Asosiy qismga o‘tish

Normativ hujjatlar Arxitektura

ШНҚ 2.08.02-23

«Жамоат бинолари ва иншоотлари»

Tasdiqlangan
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 2 апрелдаги 01/2-7-сон буйруғи
Ro‘yxatga olingan
Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 6 майда ҳисобга олинган, ҳисоб рақами 249
Matn holati
30.10.2025 — 2025-yil 23-oktabrdagi 01/2-41-son buyruq (hisob raqami 376) bilan kiritilgan o‘zgartirishlar hisobga olingan
Rasmiy manba
lex.uz

Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) баландлиги 50 m гача (50 m ҳам киради) бўлган жамоат бинолари ва иншоотларини лойиҳалаш талабларини белгилайди.

1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар

1

Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:

ШНҚ 2.07.01-03* «Шаҳарсозлик. Шаҳар ва қишлоқ аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантириш ва қурилишини режалаштириш»;

ҚМҚ 1.03.09-97 «Лойиҳанинг бош муҳандиси (бош архитектори) ҳақида низом»;

ШНҚ 2.07.04-19 «Қишлоқ хўжалиги корхоналари ҳудудларини меъморий режалаштириш ва ташкил қилиш»;

ШНҚ 2.01.02-04 «Бинолар ва иншоотларнинг ёнғин хавфсизлиги»;

ШНҚ 2.07.02-23 «Қурилиш объектларини ногиронлиги бўлган шахслар ҳамда кексалар эҳтиёжини инобатга олган ҳолда лойиҳалаштириш»;

ШНҚ 2.08.03-09 «Санаторийлар» (расмий манба: ШНҚ 2.08.03-09 «Санатории»);

ШНҚ 2.01.01-22 «Лойиҳалаш учун иқлимий ва физикавий-геологик маълумотлар»;

ШНҚ 2.09.04-09 «Корхоналарнинг маъмурий ва маиший бинолари» (расмий манба: ШНҚ 2.09.04-09 «Административные и бытовые здания предприятий);

ҚМҚ 2.01.17-95 «Фавқулодда ҳолатлар ва фуқаро муҳофазаси. Техник-муҳандислик чора-тадбирлари»;

ҚМҚ 2.01.03-19 «Сейсмик ҳудудларда қурилиш»;

ҚМҚ 2.01.05-19 «Табиий ва сунъий ёритиш»;

ҚМҚ 2.01.04-18 «Қурилиш иссиқлик техникаси»;

ҚМҚ 2.01.08-19 «Шовқиндан ҳимоя»;

ҚМҚ 2.01.18-18 «Бинолар ва иншоотларни иситиш, шамоллатиш, кондициялаштириш учун энергия сарфи меъёрлари»;

ҚМҚ 2.04.16-18 «Қуёшли иссиқ сув таъминоти қурилмалари»;

ҚМҚ 2.04.01-98 «Бинолар ички водопроводи ва канализацияси»;

ҚМҚ 2.04.05-97* «Иситиш, вентиляция ва кондициялаш»;

ШНҚ 2.04.08-13 «Газ таъминоти. Лойиҳа нормалари»;

ШНҚ 2.04.09-07 «Бинолар ва иншоотларнинг ёнғин автоматикаси» (расмий манба: ШНҚ 2.04.09-07 «Пожарная автоматика зданий и сооружений»);

ҚМҚ 2.03.10-19 «Томлар ва томқопламалар»;

ШНҚ 2.01.06-25 «Сейсмик ҳудудларда баланд биноларни лойиҳалаш»;

(1-банд Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 23 октябрдаги 01/2-41-сонли буйруғига (ҳисоб рақами 376, 30.10.2025 й.) асосан йигирма иккинчи хатбоши билан тўлдирилган)

СанҚваН 0267-09 «Жамоат бинолари, турар жой биноларининг хоналарида ва ҳудудларида йўл қўйиладиган шовқинни таъминлаш бўйича санитария нормалари ва қоидалари» (расмий манба: По обеспечению допустимого шума в жилых помещениях, общественных зданий и на территории жилой застройки);

OʻzMSt 111:2024 Мобил бинолар (инвентарли). Умумий техник талаблар.

2-боб. Атамалар ва таърифлар

2

Ушбу ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:

фотоэлектрик станция — қуёш нурланишини электр энергияга айлантириш орқали электр энергиясини ишлаб чиқариш учун бир ёки бир нечта фотоэлектрик батареядан иборат энергетик қурилма;

ёзги хона — очиқ ёки ярим очиқ иситилмайдиган хона (лоджия-айвонлар, верандалар, террасалар, ички ҳовлилар);

лифт холли — лифтга кириш жойи олдидаги жой;

люк — эвакуация учун кириш-чиқиш туйнуги;

мансарда — чордоқ ҳажмида жойлашган ва фойдаланишга мўлжалланган жой;

ертўла ёки цоколь қават — ёнғинга қарши тўсиқлар билан чегараланган (деворлар, пардадеворлар, ораёпма) бўлими;

одамлар доимий равишда бўладиган хона — одамлар ўз фаолияти бўйича узлуксиз равишда икки соатдан кўп вақт ёки иш вақтининг 50 фоиздан кўпроқ қисми давомида бўладиган хона;

чордоқ — бинонинг тепа қавати ораёпмаси ва томёпма конструкциялари орасидаги бўшлиқ;

техник қават — муҳандислик қурилмаларини жойлаштириш ва коммуникацияларни ўтказишга мўлжалланган қават.

3

Ушбу ШНҚда қуйидаги қисқартмалар қўлланилган:

ИИП — индивидуал иссиқлик пунктлари;

УЖТ — умумий жисмоний тайёргарлик;

ФҲДЁ — фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш;

АЁСТ — автоматик ёнғин сигнализацияси тизимлари;

АЁЎҚ — автоматик ёнғин ўчириш қурилмалари;

КИБП — квадрат шаклидаги ичи бўш профиль;

3-боб. Умумий қоидалар

1-§. Умумий талаблар

4

Жамоат бинолари ва иншоотларини жойлаштириш ва режалаштириш ШНҚ 2.07.01-19 га мувофиқ амалга оширилиши керак.

5

Бино ва иншоотларни қурилиш-иқлимий зоналар бўйича лойиҳалаш ШНҚ 2.01.01-22 га мувофиқ амалга оширилиши керак.

6

Экстремал шароитларга эга бўлган ярим чўл ҳамда чўлли ҳудудларда асосий хоналарни ортиқча инсоляция ва қизиб кетишдан, ёзда чангли иссиқ шамол ва қишда совуқ шамол таъсиридан соя берувчи дарахтларни ўтқазиш, шамоллатиш, совуткичлар ўрнатиш орқали ҳимоя қилиш лозим.

Совуқ об-ҳаволи қиш узоқ давом этадиган тоғли ҳудудларда бинолар хоналарининг иссиқлиқ ҳимоясини таъминлашга қаратилган ихчам (компакт) композицион-режавий ечимлар қўлланилиши лозим.

7

Бино ва иншоотларнинг композицион-режавий ечимлари, уларнинг қаватлари сони, бинолар ва блоклар узунлиги, блокларни жойлаштириш (компоновкалаш) ҚМҚ 2.01.03-19, ШНҚ 2.01.02-04 га мувофиқ аниқланиши керак.

Жамоат бинолари ва иншоотларининг қаватлари сони функционал-типологик талабларни, шунингдек сейсмик хавфсизлик ва ёнғин хавфсизлиги талабларини (бинолар конструкцияларининг оловбардошлиги) ҳисобга олган ҳолда ушбу ШНҚнинг 43 ва 44-бандларига ҳамда 1-иловадаги 1-жадвалга мувофиқ белгиланиши лозим.

7¹

МСК-64 шкаласи бўйича 8 ва ундан юқори баллик сейсмик фаол зоналарда қурилиши режалаштирилаётган 9 қаватдан юқори жамоат биноларини ШНҚ 2.01.06-25 га мувофиқ актив сейсмик ҳимоялаш қурилмалари (демпфер ускуналари) билан лойиҳалашга йўл қўйилади.

(7¹-банд Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 23 октябрдаги 01/2-41-сонли буйруғига (ҳисоб рақами 376, 30.10.2025 й.) асосан киритилган)

8

Жамоат бинолари хоналарининг баландлиги полдан шифтгача 3,0 m дан кам бўлмаслиги зарур.

Chizma va 3D
9

Лабораториялар, спорт заллари ва бошқа турли вазифаларга мўлжалланган залларнинг баландлиги жиҳозларнинг ўлчамларини, функционал-технологик жараёнларни ҳисобга олган ҳолда ушбу ШНҚнинг талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

10

Жамоат хоналарининг сиғими 30 кишидан ошмаганда ҳамда тураржой биноларига ички қурилган хизмат кўрсатиш муассасалари, шунингдек дўконлар, кафеларнинг хоналари баландлиги 2,8 m бўлиши керак.

Chizma
11

Ҳаммомлар ҳамда 100 ва ундан ортиқ ўринли ҳаммом-соғломлантириш мажмуаларидаги асосий хоналарнинг баландлиги 3,3 m дан, кир ювиш ва кимёвий тозалаш хоналарининг баландлиги 3,6 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
12

Одамлар доимий равишда бўлмайдиган ёрдамчи вазифаларни бажарувчи алоҳида хоналарда, шунингдек йўлак (коридор)лар ва ўтиш жойларида бинонинг ҳажмий-режавий ечимига боғлиқ ҳолда камайтирилган баландлик бўлишига йўл қўйилади, бироқ бу баландлик 2,2 m дан кам бўлмаслиги зарур.

Бунда, қия шифтли ёки баландлиги бўйича ҳар хил қисмларга эга бўлган (поғонали) хоналар қисмининг энг кичик баландлиги 2,5 m дан кам бўлмаслиги лозим. Одамлар доимий равишда бўлмайдиган ва техник вазифаларни бажарувчи хоналарнинг баландлиги 1,9 m бўлишига йўл қўйилади.

Chizma
13

Техник қаватларнинг (техник ертўла) баландлиги муҳандислик жиҳозларининг ўлчамлари ва улардан фойдаланиш шарт-шароитларига боғлиқ ҳолда белгиланиши керак.

14

Жиҳозларни текшириш, кузатиш, техник кўрикдан ўтказиш ва таъмирлашга мўлжалланган жойларда чиқиб турувчи конструкциянинг пастки қисмигача бўлган баландлик 1,8 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
15

Техник қаватга ёки техник ертўлага фақат қувурўтказгичли муҳандислик тармоқлари ва ёнмайдиган материаллардан тайёрланган изоляцияга эга бўлган қувурўтказгичлар ётқизилганда, полдан шифтгача бўлган баландлик 1,6 m га тенг бўлиши керак.

Chizma
16

Лойиҳа ташкилотларининг макет ясаш устахоналари ШНҚ 2.01.02-04 га мувофиқ оловбардошлик чегараси EI 60 дан кам бўлмаган ёнмайдиган материаллардан тайёрланган тўсувчи конструкцияларга эга бўлиши керак.

17

Бўяш хоналаридаги деразаларнинг юзасини ҳисоблашда хонанинг 1 m³ ҳажмига 0,03 m² дераза юзаси тўғри келишини ҳисобга олиш лозим.

Chizma
18

Юқори ёнғин юкламасига эга бўлган хоналарни яшаш (ухлаш) ва маданий-маърифий хоналарининг устига ҳамда остига жойлаштириш, шунингдек, ёнувчан материалларни сақлаш ёки қайта ишлашга мўлжалланган устахоналар, омборларни фаоллар заллари остига, ногиронлиги бўлган шахслар ва кексалар учун мослаштириш марказларни ертўла ва цоколь қаватларига жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

19

Бир вақтнинг ўзида 50 нафардан ортиқ киши бўлишига мўлжалланган хоналарнинг остига «В» тоифадаги ишлаб чиқариш хоналари ва омборларни, шунингдек омборлар, устахоналар, лабораториялар (ўқув лабораториялари бундан мустасно), мой тўлдирилган жиҳозга эга бўлган трансформатор подстанцияларини жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

20

Ерусти қаватларида зинапоя маршларининг қиялиги 1:2 дан ошмаслиги лозим (спорт иншоотлари трибуналарининг зинапоялари бундан мустасно).

Chizma
21

Ертўла, цоколь қаватлари ва чордоққа олиб борувчи зинапоя маршлари ҳамда ерусти қаватларидаги (одамларни эвакуация қилишга мўлжалланмаган) зинапояларнинг қиялиги 1:1,5 нисбатда бўлиши керак.

Chizma
22

Курси-аравачаларда ҳаракатланувчи ногиронлиги бўлган шахсларнинг юриш йўлакларига қўйиладиган талаблар ШНҚ 2.07.02-22 га мувофиқ бўлиши лозим.

23

Талаб этилган қияликларни бажариш имкони бўлмаган ҳолларда пандуслар қиялигини бинолар ичида 1:6, ташқарисида 1:8 нисбатда лойиҳалашга йўл қўйилади.

