб кетиши ишлаб чиқариш ускунасининг узлуксиз ишлаши туфайли шикастланиш хавфи билан боғлиқ бўлган ишлаб чиқариш биноларида;
агар хоналарда бир вақтнинг ўзида 100 кишидан ортиқ одам бўлиши имкониятига эга бўладиган ишлаб чиқариш корхоналарининг жамоат ва ёрдамчи бинолари хоналарида;
табиий ёруғликсиз ишлаб чиқариш хоналарида.
Эвакуация йўлининг йўналишини кўрсатадиган ёриткич кўрсаткичлари (хавфсизлик белгилари) туннелнинг ички деворларига (тунелнинг ён томонларига) эвакуация чиқиш эшиклари томонидан эвакуация йўлаклари сатҳидан 0,5 m баландликда бир-биридан 25 m дан ошмайдиган масофа билан ўрнатилиши керак.
Эвакуация йўналишини кўрсатадиган кўрсаткичлар статик ёки динамик кўрсаткичларга бўлинади.
Статик белгилар ҳар доим ёқилган бўлиши ва энг яқин масофада жойлашган эвакуация чиқиш йўналишини кўрсатиши керак. Бундай белгилар туннелнинг кириш ва чиқиш порталларигача бўлган масофа ҳақида ёритиш бўйича қўшимча маълумотларга эга бўлиши лозим.
Туннелнинг ёпиқ қисмининг узунлиги 1000 m дан ортиқ бўлса, эвакуация йўналишини кўрсатадиган динамик белгиларни ўрнатиш керак бўлади.
Ёритилган “Чиқиш” кўрсаткичлари эвакуация чиқиш эшиклари тепасида пол сатҳидан 2,1-2,2 m баландликда ўрнатилиши керак. Чиқиш кўрсаткичлари ҳар доим ёритилган ҳолда бўлиши лозим.
Хавфсизлик ёритиш ишлаб чиқариш биноларининг ишчи юзаларида ва ишчи ёритиш ўчирилганда техник хизмат кўрсатишни талаб қиладиган корхоналар ҳудудида яратилиши керак. Бунда умумий ёритишдан ишлайдиган ёруғлик учун нормалаштирилган ёритишнинг камида 5 фоиз миқдорида ёритиш таъминланиши керак. Аммо бинолар ичида камида 2 lx, корхона ҳудудларида камида 1 lx ёритилиш таъминланиши лозим.
Бинолар ичида разряд лампаларда 30 lx дан ортиқ ва чўғланиш лампаларида 10 lx дан ортиқ бўлмаган энг кам ёритилганликни ташкил этишга тегишлича асосланганда йўл қўйилади.
Эвакуация ёриткичи асосий ўтиш жойларининг полида (ёки ерда) ва зиналарнинг поғоналарида энг кам ёритишни қуйидагича таъминлаш керак:
хоналарда 0,5 lx;
очиқ жойларда 0,2 lx.
Хоналарда хавфсизлик ёритишининг ёриткичлари эвакуация ёритиши учун қўлланиши лозим.
Эвакуация йўлларини ёритиш учун эвакуация лампаларини ўрнатиш тавсия этилади, лампаларни ўрнатиш баландлиги йўлак сатҳидан 2 m ошмаслиги ва эвакуация йўлларида ёритилганлик камида 0,5 lx бўлишини таъминлаши керак. Емин/Емакс ёруғлик тақсимланиши камида 1:40 бўлиши керак.
Туннелдан эвакуация чиқиш жойларида, пол сатҳидан 2,1-2,2 m баландликда эвакуация ёриткичлари ўрнатилган бўлиб, улар чиқиш эшиги олдидаги пол сатҳини камида 0,5 lx даражада ёритишни таъминлаши лозим.
Авария ҳолатида қуйидаги ёриткичларни қўллаш лозим:
светодиод лампалар ва ленталар;
люминесцент лампалар минимал ҳарорати камида 5°С бўлган хоналарда ва лампалар номинал кучланишнинг камида 90 фоиз кучланишли барча режимларда қувватланиши шарти билан;
юқори босимли разряд лампалари, агар улар таъминот кучланишининг қисқа муддатли узилишидан кейин иссиқ ҳолатда ҳам, совуқ ҳолатда ҳам бир зумда ёки тезда қайта ёқилса.
Жамоат бино ва иншоотларида хоналар ва эвакуация йўллари чиқиш кўрсаткичлари билан бирга пол устидаги ёниб турадиган “югурувчи йўлкача” типидаги чиқиш йўналишини кўрсатиб турадиган кўрсаткичлар билан таъминланиши керак.
Хавфсизлик эвакуацион белгилари табиий ёритиш мавжуд бўлмаган, бир вақтда 30 киши бўлиши мумкин бўлган хоналарда ва табиий ёритиш мавжуд бўлган, бир вақтда 50 киши бўлиши мумкин бўлган, майдони 100 m2 дан ортиқ бўлган хоналарда ўрнатилиши керак.
Доимий турадиган хавфсизлик эвакуацион чиқиш белгилари қуйидаги холатларда ўрнатилиши лозим:
ҳар бир чиқиш жойининг тепасида;
эвакуация йўналишини аниқ кўрсатган ҳолда, эвакуация йўллари устида;
тиббий ёрдам постини кўрсатиш учун;
ёнғин ўчиришнинг бирламчи воситаларини жойлашган ўрнини кўрсатиш учун;
фавқулодда ҳолат тўғрисида хабар бериш учун мўлжалланган шошилинч алоқа воситаларини ва бошқа воситалар жойлашиш ўрнини кўрсатиш учун.
Мактабгача, умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотларининг биноларида ва аҳоли доимий бўладиган биноларда хавфсизлик эвакуацион белгилари (бу бинолардаги одамлар сонидан қатъи назар) ўрнатилиши лозим.
Тутун бўлиши мумкин бўлган хоналарда хавфсизлик эвакуацион белгилари полдан 0,5 m гача баландликда ўрнатилиши керак. Ташқи ёритилган хавфсизлик белгиларига йўл қўйилмайди.
Барча йўналишдаги хавфсизлик белгиларининг рангли юзасининг исталган қисмидаги эвакуация хавфсизлиги белгиларининг равшанлиги қуйидагилардан кам бўлмаслиги керак:
тутун бўлмаганда – 2 cd/m2 дан;
тутун бўлган шароитида – 10 cd/m2 дан кам бўлган миқдорда бўлиши керак.
Хавфсизлик ранги равшанлиги билан контраст ранг равшанлиги нисбати 1:15 дан кам ва 1:5 дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Хавфсизлик эвакуацион белгисининг баландлиги ушбу ШНҚнинг 4-иловасига мувофиқ белгиланади.
Хавфсизлик эвакуацион белгиларининг нормал режимдаги таъминоти ишчи ёритиш таъминот манбасидан мустақил бўлган манбадан амалга оширилиши, авария режимида эса учинчи мустақил манбадан (масалан, ёриткичга жойланган аккумлятор батереяси) олинадиган қувватга қайта уланадиган бўлиши зарур. Эвакуация хавфсизлик белгиларининг ишлаш давомийлиги 1 h дан кам бўлмаслиги лозим.
Кечаси қўриқланадиган ҳудудлар чегаралари бўйлаб хавфсизлик ёритилиши (махсус техник қўриқлаш воситалари бўлмаганда) таъминланиши керак.
Ёритилганлик ер сатҳида горизонтал сиртда камида 0,5 lx ёки ердан вертикал сиртнинг бир томони 0,5 m сатҳда, чегара линияларига перпендикуляр ҳолда бўлишини кўзда тутиш лозим.
Хавфсизлик учун махсус техник воситалардан фойдаланилганда, ёритиш хавфсизлик ёриткичларини лойиҳалаш учун техник шартларга мувофиқ олиниши керак.
Қўриқлаш ёритиш нормал ёнмаганда қўриқлаш сигнализацияси ёки бошқа техника воситалари таъсиридан автоматик равишда ёқиладиган ҳоллардан ташқари, исталган ёруғлик манбаидан фойдаланиш керак. Бундай ҳолда чўғланиш лампаси қўлланиши лозим.
Навбатчи ёритиш учун қўлланиш чегараси, ёритилганлик катталиги, бир текис тақсимланган ва сифатга талаблари меьёрланмайди.
Юқори хавфли ҳудудларни ёритиш учун ишлатиладиган ёруғлик манбаларининг ранг узатиш индекси Ra камида 40 бўлиши керак.
Катта майдонларни эвакуация қилиш учун ишлатиладиган ёруғлик манбаларининг ранг узатиш индекси Ra камида 40 бўлиши лозим.
Бахтсиз ҳодисаларнинг олдини олиш ва одамларни ўз вақтида эвакуация қилишни таъминлаш учун ҳар бир авария чиқиш жойида, эвакуация йўналишларида, тиббий ёрдам пунктини кўрсатиш, бирламчи ёнғин ўчириш воситаларини ўрнатиш жойларини белгилаш, авария алоқа воситалари ва фавқулодда вазият тўғрисида хабар бериш учун мўлжалланган бошқа воситаларни жойларини кўрсатиш учун эвакуация йўлларида ёруғлик кўрсаткичлари (хавфсизлик белгилари) ўрнатилади.
Ёруғлик кўрсаткичларини (хавфсизлик белгилари) таниб олиш масофаси ушбу ШНҚнинг 4-иловасига мувофиқ белгиланади.
9-§. Қурилиш майдончасини ёритиш
Қурилиш майдончалари ва ундаги иш жойларини тенг тақсимланган ҳолда ёритилиши лозим. Бундай ҳолларда ёруғлик кўрсаткичлари ушбу ШНҚнинг 10-иловасида кўрсатилган қийматлардан кам бўлмаслиги керак.
Нормалаштирилган ёритиш даражаси 2 lx ортиқ бўлиши керак бўлган қурилиш майдонларидаги иш жойлари учун умумий бир хил ёритишга қўшимча равишда махаллийлаштирилган ёритишни таъминлаш керак.
Одамларни вақтинчалик бўлиши мумкин бўлган жойлар учун ёруғлик даражасини 0.5 lx гача камайтириш лозим.
Тунда қурилиш майдончалари ва ундаги иш жойларининг хавфсизлигини таъминлаш зарур бўлган ҳолларда, ишчи ёритиш мосламаларининг бир қисми хавфсизлик ёриткичи сифатида фойдаланиш учун ажратилиши керак.
Қурилиш майдончалари ва ундаги иш жойларининг чегараларида хавфсизлик ёриткичи ер сатҳида горизонтал равишда ёки девор текислигида вертикал равишда тўсиқларда камида 0.5 lx ёритишни таъминлаши керак.
Тунда қурилиш майдончаларининг хавфли жойлари тўсиқлар ва ёруғлик сигналлари билан таъминланиши керак. Бунда, ёруғлик сигналлари учун 42 W дан юқори бўлмаган кучланишли ёруғлик манбаларидан фойдаланиш керак.
Технологик талабларга кўра, бетон ётқизишда танаффусга йўл қўйиб бўлмайдиган ҳолларда ва муҳим тузилмаларда бетонлаш ишлари олиб бориладиган жойларда авариявий ёритишни таъминлаш керак. Бунда, авариявий ёритиш 3 lx, бетонлаш жойларида эса 1 lx бўлиши керак.
Эвакуация ёриткичи асосий эвакуация йўллари ҳудудларида, шунингдек шикастланиш хавфи билан боғлиқ бўлган ўтиш жойларида таъминланиши керак. Қурилаётган бино ичида эвакуация ёритилганлиги 0.5 lx, бино ташқарисида 0.2 lx бўлиши керак.
7-боб. Объектни ёритишни лойиҳалашда сифат ва хавфсизликни назорат қилиш
Ташқи ёритишни лойиҳалаш ва ўрнатишда қуйидагилар таъминланиши керак:
ёритиш мосламаларининг миқдорий ва сифат кўрсаткичларининг норматив қиймати;
қурилмаларнинг самарадорлиги ва электр энергиясидан оқилона фойдаланиш;
ёритиш мосламаларининг ишончлилиги;
хизмат кўрсатиш ходимлар ва аҳоли хавфсизлиги;
ёритиш мосламаларига техник хизмат кўрсатиш ва назорат қилиш қулайлиги.
Цилиндрик ёритилганликни ўлчаш учун назорат нуқталари хона бўйлаб, чироқлар остига, чироқлар ўртасида ва хонанинг марказий бўйлама ўқида полдан 1,5 m баландликда ва девордан камида 1,0 m масофада тенг равишда жойлаштирилиши керак.
Цилиндрик ёритишни ўлчаш учун назорат нуқталарининг сони камида 5 та бўлиши керак.
Назорат нуқталари иш жойларида ишчиларнинг ҳаракатланиш йўли бўйлаб жойлаштирилиши керак. Таянчлар билан чегараланган ёритилган майдонда назорат нуқталари таянчлар орасидаги марказларда танланиши керак. Қўриқлаш мақсадида ишлатиладиган ёритилганлик учун назорат нуқталари ёритиладиган майдоннинг периметри бўйлаб жойлаштирилиши лозим.
Ёритилган участкадаги ёки ёритилган майдоннинг периметри бўйлаб назорат нуқталарининг сони камида 5 та бўлиши лозим.
Кўчалар, йўллар ва майдонларнинг ўртача ёритилишни ўлчаш учун назорат нуқталари йўл қопламасининг чироқлар (ёриткич) оралиғи билан чегараланган қисмида бир текисда бир-биридан 3-5 m масофада жойлашган бўлиши керак.
Туннелларнинг ўртача ёритилганлигини ўлчаш учун қуйидаги режимларда назорат нуқталари йўл қопламасида бир-биридан 3-5 m масофада жойлаштирилиши лозим:
кечки ва тунги режимларда;
мазкур режимларда ишлайдиган чироқларнинг жойлашиш оралиғи билан чегараланган қисмларда;
кундузги режимда эса - кетма-кет чегараланган қисмларда.
Хонанинг табиий ёритилишини ўлчашда назорат нуқталари хонанинг характерли қирқимининг вертикал текислик ва шартли ишчи юзаси (ёки поли) кесишмасида жойлаштирилиши керак. Биринчи ва охирги нуқталар ташқи деворлар ва ички пардадевор (ёки устунлар ўқи)лар юзасидан 1 m масофада олиниши лозим.