Chizma
24

Зинапоя маршининг кенглиги зинапоя катагига чиқиш жойи кенглигидан кичик бўлмаслиги, ва унинг кенглиги қуйидагича бўлиши зарур:

1,35 m (Ф1 синфдаги биноларда, 100 нафардан ортиқ одамлар бўладиган биноларда, маданият ва аҳоли дам олиш марказлари, кинотеатр биноларида);

1,2 m (маданият марказлари ва театр биноларининг блокларида);

0,9 m (бир вақтда 5 нафардан ортиқ одам бўлмайдиган хоналарга олиб борувчи зинапоялар учун).

Chizma va 3D
25

Зинапоя майдончаларининг кенглиги марш кенглигидан кичик бўлмаслиги, шунингдек унинг тўғри маршидаги оралиқ майдончасининг кенглиги 1 m дан кам бўлмаслиги керак.

Chizma va 3D
26

Зинапоя катакларининг ташқи деворларида табиий ёруғлик туширадиган деразалар бўлиши керак (ертўла зинапоялари ва томоша кўрсатишга мўлжалланган биноларнинг айланали (колосник) зинапоялари бундан мустасно).

Сунъий ёритиш ҚМҚ 2.01.05-19 да белгиланган талабларга мувофиқ амалга оширилиши лозим.

Л1 ва Л2 зинапоя катакларидаги ёруғлик тушадиган деразанинг юзаси ушбу ШНҚнинг 117, 118, 119, 120-бандларидаги талабларга мос бўлиши керак.

27

Тепа зенитдан ёритиш зинапоя катаклари Л2 ни оловбардошлик даражаси I ва II бўлган 2 қаватли биноларнинг умумий зинапоя катаклари сонининг 50 % идан ошмайдиган, 3 қаватли биноларда зинапоя маршлари оралиғининг бўшлиғи 1,5 m дан кам бўлмаганда қўлланилиши, бунда ёнғин содир бўлганда фонарлар автоматик тарзда очилиши зарур.

Вокзал биноларидаги эвакуация учун мўлжалланган зинапоя катакларининг камида 50 фоизи ташқи деворлардаги деразалар орқали тушадиган табиий ёруғликка эга бўлиши керак.

Н1, Н2 ва Н3 ёнғин тутунидан ҳоли зинапоя катаклари ШНҚ 2.01.02-04 ва ушбу ШНҚнинг 109, 110, 111, 112, 113, 114, 115-бандлари талабларини ҳисобга олган ҳолда қўлланилиши лозим.

Ф2, Ф3 ва Ф4 синфли биноларда зинапояларнинг 50 % игача табиий ёруғлик тушмайдиган, ёнғин пайтида ҳаво бериладиган Н2 ёки Н3 типли зинапоя катаклари ШНҚ 2.01.02-04 га мувофиқ қўлланилиши керак.

Chizma
28

Ички йўлаклар (рекреация учун йўлаклар бундан мустасно) кенглиги 1,8 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma va 3D
29

Хизмат хоналари (ташриф буюрувчилар кирмайдиган) жойлашган блоклардаги йўлакнинг узунлиги 30 m гача бўлса, йўлак кенглиги 1,6 m қилиб лойиҳаланишга йўл қўйилади. Йўлакнинг узунлиги 10 m гача бўлса, йўлак кенглиги 1,2 m бўлиши керак.

Chizma
30

Томошабинлар курсилари (ўриндиғи ёки стул) қаторлар оралиғида 0,45 m дан кам бўлмаган йўлакча ҳосил қилиб ўрнатилиши керак. Қаторлар суянчиқлари орасидаги масофа 0,9 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Қаторлардан чиқиш бир томонлама бўлганда ушбу қаторларга узлуксиз ўрнатиладиган ўриндиқлар сони 26 тадан ошмаслиги, қатордан чиқиш икки томонлама бўлганда узлуксиз ўрнатиладиган ўриндиқлар сони 50 тадан ошмаслиги керак.

Chizma
31

Йўлаклар (коридор) ўзи ёпилувчан эшиклари бўлган пардадеворлар билан ажратилиши, бунда улар бир-биридан ва йўлак (коридор) охиридан 60 m дан узоқ бўлмаган масофада жойлаштирилиши лозим.

Chizma
32

Бинолардаги транспорт йўлаги биноларда биринчи қават сатҳида автомобиллар ўтишига мўлжалланган оралиқнинг кенглиги 3,5 m дан, баландлиги эса 4,25 m дан кам бўлмаслиги лозим (биринчи қават сатҳида автомобиллар, ёнғин ўчириш автомобиллари учун мўлжалланмаган йўлаклар бундан мустасно).

Chizma
33

Бинога кириш жойидаги пол сатҳи тротуар сатҳидан камида 0,15 m баланд бўлиши керак. Бинога кириш жойидаги пол сатҳини хоналарга ёғингарчилик сувлари оқиб киришини бартараф этувчи махсус чора-тадбирлар кўрилганда, тротуарнинг сатҳидан паст қилиб лойиҳалашга йўл қўйилади.

Chizma va 3D
34

Бино ва иншоотларнинг майдонлари ушбу ШНҚнинг 11-иловасида келтирилган талаблар бўйича ҳисобланиши лозим.

35

Ертўла ва цоколь қаватга жойлаштирилиши мумкин бўлган хоналар ушбу ШНҚнинг 12-иловасида келтирилган рўйхатга мувофиқ аниқланиши лозим.

Цоколь қаватининг поли тротуар ёки ётқизма (отмостка) сатҳидан 0,5 m ва ундан пастда жойлашганда цоколь қаватига яшаш хоналари ва одамлар оммавий равишда бўладиган хоналардан ташқари барча хоналарни жойлаштиришга йўл қўйилади.

Chizma
36

Фуқаро муҳофазаси хоналарининг ўлчамлари ва жойлаштирилиши лойиҳа топшириғи бўйича ҚМҚ 2.01.17-95 талабларига мувофиқ белгиланиши керак.

37

Бинога ички қурилган ИИПни мустақил кириш жойига эга бўлган алоҳида хоналарга жойлаштириш ёки уларни вентиляция ва ҳавони кондиционерлаш ўрнатмалари жойлаштириладиган хоналар билан бирлаштириш лозим. Ушбу хоналарнинг шифтидан пастга чиқиб турувчи конструкцияларнинг пастки қисмигача бўлган баландлик 1,8 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
38

Вентиляция камералари, насос хоналари, иссиқлик пунктлари, машина бўлимлари, шовқин ва вибрация манбаи ҳисобланган ускуналар билан жиҳозланган бошқа хоналарни одамлар доимий равишда бўладиган хоналар ҳамда томоша, репетиция залларининг ости ва устига жойлаштиришга йўл қўйилмайди (ёнғин хавфсизлиги насос хоналари, автоматик ёнғин ўчириш насос хоналари бундан мустасно).

39

Одамлар доимий равишда бўладиган хоналардаги дераза ўринларига панжарали тўсиқларни (биноларнинг исталган қаватларида) ўрнатишга йўл қўйилмайди (лойиҳа топшириғи бўйича ҳимоя қилиниши зарур бўлган моддий бойликлар сақланадиган хоналар ва одамлар доимий равишда бўлмайдиган хоналар бундан мустасно).

40

Йўл қўйиладиган шовқин даражалари, хоналарнинг шовқиндан ҳимоясини таъминлаш ҚМҚ 2.01.08-19 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.

41

Бинолар (иншоотлар)нинг томлари, шунингдек эксплуатация қилинадиган томлар ҚМҚ 2.03.10-19 га мувофиқ лойиҳаланиши керак.

42

Бинонинг ер сатҳидан том сирти бўйича ўзгарган қиррасигача бўлган баландлиги 10 m ва ундан юқори бўлганда, томда қорни тутиб қолувчи тўсиқлар лойиҳаланиши лозим.

Chizma

2-§. Ёнғин хавфсизлиги талаблари

43

Жамоат бинолари ва иншоотларини ёнғиндан ҳимоя қилиш ва одамларнинг хавфсизлиги бино ва иншоотларни фукционал ёнғин хавфи бўйича таснифланишини ҳисобга олган ҳолда ШНҚ 2.01.02-04 талаблари ҳамда ушбу ШНҚнинг 10-иловасидаги 28-жадвалга мувофиқ таъминланиши лозим.

Ёнғин ва бошқа фавқулодда вазиятлар ҳақида хабар бериш тизимлари ШНҚ 2.04.09-07 га мувофиқ лойиҳаланиши керак.

44

Ёнғинга қарши оловбардошлик чегараси REI 150 бўлган 1-типли деворлар орасидаги қават майдони биноларнинг оловбардошлик даражаси ва қаватлар сонига боғлиқ ҳолда ушбу ШНҚнинг 2-иловасидаги 2-жадвал кўрсаткичларига асосан белгиланиши зарур (савдо ва маиший хизмат кўрсатиш корхоналари бундан мустасно).

Маиший хизмат корхоналари учун кўрсаткичлар мазкур ШНҚнинг 2-иловасидаги 3-жадвал бўйича аниқланиши лозим.

Савдо корхоналари учун кўрсаткичлар ушбу ШНҚнинг 2-иловасидаги 3-жадвал бўйича белгиланиши зарур.

45

Биноларни (корпуслар) бир-бири билан боғловчи ўтиш йўлакларидаги тўсувчи конструкцияларнинг оловбардошлик чегаралари асосий бино (корпус)нинг оловбардошлик чегарасига мос бўлиши керак.

Коммуникация туннеллари КО ёнғин хавфсизлиги синфига эга бўлиши лозим.

46

Биноларнинг ўтиш ва туннелларга бириккан жойларидаги деворларнинг ёнғин хавфсизлиги синфи КО, оловбардошлик чегараси REI 120 бўлиши, бунда деворларнинг ўтиш жойлари ва туннелларга олиб чиқувчи бўшлиқларига оловбардошлик чегараси EI 30 бўлган 2-типли ёнғинга қарши эшиклар ўрнатилиши зарур.

47

Эксплуатация қилинадиган томларнинг қопламаларини, томлар ва очиқ террасалар, балконлар, зинапояларнинг ташқи тўсиқларини ЁНМ гуруҳидаги материаллардан лойиҳаланиши керак.

48

I, II ва III оловбардошлик даражасидаги биноларда юк кўтарувчи элементларнинг талаб этилган оловбардошлик чегарасини таъминлаш учун фақат конструктив ёнғин ҳимояси (бетонлаш, сувоқ қилиш, кошинлаш, қопламалар, ёнғиндан ҳимоя қилувчи бўёқлар, суркамалар ва б.) қўлланилиши лозим.

49

Бино баландлигини аниқлашда мансарда қаватининг баландлиги ШНҚ 2.01.02-04 талабларига мувофиқ белгиланиши ва умумий баландликка қўшилиши керак.

I, II, III оловбардошлик даражасидаги биноларда мансарда қавати учун REI 45 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегарасидаги ёнғин тарқалишини нолга тенглаштирадиган юк кўтарувчи қурилиш конструкцияларини қўллашга йўл қўйилади.

Мансарда қаватини пастки қаватлардан ажратиб турувчи ёнғинга қарши ораёпмалар 2-типли — REI 60 оловбардошлик чегарасига эга бўлиши, бунда унинг қавати оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган 2-типли ёнғинга қарши деворлар билан бўлмаларга ажратилиши лозим.

50

Ёнғинга қарши деворлар орасидаги бўлма майдон қуйидагича бўлиши лозим:

2000 m² (I ва II оловбардошлик даражасидаги бинолар учун);

1400 m² (III оловбардошлик даражасидаги бинолар учун).

Chizma
51

Мансарда қавати автоматик ёнғин ўчириш қурилмаси билан ҳимояланган бўлса, ушбу майдоннинг ўлчамини оширишга йўл қўйилади, бироқ 1,2 баравардан ошмаслиги лозим.

52

Ертўла ва цоколь қаватларнинг ораёпмаси REI 60 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегарасида бўлиши лозим.

53

Бинонинг ертўла ва цоколь қаватлари EI 45 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегарасига эга бўлган ёнғинга қарши девор ёки пардадеворлар билан бўлмаларга (отсекларга) бўлиниши, бунда бўлинманинг майдони 700 m² дан ортиқ бўлмаслиги, автоматик ёнғин ўчириш қурилмаси билан жиҳозланган ертўлаларда эса бу майдон 900 m² дан ошмаслиги лозим.

Chizma
54

Ертўла ва цоколь қаватларининг поли 0,5 m дан катта чуқурликда жойлашганда бу қаватларнинг ҳар бир бўлинмасида авария ҳолати учун иккитадан кам бўлмаган ташқи туйнуклар ва олдида чуқур жойи бўлган деразалар (чиқиш жойлари) лойиҳаланиши, ушбу туйнук ва деразаларнинг ўлчами 0,75x1,5 m дан кам бўлмаслиги керак.