Сунъий ёритишни ўлчаш натижалари ушбу ШНҚнинг 26-жадвалига мувофиқ баҳоланиши керак.
| Назорат тури | Ўлчанган ва нормалаштирилган ёритиш қийматларининг нисбати | Ўлчов натижаларини баҳолаш тизими | ||
|---|---|---|---|---|
| Умумий ёритиш тизими | Аралаш ёритиш тизими | |||
| Умумий | Умумий+маҳаллий | |||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| Ёритиш мосламаларини фойдаланишга қабул қилиш | Е ≥0,9КзЕн | Е ≥0,9КзЕно | Е ≥Ен | нормага жавоб беради |
| Е < 0,9КзЕн | Е < 0,9КзЕно | Е <Ен | нормага жавоб бермайди | |
| Инспектор назорати | Е ≥Ен | Е ≥Ено | Е ≥Ен | нормага жавоб беради |
| Е <Ен | Е <Ено | Е <Ен | нормага жавоб бермайди | |
| Изоҳлар: Ен – норматив ёритилганлик (минимал, ўртача, цилиндрик); Ено – аралаш ёритиш тизимида умумий ёритишдан норматив ёритилганлик; Кз –захира коэффициенти. | ||||
1-илова Ишлаб чиқариш корхоналари хоналарини ёритишга қўйиладиган талаблар
| Кўриш ишининг тавсифи | Фарқ қилиш объектининг энг кичик ёки эквивалент ўлчами, mm | Кўриш ишининг разряди | Кўриш ишининг разряд туркуми | Объектнинг фон билан контрасти | Фоннинг тавсифи | Сунъий ёритиш | Табиий ёритиш | Аралаш ёритиш | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ёритилганлик, lx | Нормаланадиган катталиклар пульсация коэффициенти ва кўз қамаштириш кўрсаткичининг бирга қўшилиши | |||||||||||||
| Мураккаб ёритиш тизимида | Умумий ёритиш тизимида | ТЁК, ен, % | ||||||||||||
| Жами | Шу жумладан умумийдан | юқоридан ёки мураккаб ёритишда | ён томондан ёритишда | юқоридан ёки мураккаб ёритишда | ён томондан ёритишда | |||||||||
| ρ | К0 % | |||||||||||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| Ўта юқори аниқлик | 0,15 дан кам | I | а | кичик | тўқ ранг | 5000 | 500 | - | 20 | 10 | - | - | 6,0 | 2,0 |
| 4500 | 500 | - | 10 | 10 | ||||||||||
| б | кичик ўртача | ўртача тўқ ранг | 4000 | 400 | 1250 | 20 | 10 | |||||||
| 3500 | 400 | 1000 | 10 | 10 | ||||||||||
| в | кичик ўртача катта | оч ранг ўртача тўқ ранг | 2500 | 300 | 750 | 20 | 10 | |||||||
| 2000 | 200 | 600 | 10 | 10 | ||||||||||
| г | ўртача катта –“– | оч ранг –“– ўртача | 1500 | 200 | 400 | 20 | 10 | |||||||
| 1250 | 200 | 300 | 10 | 10 | ||||||||||
| Жуда юқори аниқлик | 0,15 дан 0,30 гача | II | а | кичик | тўқ ранг | 4000 3500 | 400 400 | - - | 20 10 | 10 10 | - | - | 4,2 | 1,5 |
| б | кичик ўртача | ўртача тўқ ранг | 3000 | 300 | 750 | 20 | 10 | |||||||
| 2500 | 300 | 600 | 10 | 10 | ||||||||||
| в | кичик ўртача катта | оч ранг ўртача тўқ ранг | 2000 | 200 | 500 | 20 | 10 | |||||||
| 1000 | 200 | 400 | 10 | 10 | ||||||||||
| г | ўртача катта –“– | оч ранг – “– ўртача | 1000 | 200 | 300 | 20 | 10 | |||||||
| 750 | 200 | 200 | 10 | 10 | ||||||||||
| Юқори аниқлик | 0,3 дан 0,5 гача | III | а | кичик | тўқ ранг | 2000 | 200 | 500 | 40 | 15 | - | - | 3,0 | 1,2 |
| 1500 | 200 | 400 | 20 | 15 | ||||||||||
| б | кичик ўртача | ўртача тўқ ранг | 1000 | 200 | 300 | 40 | 15 | |||||||
| 750 | 200 | 200 | 20 | 15 | ||||||||||
| в | кичик ўртача катта | оч ранг ўртача тўқ ранг | 750 | 200 | 300 | 40 | 15 | |||||||
| 600 | 200 | 200 | 20 | 15 | ||||||||||
| г | ўртача катта –“– | оч ранг – “– ўртача | 400 | 200 | 200 | 40 | 15 | |||||||
| Ўртача аниқлик | 0,5 дан ортиқ 1,0 гача | IV | а | кичик | тўқ ранг | 750 | 200 | 300 | 40 | 20 | 4 | 1,5 | 2,4 | 0,9 |
| б | кичик ўртача | ўртача тўқ ранг | 500 | 200 | 200 | 40 | 20 | |||||||
| в | кичик ўртача катта | оч ранг ўртача тўқ ранг | 400 | 200 | 200 | 40 | 20 | |||||||
| г | ўртача катта –“– | оч ранг – “– ўртача | - | - | 200 | 40 | 20 | |||||||
| Кичик аниқлик | 1 дан 5 гача | V | а | кичик | тўқ ранг | 400 | 200 | 300 | 40 | 20 | 3 | 1 | 1,8 | 0,6 |
| б | кичик ўртача | ўртача тўқ ранг | - | - | 200 | 40 | 20 | |||||||
| в | кичик ўртача катта | оч ранг ўртача тўқ ранг | - | - | 200 | 40 | 20 | |||||||
| г | ўртача | оч ранг – | - | - | 200 | 40 | 20 | |||||||
| катта –“– | “– ўртача | |||||||||||||
| Қўпол (жуда кичик аниқлик) | 5 дан ортиқ | VI | Объектнинг фон билан контрасти ва фоннинг тавсифларига боғлиқ бўлмаган ҳолда | - | - | 200 | 40 | 20 | 3 | 1 | 1,8 | 0,6 | ||
| Иссиқ цехларда ялтироқ материаллар ва буюмлар билан ишлаш | 0,5 дан ортиқ | VII | Шу каби | - | - | 200 | 40 | 20 | 3 | 1 | 1,8 | 0,6 | ||
| Ишлаб чиқариш жараёнининг умумий кузатиш: доимий Одамларни хоналарда доимий бўлиши: даврий | VIII | а | –“– | - | - | 200 | 40 | 20 | 3 | 1 | 1,8 | 0,6 | ||
| б | –“– | - | - | 75 | - | - | 1 | 0,3 | 0,7 | 0,2 | ||||
| Одамларни хоналарда даврий бўлиши: даврий | VIII | в | Фоннинг тавсифларидан ва объектнинг фон билан контрастига боғлиқ бўлмаган ҳолда | - | - | 50 | - | - | 0,7 | 0,2 | 0,5 | 0,2 | ||
| Муҳандислик коммуникацияларини умумий кузатиш | VIII | г | Шу каби | - | - | 20 | - | - | 0,3 | 0,1 | 0,2 | 0,1 | ||
| Изоҳлар: | ||||||||||||||
| 1. I г ва II в гача бўлган нормаларнинг разрядлари учун, 7-11 гуруҳларда келтирилган ушбу разрядлар учун нормаланадиган кўрсаткичлар тўпламидан бири қабул қилиниши мумкин. | ||||||||||||||
2. Ёритилганликни мазкур ШНҚнини 55 ва 56-бандларини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиш лозим. 3. Фарқланиш объектининг энг кичик ўлчамлари ва уларга мос кўриш ишлари разрядлари ишловчининг кўзидан 0,5 m дан кўп бўлмаган масофада фарқланиш объектларини жойлаштиришда ўрнатилган. Ушбу масофа катталаштирилганда кўриш ишларининг разряди 3-иловага мос ҳолда ўрнатилади. Чўзиқ фарқланиш объектлари учун эквивалент ўлчами 5-илова бўйича танланади. 4. Чўғланиш лампаларидан фойдаланилганда ёритишни ёритиш шкаласига мувофиқ камайтириш керак: а) Агар норматив ёритилганлик 750 lx ва ундан ортиқни ташкил қилса, аралаш ёритиш тизимида бир поғонага; б) Шунингдек, I-V, VI разрядлар учун умумий ёритишда; в) VI ва VIII разрядлар учун умумий ёритиш тизимида икки поғонага пасайтириш лозим. 5. Ўлчами 0,5 mm ва кичик ялтираб турадиган объектлар билан ишланганда ёритилганликни фарқланиш объектининг ўлчамлари билан мос ҳолда танлаш ва уларни “В” разрядга тааллуқли дейиш лозим. 6. Кўз қамаштириш кўрсаткичи 10-гуруҳда фақат умумий ёритиш учун (исталган ёритиш тизимида) чегараланади. 7. Пульсация коэффициенти Кn умумий ёритиш тизими учун 10-гуруҳда кўрсатилган ёки аралаш тизимидаги умумий ёритишдан аралаш ёритиш тизимидаги Кn маҳаллий ёритишдаги ёриткичлар учун 20 фоиздан ошмаслиги лозим. 8. I-III, IVа, Iб, IVв, Vа разрядлар учун умумий ёритиш тизимини фақат аралаш ёритиш қўллашнинг техникавий жиҳатдан имкони бўлмаганда ёки иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўлмаганда, Давлат санитария назорати органлари билан келишилган ёритишнинг соҳа нормаларида аниқлаштирилган ҳолда кўзда тутилсин. 9. Ишлар олиб бориш ёки ўсмирларни ишлаб чиқариш бўйича ўргатиш учун мўлжалланган махсус хоналарда ТЁКнинг норматив қиймати 3-гуруҳ бўйича бир разрядга оширилади ва 1,0 фоиздан кам бўлмаслиги керак.
Jadval vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan rasm sifatida olingan.
Jadval vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan rasm sifatida olingan.
1. 6-9-устунларда кўрсатилган эксплуатация коэффициентининг қийматлари гулли ойналар, шишали пластиклар, арматураланган плёнкалар ва бўғиқ (сут рангида) ойналар, шунингдек аэрация учун ёритиш ўймалари ишлатилганда – 1,1 га, органик ойна ишлатилганда эса – 0,9 га кўпайтириш лозим. 2. 3-5-устунларда кўрсатилган эксплуатация коэффициентининг қийматлари разрядли ёруғлик манбалари учун келтирилган. Чўғланма лампалардан фойдаланилганда уларни 0,85 га кўпайтириш лозим. 3. 3-чи устунда кўрсатилган эксплуатация коэффициентининг қийматларини 1 б. 1г бандлар бўйича бир сменали ишда – 0,2 га; 1 в бўйича – 0,1 га; 1 б, 1 г бандлар бўйича икки сменали ишда эса – 0,15 га камайтириш лозим.
2-илова Реклама ва ахборот берувчи конструкциялар равшанлиги нормалари
| Реклама панели ёки шчитнинг жойлашиши | Обьект юзаси S, m2 | Объектни ўрнатиш баландлиги h*, m | Кўча тоифасига қараб реклама конструкцияларнинг равшанлиги cd/m2 | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| А | Б | В | ||||||
| ўртача энг катта рухсат этилган | максимал** | ўртача энг катта рухсат этилган | максимал** | ўртача энг катта рухсат этилган | максимал** | |||
| Объект майдони S m2 ва унинг қатнов қисми устида, шунингдек кўча кўндаланг жойлашган бинолар фасадларидаги баландлиги h m. бўлганда автоулов ҳайдовчисининг ҳаракат қисмидан ташқарида кўриш ўқига кўндаланг ҳолатда | S ≤ 2 | <2* | 150 | 1000 | 125 | 750 | 100 | 500 |
| ≥3,5 | 250 | 1500 | 200 | 1000 | ||||
| 2< S < 6 | ≥ 3,5 | 200 | 1000 | 125 | 750 | |||
| 6< S ≤12 | 150 | 1000 | 85 | 750 | ||||
| 12 < S ≤ 75 | 125 | 750 | 75 | 500 | ||||
| 75 дан ортиқ | ≥ 3,5 | 100 | 300 | 100 | 300 | |||
| Қатнов қисмидан ташқарида бинолар фасадларида (кўча бўйлаб жойлашган бўлса), бинолар томларида реклама конструкцияларининг ҳар қандай жойлашишида автоулов ҳайдовчисининг кўриш ўқи бўйлаб холда | исталган | ≥ 3,5 | 500 | 2500 | 400 | 2000 | 300 | 750 |
| Изоҳлар: | ||||||||
| 1. * Баландлик қатнов қисми юзасидан реклама конструкциясининг пастки четига қадар ҳисобланади. | ||||||||
| 2. **Максимал равшанлик 0,2х0,2 m. юзали энг ёрқин жойлари учун умумий равшанлик сифатини аниқлайди. | ||||||||
3-илова Фарқ қилиш объектидан ишловчининг кўзигача 0,5 m дан ортиқ масофадаги ишлар разрядини аниқлаш
Фарқ қилиш объектидан ишловчининг кўзигача 0,5 m дан ортиқ масофадаги жадвал бўйича ишлар разрядини фарқ қилиш объектининг минимал ўлчами d нинг ушбу объектидан ишловчининг кўзигача бўлган l масофага нисбатан аниқланадиган фарқ қилиш объектининг бурчак ўлчамларини ҳисобга олиб ўрнатиш лозим:
| Кўриш ишлари разряди | d / l |
|---|---|
| I | 0,3·10-3 дан кам |
| II | 0,3·103 дан 0,6·10-3 гача |
| III | 0,6·10-3 дан ортиқ 1·10-3 гача |
| IV | 1·10-3 – “ – 2·10-3 – “ |
| V | 2·10-3 – “ – 10·10-3 – “ – |
| VI | 10·10-3 – “ – |
4-илова Эвакуацион хавфсизлик белгиларини кўриш масофаларини аниқлаш
Эвакуацион хавфсизлик белгиси пиктограмма майдонининг вертикал ўлчами белгини кўриш масофасидан қатъи назар, қуйидаги формула бўйича аниқланади h = l /Z,
бу ерда:
l – кўриш масофаси; h – белгининг минимал баландлиги;
Z – коэффициент, у ташқаридан ёритилган белгилар учун 100 ва ичкаридан ёритилганлар учун 200 га тенг.

1-расм. Хавфсизлик белгиларини кўриш масофаларини аниқлаш
Rasm vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan olingan.
5-илова Масофали фарқ қилиш объектларининг эквивалент ўлчамларини аниқлаш
BIMFAB eslatmasi: manbada ilova matni «1-расмда» va «2-расмда келтирилган номограмма» deydi, chizmalar esa «2-расм» va «3-расм» deb raqamlangan (1-расм yo‘q). Matn va raqamlar manbadagidek qoldirildi.
Узунлиги b >2а бўлган кенгайтирилган фарқ объектлари учун, бу ерда а – объект кенглиги, визуал ишларнинг тоифаси объектнинг эквивалент катталиги билан белгиланади. Бошқа ҳолларда, визуал ишларнинг тоифаси фарқлаш объектининг минимал ҳажми билан белгиланади.
Кўздан объектгача 500 mm дан кичик бўлган масофада эквивалент ўлчам 1-расмда келтирилган номограмма бўйича аниқланади.
Кўздан объектгача 500 mm дан катта бўлган масофаларда эквивалент ўлчам 2-расмда келтирилган номограмма бўйича аниқланади.
Фарқ қилиш объектининг чизиқли ўлчамларининг (миллиметрларда) бурчаклига (бурчак минутларида) ўзгариши 2-расмда келтирилган номограммадан фойдаланиб, қуйидаги формула бўйича амалга оширилади.
бу ерда:
х – объект ўлчами, mm;
l – кўздан объектгача бўлган масофа, mm.
Номограммадан олинган эквивалент ўлчамни бурчак ўлчовларидан (бурчак минутлари) чизиқли (mm лар) ўзгариши қуйидаги формула бўйича амалга оширилади:

2-расм. Кўздан 500 mm гача бўлган масофа кенгайтирилган фарқ объектларининг эквивалент ўлчамини аниқлаш учун номограмма
Rasm vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan olingan.

3-расм. Кўздан 500 mm дан ортиқ объектгача бўлган масофада кенгайтирилган фарқ объектларининг эквивалент ўлчамини аниқлаш учун номограмма.
Rasm vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan olingan.