Chizma
55

Ертўла ва цоколь қаватлари учун механик узатмали тутун йўқотиш тизимлари ва ҳар бир бўлинманинг ташқи деворларида авариявий чиқиш жойлари лойиҳаланиши лозим.

56

Ичига муҳандислик тармоқлари ётқизилган техник ертўлалар ШНҚ 2.01.02-04 га мувофиқ авариявий чиқиш жойларига ёки туйнуклар олдида чуқур жойи бўлган деразалар бўлиши лозим.

57

Мажлислар, конференциялар ва томошабинлар залларини ушбу ШНҚнинг 3-иловасидаги 4-жадвал кўрсаткичларига асосланган ҳолда қаватларга жойлаштириш лозим.

58

Мажлислар заллари остидаги ораёпма REI 60 ёнғинга қарши 2-типда бўлиши керак.

59

Оловбардошлик даражаси I-II бўлган жамоат биноларида ёпиқ ички ҳовлилар атриумларни 9 қаватгача бўлган баландликда қуришга йўл қўйилади. Мазкур биноларга автоматик ёнғин ўчириш қурилмалари ўрнатилиши, бунда ички очиқ зинапояларни қуриш талабларига риоя қилиниши керак.

60

Тутун чиқаришга мўлжалланган фонарлар кесимининг юзаси ҳисоблаш орқали аниқланиши зарур.

Юқоридан ёритишга мўлжалланган фонарларнинг секциялари автоматик ва масофадан бошқарилиб очилиши, фонарлар секцияларини масофадан очиш ёнғин хавфсизлиги пости ёки биринчи қаватдаги навбатчи хоналардан амалга оширилиши зарур.

61

Кенг корпусли, ёпиқ атриумли ва майдони 600 m² гача бўлган ички очиқ ёруғлик аэрацияли ҳовлига эга бўлган биноларда ёнғин-қутқарув техникалари учун ташқи айланма йўлаклардан исталган хонага ёнғин ўчириш учун етиб бориш шарт-шароитлари таъминланган бўлиши, бунда ёнғин ўчириш автомобилларини ёнғинга қарши сув ўтказмаси қувурига улаш учун жўмрак (патрубка) лойиҳаланиши ва у қувурга пайвандланиб маҳкамланиши лозим.

62

Бино деворлари атрофида бир йўналишдаги ёнғин ўчириш автомобилларини юриш йўлаклари орасидаги масофа 60 m дан ошмаслиги, шунингдек биноларнинг ички ҳовлисига ҳамда майдони 600 m² дан катта бўлган атриумларга кириши учун йўлаклар лойиҳаланиши керак.

Chizma
63

Баландлиги 4 қават ва ундан ортиқ бўлган биноларда эшиклар, фрамугалар (эшиклар, пардадеворлар ва деворлар, зинапоя катакларининг ички деворларини ҳисобга олган ҳолда) ва пардадеворларнинг ёруғлик-шаффоф тўлдирмалари сифатида EI 15 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегарасини таъминловчи тобланган ёки арматураланган ойна ва ойнаблоклар қўлланилиши, ёруғлик-шаффоф тўлдирмаларнинг турлари чегараланмаслиги, умумий йўлакка (коридор) олиб борувчи зинапоя катагининг эшиклари, лифт холлари ва тамбур-шлюзларнинг эшиклари яхлит (ойнасиз) бўлиши ёки арматураланган ойнали бўлиши лозим.

64

Ё1 — Ё4 гуруҳидаги материаллардан қурилган икки томонга суриладиган пардадеворлар икки томондан EI 30 оловбардошлик чегарасини таъминловчи ЁНМ гуруҳидаги ёнмайдиган материаллар билан ҳимояланган бўлиши керак.

65

Жамоат бинолари ва иншоотларининг интерьерини пардозлашда полимер материалларни санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари ҳамда ёнғин хавфсизлиги қоидаларини инобатга олган ҳолда қўллаш лозим.

66

Ўриндиқлар сони 1500 тагача бўлган ёпиқ спорт заллари, фаоллар заллари, томоша заллари, шунингдек оловбардошлик даражаси I ва II бўлган бинолар ичидаги чакана савдо корхонаси хоналарининг деворларини, шифтларини ЁНМ ва Ё1 гуруҳидаги материаллардан пардозлаш зарур.

67

Ўриндиқлар сони 1500 дан ортиқ бўлган заллар, шунингдек кутубхоналарнинг китоблар ва архивлардаги ҳужжатлар сақланадиган хоналар, хизмат каталоглари ва рўйхатга олиш хоналарининг деворлари ва шифтларини ЁНМ гуруҳидаги ёнмайдиган материаллардан пардозлаш лозим.

68

Драма ва мусиқа театрларининг залларидаги (сиғими қандай бўлишидан қатъи назар) девор ва шифтларни ЁНМ ва Ё1 гуруҳларидаги ёнмайдиган ёки қийин ёнувчан материаллардан пардозлаш керак.

69

Йўлаклар (коридор), вестибюллар, холлар, лифт холлари, зинапоя катаклари, эвакуация йўллари ва бошқа хоналардаги шифтлар, деворлар ҳамда полларнинг пардози ШНҚ 2.01.02-04 да келтирилган параметрларга (кўрсаткичлар) мувофиқ бўлиши, шунингдек юқори тутун ҳосил қилиш хусусиятига эга бўлган енгил алангаланувчи ва ёнувчи пол қопламаларини қўллашга йўл қўйилмайди.

70

Сиғими 800 ўрингача бўлган томоша залларининг полларига ўрамли қопламаларни (ковролин) тўшашга йўл қўйилади. Мазкур залларнинг полларини ёнғин хавфи Ё2, А2, АТ2, З2 ва Т2 дан юқори бўлмаган ЁНМ гуруҳидаги материаллардан ШНҚ 2.01.02-04 га мувофиқ қуриш керак.

71

Оловбардошлик даражаси I, II ва баландлиги 9 қаватгача бўлган бинолардаги ички зинапоялардан биттаси бинонинг бутун баландлиги бўйича очиқ (эшикларсиз) бўлиши, бунда мазкур зинапоя ўрнатилган жой унга бириккан йўлаклардан (коридор) ва бошқа хоналардан оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган ёнғинга қарши пардадеворлар билан ажратилган бўлиши керак.

Бино бўйлаб автомат ёнғин ўчириш қурилмалари ўрнатилганда, очиқ зинапоя ўрнатилган жойни йўлак (коридор) ва бошқа хоналардан ажратмасликка йўл қўйилади.

72

Оловбардошлик даражаси I — III бўлган биноларда вестибюлдан иккинчи қаватга чиқувчи ички зинапоя очиқ (эшикларсиз) бўлиши, бунда вестибюлни йўлаклар (коридор) ва бошқа хоналардан оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган ёнғинга қарши пардадеворлар ва оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган ёнғинга қарши ораёпмалар билан ажратиш керак.

73

Оловбардошлик даражаси I, II бўлган чакана савдо ва умумий овқатланиш корхоналарининг биноларида биринчи қаватдан иккинчи қаватгача ёки цоколь қаватидан биринчи қаватга олиб чиқувчи зинапоялар (вестибюль бўлмаган ҳолларда ҳам) очиқ (эшикларсиз) бўлиши лозим.

Чакана савдо корхоналаридаги зинапоялардан ёки пандуслардан савдо залига келувчиларнинг 50 фоизини эвакуация қилиш учун фойдаланиш мумкин, қолган келувчиларни эвакуация қилиш учун иккитадан кам бўлмаган ёпиқ зинапоя катаги лойиҳаланиши керак.

74

Очиқ зинапоя ёки пандуснинг узунлиги ички йўлакнинг энг узоқ нуқтасидан эвакуация чиқиш жойигача бўлган масофага киритилади, бироқ унинг майдони асосий эвакуация ўтиш йўлакларининг майдонига қўшилмайди.

75

Театр биносида томошабинлар учун мўлжалланган хоналар комплексида иккитадан кўп бўлмаган зинапоялар очиқ (эшикларсиз) бўлиши, бироқ қолган зинапоялар ёпиқ зинапоя катагига эга бўлиши лозим.

76

Очиқ зинапоялардан эвакуация йўлаклари сифатида фойдаланишга йўл қуйилади, бунда улар вестибюль поли сатҳидан кейинги қават поли сатҳигача бўлган баландликда лойиҳаланиши керак.

Кейинги қаватларда томошабинлар хоналари комплексидан ёпиқ зинапоялар катагига алоҳида эвакуация ўтиш йўллари лойиҳаланиши зарур.

77

Жамоат биноларидаги хоналарнинг (томоша ва савдо заллари) чиқиш жойларидан биттаси вестибюлга, қаватлардаги холлга ёки фойега тўғридан-тўғри боғланган бўлиши, бунда вестибюль, қаватлардаги холл ёки фойе очиқ зинапояга бириккан бўлиши лозим.

78

Цоколь ёки ертўла қаватларида фойе, кийим-кечак алмаштириш хонаси, ҳожатхоналар жойлаштирилса цоколь ёки ертўла қаватларидан биринчи қаватга олиб чиқувчи очиқ зинапоялар лойиҳаланишига йўл қўйилади.

79

Аппарат ва ёруғлик проекцияси хоналаридан томошалар мажмуаси хоналарига чиқиш оловбардошлик даражаси EI 30 дан кам бўлмаган ёнмайдиган материаллардан қурилган ва эшиги ўзи ёпиладиган тамбурлар орқали ёки ички йўлаклар (коридор) бўйлаб амалга оширилиши лозим.

80

Н2 типли зинапоя катакларини (ёнғин пайтида махсус қурилмалар ёрдамида ҳаво босими яратиладиган зинапоя каталарини) оловбардошлик чегараси REI 60 бўлган ЁНМ гуруҳидаги ёнмайдиган материаллардан қуриладиган яхлит деворлар билан қават баландлигида бўлмалар (отсеклар)га ажратилиши, бунда зинапоя катакларининг ёнғин тутунига қарши ҳимоясини бўлмалар (отсеклар)нинг юқори қисмига ташқаридан ҳаво бериш орқали таъминлаш керак.

81

Зинапоя катагининг пастки бўлмаси (отсеки)нинг пастки қисмида ортиқча босим 20 Ра дан кам бўлмаслиги ва зинапоя катагининг бўлмаси (отсеки)нинг юқори қисмида ортиқча босим 150 Ра дан кўп бўлмаслиги лозим.

82

Махсус қурилмалар ёрдамида ҳаво босими яратиладиган зинапоя катакларининг деворлари ташқи деворда дераза ва эшик ўринларидан ҳамда ҳаво босимини яратадиган технологик тешиклардан ташқари бошқа бўш оралиқларга эга бўлмаслиги керак.

83

Ёнғин тутуни тўпланмайдиган Н2 ва Н3 типли зинапоя катаклари тўғридан-тўғри ташқарига олиб чиқувчи чиқиш жойларига эга бўлиши ва биринчи қават билан тамбур-шлюз орқали боғланган бўлиши зарур.

Тамбур-шлюз ўзи ёпиладиган эшикларга ва EI 30 кам бўлмаган оловбардошлик чегарасига эга бўлиши лозим.

84

Ёнғин тутуни тўпланмайдиган зинапоя катагига эга бўлган баландлиги 28 m дан юқори биноларда тутун ҳар бир қаватдаги ички йўлак (коридор) ва қаватлардаги холлар, шунингдек табиий ёруғлик тушадиган йўлак (коридор) ва холлар орқали ташқарига чиқарилиши керак.

85

Эксплуатация қилиш шартлари бўйича эшиклар очиқ ҳолатда бўладиган ҳолларда ушбу эшикларни ёнғин рўй берганда ёпиш учун автоматик қурилмалар лойиҳаланиши, бунда эвакуация қилинувчи одамлар томонидан қўл ёрдамида эшикларни очиш имкони таъминланган бўлиши зарур.

3-§. Эвакуация йўлларига қўйиладиган талаблар

86

Эвакуация йўллари ҚМҚ 2.01.05-19 га мувофиқ ёритилиши ва ёруғлик тарқатувчи кўрсаткичлар билан жиҳозланиши, асосий электр таъминоти ўчирилгандан кейин 1 h давомида кўрсаткичларнинг ишлашини таъминлаши керак.

87

Бинога кириш жойи ёғингарчиликлардан ҳимояланган, кириш жойи майдончаси горизонтал ва сирпанмайдиган ҳолатда бўлиши, сув оқимини ўтказувчи панжаралар кичик катакли (катак ўлчамлари 1,5 cm дан ошмаслиги) панжаралар майдонча юзаси билан бир хил сатҳда ётиши лозим.

Chizma
88

Бинога кириш жойининг ташқи зинапоялари ёки уларнинг қисмларига 0,8-0,9 m баландликдаги тутқичли тўсиқлар ўрнатилиши керак.

Chizma va 3D
89

Зинапоя маршида ҳар хил баландлик ва кенгликдаги поғоналарни қўллашга йўл қўйилмайди.

90

Эгри чизиқли асосий зинапоялар қўлланилишига йўл қўйилади, бунда зинапоянинг бурилган тор қисмидаги поғоналар кенглиги 22 cm дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
91

Эвакуация йўлларида улар текислигидан чиқиб турган ва учта поғонадан кам бўлган (0,45 m) баландликда баланд-пастликлар бўлишига йўл қўйилмайди.

Chizma
92

Кичик баланд-пастликлар бўлганда пандусни ушбу ШНҚнинг 20-бандига мувофиқ лойиҳалаш керак.

93

Йўлакдан (коридор) зинапоя катагига олиб борувчи эвакуация чиқиш жойининг энини белгилашда мазкур чиқиш жойидаги 1 m кенглик орқали эвакуация қилинадиган одамлар сони ва зинапоя катагининг оловбардошлик даражаси ҳисобга олиниши лозим (томоша заллари ва томошабинлар учун ўриндиқларга эга бўлган спорт заллари, Ф 2.1 синфдаги бинолар бундан мустасно).

Бунда, зинапоя катагининг оловбардошлик даражаси I, II бўлганда 1 min давомида эвакуация қилинадиган одамлар сони 165 кишидан, зинапоя катагининг оловбардошлик даражаси III бўлганда 1 min давомида эвакуация қилинадиган одамлар сони 115 кишидан, зинапоя катагининг оловбардошлик даражаси IV бўлганда 1 min давомида эвакуация қилинадиган одамлар сони 80 кишидан ошмаслиги инобатга олиниши керак.

Chizma
94

Одамларни бинонинг ерусти, цоколь ва ертўла қаватларидан эвакуация қилишга мўлжалланган зинапоя катакларида ертўла ёки цоколь қаватларидан тўғридан-тўғри ташқарига чиқувчи алоҳида чиқиш жойлари (эшиклар) бўлиши ҳамда улар битта қават баландлигида яхлит ёнғинга қарши (оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган I типдаги) пардадевор билан ажратилган бўлиши лозим.

95

Ертўла ёки цоколь қаватини биринчи қават билан боғлаш учун мўлжалланган (биринчи қаватдаги ички йўлак, холл ёки вестибюлга чиқувчи) алоҳида зинапоялар одамларни ертўла ёки цоколь қаватидан эвакуация қилишда ҳисобга олинмаслигини инобатга олиш зарур.

Агар зинапоя ертўла ёки цоколь қаватидан биринчи қават вестибюлига чиққан бўлса, бинонинг ерусти қисмида жойлашган барча зинапоялар тўғридан-тўғри ташқарига чиқиш жойига (эшиги) эга бўлиши керак (вестибюлдаги зинапоя бундан мустасно).

96

Эвакуация йўлларида айланма (винтсимон) зинапояларни, қочирма (қирралари параллель бўлмаган яъни ички томони ташқи томонидан кичик бўлган) поғоналарни ҳамда зинапоя катаги чегарасидан чиқиб турган зинапоя майдончаларини қўллашга йўл қўйилмайди.

Эвакуация йўлларида очиқ зинапояларни, шунингдек эгри чизиқли зинапояларни ШНҚ 2.01.02-04 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.

97

Хоналардан чиқиш эшикларининг кенглиги 0,9 m дан кам бўлмаслиги зарур.

Хоналарни суриладиган (трансформацияланувчи) пардадеворлар билан қисмларга ажратиб лойиҳалашда ҳар бир қисмда эвакуация чиқиш жойлари бўлиши керак.

Chizma va 3D
98

Томошабинларнинг ўриндиқларсиз ҳар хил ҳажмли залларининг исталган нуқтасидан энг яқин эвакуация чиқиш жойигача энг узоқ масофа, ушбу ШНҚнинг 3-иловасидаги 6-жадвал бўйича аниқланиши ва асосий эвакуация ўтиш йўллари умумий ўтиш йўллари билан қўшилган ҳолатларда унинг кенглиги қўшилаётган ўтиш йўлларининг йиғиндисидан кам бўлмаслиги лозим.

99

Эвакуация йўллари бўйича жамоат биноларининг энг узоқда жойлашган хоналарининг (ҳожатхона, юз-қўл ювиш хонаси, душхона ва одамлар мунтазам бўлмайдиган бошқа хизмат кўрсатувчи хоналар бундан мустасно) эшикларидан зинапоя катагига кириш жойигача масофалар ушбу ШНҚнинг 3-иловасидаги 7-жадвалда келтирилган ўлчамлардан катта бўлмаслиги, боши берк йўлакка ёки холлга чиқадиган хоналарнинг сиғими 80 кишидан ошмаслиги керак.

100

Томошабинлар учун ўриндиқлар ўрнатилмаган залларнинг эвакуация чиқиш жойлари (эшиклар) орқали эвакуация қилинувчиларнинг 1 дақиқа давомида ўтиш сони ушбу ШНҚнинг 4-иловасидаги 8-жадвалга мувофиқ бўлиши, сиғими 50 кишидан ортиқ бўлган залларда эвакуация чиқиш жойларининг (эшиклар) кенглиги 1,2 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma va 3D
101

Эвакуация йўлларининг кенглиги қуйида келтирилганлардан кам бўлмаслиги зарур:

1,0 m (ёпиқ ва очиқ спорт иншоотларининг трибуналаридаги горизонтал ўтиш йўллари, пандуслари ва зинапоялари);

1,35 m (ёпиқ спорт иншоотларининг трибуналаридаги эвакуация қилиш люклари);

1,5 m (очиқ спорт иншоотларининг трибуналаридаги эвакуация қилиш люклари).

Chizma
102

Бир вақтнинг ўзида 50 кишидан ортиқ одамларга мўлжалланмаган хоналарда (томошабинлар залининг амфитеатр ва балконларини ҳисобга олган ҳолда) ўтиш йўллари бўйича энг узоқ ўриндиқдан эвакуация чиқиш (эшиги) жойигача масофа 25 m дан ошмаса, иккинчи эвакуация чиқиш жойини (эшиги) лойиҳаламасликка йўл қуйилади.

Балкондаги томошабинларни эвакуация қилиш томоша ёки спорт заллари орқали амалга оширилишига йўл қўйилмайди.

Chizma va 3D
103

Ертўла ёки цоколь қаватдаги вестибюлдан алоҳида жойлашган гардероб олдидаги кийим алмаштириш хоналаридан чиқувчи эвакуация жойлари кенгликларининг йиғиндисини гардероб тўсиғи олдида турган одамлар сонини (гардероб сиғимининг 30 фоизини) ҳисобга олган ҳолда аниқлаш керак.

Chizma
104

Гардероб хонасининг тўсиғи олдидаги жой кенглиги 3 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
105

Саҳна қутиси иккита 2-типли П2 бўлган саҳна том тепасигача ва ишчи галерея ҳамда панжаралар (колосник) билан боғловчи ёнғин зинапоялари билан таъминланиши керак.

Панжаралар (колосник) зинапоя катаги бўлмаганда, ишчи галереялардан эвакуация қилиш ташқаридаги ёнғин зинапоялари орқали таъминланиши мумкин.

106

28 m дан баланд бўлган биноларнинг эвакуация йўлларини ажратувчи ички девор ва пардадеворлар (ёруғлик ўтказувчан материаллардан қурилган) ёнғинга қарши оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган ва ЁНМ гуруҳидаги материаллардан лойиҳаланиши керак.

107

Ёнғиндан хавфсиз зоналар бошқа хоналардан ва ёндош ички йўлаклардан конструкцияси ва материаллари ШНҚ 2.01.02-04 талабларига жавоб берадиган ёнғинга қарши тўсиқлар билан ажратилиши, ёнғиндан хавфсиз зоналарга кириш ёнғинга қарши эшиклар орқали амалга оширилиши зарур.

108

Ёнғиндан хавфсиз зоналарга ёнғин тутуни кирмаслиги, унинг ичида ортиқча (20 дан 40 Pa гача) босим юзага келтирилиши лозим.

Ёнғиндан хавфсиз зоналар таркибида (кенглиги 1,5 m дан кам бўлмаган) ёндош балкон ёки лоджия майдончалари лойиҳаланиши керак.

Ёнғиндан хавфсиз зоналари бўлган лифт шахталарига ҚМҚ 2.04.05-97* талабларини ҳисобга олган ҳолда ҳаво бериш мосламалари (подпор) ўрнатилиши зарур.

Chizma
109

Баландлиги 28 m дан юқори бўлган биноларда зинапоя катаклари ёнғин тутуни кирмайдиган қилиб лойиҳаланиши лозим.

110

Иккита зинапоя катагидан бири ёки зинапоя катакларининг 50 фоизи Н1 типда бўлиши, уларга кириш ташқи очиқ ҳаво зонаси балкон ёки ойналанмаган очиқ лоджия орқали амалга оширилиши керак.

Қолган зинапоя катаклари Н2 ва Н3 типда бўлиши, тутун тўпланмайдиган Н1, Н2 ва Н3 зинапоя катакларига табиий ёруғлик тушиб туриши зарур.

111

Н2 ва Н3 зинапоя катакларининг ёнғин тутунига қарши ҳимояси ҚМҚ 2.04.05-97*га асосан таъминланиши керак.

112

Ёнғин тутуни киритилмайдиган зинапоя катакларига кириш тўғридан-тўғри қаватлараро лифт холлидан лойиҳаланишига йўл қўйилмайди.

113

Қаватлараро чиқиш эшикларидан ёнғин тутуни киритилмайдиган зинапоя катакларига кириш жойигача ўқлар оралиқ масофаси 2,5 m дан кам бўлмаслиги керак.

Chizma
114

Н1 типдаги зинапоя катаклари тўғридан-тўғри ташқарига (1-қават хоналарига боғланмаган ҳолда) чиқиш жойига эга бўлиши ёки 1-қават хоналари билан очиқ ҳаво зонаси орқали боғланган бўлиши, бунда ёнғин тутуни тўпланмайдиган зинапоя катакларини бино ташқи деворларининг ички бурчагига жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

115

Ёнғин тутуни тўпланмайдиган Н1, Н2 ва Н3 типдаги зинапоя катакларига ўзи ёпиладиган эшиклар ўрнатилиши ва уларнинг оловбардошлик чегараси EI 30 дан кам бўлмаслиги, ҳаво зонасидан Н1 типдаги зинапоя катагига кириш эшиклари арматураланган ойнали бўлиши мумкин.

4-§. Хоналарни ёритиш, қуёш нурларини тушириш ва улардан ҳимоялаш, шамоллатишга қўйиладиган талаблар

116

Хоналарни табиий ва сунъий ёритиш ҚМҚ 2.01.05-19 да белгиланган талабларга мувофиқ бўлиши, шунингдек одамлар бўладиган хоналарни деразалар орқали табиий ёритиш ва шамоллатиш керак.

117

Зинапоя катаклари ташқи деворлардаги деразалар орқали ёритилиши, бунда Л1 типдаги зинапоя катаклари (ҳар бир қаватнинг ташқи деворларида) ёруғлик тушурувчи дераза ўринларига эга бўлиши, уларнинг майдони 1,2 m² дан кам ва баланддалиги 1,5 m дан кичик бўлмаслиги лозим.

Chizma
118

Л2 типдаги зинапоя катакларини том қопламасидаги ойналанган ёки очиқ туйнуклар орқали табиий ёруғлик билан ёритиш (туйнук юзаси 4 m² дан кам бўлмаслиги) керак.

Chizma
119

Ёнғин тутуни кирмайдиган зинапоя катакларининг деразалари очилмайдиган бўлиши лозим.

120

Ф2, Ф3 ва Ф4 синфлардаги биноларда ёнғин тутуни тўпланмайдиган зинапоя катакларини ШНҚ 2.01.02-04 га мувофиқ лойиҳалаш зарур.

121

Қуёш нуридан ҳимоя қилиш қурилмалари ҚМҚ 2.01.04-18 га мувофиқ лойиҳаланиши, улар йилнинг иссиқ даврида қуёш радиациясининг камайтирилишини таъминлаши ва йилнинг совуқ даврида қуёш энергиясини тутиб қолишга қаршилик кўрсатмаслиги лозим.

122

Беш ва ундан кўп қаватли биноларни қуёш нуридан ҳимоя қилиш қурилмалари ёнмайдиган материаллардан тайёрланган бўлиши, бунда қуёш нуридан ҳимоя қилувчи конструкциялар ёнғин ўчирувчиларнинг ҳар бир қаватга киришига ва у ердан одамларни эвакуация қилишига тўсқинлик қилмаслиги зарур.

123

Йилнинг совуқ ва ўтиш даврларида хоналарга ташқи тоза ҳавони киритиш учун одамлар доимо бўладиган хоналардаги ҳар бир деразанинг тепа қисмида очиладиган кичик табақа (форточка)лар, хоналар деразалар билан яхлит ойнавандланганда ҳар 3-4 m дан кейин кичик табақа (форточка)лар ёки пастга очиладиган фрамугалар бўлиши керак.