6-илова
1-жадвал. Ёриткичларнинг фойдаланиш гуруҳлари; 2-жадвал. Ёруғлик-техникавий материалларининг қаттиқлик гуруҳлари
Jadval vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan rasm sifatida olingan.
| Материал ёки қоплама тури | Қайтаргич ёки тарқатгичлар материаллари (ёки қопламалари) | |
|---|---|---|
| Нур тарқатувчи | Нур ўтказувчи | |
| Т-қаттиқ | Силикат эмалли қоплама | Силикат шиша |
| СТ-ўртача қаттиқликда | 1. Эпоксид-кукунли қоплама 2. НЦ-25 нитроэмалли қоплама 3. МЛ-242 эмалли қоплама 4. Суюқ шиша қават билан муҳофазаланган альзак-алюминий | 1. Поликарбонат 2. Полиметилметакрилат 3. Поливинилхлоридли “Санлоид” туридаги қаттиқ плёнка |
| М-юмшоқ | 1. МЛ-242 эмалли қоплама 2. АК-11022 эмалли қоплама 3. Акрил – эмалли қоплама 4. УВЛ-3 лок билан муҳофазаланган вакуумда пуркалган, алюминий | 1. Юқори босимли полиэтилен 2. Полистирол |
BIMFAB eslatmasi: manbada «Т-қаттиқ» katagi «Нур тарқатувчи / Нур ўтказувчи» sarlavha qatori bilan bir balandlikda chizilgan; saytda bu ikki so‘z ustun sarlavhasi, «Т-қаттиқ» esa «Силикат эмалли қоплама / Силикат шиша» qatori sifatida ko‘rsatildi.
7-илова Ишлаб чиқариш хоналари учун ёруғлик манбалари.
| Ранг фарқланишга бўлган талаблар бўйича кўриш ишлари таърифи | Ёритилганлик, lx | Ёруғлик манбаларининг ранг узатиш минимал индекси, Ra | Ёруғлик манбаларининг ранг ҳарорати диапазони, Тс, 0К | Ёруғлик манбаларининг намунали турлари |
|---|---|---|---|---|
| Ранг фарқланишига жуда юқори талаблар булган ранг назорати (тикув фабрикаларида тайёр махсулотлар, текстил фабрикаларида матолар, тери саралаш, рангли босма учун бўёқлар танлаш назорати ва б.) | 300 ва ортиқ | 90-100 | 5000-6500 | СД; ЛЛ: ЛДЦ типдаги |
| Ранг фарқланишига юқори талабларда рангларни таққослаш (тўқиш, тикиш ишлаб чиқариши, рангли босма ва б.) | 300 ва ортиқ | 85-89 | 3000-6500 | СД; ЛЛ: ЛТБЦЦ, ЛДЦ типдаги |
| Ранг фарқланишига ўртача талабларда рангли объектларни фарқлаш (радиоаппаратураларини йиғиш, йигириш, симларини ўраш ва б.) | 500 ва ортиқ | 80-84 | 4000-6000 | СД; ЛЛ: ЛЕЦ, МГЛ типдаги |
| 300 дан 500 гача | 80-84 | 3500-5500 | СД; ЛЛ: ЛЕЦ, МГЛ типдаги | |
| 200 дан 300 гача | 80-84 | 2700-4500 | СД; ЛЛ: ЛТБЦ, МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдаги | |
| 200 кам | 80-84 | 2700-3500 | СД; ЛЛ: ЛТБЦ, МГЛ, НЛВД + МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдаги | |
| Ранг фарқланишига талаблар бўлмаганда (металларга механик ишлов бериш, пластмасса, машиналар, асбоб-ускуналарни йиғиш ва б.) | 500 ва ортиқ | 70-79 | 4000-6500 | СД; ЛЛ: ЛД, МГЛ типдаги |
| 300 дан 500 гача | 70-79 | 3500-5000 | СД; ЛЛ: ЛХБ, МГЛ, НЛВД + МГЛ типдаги | |
| 200 дан 300 гача | 50-69 | 2600-1500 | СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ, НЛВД + МГЛ типдаги | |
| 200 дан кам | 50-59 | 2400-3500 | СД; ЛЛ: ЛТБ, ЛБ, НЛВД, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдаги | |
| Изоҳлар: | ||||
| 1. Қабул қилинган қисқартмалар: КЭЛ – компакт энергия самарадор лампалар; ЛБ – кундузги ёруғлик лампалари; ЛД – кундузги ёруғлик лампалари; ЛДЦ – яхши ранг берадиган кундузги ёруғлик лампалари; ЛЕЦ – яхши ранг берадиган табиий ёруғлик лампалари; ЛЛ – люминесцент лампалар; ЛТБ –; ЛТБЦ – илиқ оқ рангли лампалар яхши ранг берадиган лампалар; ЛТБЦЦ – илиқ оқ рангли лампалар юқори сифатли ранг берадиган лампалар; ЛХБ – совуқ оқ рангли лампалар; МГЛ – металл галогенли лампалар; НЛВД – юқори босимли натрийли лампалар; СД – светодиодлар. | ||||
| 2. Ёрқин светодиодли ёруғлик манбаларининг нурлари хонадагиларнинг кўриш майдонига тушмаслиги керак. | ||||
| Ранг фарқланишга бўлган талаблар бўйича кўриш ишлари таърифи | Ёритилганлик, lx | Ёруғлик манбаларининг ранг узатиш минимал индекси, Ra | Ёруғлик манбаларининг ранг ҳарорати диапазони, Тс, 0К | Ёруғлик манбаларининг намунали турлари | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Умумий | Маҳаллий | Умумий | Маҳаллий | Умумий | Маҳаллий | ||
| Ранг фарқланишига жуда юқори талаблар бўлган ранг назорати (тикув фабрикаларида тайёр маҳсулотлар, текстил фабрикаларида матолар, тери саралаш, рангли босма учун бўёқлар танлаш назорати ва б.) | 300 ва ортиқ | 85-89 | 90-100 | 5000-6500 | 5000-6500 | СД; ЛЛ: ЛТБЦЦ, ЛДЦ типдаги | СД; ЛЛ: ЛДЦ типдаги |
| Ранг фарқланишига юқори талабларда рангларни таққослаш (тўқиш, тикиш, ишлаб чиқариши, рангли босма ва б.) | 300 ва ортиқ | 70-79 | 85-89 | 3000-6500 | 3000-6500 | СД; ЛЛ: ЛЕЦ, МГЛ типдаги | СД; ЛЛ: ЛТБЦЦ, ЛДЦ типдаги |
| Ранг фарқланишига ўртача талабларда рангли объектларни фарқлаш (радиоаппаратураларни йиғиш, йигириш, симларни улаш ва б.) | 500 ва ортиқ | 50-69 | 80-84 | 2700-4500 | 4000-6000 | СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ типдаги | СД; ЛЛ: ЛЕЦ, МГЛ типдаги |
| 300 дан 500 гача | 50-69 | 80-84 | 2600-4500 | 3500-5500 | СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ типдаги | СД; ЛЛ: ЛЕЦ, МГЛ типдаги | |
| 200 дан 300 гача | 50-69 | 80-84 | 2700-4500 | 2700-4500 | СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдаги | СД; ЛЛ: ЛТБЦ, МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдаги | |
| 200 дан кам | 50-59 | 80-84 | 2600-4500 | 2700-3500 | СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдаги | СД; ЛЛ: ЛТБ, ЛБ, МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдаги | |
| Ранг фарқланишига талаблар бўлмаганда (металларга механик ишлов бериш, пластмасса, машиналар, асбоб-ускуналарни йиғиш ва б.) | 500 ва ортиқ | 50-69 | 70-79 | 2700-4500 | 4000-6500 | СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ, КЭЛ, КЭЛР, (ЭКО) типдаги | СД; ЛЛ: ЛД, МГЛ типдаги |
| 300 дан 500 гача | 50-69 | 70-79 | 2600-4500 | 3500-5000 | СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдаги | СД; ЛЛ: ЛХБ, МГЛ типдаги | |
| 200 дан 300 гача | 50-69 | 50-69 | 2700-4500 | 2600-4500 | СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдаги | СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ типдаги | |
| 200 дан кам | 50-59 | 50-69 | 2600-4500 | 2400-3500 | СД; ЛЛ: ЛБ, МГЛ, НЛВД+ МГЛ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдаги | СД; ЛЛ: ЛТБ, ЛБ, КЭЛ, КЭЛР (ЭКО) типдаги | |
| Изоҳлар: 1.VI- VIII разряд ишлари учун НЛВД лампаларини қўллашга йўл қўйилади. | |||||||
| 2. Ранг фарқланишига ўртача талаблар қўйилган ишларни бажаришда табий ёруғлик бўлмаган хоналар учун жадвал кўрсатилган ранглар ҳарорати диапазонини ёритилганлик даражиси 300 lx дан ортиқ бўлганда, 3500-5000 К чегараларида чеклаш лозим. | |||||||
| 3. ЛДЦ УФ люминесцент лампалари, ультрабинафша спектр соҳасида, табиийга яқин бўлган нурланиш таркибига эгадир, бу эса оптик оқартириш йўли билан тайёрланган матолар ва коғозларни назорат қилишда катта аҳамият касб этади. | |||||||
| 4. Жадвалдаги қавс ичида энергетик жиҳатдан кам самарали ёруғлик манбалари кўрсатилган. | |||||||
8-илова Тураржой ва жамоат биноларини умумий ёритиш учун ёруғлик манбалари
Jadval vazirlik e’lon qilgan PDF nusxadan rasm sifatida olingan.
9-илова Жамоат, турар жой ва ёрдамчи биноларнинг, умумий саноат объектларининг бинолари ва иншоотларини ёритишнинг норматив кўрсаткичлари
| Хоналар | Ёритилганлик ва ТЁКнинг норматив текислиги (Г – горизонтал, В – вертикал), текисликнинг пол устидан баладлиги, m. | Кўриш ишларининг разряди ва разряд ости | Сунъий ёритиш | Табий ёритиш | Аралаш ёритиш | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ишчи юзалар ёритилганлиги, lx | Цилиндрик ёритилганлик, lx | Бирлашган шинамсизлик кўрсаткичи UGR кўпида | Ёритилганликнинг пульсация коэффициенти, фоиз кўпида | Ёруғлик манбаларининг ранг узатиш индекси Ra | ТЁК eн, % | ТЁК eн, % | ||||||
| Аралаш ёритишда | Умумий ёритишда | Юқоридан ёки аралаш ёритиш | Ён томондан ёритиш | Юқоридан ёки аралаш ёритиш | Ён томондан ёритиш | |||||||
| Маъмурий бинолар (вазирликлар, идоралар, қўмиталар, маҳаллий органлар, бошқармалар конструкторлик ва лойиҳалаш ташкилотлари, илмий-текшириш муассасалари ва бошқалар.) | ||||||||||||
| 1. Ишчи хоналар ва офислар | Г-0,8 | Б-1 | 400/200 | 300 | - | 21 | 15 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 2. Лойиҳалаш заллари ва хоналари, конструкторлик, чизмачилик бюролари | Г-0,8 | А-1 | 600/400 | 500 | - | 21 | 10 | 80 | 4,0 | 1,5 | 2,4 | 0,9 |
| 3. Ташриф буюрувчилар учун хоналар | Г-0,8 | Б-1 | 400/200 | 300 | - | 21 | 15 | 80 | - | - | - | - |
| 4. Китобхоналар заллари | Г-0,8 | А-2 | 500/300 | 400 | 150 | 21 | 15 | 80 | 3,5 | 1,2 | 2,1 | 0,7 |
| 5. Китобхоналар каталоглари, очиқ кириш ҳуқуқига эга фонд хонаси | В-1,0 стеллажларда | Б-2 | - | 200 | - | 19 | 20 | 80 | 2,5 | 0,7 | 1,5 | 0,4 |
| 6. Архив ва китобларни сақлаш хонаси | В-1,0 - стеллажларда | В-2 | - | 100 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| 7. Нусха кўчириш хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | - | - | - | - |
| 8 .Муқовалаш ва тикиш хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 9. Устахоналар | Г-0,8 – ишчи столда | IIIв | 750/200 | 300 | - | 21 | 15 | 80 | - | - | 3,0 | 1,2 |
| 10. Компьютер заллари | В-1,2 - дисплей экранида | Б-2 | - | 200 | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Г-0,8 – ишчи столда | А-2 | 500/300 | 400 | - | 14 | 5 | 80 | 3,5 | 1,2 | 2,1 | 0,7 | |
| 11. Конференция заллари, мажлислар заллари | Г-0,8 | Д | - | 200 | 75 | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 12. Рекреация, кулуарлар, фойе | Г-0,0 - полда | Е | - | 150 | 50 | - | - | 80 | - | - | - | - |
| 13. Лабораториялар: Иссиқликка оид, физика, спектрография, стилометрия, фото-ментрия, микроскопия, рентген-структурали таҳлил. Механика ва радио-ўлчаш, электрон қурилмалар | Г-0,8 | А-2 | 500/300 | 400 | - | 21 | 10 | 80 | 3,5 | 1,2 | 2,1 | 0,7 |
| 14.Таҳлил лабораториялари | Г-0,8 | А-1 | 600/400 | 500 | - | 21 | 10 | 80 | 4,0 | 1,5 | 2,4 | 0,9 |
| Тарози, термостат | Г-0,8 | Б-1 | 400/400 | 300 | - | 21 | 15 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| Фото хоналари, дистиллаш хонаси | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| Намуналар архиви, реактивларни сақлаш хонаси | В-1 | В-2 | - | 100 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| Лаборатория идишларини ювиш хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| Маблағ билан таъминлаш, кредит ва давлат суғурта муассасалари | ||||||||||||
| 15. Кассалар зали, кассирлар ва мижозлар маблағини қайта ҳисоблаш учун хоналар | Г-0,8 – иш столларида | А-2 | 500/300 | 400 | - | 14 | 10 | 80 | 3,5 | 1,2 | 2,1 | 0,7 |
| 16. Инкассатор хонаси | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | - | - | - | - |
| 17. Депозитлар, сақлаш хоналари, қимматбаҳо нарсаларни сақлаш хоналари | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 18. Сервер хоналари, банклараро электрон тўловлар учун хоналар, криптографик ҳимоя воситалари учун хоналар | Г-0,8 | А-2 | - | 400 | - | 21 | 10 | 80 | - | - | - | - |
| 19. Кабель ускуналари учун хоналар | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 20. Алфавит рақамларни чоп этиш ускуналар хоналари, шахсий кабинетлар | Г-0,8 – иш столларида | А-2 | 500/300 | 400 | - | 21 | 10 | 80 | 3,5 | 1,2 | 2,1 | 0,7 |
| 21. Идентификация карталарини тайёрлаш, қайта ишлаш ва сақлаш хоналари, пластик карталарни қайта ишлаш маркази хоналари | Г-0,8 | А-2 | - | 400 | - | 21 | 10 | 80 | - | - | 2,1 | 0,7 |
| 22. Жисмоний шахсларга хизмат кўрсатиш хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | - | - | - | - |
| 23. Сейф хоналари | Г-0,8 | В-1 | - | 150 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 24. Кузатиш йўлаклари | Г-0,8 | Ж | - | 100 | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотларининг | ||||||||||||
| 25. Синф хоналари, аудиториялар, лабо-рантлар хоналари. Умумтаълим мактаблари ва мактаб интернатларининг лаборатория хоналари | В – досканинг ўртасида | А-1 | - | 500 | - | - | 10 | 80 | - | - | - | - |
| Г-0,8 – ишчи столлари ва парталарида | А-2 | - | 400 | - | 21 | 10 | 80 | 4,01) | 1,51) | 2,11) | 1,31) | |
| 26. Олий ўқув юртлари ва техникумларнинг аудитория, ўқув ва лаборатория хоналари. | Г-0,8 | А-2 | - | 400 | - | 21 | 10 | 80 | 3,5 | 1,2 | 2,1 | 0,7 |
| 27. Информатика ва ҳисоблаш техникаси кабинетлари | В – дисплей экранида | - | - | 200 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| Г-0,8 – ишчи стол ва партада | А-2 | 500/300 | 400 | - | 14 | 10 | 80 | 3,5 | 1,2 | 2,1 | 0,7 | |
| В – доскада | А-1 | - | 500 | - | - | 10 | 80 | - | - | - | - | |
| 28. Техникавий чизмачилик ва расм солиш кабинетлари | Г-0,8 – ишчи стол ва партада | А-1 | - | 500 | - | 21 | 10 | 80 | 4,0 | 1,5 | 2,1 | 1,3 |
| 29. Ўқув хоналари олдидаги лаборант хонаси | Г-0,8 | А-2 | 500/300 | 400 | - | 14 | 10 | 80 | 3,5 | 1,2 | 2,1 | 0,7 |
| 30. Металл ва ёғочга ишлов бериш устахоналари | Г-0,8 – дастгоҳ ва иш столларида | IIIб | 1000/200 | 300 | - | 21 | 15 | 80 | - | - | 3,0 | 1,2 |
| 31. Меҳнатнинг хизмат турлари учун хоналар | Г-0,8 – ишчи столда | А-2 | - | 400 | - | 21 | 10 | 80 | 4,01) | 1,51) | 2,11) | 1,31) |
| 32. Уста инструкторнинг асбоблар хонаси. | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | - | - | 1,8 | 0,6 |
| 33. Спорт заллари | Г-0,0 – полда | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | 2,5 | 0,7 | 1,5 | 0,4 |
| В – хонанинг бўйлама ўқида икки томондан полдан 2 m сатҳда | - | - | 75** | - | - | - | - | - | - | - | - | |
| 34. Снярад инвентархоналари, хўжалик омборхоналари | Г-0,8 | Ж-2 | - | 50 | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 35. Усти ёпиқ бассейнлар | Г – сув юзасида | Г | - | 300 | - | 24 | 20 | 80 | 2,0 | 0,5 | 1,2 | 0,3 |
| 36. Мажлислар заллари, кино аудиториялари | Г-0,0 – полда | Д | - | 200 | 75 | 25 | - | 80 | - | - | - | - |
| 37. Эстрада заллари | В-1,5 | Г | - | 300 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| 38. Ўқитувчилар кабинетлари ва хоналари, шифокор хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 39. Рекреация | Г-0,0 - полда | Е | - | 200 | - | 25 | - | 80 | 2,0 | 0,5 | 1,2 | 0,3 |
| Дам олиш муассасалари | ||||||||||||
| 40. Кўп мақсадли заллар | Г-0,8 | А-2 | - | 400 | 100 | 21 | 10 | 80 | - | - | - | - |
| 41. Театрдаги томошабинлар заллари, концерт заллари | Г-0,8 | Г | - | 300 | 100 | 24 | - | 80 | - | - | - | - |
| 42. Клубдаги томошабинлар зали, клуб-меҳмонхоналари, дам олиш хоналари, учрашувлар, театр фойелари | Г-0,8 | Д | - | 200 | 75 | 25 | - | 80 | - | - | - | - |
| 43. Стол ўйинлари ва автомат ўйинлари учун хоналар | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | - | - | - | - |
| В-1,5 | - | 150 | - | - | - | - | - | - | - | - | ||
| 44. Биллиард хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 45. Компьютер ўйинлари заллари | Г-0,8 – экран; | Б-2 | - | 200 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| В-1,2 | - | 400 | ||||||||||
| 46. Видео комплекслари (видеозал, видеокафе) | Г-0,8 | Е | - | 150 | - | 25 | - | 80 | - | - | - | - |
| 47. Кўргазма заллари | Г-0,8 | Г | - | 300 | 100 | 25 | - | 80 | - | - | - | - |
| 48. Кинотеатрнинг томошабин заллари | Г-0,8 | Ж-1 | - | 100 | - | 25 | - | 80 | - | - | - | - |
| 49. Клублар ва кинотеатрларнинг фойелари | Г-0,0 - полда | Е | - | 150 | 50 | 25 | - | 80 | - | - | - | - |
| 50. Мусиқа синфлари, тўгарак хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 24 | 15 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 51. Кино-, товуш- ва ёруғлик аппарат ускуналари хонаси | Г-0,8 | В-1 | - | 150 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| Мактабгача таълим муассасалари | ||||||||||||
| 52. Кийиниш хоналари | Г-0,0 - полда | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | - | - | - | - |
| 53. Гурухларнинг ўйин хоналари | Г-0,0 - полда | А-2 | - | 400 | - | 14 | 10 | 80 | 4,01) | 1,51) | - | |
| 54. Мусиқа ва гимнастика машғулотлари хоналари | Г-0,0 полда | А-2 | - | 400 | - | 14 | 10 | 80 | 4,01) | 1,51) | - | - |
| 55. Ошхоналар | Г-0,0 -полда | А-2 | - | 400 | - | 14 | 10 | 80 | 4,01) | 1,51) | 2,41) | 0,91) |
| 56. Ётоқхоналар | Г-0,0 - полда | В-1 | - | 150 | - | 18 | 15 | 80 | 2,0 | 0,5 | - | - |
| 57. Бемор болалар хонаси, изолятор хонаси | Г-0,0 - полда | Б-2 | - | 200 | - | 18 | 15 | 80 | 2,01) | 0,51) | - | - |
| 58. Тиббиёт хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 500 | - | 21 | 10 | 90 | 4,0 | 1,5 | 2,4 | 0,9 |
| Санаторийлар, дам олиш уйлари, пансионатлар | ||||||||||||
| 59. Палаталар, ётоқхоналар | Г-0,0 - полда | В-1 | - | 150 | - | 18 | 15 | 80 | 2,0 | 0,5 | - | - |
| 60. Болалар палаталари, она ва бола палатаси | Г-0,0 - полда | Б-2 | - | 200 | - | 21 | 15 | 80 | 2,0 | 0,5 | - | - |
| 61. Шифокорлар хонаси | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 62. Шифокор-педиатр-хонаси | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | 4,01) | 1,51) | 2,41) | 0,91) |
| 63. Болалар санаторияларидаги ўқув хоналари | Г-0,8 | А-1 | - | 500 | - | 14 | 10 | 80 | 4,0 | 1,5 | - | - |
| В-2,5 | - | - | 500 | - | - | 10 | 80 | - | - | - | - | |
| Спорт ва соғломлаштириш масканлари | ||||||||||||
| 64. Спорт ўйинлари учун заллар | Г-0,0 – полда | Б-1 | - | 300 | - | 24 | 20 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| В-2,0 - В-хонанинг бўйлама ўқида икки томондан полдан 2 m сатҳда | - | - | 150 | - | - | - | - | - | - | - | - | |
| 65. Бассейн заллари | Г – сув юзасида | Б-1 | - | 300 | - | 24 | 20 | 80 | 2,0 | 0,5 | 1,2 | 0,3 |
| 66. Аэробики, гимнастика, кураш заллари | Г-0,0 – полда | Б-2 | - | 300 | - | 24 | 20 | 80 | 2,5 | 0,7 | 1,5 | 0,4 |
| кегли | ||||||||||||
| 67. ўйини хоналари | Г-0,0 – полда | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | - | - | - | - | - |
| Умумий овқатланиш жойлари | ||||||||||||
| 68. Ресторан ва ошхоналарни овқатланиш заллари | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 69. Овқат тарқатиш хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 24 | 19 | 80 | - | - | - | - |
| 70. Иссиқ цехлар, тайёрлов олди ва тайёрлов цехлари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 19 | 85 | - | - | 1,2 | 0,3 |
| 71. Тўлиқ тайёрлаш цехлари | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 72. Ошхона идишларини ювиш хоналари, нон кесиш учун хоналар | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 73. Қандолат цехлари ва ун махсулотлари учун хоналар | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 20 | 85 | - | - | 1,8 | 0,6 |
| 74. Шоколад ва конфетларни тайёрлаш хоналари | Г-0,8 | А-2 | - | 400 | - | 21 | 20 | 85 | - | - | 1,8 | 0,6 |
| 75. Музқаймоқ, ичимликлар ишлаб чиқариш хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 20 | 85 | - | - | 1,8 | 0,6 |
| 76. Маҳсулотларни тайёрлаш, тайёр маҳсулотни қадоқлаш, буюртмаларни йиғиш хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 77. Юклаш хонаси, омборхоналари | Г-0,8 | В-2 | - | 100 | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Дўконлар | ||||||||||||
| 78. Супермаркет савдо заллари | Г-0,8 | А-1 | - | 500 | - | 21 | 10 | 85 | - | - | - | - |
| 79. Ўз-ўзига хизмат кўрсатмайдиган дўконларнинг савдо заллари: китоблар, тайёр кўйлаклар, ич кийимлар, матолар, мўйна, ип маҳсулотлар, бош кийимлар, парфюмерия, галантерея, заргарлик, электр ва радиотоварлар, ўйинчоқлар ва канцелярия маҳсулотлари заллари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | 100 | 21 | 15 | 85 | - | - | - | - |
| 80. Ўз-ўзига хизмат кўрсатадиган озиқ-овқат дўконлари | Г-0,8 | А-2 | - | 400 | 100 | 21 | 10 | 85 | - | - | - | - |
| 81. Дўконларнинг савдо заллари: идиш-товоқ, мебель, спорт товарлари, қурилиш материаллари, маиший техника, автомобиллар, ўйинчоқлар. канцелярия товарлари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | 100 | 21 | 15 | 85 | - | - | - | - |
| 82. Кийиб кўриш учун хизмат кабиналари | В-1,5 | Б-1 | - | 300 | - | - | 15 | 80 | - | - | - | - |
| 83. Янги маҳсулотлар учун кўргазма заллари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 24 | - | 80 | - | - | - | - |
| 84. Буюртма бўлимлари, хизмат кўрсатиш бюроси | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - | |
| 85. Асосий касса хонаси | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | - | - | - | - |
| 86. Товарларни сотишга тайёрлаш учун хоналар: | ||||||||||||
| а) бўлакларга бўлиш хоналари, жойлаштириш хоналари буюртма бўлимининг жамлаш хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | 100 | 21 | 15 | 80 | - | - | - | - |
| б) матоларни кесиш, дазмоллаш устахоналари, радио ва электр товарлари дўконларидаги устахоналар учун хоналар | Г-0,8 | А-2 | - | 400 | - | 21 | 15 | 80 | - | - | - | - |
| 87. Тайёр кийим-бош устахоналари | Г-0,8 | А-2 | 500/300 | 400 | 100 | 21 | 10 | 80 | - | - | 2,1 | 0,7 |
| 88. Реклама ва декоратив устахоналар, ускуналар ва инвентарларни таъмирлаш устахоналари, маҳсулот сифатини текшириш хоналари | Г-0,8 | Б-1 | 400/200 | 300 | - | 21 | 15 | 85 | - | - | 1,8 | 0,6 |
| Аҳолига маиший хизмат кўрсатиш жойлари | ||||||||||||
| 89. Ҳаммомлар: | ||||||||||||
| а) кутиш хонаси | Г-0,8 | Е | - | 150 | - | 25 | - | 80 | - | - | - | - |
| б) кийиниш хонаси, ювиш, душ ва буғхоналар | Г-0,0 – полда | Ж-1 | - | 100 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| в) бассейнлар | Г-0,0 полда | В-2 | - | 100 | - | - | 80 | - | - | - | - | |
| 90. Сартарошхоналар: эркаклар ва аёллар заллари | Г-0,8 | А-2 | 500/300 | 400 | - | 21 | 10 | 85 | - | - | 1,8 | 0,6 |
| 91. Косметика хоналари | Г-0,8 | А-1 | 600/400 | 500 | - | 21 | 10 | 85 | - | - | 1,8 | 0,6 |
| 92. Суратга олиш хоналари: | ||||||||||||
| а) қабул қилиш ва буюртмаларни бериш салонлари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| б) фотоательенинг суратга олиш зали | Г-0,8 | В-2 | - | 100 | - | - | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 93. Фотолаборатория заллари | Г-0,8 | А-2 | - | 400 | - | 21 | 15 | 90 | - | - | - | - |
| В-1,2 - дисплей экранида | Б-2 | - | 200 | - | - | - | - | - | - | - | - | |
| 94. Кир ювиш хоналари: | ||||||||||||
| а) ич-кийим қабул қилиш ва бериш: | ||||||||||||
| - белги билан қабул қилиш ва рўйхатга олиш, бериш хонаси | Г-0,8 | Б-2 | - | 300 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| - кийимларни сақлаш хонаси | В-1,0 | Е | - | 75 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| б) қуритиш, дазмоллаш бўлимлари: | ||||||||||||
| - тозалаш, эритмаларни тайёрлаш | Г-0,0 - полда | VI | - | 200 | - | 21 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| - кир ювиш материалларини сақлаш | Г-0,8 | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | - | - | - |
| в) қуритиш, дазмоллаш бўлимлари: | Г-0,8 | IVa | - | 300 | - | 21 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| г) кийимларни саралаш ва қадоқлаш бўлимлари | Г-0,8 | Va | - | 300 | - | 21 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| д) чойшабларни тикиш(ямаш) бўлими. | Г-0,8 | IIa2 | 2000/750 | 500 | - | 21 | 20 | 80 | - | - | 2,1 | 0,7 |
| 95. Ўз-ўзига хизмат кўрсатиладиган кир ювиш хоналари | Г-0,0 полда | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 96. Кийим-кечакларни кимёвий тозалаш ательеси: а) Кийим-кечакларни қабул қилиш ва бериш салони б) кимёвий тозалаш хоналари в) доғларни кетказиш бўлимлари г) химикатларни сақлаш учун хоналар | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 24 | 20 | 85 | - | - | 1,5 | 0,4 |
| Г-0,8 | VI | - | 200 | - | 21 | 20 | 80 | - | - | - | - | |
| Г-0,8 | IIIа | 2000/750 | 500 | - | 21 | 20 | 85 | - | - | - | - | |
| Г-0,8 | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | - | - | - | |
| 97. Кийим-кечаклар ва трикотаж махсулотларни тайёрлаш хамда тузатиш ательеси: а) тикиш цехлари б) бичиш бўлимлари | Г-0,8 – ишчи столда | IIa2) | 2000/750 | 750 | - | 21 | 20 | 85 | - | - | 4,2 | 1,5 |
| Г-0,8 – ишчи столда | IIб | - | 750 | - | 21 | 10 | 85 | - | - | 4,2 | 1,5 | |
| в) кийим-кечакларни тузатиш бўлимлари г) амалий материалларни тайёрлаш бўлимлари д) қўлда ва машинада тўқиш бўлимлари е) дазмоллаш, буғлаш хоналари | Г-0,8 | IIa2) | 2000/750 | 750 | - | 21 | 20 | 85 | - | - | 4,2 | 1,5 |
| Г-0,8 | IVa | - | 300 | - | 24 | 20 | 85 | - | - | 2,4 | 0,9 | |
| Г-0,8 | IIв | - | 500 | - | 21 | 20 | 85 | - | - | 4,2 | 1,5 | |
| Г-0,8 | IVa | - | 300 | - | 21 | 20 | 85 | - | - | 2,4 | 0,9 | |
| 98. Ижарага олиш пунктлари: а) ташриф буюрувчилар учун хоналар б) омборхоналар | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | 1,5 | 0,4 |
| Г-0,8 | В-2 | - | 100 | - | - | - | - | - | - | - | - | |
| 99. Таъмирлаш устахоналари: а) бош кийимларни таъмирлаш ва тайёрлаш, мўйначилик ишлари б) оёқ кийим ва атторлик, пластмасса буюртмалари, маиший электр асбобларини таъмирлаш в) саотларни тузатиш, заргарлик ва ўймакорлик ишлари г) фото, кино, радио ва телеаппаратураларни таъмирлаш | Г-0,8 | IIa | 2000/7502) | 750 | - | 21 | 20 | 85 | - | - | 4,2 | 1,5 |
| Г-0,8 | IIIа | 2000/7502) | - | - | 24 | 20 | 85 | - | - | 3,0 | 1,2 | |
| Г-0,8 | IIб | 3000/300 | - | - | 21 | 20 | 85 | - | - | 4,2 | 1.5 | |
| Г-0,8 | IIв | 2000/200 | - | - | 21 | 20 | 80 | - | - | 4,2 | 1,5 | |
| 100. Овоз ёзиш студияси: | ||||||||||||
| а) овоз ёзиш, қайта ёзиш ва эшитиб кўриш учун хоналар б) фонотекалар | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | - | - | - | - | - | - | - | |
| Меҳмонхоналар | ||||||||||||
| 101. Хизмат кўрсатиш бюролари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 102. Навбатчи хизмат кўрсатувчи персоналлар хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | 1,5 | 0,4 |
| 103. Мехмонхоналар номерлари | Г-0,0 | Б-2 | - | 200 | - | - | 20 | 80 | 2,0 | 0,5 | 1,5 | 0,4 |
| Тиббий фаолиятни амалга оширувчи ташкилотлар Қабул қилиш ва палата бўлимлари | ||||||||||||
| 104. Қисқа муддатли кузатиш бўлинмаси. | Г-0,0 | В-2 | - | 100 | - | 18 | 15 | 80 | - | - | - | - |
| 105. Катталар учун палаталар | Г-0,0 | В-2 | - | 100 | - | 18 | 15 | 80 | 2,0 | 0,5 | - | - |
| 106. Болалар учун палаталар: болалар бўлимлари; чақалоқлар учун; узлуксиз терапия хонаси; операциядан кейинги, она ва бола палатаси | Г-0,0 | Б-2 | - | 200 | - | 18 | 15 | 80 | 3,0 | 1,0 | - | - |
| 107. Болалар шифохоналари/ бўлимларидаги ўқув хоналар | Г-0,8 | А-1 | - | 500 | - | 14 | 10 | 80 | 4,0 | 1,5 | - | - |
| 108. Ўйин хоналари | Г-0,0 | А-2 | - | 400 | - | 14 | 10 | 80 | 4,01) | 1,51) | - | - |
| 109. Овқатланиш жойлари | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 110. Муолажа, кўриш хоналари | Г-0,8 | А-1 | - | 500 | - | 21 | 20 | 80 | 4,0 | 1,5 | 2,4 | 0,9 |
| 111. Ҳамширалик постлари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | - | - | 1,5 | 0,4 |
| 112. Кундузи қолиш хоналари (зона) | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | 2,5 | 0,7 | 1,5 | 0,4 |
| 113.Кўчма аппаратларни сақлаш хоналари. | Г-0,0 | VIIIб | - | 75 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| 114.Тиббиёт муассасалари коридорлари | Г-0,8 | Е | - | 150 | - | 25 | - | 80 | - | - | - | - |
| 115. Айвонлар | Г-0,8 | В-2 | - | 100 | - | - | 15 | 80 | - | - | - | - |
| Даволаш бўлимлари | ||||||||||||
| 116. Операция, реанимация заллари | Г-0,8 | А-1 | - | 500 | - | 21 | 10 | - | - | - | - | - |
| 117. Туғруқхоналар, диализ хоналари, кийиниш хоналари | Г-0,8 | А-1 | - | 500 | - | 21 | 10 | - | 4,0 | 1,5 | 2,4 | 0,9 |
| 118. Операциядан олдинги, реанимациядан олдинги кўриш жойлари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | - | - | - | - | - |
| 119. Сунъий қон айланиш мосламаларини ўрнатиш, сунъий буйрак, инфузион тизимларни тайёрлаш ва б. | Г-0,8 | А-2 | - | 400 | - | 21 | 10 | - | - | - | - | - |
| 120. Қонни сақлаш ва қон қуйиш учун тайёрлаш хоналари | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 21 | 20 | - | - | - | - | - |
| 121. Гипсни сақлаш ва тайёрлаш хоналари | Г-0,8 | VIIIб | - | 75 | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Консалтинг бўлимлари, диагностика ва даволаш хоналари | ||||||||||||