Тўлиқ очиладиган кичик табақа (форточка) ёки фрамуганинг юзаси 0,15 — 0,2 m² бўлиши, улар қулай ва исталган бурчак остида очиладиган қилиб ўрнатилиши лозим.

Chizma
124

Одамлар доимо бўладиган хоналарни лойиҳалашда очиладиган деразалар орқали ушбу хоналарни тўғридан-тўғри, бурчак остида ва бир томонлама шамоллатиш ҳисобга олиниши лозим.

125

Чангли шамоллар тез-тез эсадиган (ҳавоси ёки атмосфераси юқори даражада чангланган) ҳудудлардаги биноларнинг хоналари ва ички ҳовлиларини чангдан ҳимоя қилиш учун махсус чора-тадбирларни (ёруғлик тушадиган дераза ўринлари, туйнукларни оптимал ориентациялаш, ҳимоя экранларини, жалюзилар ва бошқа қурилмаларни) амалга ошириш лозим.

126

Жамоат биноларининг хоналари ва улар олдидаги очиқ майдонларни сунъий ёритиш турлари ушбу ШНҚнинг 28-иловасидаги 41-жадвалга мувофиқ белгиланиши зарур.

127

Сунъий ёритиш тизимлари ҚМҚ 2.01.05-19 га мувофиқ лойиҳаланиши зарур.

5-§. Лифтларга қўйиладиган талаблар

128

Пастки вестибюль сатҳидан энг тепа қават пол сатҳи орасидаги масофа (техник қават бундан мустасно) 13,2 m ва ундан кўп бўлса, 4 қаватдан баланд биноларда йўловчи лифтлар лойиҳаланиши керак.

Chizma
129

Ногиронлиги бўлган шахсларнинг курси-аравачаларида икки ва ундан юқори қаватларга чиқиши учун лифтлар лойиҳаланиши зарур.

130

Лифт кабинаси ўлчамлари ШНҚ 2.07.02-22 талабларига мос бўлиши лозим.

131

Йўловчи лифтларнинг сони ҳисоблаш орқали аниқланиши, бироқ уларнинг сони иккитадан кам бўлмаслиги зарур. Бинодаги битта йўловчи (ёки юк ташувчи) лифт кабинасининг бўйлама ўлчами 2100 mm дан кам бўлмаслиги керак.

Агар ҳисоблаш натижасига кўра, йўловчилар учун битта лифт етарли бўлса, бунда иккинчи лифт юк ташишга мўлжалланган бўлиши лозим.

Chizma
132

Баландлиги 28 m дан юқори бўлган биноларда лифтлардан бири ёнғин ўчирувчи бўлинмани ташиш учун мўлжалланган бўлиши керак.

133

Энг узоқ жойлашган хона эшиги олдидан йўловчи лифти эшигигача оралиқ масофа 60 m дан ошиб кетмаслиги зарур.

Chizma va 3D
134

Йўловчи лифтлардан чиқиш лифт холлари орқали амалга оширилиши, хоналарнинг эшиклари тўғридан-тўғри лифт холларига қарата очилмаслиги керак.

135

Лифт холларининг кенглиги қуйидагича бўлиши лозим:

лифт кабинаси энг кичик бўйлама узунлигининг 1,3 бараваридан кам бўлмаслиги (лифтлар бир томонлама жойлашганда);

лифт кабинаси энг кичик бўйлама ўлчамининг 2 бараваридан кам бўлмаслиги (лифтлар икки томонлама жойлашганда);

бўйлама ўлчами 2100 mm ва ундан катта бўлган лифтлар олдидаги холлнинг кенглиги 2,5 m дан кам бўлмаслиги.

Chizma va 3D
136

Маъмурий-бошқаришга мўлжалланган (баландлиги 28 m гача бўлган) биноларда ташриф буюрувчиларни қабул қилиш назарда тутилмаган бўлса, лифтлардан (иккитадан ошмаган) чиқиш жойларини тўғридан-тўғри зинапоя майдончасига жойлаштиришга йўл қўйилади (ушбу майдончанинг кенглиги 1,6 m дан кам бўлмаслиги зарур).

Chizma
137

Ёнувчан материалларни сақлаш ва қайта ишлашга мўлжалланган хоналардан тўғридан-тўғри лифт холларига чиқишга йўл қўйилмайди.

138

Ёнғин тутуни тўпланмайдиган зинапоя катагига эга бўлган биноларнинг лифт шахталарида ёнғин пайтида ҳаво берувчи қурилмалар лойиҳаланиши керак.

139

Цоколь ва ертўла қаватларидаги лифт шахталарининг эшиклари холл ёки тамбур-шлюзларга қаратилган (ёнғинга қарши оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган 1-типли пардадеворлар билан ажратилган ва ёнғинга қарши эшиклар) бўлиши лозим.

140

Лифт шахталари ва машина хоналари одамлар доимо бўладиган хоналарга ёнма-ён жойлаштирилмаслиги керак.

141

Илмий-тадқиқот ташкилотлари, санаторийлар ва бошқа муассасаларнинг биноларида лифт шахталари, машина хоналари ва кўтариш қурилмаларини асосий хоналардан 6 m дан кам бўлмаган масофада жойлаштириш зарур.

Chizma

6-§. Чиқиндилардан тозалаш тизимлари ва чанг тозалагичларга қўйиладиган талаблар

142

Чиқиндилардан тозалаш тизими лойиҳа топшириғига мувофиқ бўлиши, чиқиндиларни чиқариш усуллари маҳаллий шароитлардан келиб чиққан ҳолда (сутка давомида тўпланадиган чиқинди ҳажмини ҳисобга олган ҳолда) белгиланиши керак.

143

Бинода чиқинди тушириш қувури бўлмаганда биринчи қаватда чиқинди ташлаш камераси, бино участкасида чиқиндиларни тўпловчи контейнер учун қаттиқ қопламали махсус майдонча лойиҳаланиши лозим.

144

Озиқ-овқат чиқиндилари учун уларни вақтинчалик сақлаб туришга мўлжалланган совитиш камераси бўлиши зарур.

145

Чиқинди тушириш қувурлари 5 қаватдан юқори биноларда, кам қаватли 200 ва ундан ортиқ ўринли меҳмонхоналар ва санаторийларда лойиҳаланиши керак.

146

Чиқинди тушириш қувури ҳаво ўтказмаслиги ва қурилиш конструкциялари орқали тарқаладиган шовқинга қарши изоляцияланган бўлиши керак.

147

Чиқинди ташланадиган камерани (ички баландлиги 1,95 m дан кам бўлмаган ҳолда) бевосита чиқинди тушириш қувури тагига жойлаштириш, бу камера бинога кириш жойидан яхлит девор ва оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган томёпмаси ҳамда оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган пардадеворлар билан ажратилган бўлиши лозим.

Chizma
148

Чиқинди ташланадиган камеранинг пол сатҳи тротуар ёки йўлнинг юриш қисмидан 0,1 m га баланд бўлиши керак.

Chizma
149

Чиқинди механизация қурилмаси ёрдамида чиқарилганда чиқинди ташланадиган камерани бошқа сатҳда жойлаштиришга йўл қўйилади.

150

Марказлашган ёки уйғунлашган (комбинациялашган) вакуумли чанг тозалаш тизими лойиҳа топшириғига мувофиқ бинолар (томоша заллари, музейлар, кутубхоналар, савдо марказлари, универмаглар, санаторийлар, меҳмонхоналар, 200 ва ундан ортиқ ўринли пансионатлар)да лойиҳаланиши лозим.

151

Уйғунлашган (комбинациялаш) вакуумли чанг тозалаш тизимини лойиҳалашда битта қабул қилувчи клапан билан хизмат кўрсатиш доираси 50 m дан ошмаслиги лозим.

7-§. Энергия тежамкорликка қўйиладиган талаблар

152

Жамоат бинолари ҚМҚ 1.03.09-97 га мувофиқ лойиҳаланиши, иситиш, вентиляция ва ҳавони кондиционерлаш учун зарур бўлган энергиянинг ҳисобий солиштирма сарфи ҚМҚ 2.01.18-18 талабларига мос бўлиши керак.

153

Бинони қурилиш майдонига жойлаштиришда бинонинг бўйлама фасадини жанубий ёки унга яқин томонга қаратиш лозим.

Корпус энини ва қаватлар сонини йўл қўйиладиган чегараларда ошириш, шунингдек табиий ёритиш ва шамоллатиш талабларини ҳисобга олган ҳолда бинонинг ихчамлиги (компактлиги) таъминланиши зарур.

154

Одамлар ва оргтехникалардан иссиқлик ажралиб чиқадиган асосий хоналар бинонинг шимолий фасадлари томонига жойлаштирилиши, эксплуатация режими бўйича «иссиқ ва нам» бўлган хоналарни эса ташқи тўсувчи деворларга бириктирмасдан лойиҳалаш зарур.

155

Ҳажмий-режавий ечимларни ишлаб чиқишда бино бурчакларида жойлашган (майдони 40 m² гача бўлган) хоналарнинг деразаларини шу бурчакка бириккан иккала ташқи деворга жойлаштиришга йўл қуйилмайди.

Chizma
156

Иситилмайдиган айвонлар (веранда), лоджиялар иситиладиган хоналардан ташқи деворлар билан ажратилиши, иситилмайдиган хоналар иситиладиган хоналар ости ёки устига жойлаштирилганда уларни ажратиб турувчи ораёпмани ҚМҚ 2.01.04-18 га мувофиқ иссиқлик ҳимояси қатлами билан қоплаш лозим.

Бинонинг ташқи ҳаво ҳудудига чиқиб турувчи конструктив элементларини (карниз, парапет ва б.) «совуқлик кўприкчалари» ҳосил бўлишининг олдини олиш учун иссиқлик ҳимояси қатлами билан қоплаш керак.

157

Жамоат биносининг иссиқлик ҳимоя даражаси ҚМҚ 2.01.04-18 ва лойиҳа топшириғи талаблари билан белгиланган даражадан паст бўлмаслиги зарур.

158

Жамоат биноларининг иссиқлик ҳимояси, иситиш тизими, вентиляция ва ҳавони кондиционерлаш тизимларининг ҳисобий ички параметрлари ушбу ШНҚнинг 8 ва 9-иловасида келтирилган жадваллар бўйича аниқланиши лозим.

159

Ички параметрларнинг чегаравий ёки оптимал қийматлари (миқдорлари) иссиқлик ҳимояси иккинчи ёки учинчи даражали бўлган бинолар учун лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши керак.

160

Биноларнинг шимолга қараган фасадларида ойна билан қопланадиган минимал майдон таъминланган бўлиши, бинодаги барча ёруғлик туширадиган туйнукларнинг жами майдони ташқи деворлар майдонининг 25 фоизидан ошмаслиги лозим.

Chizma
161

Биноларнинг «жанубий» фасадига қуёшдан ҳимоя қилувчи қурилмалар ўрнатилганда ҳамда ушбу ШНҚнинг 121, 122 ва 123-бандларига мувофиқ ёруғлик ўтказувчи шаффоф тўсиқлар юзасини оширишга йўл қўйилади.

Бунда, ғарбий фасадларнинг ойнавандланганлиги 40 фоиздан ошмаслиги керак.

Chizma
162

Бинолар юқори шовқинли ҳудудларда жойлашганда, шовқиндан ҳимоя ҚМҚ 2.01.08-19 ҳамда иссиқлик ҳимояси ШНҚ 2.01.04-19 га мувофиқ таъминланган бўлиши лозим.

163

Ташқи кириш эшиклари орқали совуқ ҳаво киришидан ҳимоя қилиш учун уларни пружинали ёпиш мосламалари билан жиҳозлаш зарур.

164

Одамлар кўп ташриф буюрадиган биноларга автоматик тарзда очиладиган ва ёпиладиган ёки автоматлаштирилмаган тўрт табақали айланиб очиладиган эшиклар ўрнатилиши керак.

165

Биноларнинг кириш эшиклари олдида ёруғлик ўтказувчи шаффоф ва енгил конструкциялардан ишланган (иситилмайдиган) тамбур лойиҳаланиши лозим.

166

Жамоат биноларининг иситиш, вентиляция ва ҳавони кондиционерлаш тизимлари объектларнинг энергия самарадорлигини ошириш мақсадида ўзгартиришлар киритилган талабларга ҳамда ҚМҚ 2.04.05-97* лойиҳалаш нормаларига жавоб бериши керак.

167

Биноларда сувни тежамли сарфлаш учун сув қувурларига жўмраклар ҳамда ричагли ва босиб очиладиган сув аралаштиргичлар, шунингдек икки режимли унитазлар ўрнатилиши керак.

168

Сувни иситиш учун қуёш ўрнатмаларини лойиҳалаш ҚМҚ 2.04.16-18га мувофиқ амалга оширилиши лозим.