| 122. Рўйхатдан ўтиш столлари, бошқарув хоналари | Г-0,8 | А-1 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 123. Жарроҳлар, акушерлар, гинекологлар, травматологлар, педиатрлар, юқумли касалликлар бўйича мутахассислар, дерматологлар, аллергологлар, стоматологларнинг хоналари | Г-0,8 | А-1 | - | 500 | - | 21 | 10 | 85 | 4,0 | 1,5 | 2,4 | 0,9 |
| 124. Бошқа мутахассисликлар шифокорлари (юқорида санаб ўтилганлардан ташқари), фельдшерларни қабул қилиш хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 85 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 125. Офтальмолог хонаси | Г-0,8 | З | - | 20 | - | - | 10 | 80 | - | - | - | - |
| 126. Физиотерапия, диагностика хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | - | - | 1,8 | 0,6 |
| 127. Эндоскопия муолажа хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | - | - | - | - |
| 128. Нурли терапия ва диагностика хоналарини бошқариш хоналари, архивлар, техник хоналар | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 213) | - | 80 | - | - | - | - |
| 129. Рентген терапияси, рентген диагностика хоналари, компьютер томографияси, флюрография, радиофармацевтик воситаларни юбориш | Г-0,8 | А-2 | - | 4003) | - | 21 | 10 | 80 | - | - | - | - |
| 130. Бальнеотерапия хоналари, душ хоналари | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 131. Касбий терапия хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 132. Уйқу билан даволаш хоналар, фото хоналар | Г-0,8 | Ж-2 | - | 50 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| 133. Массаж хоналари, физиотерапия, спорт заллари | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 134. Парафин, озокерит тайёрлаш, қистирмаларни даволаш, чойшабларни, ювиш ва қуритиш учун хоналар | Г-0,8 | VIIIб | - | 75 | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Тиббиёт муассасалари лабораториялари | ||||||||||||
| 135. Таҳлилларни қабул қилиш, бериш ва рўйхатдан ўтказиш хоналари, тортиш хоналари, озуқа воситаларини тайёрлаш хоналари, намуналарни бўяш хоналари | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 21 | 10 | 80 | - | - | - | - |
| 136а. Тадқиқот учун лаборант хоналари (умумий клиник, гематологик, биокимёвий, серологик, микробиологик ва б.) | Г-0,8 | А-1 | - | 500 | - | 21 | 10 | 85 | 4,0 | 1,5 | 2,4 | 0,9 |
| 136б. Микробиологик қутилар, лаборатория эмбриологик, уяли технологиялар лабораториялари | Г-0,8 | А-1 | - | 500 | - | 21 | 10 | 85 | - | - | - | - |
| 137. Тайёргарлик хоналари, тадқиқот натижаларини тайёрлаш учун хоналар | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 138. Лаборатория идишларини ювиш, стерилизация қилиш, термостатик хоналар | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 139. Ошқозон шарбатини сезиш ва намуна олиш кабиналари бўлган хоналар | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | 1,5 | 0,4 |
| 140. Шиша пуфлайдиган хоналар | Г-0,8 | VII | - | 200 | - | 21 | 20 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 141. Стоматологлар хоналари, гипс, полимеризациялаш хонаси | Г-0,8 | IIв | 2000/200 | 500 | - | 21 | 10 | 85 | - | 4,2 | 1,5 | |
| Стерилизация хоналари ва дезинфекция хоналари | ||||||||||||
| 142. Стерилизация-автоклав хоналари, материалларни қабул қилиш ва сақлаш | Г-0,8 | IVг | - | 200 | - | 21 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 143. Асбобларни тайёрлаш хоналари | Г-0,8 | IVг | - | 200 | - | 21 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 144. Асбобларни таъмирлаш ва ўткирлаш хоналари | Г-0,8 | IIIв | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | - | - | - | - |
| 145. Дезинфекция камераси хоналари | Г-0,8 | Ж-1 | - | 75 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| Патология бўлими | ||||||||||||
| 146. Секцияли | Г-0,8 | А-2 | - | 400 | - | 21 | 10 | 80 | 3,5 | 1,2 | 2,1 | 0,7 |
| 147. Секциянинг олдидаги, фиксация хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| Озиқ-овқат залларининг хоналари | ||||||||||||
| 148. Тарқатиш хонаси | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 149. Иссиқ, совуқ, тайёрлаш цехлари | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 85 | - | - | - | - |
| 150. Идишларни ювиш хоналари | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 151. Юклаш, омборхоналари | Г-0,8 | Ж-1 | - | 75 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| Дорихоналар | ||||||||||||
| 152. Хизмат залида ташриф буюрувчилар учун жойлар | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 153. Рецепт бўлимлари, қўлда сотиш бўлимлари, оптика, тайёр дорилар сақланадиган жойлар | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | - | - | - | - |
| 154 Ёрдамчи, асептик, аналитик, қадоқлаш, концентратлар ва ярим тайёр маҳсулотларни тайёрлаш, назорат қилиш ва этикетлаш жойлари | Г-0,8 | A-1 | 600/400 | 500 | - | 21 | 10 | 85 | - | - | 2,4 | 0,9 |
| 155. Кир ювиш машиналари | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 21 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 156. Дори-дармонлар ва боғлаш, идишларни сақлаш хоналари | Г-0,8 | В-2 | - | 100 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| 157. Ёнувчан ва енгил алангаланувчан суюқлик кислоталари, дезинфекцияловчи воситаларни сақлаш хонаси | Г-0,8 | Ж-1 | - | 75 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| 158. Идишларни сақлаш хонаси | Г-0,8 | Ж-2 | - | 50 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| Гигиена ва эпидемиология марказлари | ||||||||||||
| 159. Назорат хоналари, тайёр емларни сақлаш ва тарқатиш, қадоқлаш хоналари, дезинфекциялаш воситалари ва бактериал препаратларни тарқатиш хоналари | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | 2,5 | 0,7 | 1,5 | 0,4 |
| 160. Биологик, терапевтик, диагностик препаратлар, реагентлар, дезинфекцияловчи воситалар, кислоталарни сақлаш хоналари | Г-0,8 | В-2 | - | 100 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 161. Дезинфекция ускуналари, инвентаризация, кир ювиш учун сақлаш хоналари | Г-0,8 | В-2 | - | 100 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| 162. Гелминтологлар, ентомологлар, вирусологлар, бактериологлар, лаборатория, кимёвий, биокимёвий лабораториялар, серологик, қутилар, тайёргарлик хоналари | Г-0,8 | А-2 | - | 400 | - | 21 | 10 | 80 | 3,5 | 1,2 | 2,1 | 0,7 |
| 163. Радиологик, радиокимёвий, спектроскопия ва поларография хоналари, акустика лабораториялари, электромагнит тебраниш, майдонлар, меҳнат физиологияси, қутилар билан экологик пайвандлаш, термит хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 164. Кир ювиш машиналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 20 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 165. Намуна олиш хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 166. Хавфли инфекцияларни серологик тадқиқотлар қутилари | Г-0,8 | А-1 | - | 500 | - | 21 | 10 | 80 | 4,0 | 1,5 | 2,4 | 0,9 |
| 167. Зоопаразитологлар хонаси | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 168. Биологик намуналар, озуқа моддаларини сақлаш хоналари | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | 2,5 | 0,7 | 1,5 | 0,4 |
| 169. Дезинфекция хоналари, стериллаш цехлари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 170. Ҳайвонларнинг жасадлари ва чиқиндиларини ёқиш учун хоналар | Г-0,8 | VIIIб | - | 75 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| Ҳайвонлар устида тажриба ўтказиладиган махсус жой | ||||||||||||
| 171. Виварии. Ҳайвонларни сақлаш хоналари | Г-0,8 | А-2 | - | 400 | - | 21 | 10 | 80 | 3,5 | 1,2 | 2,1 | 0,7 |
| Тез ёрдам ва шошилинч тиббий ёрдам станциялари | ||||||||||||
| 172. Диспетчер хонаси | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 173. Радиостанция хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | 1,5 | 0,4 |
| 174. Чиқадиган бригадаларнинг қутиларини сақлаш хоналари | В-1,0 - стеллажда | VIIIб | - | 75 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| 175. Дори воситаларининг жорий захираси учун хоналар | Г-0,8 | В-2 | - | 100 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 176. Чиқадиган бригадаларнинг хоналари | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | 2,5 | 0,7 | 1,5 | 0,4 |
| Сутли маҳсулотларни тарқатиш пунктлари | ||||||||||||
| 177. Фильтрлаш ва тўкиш хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 178. Совитиш хоналари | Г-0,8 | В-2 | - | 100 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 179. Озиқ-овқат тайёрлаш ва қадоқлаш воситалари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 180. Идишлар, тарқатма материаллар учун қабул қилиш ва сақлаш хоналари | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| Вокзаллар | ||||||||||||
| 181. Кутиш заллари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| 182. Операция хоналари, алоқа офислари, оператор хоналари, бошқарув хоналари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | 21 | 15 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 | |
| 183. Ҳисоблаш марказлари | Г-0,8 | А-2 | 500/300 | 400 | - | 14 | 5 | 80 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 184. Чипта заллари, чипталар ва багаж кассалари | Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 80 | - | - | - | - |
| 185. Тарқатиш заллари, вестибюллар | Г-0,0 - полда | Е | - | 150 | - | 25 | - | 80 | - | - | - | 0,42)- |
| 186. Она ва бола хоналари, узоқ муддатли йўловчилар кутиш заллари | Г-0,8 | Б-2 | 200 | - | 24 | 20 | 80 | 2,5 | 0,7 | 1,5 | 0,4 | |
| Турар жой бинолари | ||||||||||||
| 187. Турар жой хоналари | Г-0,0 – полда | В-1 | - | 150 | - | - | - | - | 2,0 | 0,5 | - | - |
| 188. Ошхоналар | Г-0,0 – полда | В-1 | - | 150 | - | - | - | - | 2,0 | 0,5 | 1,2 | 0,3 |
| 189. Коридорлар, ваннахоналар, ҳожатхоналар | Г-0,0 – полда | Ж-2 | - | 50 | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 190. Умумий турар жой хоналари: а) консьерж хонаси б) вестибюллар в) қаватлар бўйича коридорлар ва лифт холлари г) зинапоялар ва зинапоя майдончалари | Г-0,0 – полда | В-1 | - | 150 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | - | - |
| Г-0,0 – полда | З-1 | - | 30 | - | - | - | 80 | - | - | |||
| Г-0,0 – полда | З-2 | - | 20 | - | - | - | 80 | - | - | - | - | |
| Г-0,0 – пол, майдонча, пиллапояда | З-2 | - | 20 | - | - | - | 80 | - | - | - | 0,12) | |
| Ёрдамчи бинолар ва хоналар | ||||||||||||
| 191. Санитария-маиший хоналари: а) юз-қўл ювиш, ҳожат-хона, чекиш жойлари б) душхоналар, гардероб-хоналар, кийим-кечак ва оёқ кийимларни чагндан тозалаш, зарарсизлантириш ва қурилиш учун хоналар, ишловчиларнинг исиниш учун хоналари | Г-0,0 | Ж-1 | - | 75 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| Г-0,0 | Ж-2 | - | 50 | - | - | - | 80 | - | - | - | - | |
| 192. Соғломлаштириш пунктлари: а) кутиш хоналари б) рўйхатга олиш хонаси, навбатчи персоналлар хоналари; в) шифокорлар кабинетлари, яраларни боғлаш хоналари; г) муолажа кабинетлари | Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | - | - | 1,5 | 0,4 |
| Г-0,8 | Б-2 | - | 200 | - | 24 | 20 | 80 | - | 0,7 | 1,5 | 0,4 | |
| Г-0,8 | Б-1 | - | 300 | - | 21 | 15 | 90 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 | |
| Г-0,8 | А-1 | - | 500 | - | 21 | 10 | 90 | 4,0 | 1,5 | 2,4 | 0,9 | |
| 193. Вестибюллар ва кўча кийимлари учун гардеробхоналар: а) олий ўқув юртлари, мактаблар, театрлар, клублар, ётоқхоналар, меҳмонхоналардаги ва жуда катта саноат корхоналари ҳамда жамоат биноларидаги асосий кириш жойларида; б) бошқа барча турдаги саноат, ёрдамчи ва жамоат биноларида; в) тураржой бинолари вестибюлларида | Г-0,0 – полда | Е | - | 150 | - | 24 | - | 80 | - | - | - | 0,42) |
| Г-0,0 – полда | Ж-1 | - | 75 | - | - | - | 80 | - | - | - | - | |
| Г-0,0 – полда | З-1 | - | 30 | - | - | - | 80 | - | - | - | - | |
| Зинапоялар: | ||||||||||||
| а) жамоат, ишлаб чиқариш ва ёрдамчи биноларнинг асосий зинапоялари катаклари; | Г-0,0 – пол, майдонча, пиллапояда | В-2 | - | 100 | - | - | - | 80 | - | - | - | 0,22) |
| б) тураржой биноларининг зинапоялари катаклари; в) қолган барча турдаги зинапоя катаклари | Г-0,0 – полда | З-2 | - | 20 | - | - | - | 80 | - | - | - | 0,12) |
| Г-0,0 – полда | Ж-2 | - | 50 | - | - | - | 80 | - | - | - | 0,12) | |
| Лифтларнинг холлари: а) жамоат, ишлаб чиқариш ва ёрдамчи биноларда; б) тураржой биноларида | Г-0,0 – полда | Ж-1 | - | 100 | - | - | - | 80 | - | - | - | - |
| Г-0,0 – полда | З-2 | - | 20 | - | - | - | 80 | - | - | - | - | |
| 196. Коридорлар ва ўтиш жойлари: а) асосий коридорлар ва ўтиш жойлари; б) тураржой биноларининг қаватлар бўйича коридорлари; в) қолган барча турдаги коридорлари | Г-0,0 – полда | Ж-1 | - | 100 | - | - | - | 80 | - | - | - | 0,12) |
| Г-0,0 – полда | З-2 | - | 20 | - | - | - | 80 | - | - | - | - | |
| Г-0,0 – полда | Ж-2 | - | 50 | - | - | 80 | - | - | - | - | ||
| 197. Лифтларнинг машина бўлимлари ва фреон қурилмалари учун хоналар | Г-0,8 | З-1 | - | 30 | - | - | - | - | - | - | - | 0,12) |
| 198. Чордоқлар | Г-0,0 – полда | З-2 | - | 20 | - | - | - | - | - | - | - | 0,12) |
Изоҳлар: 1. "Ишчи юзаларини ёритиш, lx, аралаш ёритишда" ва "ишчи юзаларини ёритиш, lx, умумий ёритишда" устунларида норматив ёритиш қийматларининг мавжудлиги ушбу тизимлардан бирини ишлатиш имкониятини кўрсатади. 2. "Ишчи юзаларини ёритиш, lx, аралаш ёритишда" устунида берилган касрнинг суратида ишчи жойдаги умумий ва маҳаллий ёритишдан ёритилганлик нормаси, маҳражда эса – хона бўйича умумий ёритишдан олинган ёритилганлик кўрсатилган. 3. Жадвалдаги чизиқлар ҳеч қандай талаблар йўқлигини англатади. 4.1) ТЁКнинг норматив қийматлари болалар ва ўсмирлар учун махсус мўлжалланган хоналарда оширилади. 5.2) Норматив қийматлар соҳавий нормалаштириш жараёнида экспериментал тарзда ўрнатилади. 63) Тадқиқот давомида ёруғликни 50 lx гача босқисма-босқич камайтиришни таъминлаш керак.