169

Гелиогенераторлар ёки уларнинг бошқа турларидан (қуёш ўрнатмалари, коллекторлари) фойдаланилганда уларни том тепасига, фасадларга, ер сатҳига ёки бирон-бир иншоотга ўрнатиш жойини танлаш лойиҳа топшириғига асосан маҳаллий шароитларни инобатга олган ҳолда амалга оширилиши зарур.

4-боб. Туризм ва дам олиш объектларига қўйиладиган талаблар

1-§. Умумий талаблар

170

Дам олиш объектлари, меҳмонхоналар, туристик базалар, мажмуалар, оромгоҳлар, дам олиш уйлари ва зоналари, пансионатлар, кемпинглар, мотелларнинг биноларида ташриф буюрувчи, туристлар яшаши ҳамда уларга хизмат кўрсатиш (овқатланиши, дам олиши ва соғлиғини тиклаши) хоналари, маъмурий-хўжалик ва техник вазифадаги хоналар бўлиши керак.

171

Яшаш (ётоқ) корпуслари кириш вестибюли, навбатчиларнинг хоналари, қаватлардаги меҳмонхоналар, чойшаблар ва инвентарь хоналарни ўз ичига олиши ҳамда ёзги хоналар маҳаллий шароитлардан келиб чиққан ҳолда лойиҳаланиши лозим.

172

Болали оилалар учун яшаш хоналарини алоҳида секциялар ва блокларга (эвакуация учун алоҳида зинапоя катаги таъминланган ҳолда) жойлаштириш керак.

173

Яшаш учун хоналар ушбу ШНҚнинг 5-иловасидаги 11-жадвал кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши зарур.

174

Дам олиш ва туризм объектларида яшаш хоналарининг гуруҳига ёки битта қаватга мўлжалланган (ёки бинонинг биринчи қаватида жойлашган) умумий санитария узеллари, ёзги дам олиш объектлари учун умумий санитария узеллари канализациялаштирилган ювиниш хоналари, ҳожатхоналар ва душлар эга бўлган алоҳида турувчи блоклар кўринишида ушбу ШНҚнинг 14-иловасидаги 30-жадвал кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

175

Санаторийлар, дам олиш ва туризм объектларида ушбу ШНҚнинг 13-иловасидаги 29-жадвалда келтирилганларни ҳисобга олган ҳолда қуйидаги хоналар лойиҳаланиши керак:

рўйхатга олиш (регистратура);

маъмурият хоналари;

изоляторга эга бўлган тиббиёт пунктлари;

даволаш-соғломлантириш хоналари;

ошхона;

дам олиш ва жисмоний тарбия билан шуғулланиш хоналари;

оммавий тадбирлар зали;

томоша-концерт ва кино заллари.

Санатория бинолари ШНҚ 2.08.03-09 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши зарур.

176

Барча муассасаларда камида икки ўринли (койкали) изолятор бўлиши керак.

177

Томоша заллари санаторийда соғломлаштирилаётган одамларнинг 60 — 70 фоизини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, оммавий тадбирлар залининг майдони 30 m² дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
178

Ўринлари сони 250 тагача бўлган дам олиш уйлари ва туристик базаларда кўп функцияли залга эга бўлган ошхона 4,2 m баландликда лойиҳаланиши зарур.

Chizma

2-§. Меҳмонхона ва пансионатларнинг биноларига қўйиладиган талаблар

179

Меҳмонхоналар ва пансионатлар биноларининг оловбардошлик даражаси II дан кам бўлмаслиги лозим.

180

Оловбардошлик даражаси I ва II бўлган меҳмонхоналар ва пансионатларнинг бинолари 1000 ўрингача бўлган сиғимда лойиҳаланиши керак.

181

Пансионатларни, дам олиш уйларини йил давомида фаолият кўрсатадиган туристик базаларнинг яшаш корпусларини II дан паст бўлмаган оловбардошлик даражасида ва 500 ўрингача бўлган сиғимда лойиҳалаш зарур.

182

Мавсумий фаолият юритувчи дам олиш объектлари, дам олиш зоналари, туристик базалар, балиқ овлаш ва ов қилиш базаларининг биноларини бир-икки қаватли қилиб лойиҳалаш лозим.

183

Вокзалардаги меҳмонхоналар мустақил эвакуация йўлларига эга бўлиши керак.

184

Меҳмонхоналар, мотеллар, кемпингларнинг бинолари вақтинчалик яшаш жойлари сонини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши зарур.

185

Хизмат кўрсатиш ва жиҳозланганлик даражаси ушбу ШНҚнинг 7-иловасидаги 15-жадвалга мувофиқ бўлиши керак.

186

Меҳмонхона номерларининг тоифаланиши бўйича номерларнинг тури ушбу ШНҚнинг 7-иловасидаги 16-жадвалга мувофиқ аниқланиши лозим.

187

Меҳмонхоналарнинг сиғими ва тоифаси, шунингдек маданий-маиший хизмат кўрсатиш элементларининг таркиби, технологик таъминланганлиги лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши лозим.

Меҳмонхоналарнинг халқаро классификация — «юлдуз»лиги бўйича кўрсаткичлари ва тавсифлари ушбу ШНҚнинг 24-иловасидаги 38-жадвалида келтирилган.

188

Вестибюль хоналари гуруҳининг умумий майдони ушбу ШНҚнинг 7-иловасидаги 17-жадвал кўрсаткичлари бўйича аниқланиши зарур.

189

Яшаш хонасининг кенглиги камида 2,4 m, бўйлама узунлиги, 6 m бўлиши, бир кишига мўлжалланган яшаш хонасининг майдони камида 9 m², тавсия этиладиган майдон 10 — 12 m², икки кишилик учун — камида 12 m² бўлиши лозим.

Chizma
190

Кириш олди жойининг кенглиги камида 1,2 m, номерларга кириш эшикларининг кенглиги камида 0,9 m бўлиши зарур.

Chizma
191

Юқори тоифали номерлар бир неча қаватли қилиб жойлаштирилишига йўл қўйилиши, бунда номерларда ички зинапоялар ва дам олишга мўлжалланган том ости қисмларига чиқиш жойи бўлиши керак.

192

Ҳар хил тоифадаги номерлар олдида, ёнида ҳамда ичида ошхона-бурчаги бўлиши лозим, бунда ушбу ошхоналарда электр плиталардан фойдаланишга йўл қўйилади.

193

IV юлдузли меҳмонхона бинолари учун қаватдаги яшаш хоналарида умумий ҳожатхоналар ва душхоналарни лойиҳалашга йўл қўйилади.

194

Курси-аравачада ҳаракатланувчи ногиронлиги бўлган шахсларга мўлжалланган номерларнинг ўлчамлари, майдонлари ва жиҳозлари ШНҚ 2.07.02-22 га талабларига мувофиқ белгиланиши лозим.

195

Кемпинг номерларини бир-икки қаватли биноларга блок кўринишида жойлаштириш, уларда трейлерлар, палаткалар бўлиши керак.

196

Яшаш блокларининг қаватларида қуйидаги ёрдамчи хоналар бўлиши зарур:

холлар;

буфет-кафетерий;

ходимлар хонаси;

кийимларни тозалаш ва дазмоллаш хонаси;

инвентарь хона, кир ювиш хонаси.

Холлар ҳар бир қаватга, 60 — 100 та номерга хизмат кўрсатувчи ёрдамчи хоналар ҳар бир қаватга ёки қават ташлаб жойлаштирилиши керак.

197

Ёрдамчи хоналарнинг умумий майдони камида 50 m² бўлиши, бунда холларнинг майдони мазкур майдонга киритилмаслиги лозим.

198

Меҳмонхоналарнинг ресторанлари, барларининг умумий сиғими меҳмонхонанинг сиғимидан кам бўлмаслиги керак.

199

Меҳмонхонларнинг сарторошхона ёки гўзаллик салони, кимёвий тозалаш ва кир ювиш хоналари, кичик тезкор пойабзал, кийим ва соат таъмирлаш хоналари, туристик инвентарь ижараси хонаси, саунали ҳаммом, массаж, бадан қорайтириш, бассейн ва бошқаларнинг умумий майдони меҳмонхона ёки пансионатнинг сиғим бирлигига 0,3 — 0,5 m² тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак.

200

Маданий-ахборот ва ўйин-томошаларга мўлжалланган хоналарнинг (ахборот марказлари, кутубхона-ўқиш хоналари, интернет-кафелар, конференцзаллар, артистлар хонаси бўлган киноконцерт заллари, бильярд хоналари, кегли ўйини учун хоналар ва бошқалар) умумий майдонини уларнинг сиғим бирлигига камида 1,55 — 1,8 m² тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳалашга йўл қўйилади.

201

Мавсумий фойдаланиладиган кемпингларнинг маданий-маиший хизмат хоналарини ёзги павильонлар ва очиқ майдончаларга жойлаштириш керак.

3-§. Модулли меҳмонхоналарга қўйиладиган талаблар

202

Модулли меҳмонхоналарни лойиҳалаш ҚМҚ 2.01.03-19 га мувофиқ амалга оширилиши, бунда уларнинг максимал баландлиги, жойлашиш жойи шамол ва сейсмик таъсирларни ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.

203

Модулларни лойиҳалашда бўйлама ва вертикал деворлар орқали тушадиган юклар пастки модулларга узлуксиз узатилиши ҳамда устки модулнинг деворлари пастки модулга таяниши, бунда модуллар шамол ва сейсмик кучларга чидамли бўлиши керак.

204

Енгил металл деворлар каркаси швеллер кўринишидаги профиллардан тайёрланиши, бунда профиллар кўндаланг кесимининг қисқа томони ўлчами 65 mm дан 100 mm гача бўлиши зарур.

Chizma
205

Модулли меҳмонхона бинолари пол тўсинининг қалинлиги 150 mm ёки 200 mm, шунингдек пол ва шифтнинг умумий қалинлиги ушбу ШНҚнинг 38-иловасига мувофиқ бўлиши керак.

Chizma
206

Модулли меҳмонхона биноларининг томи ҚМҚ 2.03.10-19 га мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

207

Баландликда модулларни кўтариш, тушириш, ташиш, монтаж қилиш ва хавфсиз ечиб олиш махсус кўтарма рамалардан фойдаланган ҳолда амалга оширилиши керак.

208

Модулли меҳмонхоналар дарак бериш ва ёнғиндан ҳимоя қилиш ускуналари билан жиҳозланган бўлиши лозим.

209

Модулларнинг оловбардошлиги ёнғинга чидамли шиша ватали плиталарнинг бир нечта қатлами билан таъминланиши ва улар орасига минерал вата қўйилиши зарур.

210

Қалинлиги 15 mm бўлган гипсокартонли ички оловбардош қатламлар ва 100 mm қалинликдаги минерал вата 90 min оловбардошликни таъминлаши керак.

Chizma
211

Модулларнинг ташқи томонидан қопланадиган плиталар модуллар орасидаги бўшлиқ ичига тутун киришининг олди олинишини таъминлаши лозим.

212

Модулларнинг металл тўрида горизонтал ва вертикал йўналишларда минерал ватадан ишланган ёнғинга қарши тўсиқлар ушбу ШНҚнинг 38-иловасидаги 54-расмда келтирилган талабларга мувофиқ ўрнатилиши керак.

213

Ташқи изоляция плиталари қурилиш майдонида ишларни бажариш жараёнида ўрнатилиши зарур.

214

Модулли меҳмонхона бинолари учун завод шароитида тайёрланган модулларни ташиш OʻzMst 111:2024 талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.

215

Модулли меҳмонхона биноларини тўлиқ модулли ёки металл конструкцияларнинг аралаш шаклларидан фойдаланган ҳолда лойиҳалашда қуйидаги модуллардан фойдаланилади:

тўрт томонли;

очиқ турдаги;

бирламчи структурали рамага таянувчи;

ортиқча юклантирилмайдиган.

216

Тўрт томонли модуллар ёпиқ ячейкали фазо ҳосил қилиш учун тўртта яхлит томонга эга бўлган ҳолда тайёрланиши ва юклар уларнинг бўйлама деворлари орқали пастга узатилиши лозим.

Бундай модуллардан қуриладиган биноларнинг максимал баландлиги уларнинг жойлашиш жойи ҳамда шамол юкига боғлиқ ҳолда 6 дан ва 10 гача қаватни ташкил этиши керак.

217

Тўрт томонли модулларни совуқ ҳаводан ҳимоя қилиш учун уларнинг барча деворлари иситкич қатламига эга бўлиши ва сиртқи томондан тахталар билан қопланиши лозим.

Ушбу модуллар ички балконларга эга бўлиши ва турли пардозлаш материаллари олдиндан ёки уларни ўрнатиш жойида ишларни бажариш жараёнида деворларга маҳкамланиши керак.

218

Тўрт томонли модулларнинг эни 4 m, ички кенглиги 3 — 3,6 m, ички баландлиги 2,7 m, узунлиги 6 — 10 m ни бўлиши лозим.

Chizma
219

Ён томонлари тўлиқ очиқ бўлган модуллар очиқ турдаги модуллар ҳисобланиб, уларга тушадиган юклар бурчаклардаги устун (колонна)лар орқали пастга узатилиши керак.

220

Очиқ турдаги модулларнинг каркаси иссиқ ишлов берилган пўлатдан ишланган квадрат шаклидаги ичи бўш профилли (КИБП) устун (колонна)лар ва параллель фланецли швеллерли (ПФШ) четки тўсинлардан ташкил топган элементлардан ушбу ШНҚнинг 38-иловасидаги 58-расмда кўрсатилгандек тайёрланиши лозим.

221

Очиқ турдаги модулларнинг каркаси ва бўйлама четки тўсинлари металл бўлиши ҳамда уларнинг оралиғи 5 — 8 m, четки тўсин, шифт ва полнинг биргаликдаги қалинлиги ушбу ШНҚнинг 38-иловасидаги 58-расмда кўрсатилгандек 600 — 800 mm ни ташкил этиши лозим.

Очиқ турдаги модулларнинг кенглиги (эни) 3 — 3,6 m бўлиши керак.

Chizma
222

Бирламчи структурали рамага таянувчи модуллар пўлат ёки композит тўсинларга таяниши, бунда тўсинлар чизиғидан ҳар бир қаватга тушадиган юк 15 kgf/m ни ташкил этиши, шунингдек устун (колонналар) ҳар 2-3 модулдан кейин жойлаштирилиши ҳамда конструкцияларнинг оралиқ масофаси 12 — 18 m бўлиши зарур.

Chizma
223

Бирламчи структурали рамага таянувчи модулларнинг тўсинлари 3-4 m оралиқ масофа билан битта чизиқда ётиши лозим. Тўсинларнинг бундай оралиқ масофасига асосланган ҳолда устун (колонна)лар тўрининг ўлчамлари (6 — 8 m) аниқланиши керак.

Автомобиллар ерости тураргоҳи учун устун (колонна)лар тўри 7,2 m ўлчамда лойиҳаланиши керак.

Chizma
224

Ортиқча юклантирилмайдиган модулларнинг шакли тўрт томонли модуллардек лойиҳаланиши, ташқи юк таъсирларига мўлжалланмаслиги, улар бевосита полга ёки алоҳида конструкция устига ўрнатилиши, қурилиш давомида пол устига суриб жойлаштирилиши лозим.

Мазкур модуллар биноларда ҳожатхоналар, ваннахоналар ва хизмат кўрсатувчи хоналар сифатида қўлланилиши керак.

225

Ортиқча юклантирилмайдиган модулларнинг конструкцияси бошқа турдаги модулларнинг конструкциясига қараганда енгил бўлиши ва монтаж жараёнида юзага келадиган кучлар таъсирига (ички зўриқишларга) қаршилик кўрсата олиши зарур.

226

Ортиқча юклантирилмайдиган модулларнинг деворлари, поли қалинликлари бошқа турдаги модулларникига қараганда юпқа (< 100 mm) бўлиши лозим.

Chizma

4-§. Болалар соғломлаштириш оромгоҳларининг биноларига қўйиладиган талаблар

227

Болалар соғломлаштириш оромгоҳлари биноларидаги ётоқхоналар олдида ёзги хоналар бўлмаслиги керак.

228

Оловбардошлик даражаси II бўлган соғломлаштириш оромгоҳлари биноларига қуруқ парли ҳаммомларни (сауна) жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

229

Ётоқхоналарни алоҳида корпусларга (ёки алоҳида блокларга) жойлаштириш зарур.

230

Икки қаватли ётоқ корпусларининг (блоклари) оловбардошлик даражаси II бўлганда уларнинг сиғими 150 ўриндан ошмаслиги керак.

231

Ётоқхоналар 30 — 35 ўринли, ташқарига олиб чиқувчи эвакуация чиқиш жойларига эга бўлиши, тураржой блок-секцияларига гуруҳлаб жойлашган бўлиши зарур.

232

Блок-секцияларни оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган 2-типли ёнғинга қарши деворлар ёки оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган 1-типли пардадеворлар билан ажратиш зарур.

233

Ёзги соғломлаштириш оромгоҳларининг ётоқ павильонлари оловбардошлик даражаси IV бўлган бир қаватли қилиб лойиҳаланиши, ҳар бир павильоннинг сиғими 50 ўриндан ошмаслиги лозим.

234

Болалар соғломлантириш оромгоҳларининг ётоқхоналар жойлашган корпуслари битта гуруҳга 30 — 35 бола тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, бунда уларнинг таркибида яшаш хоналари ва санитария-маиший хоналар (ҳожатхоналар, душлар, шахсий буюмлар сақланадиган хона) бўлиши, ҳар бир яшаш гуруҳида тарбиячи хонаси лойиҳаланиши керак.

235

Ёз мавсумида фойдаланиладиган болалар соғломлаштириш оромгоҳлари учун бир қаватли ётоқхона павильонлари ва алоҳида жойлаштирилган санитария-гигиена блокларини (2 та гуруҳга ёки 60 — 70 нафар болага мўлжалланган) лойиҳалашга йўл қўйилади.

Душхоналар ва кир ювиш хоналарини оромгоҳ учун марказлашган ҳолда лойиҳалашга йўл қўйилади.

5-боб. Жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотларига қўйиладиган талаблар

1-§. Жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотларига қўйиладиган умумий талаблар

236

Комплекс майдончалар ва улардаги алоҳида элементларнинг минимал ўлчамлари 30-илованинг 42-жадвалига мувофиқ белгиланиши керак.

237

Тўсиқ йўлакларининг минимал узунлиги ва эни қуйидагича бўлиши зарур:

40 m, 7 m (10 дан 14 ёшгача бўлган болалар учун);

70 m, 14 m (14 ёшдан катта болалар ва катталар учун).

Chizma
238

Спорт мусобақаларини ўтказишга мўлжалланган иншоотларда трибуналар бўлиши зарур.

239

Томошабинлар учун трибуналарни ареналарнинг бўйлама томонлари бўйича жойлаштирилиши, уларни кўндаланг (торец) томонлари бўйича жойлаштиришда қуйидаги ҳоллар инобатга олиниши керак:

томошабинларнинг берилган ўрин-жойларини ушбу ШНҚнинг 36-иловасига мувофиқ аренанинг бўйлама томонларидаги трибуналарда нормалаштирилган оралиқлар (масофалар) чегарасида жойлаштирилиши;

очиқ спорт ядролари (арена) ёки футбол майдонларининг чегарасида (периметрал) трибунларни қуриш зарурияти;

ёпиқ иншоотларда ўрин-жойларни бўйлама томонлар бўйича жойлаштириш зал оралиғининг ошиб кетишига олиб келадиган ҳолатлар.

240

Трибуналарда томошабинларнинг ўтиришлари учун ўрин-жойларнинг ўлчамлари қуйидагича бўлиши зарур:

очиқ иншоотлар учун қаторлар кенглиги 0,75 дан 0,8 m гача;

ёпиқ иншоотлар учун 0,8 дан 0,9 m гача;

очиқ иншоотлар учун ўтириш жойининг кенглиги 0,42 m дан кам бўлмаслиги;

ёпиқ иншоотлар учун эса ўтириш жойининг кенглиги 0,45 m кам бўлмаслиги;

очиқ иншоотлар учун ўтириш жойининг эни 0,3 m дан кам, ёпиқ иншоотлар учун ўтириш жойининг эни 0,4 m дан кам бўлмаган ўлчамда.

Chizma
241

Трибуна қўшни қаторлари полининг сатҳидаги фарқ 0,3 m дан катта бўлганда, елка суянчиқларини ўрнатишга йўл қўйилиши, бунда суянчиқларнинг қўшни қатор поли сатҳидан чиқиб туриш баландлиги 0,12 m дан ошмаслиги керак.

Chizma
242

Томошабинларнинг трибунадаги тик ҳолатда туриш жойлари ҳар бир қаторда бир нафар томошабин учун 0,45 m дан кам бўлмаган кенгликда бўлиши, қаторлар бўйлаб эни эса 0,5 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
243

Республика даражаси ва бошқа юқори масштабдаги мусобақалар учун мўлжалланган очиқ ҳамда ёпиқ спорт-намойиш ва спорт-томоша иншоотларининг стационар трибуналарида матбуот вакиллари учун жойлар (матбуот ложаси) лойиҳаланиши лозим.

244

Енгил атлетика учун спорт-намойиш иншоотларидаги (узунлиги 400 m бўлган айланма югуриш йўлакларига эга бўлган очиқ спорт аренаси) стационар трибуналарда югуриш масофаларининг финиш қисмида жойлашувчи ҳакамлар учун жой (ҳакамлар ложаси) лойиҳаланиши керак.

245

Томошабинларнинг ўрин-жойлари (ўриндиқлари) ушбу ШНҚнинг 36-иловасига мувофиқ трибуналарга жойлаштирилиши зарур.

246

Очиқ спорт иншоотларининг устки ва қисқа ён томони (торец) бўйича ҳамда ёпиқ спорт иншоотларининг устки ва қисқа ён томони зал деворларига бирикмаганда 1,2 m баландликдаги тўсиқ бўлиши лозим.

Chizma
247

Трибунанинг томошабинлар туриши учун мўлжалланган қаторларнинг ўтиш жойлари бўйлаб биринчи қатор олдида ва навбатдаги ҳар бир 5-6 қатордан кейин ўрнатиладиган тўсиқлар бўлиши керак.

248

Биноларнинг цоколь ва ертўла қаватларида жисмоний тарбия билан шуғулланиш хоналарини жойлаштиришда ёруғлик тушиши учун деразалар ва ушбу алоҳида чиқиш жойлари ШНҚнинг 52, 53, 54, 55 ва 56-бандлар талабларини инобатга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

2-§. Ўйин майдонларига қўйиладиган талаблар

249

Футбол, регби, чим устида хоккей, бейсбол ва бошқалар учун майдонлар ушбу ШНҚнинг 30-иловасидаги 43-жадвалда келтирилган асосий тавсифларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

250

Дарвозаларга эга бўлган (регби, футбол, чим устида хоккей ва б.) спорт ўйинлари учун майдонларни уларнинг бўйлама ўқлари билан шимол-жануб йўналиши бўйича ориентацияда жойлаштириш керак.

Исталган томонга 20°дан ошмаган ҳолда оғишга йўл қўйилиши, бунда бейсбол майдонини ғарбдан шарққа қаратиб жойлаштириш лозим.

Chizma
251

Битта спорт иншоотида бир турдаги бир нечта спорт майдонлари жойлашганда бу майдонларнинг учдан бир қисмидан кўпроғи шарқий-ғарб йўналишига қаратиб жойлаштирилиши керак.

252

Футбол майдони тўғри бурчак шаклига эга бўлиши ҳамда ён ва дарвоза чизиқлари билан чегараланиши лозим.

253

Спорт ўйинлари учун асосий майдон шуғулланувчилар учун хавфли бўлган тўсиқлар ёки буюмлардан ҳоли бўлган хавфсизлик зоналари (югуриш йўлаклари) билан ўйин турларига боғлиқ ҳолда 0,8 дан 8 m гача бўлган кенгликда ўраб олинган бўлиши керак.

Chizma
254

Спорт ва технологик сифатлари бўйича афзал бўлган газон ва синтетик қопламалардан фойдаланишга йўл қўйилади.

255

Спорт ўйинларининг энг оммавий турларига мўлжалланган ўйин майдонлари ва майдончаларининг ўлчамлари ҳамда конфигурацияларини ушбу ШНҚнинг 33-иловасидаги 5 ва 6-расмларда келтирилгандек белгилаш зарур.

3-§. Ёрдамчи хоналарга қўйиладиган талаблар

256

Жисмоний тарбия-спорт иншоотларини лойиҳалашда қуйидаги ёрдамчи хоналар учун объектлар лойиҳаланиши керак:

кириш жойи гуруҳлари (гардероб, вестибюль, санитария узели);

санитария-гигиена вазифаларини бажарувчи хоналар ва шуғулланувчиларнинг дам олиш хоналари;

овқатланиш хоналари;

инструкторлик хонаси;

методик хона;

тиббиёт хонаси;

маъмурий-хўжалик ва маиший хизмат вазифаларни бажарувчи хоналар;

техник хоналар.

257

Буфетлардаги ўрин-жойларнинг сони қуйидагича белгиланиши лозим:

чанғида учиш базаларида (оммавий тарзда чанғида учиш базалари бундан мустасно) ва очиқ ясси иншоотларда (сиғими 75 дан 125 кишигача бўлган) сменада шуғулланувчи 8 кишига битта ўтириш жойи тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда;

эшкак эшиш (гребля) базаларида, ўқ отиш ва очиқ ясси иншоотларда (сиғими 125 кишидан кўп бўлган) сменада шуғулланувчи 12 кишига битта ўтириш жойи тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда;

коньки ва чанғида оммавий тарзда учиш базаларида ташриф буюрувчилар учун база сиғимининг 5 фоизни ҳисобга олган ҳолда;

томошабинлар учун битта ўтириш жойига 35 киши тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда.