BIMFAB eslatmasi: 128-qatordagi «213)» qiymati manbada shunday (bir xil o‘lchamdagi shriftda) yozilgan; mazmunan «21» va «3)» izoh belgisi bo‘lishi ehtimol. Matn o‘zgartirilmadi.
| Хоналар | Ёритиш ва ТЁК норматив текислиги, (Г – горизонтал, В – вертикал), текисликнинг полдан баландлиги, m | Кўриш ишининг разряд ва разряд ости туркуми | Сунъий ёритиш | Табиий ёритиш | Аралаш ёритиш | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ишчи юзадаги ёритилганлик, lx | Бирлашган шинамсизлик кўрсатгичи UGR, ортиқ эмас | Пульсация коэффициенти, фоиз кўпида | ТЁК eн, % | ТЁК eн, % | ||||||
| Аралаш ёритишда | Умумий ёритишда | юқоридан ёки аралаш ёритишда | ён томондан ёритишда | юқоридан ёки аралаш ёритишда | ён томондан ёритишда | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| Автотураргоҳлар, ҳаракатланувчи таркибни сақлаш жойлари, деполар | ||||||||||
| 1. Очиқ тўхташ жойлари, ҳаракатланувчи таркибни кўчадан ташқарида сақлаш жойлари: | ||||||||||
| а) иситилмайдиган | Г-0,0 – ёпмаси | XVI1) | - | 10 | - | - | - | - | - | - |
| б) иситиладиган | Г-0,0 – ёпмаси | XV | - | 20 | - | - | - | - | - | - |
| 2. Ҳаракатланувчи таркибни ёпиқ сақлаш учун бинолар | ||||||||||
| а) транспорт корхоналари (депо, ҳаракатланувчи таркибни ёпиқ тўхташ жойи) | Г-0,0 – полда | VIIIб2) | - | 75 | 28 | - | - | - | - | - |
| б) гаражларда автомобилларни сақлаш жойлари, автотураргоҳлар ва якка тартибдаги транспортлар учун тўхташ жойлари | Г-0,0 – полда | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| Ёқилғи қуйиш шохобчалари, ёқилғи қуйиш пунктлари | ||||||||||
| 3. Ёқилғи тарқатиш майдони: | ||||||||||
| а) хонада ёки бостирма остида | Г-0,0 – полда В-1,5 – колонка таблоси | VIIIб | -- | 75 50 | 28 - | -- | -- | -- | -- | -- |
| б) бинодан ташқарида | Г-0,0 – ёпмаси B-1,5 – колонка таблоси | ХIII | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| - | 30 | - | - | - | - | - | - | |||
| 4. Технологик қудуқ зонасида | Г-0,0 – қудуқ қопқоғи | XV | - | 20 | - | - | - | - | - | - |
| Транспортларга техник хизмат кўрсатиш станциялари, транспорт корхоналари | ||||||||||
| 5. Кузатиш ариқлари: | ||||||||||
| а) бино ичида | Г – машинанинг | Vб3) | - | 200 | - | 20 | - | - | - | - |
| б) бино ташқарисида | туби Г – машинанинг туби | Vб | - | 200 | - | 20 | - | - | - | - |
| 6. Ҳаракат таркибини ювиш ва тозалаш жойлари (постлар): | ||||||||||
| а) бино ичида | Г-0,0 – полда | VI | - | 200 | 25 | 20 | - | - | 1,8 | 0,6 |
| б) бинодан ташқарида | Г-0,0 – ёпмаси | XV | - | 20 | - | - | - | - | - | - |
| 7. Диагностика майдончалари: | ||||||||||
| а) енгил автомобиллар | Г-0,8 | IIIв | - | 300 | 25 | 15 | - | - | 3,0 | 1,2 |
| б) юк автомобиллари, автобуслар, трамвайлар, троллейбуслар | Г-0,8 | IVв | - | 200 | 25 | 20 | - | - | 2,4 | 0,9 |
| 8. Техник хизмат кўрсатиш майдончалари (ТО-1, ТО-2) ва жорий таъмирлаш: | ||||||||||
| а) енгил автомобиллар | Г-0,8 | IVв | - | 200 | 25 | 20 | - | - | 2,4 | 0,9 |
| б) юк автомобиллари, автобуслар, трамвайлар, троллейбуслар | Г-0,8 | Vв | - | 200 | 25 | 20 | - | - | 1,8 | 0,6 |
| 9. Кўтариш ускуналари | Г – машинанинг туби | Vб3) | - | 200 | - | 20 | - | - | - | - |
| 10. Агрегат майдонлар: | ||||||||||
| а) енгил автомобиллар | Г-0,8 | IIIв | 750 | 300 | 25 | 15 | - | - | 3,0 | 1,2 |
| б) юк автомобиллари, автобуслар, трамвайлар, троллейбуслар | Г-0,8 | IVв | 500 | 200 | 25 | 20 | - | - | 2,4 | 0,9 |
| 11. Агрегат тугунлари ва деталларини ювиш | Г – юклаш ва тушириш жойлари | VI | - | 200 | 25 | 20 | - | - | - | - |
| 12. Шиналарни ўрнатиш ва таъмирлаш жойлари, вулканизация жойлари | Г-0,8 | Va | - | 300 | 25 | 20 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 13. Темирчилик рессорли майдонлар | Г-0,8 | VII | - | 200 | 25 | 20 | 3,0 | 1,0 | 1,3 | 0,6 |
| 14. Пайвандлаш майдонлари | Г-0,8 | IVв | - | 200 | 25 | 20 | 4,0 | 1,5 | 2,4 | 0,9 |
| 15. Тиббиёт майдончалари | Г-0,8 - дастгохда | IVб | 500 | - | 25 | 20 | 4,0 | 1,5 | 2,4 | 0,9 |
| 16. Пардозлаш майдонлари | Г-0,8 | IVa | 750 | 400 | 25 | 20 | 4,0 | 1,5 | 2,4 | 0,9 |
| 17 Кузов майдончалари | Г-0,8 | IVв | - | 200 | 25 | 20 | 4,0 | 1,5 | 2,4 | 0,9 |
| 18. Бўяш жойлари: | ||||||||||
| а) енгил автомобиллар | Г-0,8 | IIIб | - | 400 | 25 | 15 | - | - | 3,0 | 1,2 |
| б) юк автомобиллари, автобуслар, трамвайлар, троллейбуслар | Г-0,8 | IVб | - | 300 | 25 | 20 | 4,0 | 1,5 | 2,4 | 0,9 |
| 19. Бўёқларни тайёрлаш майдончалари | Г-0,8 | IIIб | 1000 | 400 | 25 | 15 | - | - | 3,0 | 1,2 |
| 20. Ёғочни қайта ишлаш майдончалари | Г-0,8; | IIIв | - | 300 | 25 | 15 | - | - | 3,0 | 1,2 |
| Г – ишлов бериш майдони, маркалаш плитаси | IIIв | 750 | 300 | 25 | 15 | - | - | - | - | |
| 21. Электр жиҳозлар ва электр таъминотини таъмирлаш майдончалари | Г-0,8 | IIIб | 1000 | 400 | 25 | 15 | - | - | 3,0 | 1,2 |
| 22. Таксометр майдончалари | Г-0,8 | IIв | 2000 | - | 22 | 10 | - | - | 4,2 | 1,5 |
| 23. Слесар механиклар майдончалари | Г-0,8 | IIв | - | 500 | 22 | 10 | - | - | 4,2 | 1,5 |
| 24. Металлни қирқиш станоклари майдончалари: | ||||||||||
| а) силлиқлаш, тишли кесиш, бурғилаш, резбалаш, токарлаш, резбани силлиқлаш, фрезерлаш. | Г – қайта ишлаш майдони | IIв | 2000 | - | 22 | 10 | - | - | - | - |
| б) ички силлиқлаш, цилиндирсимон силлиқлаш, сиртни силлиқлаш, винтларни токарлаш; | Г – қайта ишлаш майдони | Iг | 1500 | - | 19 | 10 | - | - | - | - |
| в) бўйлама рандалаш, пармалаш; | Г – қайта ишлаш | IIг | 1000 | - | 22 | 10 | - | - | - | - |
| г) ўйиш, тешиш, кесиш | майдони Г – қайта ишлаш майдони | IIIв | 750 | - | 25 | 15 | - | - | - | - |
| 25. Автомобиль ва автобусларни қуритиш хоналари | Г-0,0 – полда | VI | - | 200 | 25 | 20 | - | - | - | - |
| 26. Аккумулятор батареяларини зарядлаш ускуналари хоналари | Г-0,8 | VI | - | 200 | 25 | 20 | - | - | - | - |
| 27. Аккумуляторларни таъмирлаш | Г-0,8 | IVб | - | 300 | 25 | 20 | - | - | - | - |
| Электрхоналари | ||||||||||
| 28. Ускуналарни тарқатиш, бошқарув хоналари, оператор хоналари (электр бошқарув): | ||||||||||
| а) доимий навбатчи ходимлар жойи | Г-0,8 Г – оператор столида Г, В-1,5 – бошқарув пульти, | IVг2) IIIв IVг | -750 - | 200 300 200 | 25 25 25 | 20 15 20 | 4,0 - - | 1,5 - - | 2,4 - - | 0,9 - - |
| б) одамларнинг даврий қолиши билан | прибор шкаласида В-1,5 – шчитнинг орқа томонида Г-0,8 Г, В-1,5 - бошқарув пульти, прибор шкаласида B-1,5 – шчитнинг орқа томонида | VIIIв IVг VIIIв | ---- | 50 200 200 50 | -25 - - | -20 20 - | ---- | ---- | ---- | ---- |
| 29. Пульт, бошқарув шчити: | ||||||||||
| а) хоналарда: | ||||||||||
| - ўлчов асбоблари билан | Г-0,8 В-1,5 - прибор | IVг2) | - | 200 | - | 20 | - | - | - | - |
| - ўлчов ускуналарисиз | шкаласида Г-0,8; | VI | - | 200 | - | 20 | - | - | - | - |
| б) бино ташқарисида | В-1,5 - ричагнинг сопи В-1,5 – ричагнинг сопи | XII | - | 100 | - | - | - | - | - | - |
| 30. Алоҳида турувчи назорат қурилмалари: | ||||||||||
| а) хоналарда: | ||||||||||
| - доимий назорат остида. | Г-0,8; В - прибор | IVг | - | 200 | 25 | 20 | - | - | - | - |
| - даврий кузатув остида | шкаласи Г, В – прибор шкаласи | IVг | - | 200 | 25 | 20 | - | - | - | - |
| б) бино ташқарисида | Г, В – прибор шкаласи | XII | - | 100 | - | - | - | - | - | - |
| 31. Трансформаторлар, реакторлар, статик конденсаторлар, аккумуляторовлар хоналари ва камералар | В-1,5 | VIIIб | - | 75 | 28 | - | - | - | - | - |
| 32. Электромашина хоналари: а) доимий навбатчи ходимлар жойи б) одамларнинг даврий қолиши билан | Г-0,8; В-1,5 – шчитда Г-0,8; В-1,5 – шчитда Г-0,0 – полда | IVг IVг VIIIв | - - - | 200 200 50 | 25 25 - | 20 20 - | 4,0 - - | 1,5 - - | 2,4 - - | 0,9 - - |
| 33. Ертўладаги кабельлар, қаватлардаги кабеллар жойлашган жойлар | ||||||||||
| 34. Шина қаватлари | В - шинада | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| 35. Кабель шахталари | Г-0,0 – полда | VIIIг | - | 20 | - | - | - | - | - | - |
| 36. Турар жой ва жамоат биноларининг электр шчитлари | Г-0,8; В-1,5 – шчитда | VIIIб | - | 75 | 28 | - | - | - | - | - |
| Муҳандислик тармоқлари бинолари ва бошқа техник хоналар. | ||||||||||
| 37. Насос ва пуфлагич машиналари хоналари: | ||||||||||
| а) доимий навбатчи ходимлар жойи | Г-0,8 В – назорат приборларини шкаласи | VIIIа2) IVг | -- | 200 200 | 28 - | 20 20 | 3,0 - | 1,0 - | 0,5 - | 0,3 - |
| б) доимий навбатчи ходимларсиз | Г-0,8 - машинист столида Г-0,8 В – назорат приборларини шкаласи | IIIг IVг | 400 - - | 200 200 200 | 25 25 - | 15 20 20 | --- | --- | --- | --- |
| 38. Ўчириш ва назорат қилиш клапанлари: | ||||||||||
| а) хона ичида | В – печлар, клапанлар, тутқичлар, клапанлар, | VIIIб | - | 75 | - | - | - | - | - | - |
| б) бинодан ташқарида | бункер илмоқлари ва бошқалар. В – печлар, клапанлар, тутқичлар, клапанлар, бункер илмоқлари ва бошқалар | XIV | - | 30 | - | - | - | - | - | - |
| 39. Қозонхоналарнинг майдончаси ва зинапоялари, қозонхоналарнинг орқасидаги ўтиш жойлари | Г-0,0 – полда | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| 40. Ёқилғи бериш хонаси | Г-0,8 | VI | - | 200 | 25 | 20 | - | - | - | - |
| 41. Тутун чиқариш мосламалари, шамоллатиш, бункер бўлими | Г, В-0,8 | VI | - | 200 | 25 | 20 | - | - | - | - |
| 42. Конденсация хоналари, кимёвий сув тозалаш хоналари, кул хоналари. | Г-0,0 – полда | VIIIб | - | 75 | - | - | - | - | - | - |
| 43. Генератор жойлашган хона | Г-0,0 – полда | VIIIв | - | 50 | - | - | 1,0 | 0,3 | 0,5 | 0,2 |
| 44. Бункер хонасининг тепаси | Г-0,8 | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| 45. Кондиционер хонаси, иссиқлик пунктлари | Г-0,8 | VI2) | - | 200 | 25 | 20 | - | - | - | - |
| 46. Компрессорлар жойлашган хона (блок, станция, хоналари, заллари): | ||||||||||
| а) доимий навбатчи ходимлар жойи | Г-0,8 В – прибор шкаласи, щчитларни бошқариш | VI2) IVг | -- | 200 200 | 25 - | 20 20 | 4,0 - | 1,5 - | 2,4 - | 0,9 - |
| б) доимий навбатчи ходимларсиз | Г-0,8 - машинистнинг столида Г-0,8 В - прибор шкаласи, шчитларни бошқариш | IIIг | 400 | 200 | - | 15 | - | - | - | - |
| - | - | 200 | 25 | 20 | - | - | - | - | ||
| IVг | - | 200 | - | 20 | - | - | - | - | ||
| 47. Шамоллатиш хоналари ва қурилмалари: | ||||||||||
| а) шамоллатиш камералари | Г-0,8 | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| б) иситкичлар ва фильтрлар учун бўлинмалар | Г-0,8 | VIIIг | - | 20 | - | - | - | - | - | - |
| 48. Галереялар ва туннеллар, симлар, конвейерлар; кабель, иситиш, мой, пульпа қувурлари, сув таъминоти | Г-0,0 – полда | VIIIг | - | 20 | - | - | - | - | - | - |
| 49. Ерости насослари | Г-0,8 | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| 50. Сув босим ҳосил қиладиган минора | Г-0,0 – зинапоя майдончалари полида | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| 51. Пуфлагичлар ва компрессорлар, панжарали майдалагичлар, барабан тўрлари ва микрофильтрлар учун хоналар | Г-0,8 | VI | - | 200 | 25 | 20 | - | - | - | - |
| 52. Реагентларни (тозаловчи) тайёрлаш хоналари | Г-0,8 | VIIIа | - | 200 | 28 | 20 | - | - | 1,8 | 0,6 |
| 53. Углеводлар, фторлар, хлордозатор, аммонизатор, озонатор | Г-0,8 | VIIIа | - | 200 | 28 | 20 | - | - | - | - |
| 54. Фильтрлаш заллари: | ||||||||||
| а) юқоридаги майдончалар | Г-0,0 – полда | VIIIа | - | 200 | 28 | 20 | - | - | 1,8 | 0,6 |
| б) пастки ва оралиқ майдончалари | В-1,0 – бошқарув шкафлари, клапан, вентиллар | VIIIб | - | 75 | - | - | - | - | - | - |
| 55. Қум тўсқичлар, биофильтлар, преаэратор, аэротенк, тиндиргичлар ва оқова сувларни тозалаш иншоотлари: | ||||||||||
| а) бино ичида | Иншоотнинг сирти | VIIIг | - | 20 | - | - | - | - | - | - |
| б) бино ташқарисида | Иншоотнинг сирти | XVII | - | 5 | - | - | - | - | - | - |
| 56. Механизмлар майдончалари, бошқарув шкафлари, тарқатиш камералари, ўтиш йўллари: | ||||||||||
| а) бино ичида | Г-0,8 | VIIIб | - | 75 | - | - | - | - | - | - |
| б) бино ташқарисида | Г-0,8 | XV | - | 20 | - | - | - | - | - | - |
| 57. Вакуумли фильтрлар, центрофугалар, пресслар учун фильтрлар хоналари | Г-0,8 | VI | - | 200 | - | - | - | - | 1,8 | 0,6 |
| 58. Гидроциклон майдончалари | Г-0,8 | VIIIа | - | 200 | - | - | - | - | - | - |
| 59. Қуритиш хоналари (барабанли қуритгичлар) | Г-0,8 | VI | - | 200 | - | - | - | - | 1,8 | 0,6 |
| 60. Камераларга ўтиш жойлари | В-1,0 | VIIIб | - | 75 | - | - | - | - | - | - |
| 61. Электролизерные | Г-0,8 | VIIIа | - | 200 | - | - | - | - | 1,8 | 0,6 |
| Омборхоналар | ||||||||||
| 62. Лак-бўёқ материалларининг омборхоналари: | ||||||||||
| а) омборхоналарда қўйиш жойлари | Г-0,0 – полда | VIIIб | - | 75 | - | - | - | - | - | - |
| б) омборхонада қўйилмайдиган жойларда | Г-0,0 – полда | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| 63. Кимёвий моддалар, кислоталар, ишқорлар ва бошқа омборхоналар | Г-0,0 – полда | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| 64. Металл сақлаш, эҳтиёт қисмлари, таъмирлаш фонди, таъмирлашни кутаётган қисмларининг тайёр маҳсулотлари, омборхоналари ва б. | Г-0,0 – полда | VIIIб | - | 75 | - | - | - | - | - | - |
| 65. Жавонларда сақлашга мўлжалланган омборлар: а) юкларни қабул қилиш ва етказиб бериш жойлари | Г-0,8 | IVв | 400 | 200 | 25 | 20 | 4,0 | 1,5 | 2,4 | 0,9 |
| б) транспорт ва тақсимлаш тизимлари | Г-0,0 – полда | IVв | - | 200 | 25 | 20 | - | - | - | - |
| в) сақлаш зонаси: | Г-0,0 – полда | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| - вал ва катакларда | В | VIIIб | - | 75 | - | - | - | - | - | - |
| - кранни қулочида | В | IVб | - | 300 | 25 | 20 | - | - | - | - |
| 66. Омборхоналар, бостирма остидаги очиқ майдончалар | Г-0,0 – полда | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| 67. Катта ҳажмли буюмлар ва қуйма материаллари (қум, цемент ва б.) | Г-0,0 – полда | VIIIб | - | 75 | - | - | - | - | - | - |
| 68. Юк кўтариш механизмлари (кран-балкаси, тельфер, кўприк кран ва б.) | ||||||||||
| а) бино ичида | Г, В – бошқарув пульти В – кран илгаги; | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| Г – ускуналар ва эҳтиёт қисмларни қабул қилиш ва етказиб бериш майдончалари | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | ||
| Бино ташқарисида | Г, В – бошқарув пульти В – кран илгаги Г – ускуналар, материаллар ва эҳтиёт қисмларини қабул қилиш ва етказиб бериш учун майдончалар | ХШ | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| XV | - | 20 | - | - | - | - | - | - | ||
| XV | - | 20 | - | - | - | - | - | - | ||
| 69. Сувни қуйиш эстакадалари | Г – майдончанинг поли Г – цистернанинг қуйиш жойи | XV | - | 20 | - | - | - | - | - | - |
| XV | - | 20 | - | - | - | - | - | - | ||
| 70. Юклар тўпламини саралаш хоналари | Г-0,8 | IVб | - | 300 | - | - | - | - | - | - |
| 71. Янги мол келиб тушадиган омборхона | Г-0,0 – полда | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| 72. Рампалар: | ||||||||||
| а) бино ичида | Г-0,0 – полда | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| б) бино ташқарисида | Г-0,0 – полда | XV | - | 20 | - | - | - | - | - | - |
| 73. Платформалар | Г-0,0 – полда | VIIIб | - | 75 | - | - | - | - | - | - |
| Ўт ўчириш депоси | ||||||||||
| 74. Ҳаракатланувчи таркиб учун тўхташ жойлари | Г-0,0 | VIIIб | - | 75 | 28 | - | 3,0 | 1,0 | 0,7 | 0,2 |
| 75. Техник хизмат кўрсатиш постлари | Г-0,0 | Vб | - | 200 | 25 | 20 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 76. Аппаратлар сақлаш хонаси | Г-0,8 | IIIв | 750 | 300 | 25 | 15 | - | - | 3,0 | 1,2 |
| 77. Алоқа пунктлари | Г-0,8 | IIIб | 1000 | 400 | 25 | 15 | - | - | 3,0 | 1,2 |
| 78. Регенератив патронларни зарядлаш хонаси | Г-0,8 | VI | - | 200 | 25 | 20 | 3,0 | 1,0 | 1,8 | 0,6 |
| 79. Қуритиш хоналари | Г-0,8 | VIIIв | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| 80. Ювиш хоналари | Г-0,8 | VI | - | 200 | 25 | 20 | - | - | - | - |
| Туман биноларини бошқариш идоралари | ||||||||||
| 81. Диспетчерлик пунктлари | Г-0,8 | VIIIa | - | 200 | 2,8 | 20 | - | - | 1,8 | 0,6 |
| В-1,5 – пультлар, шчитлар | - | 100 | - | - | - | - | - | - | ||
| Қозонхоналар | ||||||||||
| 8.2 Қозонхоналар: | ||||||||||
| а) қозон олди қисми ва бункер бўлими | В – қозонларни ёқиш жойи | VI | - | 1004) | - | - | - | - | - | - |
| б) тутун чиқариш ва шамоллатгичлар учун хоналар | Г-0,8 | VI | - | 1004) | - | - | - | - | - | - |
| в) Қозонхоналарнинг майдончалари ва зинапоялар | Г-0,0 – полда | - | - | 50 | - | - | - | - | - | - |
| 83. Кул сақлаш хонаси | Г-0,0 - полда | VIIIб | - | 75 | - | - | - | - | - | - |
| 84. Ёқилғи мойи насос станцияси | Г-0,8 | VI | - | 1004) | - | - | - | - | - | - |
| 85. Кўмир ва торф таъминоти: | ||||||||||
| а) майдалаш хонаси | Г-0,8 | VI | - | 1004) | - | - | - | - | - | - |
| б) узатиш тугунлари | Г-0,8 | VIIIa | - | 200 | - | - | - | - | - | - |
| в) вагон ағдаргич | Г-0,8 | VIIIa | - | 200 | - | - | - | - | - | - |
| г) галереялардаги конвейерлар | Г-0,8 | VIIIa | - | 200 | - | - | - | - | - | - |
| д) цехлардаги конвейерлар | Г - лентада | VIIIa | - | 200 | - | - | - | - | - | - |
| 86. Сувни кимёвий тозалаш: | ||||||||||
| а) олдиндан тозалаш хонаси | Г-0,8 | VIIIa | - | 200 | - | - | - | - | - | - |
| б) фильтрлаш хонаси | В-1,5 | VIIIa | - | 200 | - | - | - | - | - | - |
| в) электродиализ бўлим хонаси | Г-0,8 | VIIIa | - | 200 | - | - | - | - | - | - |
| г) нейтраллаштирувчи хона | Г-0,0 – полда | VIIIг | - | 20 | - | - | - | - | - | - |
| 87. Доимий назорат талаб қиладиган, алоҳида турувчи асбоблар, сув ўлчагич ва мой кўрсаткичли шишалари. | В – приборда | IVв | 750 | - | - | - | - | - | - | - |
| 88. Вақти-вақти билан кузатиладиган алохида турувчи приборлар | В – приборда | IVг | 200 | - | - | - | - | - | - | - |
| Изоҳлар: | ||||||||||
| 1. "Иш юзаларини ёритиш, lx, аралаш ёритиш билан" ва "иш юзаларини ёритиш, lx, умумий ёритиш билан" устунларида норматив ёритиш қийматларининг мавжудлиги ушбу тизимлардан бирини қўллаш имкониятини кўрсатади. Аралаш ёритиш ва бирлаштирилган сунъий ёритиш тизимидан фойдаланиш афзалроқдир. | ||||||||||
| 2. Жадвалдаги чизиқлар ҳеч қандай талаблар йўқлигини англатади. | ||||||||||
3. ) Қопламадан 1,0 m баландликда вертикал ёритилганликни горизонтал ёритилганликка нисбати тўхташ жойи тўсиқининг периметри бўйича камида 1:1,5 бўлиши керак. 4.2) Кўчириладиган ёритиш учун розеткаларни тақдим этиш назарда тутилади. 5.3) Норма кўчириладиган ёритишни ҳисобга олган ҳолда берилади. 6. 4) Хонада одамларнинг қисқа вақт қолиши туфайли ёруғлик камайтирилади. Чўғланма лампа Люминесцент лампаси, Светодиодли лампа, Ёруғлик оқими, қуввати W қуввати W қуввати W Lm
20 W 5-7 W 2-3 W 250 Lm атрофида
40 W 10-13 W 4-5 W 400 Lm атрофида
60 W 15-16 W 8-10 W 700 Lm атрофида
75 W 18-20 W 10-12 W 900 Lm атрофида
100 W 25-30 W 12-15 W 1200 Lm атрофида
150 W 40-50 W 18-20 W 1800 Lm атрофида
200 W 60-80 W 25-30 W 2500 Lm атрофида
10-илова Қурилиш майдончалари ва ишлари ҳудудлар турига қараб энг минимал ёритилганлик
| Қурилиш майдончалари ва ишларини участкалари | Энг кам ёритилганлик, lx | Ёритилганлик нормаланадиган сирт | Ёритишни норматив сиртининг даражаси |
|---|---|---|---|
| 1. Қурилиш майдончасидаги автомобиль йўлларида | 2 | Горизонтал | Ўтиш қисми сатҳида |
| 2. Қурилиш майдончаларидаги темир йўл излари | 0,5 | Горизонтал | Темир йўл бошининг юзасида |
| 3. Кўприклар ва темир йўл ўтиш жойларига кириш | 10 | Горизонтал | Темир йўл бошининг юзасида |
| 4. Йўл ишларида: | |||
| - йўл сиртлари учун асосларни ётқизиш | 10 | Горизонтал | Замин (ер) даражасида |
| - йўл қопламаларини қуриш; темир йўл ва кран йўлларини ётқизиш | 30 | Горизонтал | Замин (ер) даражасида |
| 5. Кранларни кўтариш орқали ускуналарни, қурилиш конструкцияларини, қисмларини ва материалларини юклаш, ўрнатиш, кўтариш, тушириш | 10 | Горизонтал | Ускуналар, иншоотлар, қисмлар ва материалларни қабул қилиш ва етказиб бериш жойларида |
| 10 | Вертикал | Кранда ҳайдовчининг ён томонидаги барча позицияларида илгакларда | |
| 6. Конструкцияларни, қисмларни, материалларни механизацияланмаган тушириш ва юклаш | 2 | Горизонтал | Юкларни қабул қилиш ва етказиб бериш жойларида |
| 7. Қурилиш ва юк кўтариш механизмларини йиғиш ва ўрнатиш: | |||
| - қисмларни (валлар, астарлар, подшипниклар) ўрнатиш билан йиғиш, турли хил созлаш, қисмларни алмаштириш ва б. | 50 | Горизонтал | Йиғишнинг барча баландликларида |
| - узатиш ҳаракатланувчи қисмларини ўрнатиш (занжирлар, кабеллар, блоклар) | 30 | Горизонтал Вертикал | Йиғишнинг барча баландликларида. Ўрнатиш амалга ошириладиган барча даражаларда |
| 8. Технологик ускуналар ичидаги ишлар, сиғимлар, резервуарлар, бункерлар, устун типидаги аппаратлар ва б. | 30* | Вертикал | Барча даражаларда ишлаб чиқаришда ишлари |
| 9. Технологик синов ускуналар | 50 | Вертикал | Иш жойларида |
| 10. Қуруқ усул билан олиб борилган ер ишлари хандақ қазиш ва текислашдан ташқари тупроқни кўчириш ва бошқа механизмлардан фойдаланиш | 10 | Вертикал | Ковланадиган жой ва юкларни тушириш жойларининг барча баландликлари бўйича (машинист томонидан) |
| 5 | Горизонтал | ||
| 11. Пойдеворлар, коммуникация ва бошқалар учун хандақлар қуриш | 10 | Горизонтал | Хандақнинг пастки қисмида |
| 10 | Вертикал | Хандақнинг бутун баландлиги бўйлаб | |
| 12. Грунтни бульдозерлар, скреперлар, катоклар ва бошқалар билан ишлаш. | 10 | Горизонтал | Қайта ишланаётган майдончанинг сатхида |
| 13. Тўплаш усули билан бажариладиган тупроқ ишлари | |||
| йўлўтказгичларни ўрнатиш, пулпа қувурини ётқизиш ва ўрнатиш | 10 | Горизонтал | Замин даражасида ва йўлўтказгичнинг юқори қисмида |
| тупроқли пульпа қувури (қурилиш пайтида унинг | 0,5 | Горизонтал | Йўлўтказгичнинг юқори даражасида |
| ишлаши пайтида) | Пульпа қувурини тунги текшириш ва таъмирлаш учун кўчириб ёки силжитиб ёритиш мосламаларидан фойдаланиш керак | ||
| - сузувчи пульпа қувур линияси (унинг ишлаши пайтида) | 3 | Горизонтал | Хизмат кўрсатувчи ходимларнинг юрадиган йўлларида |
| Металлга ишлов берадиган машина (фреза) землесос ўрнатилган қурилма (уни текшириш) | 30 | Вертикал | Металлга ишлов берадиган машина ва землесос ўрнатилган қурилма сатҳида |
| землесос ўрнатилган қурилмалар кўприги | 2 | Горизонтал | Кўприк сатхида |
| Тўплаш харитаси (тўплаш зонаси) | 2 | Горизонтал | Тўплаш харитаси сатҳида |
| Тўкадиган қудуқ | 10 | Вертикал | Қудуқнинг юқори четида ва иккита қарама-қарши томондан хар қандай текисликда |
| 14. Бурғилаш ишлари, свайларни қоқиш | 10 | Вертикал | Тўкмаларнинг ёки свайларнинг баландликлари бўйича |
| 15. Пўлат, темир-бетон ва ёғоч конструкцияни ўрнатиш (бинонинг синчлари, кўприклар, эстакадалар, фермалар, балкалар ва бошқалар) | 30 | Горизонтал | Йиғишнинг барча баландликларида |
| 30 | Вертикал | Йиғишнинг барча баландликларида | |
| 16. Тайёрланган арматурани тушириш, бетон ишларини бажариш ва темир-бетон ишларида юклаш ва сақлаш жойлари | 2 | Горизонтал Вертикал | Замин (ер) сиртида. Ёритилганлик кранлар ва машиналарга ўрнатилган ёритиш мосламаларини ҳисобга олинмасдан нормалаштирилади |
| 2 | Вертикал | Арматураларнинг сақлаш жойларининг баландлиги бўйича | |
| 17. Стационар пайвандлаш машиналари, механик қайчи, арматура тайёрлаш учун букувчи машиналар. | 50 | Горизонтал | Ишчи юза сиртларида |
| 18. Арматураларни йиғиш (пайвандлаш, каркас тўқиш ва б.) | 30 | Горизонтал | Замин сатҳида ёки ишчи сиртда |
| 30 | Вертикал | Ишлаб чиқариш ишларини барча баландликларида | |
| 19. Қолиплар ва панжараларни ўрнатиш | 30 | Горизонтал | Қолиплар ва панжараларнинг барча даражаларида |
| 30 | Вертикал | Қолиплар ва панжараларнинг барча даражаларида | |
| 20. Бетонлаш: | |||
| Устунлар, балка, ёпма плиталар, кўприк конструкциялар ва б. | 30 | Горизонтал | Бетон сиртида |
| Йирик массивлар (гурунт тўғонларини бетонлаш ва б.) | 10 | Горизонтал | Бетон сиртида |
| 21. Бетонларни туширувчи лентасимон конвейерлар | 10 | Горизонтал | Конвейер сиртида |
| 10 | Қия | Конвейер сиртида | |
| 22. Бетон ташувчи эстакадалар | 3 | вертикал | Краннинг йўлида (кранга ўрнатилган ёриткичларни ҳисобга олмасдан) |
| 23. Бутобетон терими | 10 | Горизонтал | Териш сатҳида |
| 5 | Вертикал | Девор сиртида | |
| 24. Йирик бетон блоклари терими, табиий тош, ғишт терими, йиғма пойдеворларни ўрнатиш | 10 | Горизонтал | Териш сатҳида |
| 10 | Вертикал | Девор сиртида | |
| 25. Иш жойларига ўтиш жойлари (зинапоялар, ҳавозалар ва б.) | 5 | Горизонтал | Қолипларда, майдончаларда ва ўтиш йўлакларида |
| 26. Тайёр дурадгорлик йиғиш ва ўрнатиш буюмлари (дераза ромлари, эшиклар ва б.) | 50 | Горизонтал | Ишчи юзаларда |
| 50 | Вертикал | Ишлар бажариладиган барча баландликларда | |
| 27. Пилорама, маятникли арралар, ёғочга ишлов бериш машиналари | 50 | Горизонтал | Ишчи юзаларда |
| 28. Полларни ўрнатиш ишлари: | |||
| Қумли, чақиқ тошли, шағалли, лойли, бетонли ва асфальбетонли тўшама қатлам | 30 | Горизонтал | Ишлар бажариладиган пол сатҳида |
| Тупроқли, шағалли, чақиқ тошли, лойли ва тошли қопламалар қурилиши (брусчаткали) | 30 | Горизонтал | Ишлар бажариладиган пол сатҳида |
| Асфальбетонли, ғиштли, ёғочли, бетонли, мозаикали цемент-қумли, металл цементли, ксилолит ёпмали ва ғиштли ёпмалар, плиткалар, паркет ва линолеум тўшамалари қурилишида | 50 | Горизонтал | Ишлар бажариладиган пол сатҳида |
| 29. Томёпма ишлари | 30 | Горизонтал | Том қопламалари юзасида |
| 30 | Қия | Том қопламалари юзасида | |
| 30. Гидроизоляция ва иссиқлик изоляцияси ишлари: | |||
| Корхоналарнинг қурилиш майдончаларида турли саноат тармоқлари | 30 | Горизонтал | Ишчи юза сиртларида |
| 30 | Вертикал | Ишчи юза сиртларида | |
| Конструкцияларнинг алоҳида деталлари (қувурлар ва б.) | 50 | Горизонтал | Ишчи юза сиртларида |
| 31. Сувоқ ишлари: | |||
| Хоналарда | 50 | Горизонтал | Барча ишчи юза сиртларида |
| 50 | Вертикал | Барча ишчи юза сиртларида | |
| Очиқ осмон остида | 30 | Вертикал | Барча ишчи юза сиртларида |
| 30 | Горизонтал | Барча ишчи юза сиртларида | |
| 32. Хона деворларини қуруқ сувоқ билан пардозлаш; пардозлаш ишлари (керамик плиталар ва йиғма деталлар билан таъминлаш), хона деворларига гулқоғозлар ёпиштириш | 100 | Вертикал | Барча ишчи юза сиртларида |
| 33. Бўёқ ишлари: | |||
| Хона деворларининг қуруқ ҳолда суваш, пардозлаш ишлари, (сопол плиткалар ва йиғма деталлар), деворларга гулқоғоз ёпиштириш | 100 | Горизонтал | Барча ишчи юза сиртларида |
| 100 | Вертикал | Барча ишчи юза сиртларида | |
| Юқори сифатли бўяш ишлари | 150 | Вертикал | Барча ишчи юза сиртларида |
| 150 | Горизонтал | Барча ишчи юза сиртларида | |
| 34. Шишалаш ишлари | 75 | Вертикал | Барча ишчи юза сиртларида |
| 35. Қувурларни ўрнатиш ва тармоқларни жиҳозларга улаш; санитария асбоб-ускуналарини ўрнатиш (ванна, юз қўлювгич (раковина), ва б.), шамоллатгич ва кондиционерларни ўрнатиш, шамоллатиш каналларини ўрнатиш | 50 | Вертикал | Барча ишчи юза сиртларида |
| 36. Назорат ўлчагич приборларини ўрнатиш | 50 | Вертикал | Приборларда |
| 37. Сув таъминоти, канализация, сув таъминоти тизимлари ва кабиналарини йиғиш (ишлаб чиқариш), газ қувури ва иссиқ сув таъминоти тизимлари | 50 | Горизонтал | Ишчи юзаларда |
| 50 | Вертикал | Ишчи юзаларда | |
| 38. Электр симларини ўрнатишга тайёрлаш (белгилаш, ўтиш жойлари) ва ўрнатиш | 30 | Вертикал | Ишларни бажаришдаги барча сатҳларда |
| 39. Паст кучланишли ва | 100 | Горизонтал | Ишларни |
| юқори вольтли кабелларни бўлиш, воронка ва муфталарни ўрнатиш, юқори вольтли ускуналар ва иккиламчи алоқа схемаларини ўрнатиш | бажаришдаги барча сатхларда | ||
| 100 | Вертикал | Очиқ фазода электр ускуналарини ўрнатишда ёритилганлик 50 lx гача камайтирилиши мумкин | |
| 40. Электр приборларини ўрнатиш, ёритиш ускуналарини ва б.: | |||
| биноларда | 50 | Вертикал | Ўрнатилаётган ускуналарнинг барча баландликларида |
| Очиқ осмон остида | 30 | Вертикал | Ўрнатилаётган ускуналарнинг барча баландликларида |
| 41. Технологик ускуналарнинг йиғиш ва ўрнатиш: | |||
| машина ускуналари, конвейерлар, кўприк кранлар ва б. | 50 | Горизонтал | Ишларни бажаришдаги барча сатхларда. Қўшимча кўчма ёки мобил ёритиш ускуналари талваб қилинади |
| катта ҳажмли ускуналар (прокат тегирмонлари, роликли панжурлар, кимёвий ишлаб чиқаришда майдалаш мосламалари, танклар, идишлар, қозонхоналар ва ҳ.к.) | 30 | Горизонтал | Ишларни бажаришдаги барча сатҳларда |
| 42.Энергетик қурилмаларни йиғиш ва ўрнатиш (буғ трубиналари, юқори вольтли ускуналар, автоматик телефон станциялари, сув трубинаси, генератор мотори, электр ускуналар) | 50 | Горизонтал | Ишларни бажаришдаги барча сатҳларда |
| 43. Дарё ўзанини тўсиш ишлари: | |||
| Тўғон қуришда вақтинча қолдирилган жой кўприги ва кўприк остидаги сув юзаси | 30 | Горизонтал | Кўприкда ва кўприк остидаги сув юзасида |
| Кўприкдан 50 m масофада кўприкка кириш ва ундан чиқишдаги йўл | 10 | Горизонтал | Замин (ер) даражасида |
| автойўлларда | 5 | Горизонтал | Замин (ер) даражасида |
| Автомобилларга юклаш жойларида | 10 | Вертикал | Автомобиль томонида йўл ўқига параллель равишда текисликда |
| 44. Туннель иншоотлари ишлари**: | |||
| Ковланадиган майдончалар (жинсларни юклаш ва бурғилаш ускуналари) | 30 | Вертикал | Кавланадиган таглик сиртида, қайта ишланаётган жинс-ларнинг юзасида. Tуннель узунлиги 150 m дан ортиқ бўлса, ёруғлик 50 lx гача оширилади |
| 10 | Горизонтал | Темир йўл бошининг юзасида | |
| Шпурларни (портловчи моддаларни жойлаш учун ковланадиган чуқурча) зарядлаш, портловчи тармоқни ўрнатиш, портлашдан кейин чуқурни текшириш; | 100 | Горизонтал | Тармоқни ётқизиш даражасида |
| Туннель иншоотини доимий пардозлаш | 30 | Вертикал | Туннелнинг ён деворлари юзасида |
| Тайёр туннель майдончаси | 2 | Горизонтал | Темир йўл бошининг юзасида |
| 45. Карьернинг ишчи майдончаси: | |||
| карьер | 2 | Горизонтал | Ишчи майдон сатхида |
| бурғилаш ишлари | 10 | Вертикал | Майдоннинг баландлиги бўйича |
| ковланадиган жой | 10 | Вертикал | Ковланадиган жой таги сатҳида |
| 5 | Горизонтал | Ковланадиган жой таги сатҳида | |
| 46. Очиқ омборхоналар: | |||
| Металл бўлмаган материаллар | 2 | Горизонтал | Замин (ер) сатҳида. Юклаш механизмларидан фойдаланганда ушбу жадвалнинг 5-бандига мувофиқ ёритишни ошириш керак. |
| Металл конструкциялар ва ускуналар | 2 | Горизонтал | Замин (ер) сатҳида. Юклаш механизмларидан фойдаланганда ушбу жадвалнинг 5-бандига мувофиқ ёритишни ошириш керак |
| 47. Ёғоч омборлари | 5 | Горизонтал | Замин (ер) сатҳида. |
| 5 | Вертикал | Тахлаш сатхида | |
| 48. Сочилувчан материаллар (цемент, алебастр) ва йирик предметларни сақлаш хоналари | 5 | Горизонтал | Пол юзасида |
| 49. Кичик технологик ускуналарни ва монтаж материалларини сақлаш хонаси | 10 | Горизонтал | Пол юзасида |
| Изоҳлар: | |||
| 1. * Кундузги иш пайтида ёруғлик даражасини 100 lx гача оширишни таъминлаш керак. | |||
| 2. ** Кўчма лампалардан фойдаланиш имконияти бўлиши керак. | |||
Ўз кучини йўқотган деб топилган ҳужжат (тасдиқлаш буйруғининг 2-банди)
2. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2019 йил 23 декабрдаги 561-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.01.05-19 «Табиий ва сунъий ёритиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Rasmiy manba: lex.uz. Matn holati: 04.11.2026. Lotin yozuvi — avtomatik o‘girilgan, rasmiy matn kirill yozuvida.