258

Буфетларда томошабинларга мўлжалланган зал турган ҳолатда овқатланиш учун кафетерий баланд столлари билан жиҳозланган бўлиши керак.

259

Буфетларнинг юзалари ҳисоб-китобдан келиб чиқиб, қуйидагилардан кам бўлмаган ҳолда аниқланиши зарур:

овқат бериш хонаси билан биргаликда зал юзаси (майдони) ўтириш жойи 8 та бўлганда, битта ўтириш жойига 3,4 m² ва ўтириш жойи 8 тадан кўп бўлганда, ҳар бир ўтириш жойига 1,25 m²;

ёрдамчи хоналар юзаси залда ўтириш жойи 8 та бўлганда, битта ўтириш жойига 2,25 m² ва ўтириш жойи 8 тадан кўп бўлганда, битта ўтириш жойига 0,25 m²;

овқат бериш хонаси билан биргаликда зал юзаси залдаги битта жойга 1,4 m²;

ёрдамчи хоналар юзаси зал юзасининг 30 %.

260

Томошабинлар учун буфетлар трибунадаги энг узоқ жойдан 150 m масофада жойлашган бўлиши керак.

Chizma
261

Спорт иншоотлари ҳудудида ресторанлар, кафелар лойиҳаланганда ҳамда аҳолининг дам олиши учун фойдаланилганда уларнинг сиғими спорт иншоотлари буфетларининг ҳисобига киритилмаслиги лозим.

262

Очиқ ва ёпиқ спорт иншоотларига эга бўлган спорт мажмуалари ҳамда икки ва ундан ортиқ залларга эга бўлган спорт корпусларида тиббий хизмат кўрсатиш хонаси бутун мажмуа (корпус) учун умумий ҳолда лойиҳаланиши керак.

263

Йил давомида ишлайдиган ҳамда битта сменада ўтказиш хусусияти 150 ва ундан ортиқ киши бўлган иншоотларда (битта сменада ўтказиш хусусияти 100 ва ундан ортиқ киши бўлган кураш, бокс, оғир атлетика ва футбол учун ихтисослаштирилган иншоотларда) методик-тиклаш марказини лойиҳалашга йўл қўйилади.

Йил давомида ишлайдиган очиқ спорт иншоотларида уларнинг ўтказувчанлик хусусияти конькиларда оммавий тарзда учишни ҳисобга олмаган ҳолда аниқланиши зарур.

264

Очиқ ясси спорт иншоотларида шуғулланувчилар учун ёрдамчи хоналарга эга бўлган бинони энг узоқ майдондан (майдонча) 300 m дан узоқ бўлмаган масофада жойлаштириш керак.

Chizma
265

Очиқ ясси спорт иншоотларида шуғулланувчилар ҳамда томошабинлар учун санитария хоналарини трибунадаги энг узоқ жойдан 150 m дан узоқ бўлмаган масофада жойлаштириш лозим.

Chizma
266

Мавсумий очиқ коньки учиш иншоотида шуғулланувчилар учун кийим алмаштириш хоналарини биринчи қаватга жойлаштириш керак.

267

Кийим алмаштириш хоналарини биринчи қаватга жойлаштирмаганда коньки учиш жойи билан нишаблиги 1:10 бўлган пандус лойиҳаланиши лозим.

Chizma
268

Ёрдамчи хоналарни чанғи учиш базасининг биносига жойлаштирилиши, бунда бино қуйидаги масофаларда бўлиши керак:

старт майдончаси ҳамда биатлон ва чанғи учиш дистанциялари финишидан ёки чанғи учиш трассаларининг кўтарма қурилмаларидан 200 m да;

яқин трамплиндан 100 m да (бироқ, мажмуанинг энг узоқ жойлашган трамплинидан 300 m узоқ бўлмаган ҳолда).

Chizma
269

База биносига жойлаштириладиган санитария узеллари конькида учувчиларнинг вестибюль-исиниш жойига кириш ва чиқишга, томошабинлар учун эса кўчадан кириш ва чиқиш жойлари лойиҳаланиши керак.

270

Томошабинлар учун санитария узелларини трибунанинг энг узоқ нуқтасидан 150 m дан узоқ бўлмаган масофада жойлашган алоҳида бинога жойлаштириш зарур.

Chizma
271

Спорт тоғ-чанғи трассалари ва трапмлинлари 20 m дан кам бўлмаган сакраш узунлигига, старт майдончаси олдида шуғулланувчилар учун трассалар ҳамда трамплинларнинг ҳар бири учун 1-2 та унитазли ҳожатхона бўлиши, бунда трамплиннинг старт майдончаси эстакадада жойлашганда санитария хоналари старт майдончасига олиб чиқувчи зинапоя (лифт)нинг пастки қисми атрофида жойлаштирилиши керак.

272

Чанғиларни олиш ва қайтариш учун мўлжалланган хонанинг эни 3 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
273

Чанғиларни олиш ва қайтариш учун мўлжалланган хонадан чиқиш (унга кириш) жойи олдида кўча томонда чанғиларни учишга тайёрлаш учун майдонча лойиҳаланиши керак.

4-§. Ўқ отиш тирларининг ёрдамчи хоналарига қўйиладиган талаблар

274

Ўқ отиш майдонлари ва тирлар ёрдамчи хоналарининг таркибида қўшимча тарзда хоналар лойиҳаланиши керак.

275

Ўқ отиш майдонлари ва тирларда шуғулланувчилар ҳамда томошабинлар учун буфетлар бўлиши лозим.

276

Асосий бинодан 50 m дан узоқроқ бўлган масофада жойлашган очиқ тирларнинг (ёки очиқ тирлар гуруҳи) ўқ отиш майдонларида шуғулланувчилар ва томошабинлар учун умумий бўлган 1-2 та унитазли ҳожатхона қўшимча тарзда лойиҳаланиши зарур.

Chizma

5-§. Эшкак эшиш (гребля) базаларининг ёрдамчи хоналарига қўйиладиган талаблар

277

Эшкак эшиш (гребля) базаларининг ёрдамчи хоналари (эллингдан ташқари) эллингдан 200 m дан узоқ бўлмаган масофада алоҳида жойлашган бинога жойлаштирилиши ёки эллинг билан бирлаштирилиши керак.

Chizma
278

Эшкак эшиш (гребля) базаларида навбатчи матрослар ва мотористлар катерларнинг ҳайдовчилари учун қўшимча равишда юзаси 10 m² дан кам бўлмаган хона лойиҳаланиши зарур.

279

Қайиқларни шай ҳолатга келтириш ва кўздан кечириш учун мўлжалланган майдончада навбатчи боцман учун юзаси 4 m² дан кам бўлмаган хона лойиҳаланиши лозим.

280

Жисмоний тарбия-соғломлаштириш машғулотларига мўлжалланган иншоотлар учун очиқ ясси иншоотлар олдида фақат шуғулланувчилар учун яқин жойлашган биноларда санитария узеллари ҳамда кўчма ускуналар ва инвентарь жиҳозлар учун омборхона лойиҳаланишига йўл қўйилади.

6-§. Спорт иншоотларига қўйиладиган талаблар

281

Ёпиқ спорт иншоотларининг оловбардошлик даражаси II дан паст бўлмаслиги лозим.

Ёрдамчи хоналар фақат иккинчи қаватга жойлаштирилганда оловбардошлик даражаси III бўлган бир ва икки қаватли корпусларни лойиҳалашга йўл қўйилиши, бунда ҳар қандай ҳолатда ёрдамчи хоналарни зал хоналаридан оловбардошлик чегараси REI 150 бўлган 1-типли ёнғинга қарши деворлар билан ажратиш керак.

282

Томошабинлар ўриндиқларига эга бўлган спорт корпусларининг оловбардошлик даражаси I ва II бўлганда томошабинлар учун (залнинг трансформацияланишини ҳисобга олган ҳолда) стационар ва вақтинчалик ўринларнинг жамланган сиғдирувчанлиги чегараланмаслиги, бунда оловбардошлик даражаси III бўлган бир қаватли корпусларда томошабинлар ўриндиқларининг жами сони 600 дан ошмаслиги зарур.

283

Ёпиқ спорт иншоотларида сиғими 300 томошабиндан ортиқ бўлган стационар трибуналарнинг юк кўтарувчи конструкцияларини ёнмайдиган материаллардан лойиҳалаш керак.

284

Трибуналар юк кўтарувчи конструкцияларининг оловбардошлик даражаси R 45 дан кам бўлмаслиги, сиғими 300 томошабиндан кам бўлган стационар трибуналарнинг юк кўтарувчи конструкциялари учун Ё1 дан юқори бўлмаган ёнувчи материалларни қўллашга йўл қўйилади.

285

Трансформацияланадиган, суриладиган трибуналарнинг оловбардошлик чегараси, уларнинг сиғими қандай бўлишидан қатъи назар, R 45 дан кам бўлмаслиги лозим.

Мазкур талаб томоша зали аренанинг поли устига қўйиладиган вақтинчалик томошабинлар ўриндиқларига нисбатан татбиқ этилмайди.

286

Ёпиқ спорт иншоотларида томошабинлар ўтириши учун вақтинчалик ўрнатилган ўриндиқлар ағдарилиши ёки сурилишининг олди олинган бўлиши керак.

287

Очиқ ва ёпиқ спорт иншоотлари трибуналаридаги ўриндиқларни Ё1, Ё2 гуруҳидаги ёнувчан материаллардан тайёрлашга йўл қўйилади, бироқ ушбу материаллар ёнганда ўзидан заҳарли моддаларни ажратиб чиқармаслиги, бунда материаллар Т1 гуруҳига (тоифасига) тегишли бўлиши зарур.

288

Спорт-томоша залларидаги эстрада полининг ёғоч қопламасига ҳимоя воситаларини сингдириш йўли билан ёнувчанликни Ё1 ёки Ё2 гуруҳининг ёнувчанлигигача тушириш керак.

289

Очиқ спорт ва томоша иншоотларининг ҳар қандай сиғдирувчанликка эга бўлган трибуналари ости қисмига ёрдамчи хоналар икки ва ундан ортиқ қаватларда жойлаштирилганда ушбу трибуналарнинг оловбардошлик даражаси II дан кам бўлмаган ҳолда қабул қилиниши лозим.

290

Ёрдамчи хоналар трибуналар тагига бир қаватли қилиб жойлаштирилганда трибуналар оловбардошлик даражаси III бўлишига йўл қўйилади.

291

Трибуна ости қисмидан фойдаланилмайдиган очиқ спорт ва томоша иншоотлари трибуналаридаги ўриндиқлар қаторларининг сони 20 дан ортиқ бўлганда шу трибуналарнинг юк кўтарувчи конструкциялари оловбардошлик чегараси REI 45 дан кам бўлмаган ёнмайдиган материаллардан тайёрланиши зарур.

292

Қаторлари сони 20 дан кам бўлганда трибуна ости қисмидан фойдаланилмайдиган трибуналар учун IV оловбардошлик чегарасини қабул қилишга йўл қўйилади.

293

Ёпиқ ва очиқ спорт иншоотларининг трибуналари остига жойлаштириладиган хоналарни трибунадан ёнғинга қарши тўсиқлар оловбардошлик чегараси REI 45 дан кам бўлмаган ораёпмалар, оловбардошлик даражаси EI 45 дан кам бўлмаган 1-типли пардадеворлар билан ажратиш, бунда пардадеворлардаги эшиклар жипс ҳолатда ўзи ёпиладиган бўлиши (эшикларни ёнувчан материаллардан тайёрлашга рухсат берилиши) керак.

294

Трибуналар остига тирларнинг ўқ-дориларини ҳамда ёнувчан материалларни сақлаш хоналарини (инвентарь ва томошабинлар ўриндиқларини сақлаш хоналаридан ташқари) жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

295

Ўқ отадиган тирларни очиқ ва ёпиқ спорт иншоотларининг трибуна остига жойлаштиришга йўл қўйилади, бунда тир қуролларини сақлаш хонаси ва қурол тузатиш устахонасини бошқа хоналардан оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган ёнғинга қарши 2-типли деворлар ва оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган 3-типли ораёпмалар билан ажратиш лозим.

296

Очиқ ва ёпиқ спорт иншоотларининг трибуналаридаги зинапоялар, ўтиш йўлаклари ва люкларнинг ҳисобий кенглиги (эни) 2,5 m дан катта бўлганда уларда 0,9 m дан кам бўлмаган баландликда ажратиб турувчи тутқичлар бўлиши лозим.

Chizma
297

Люклар ёки зинапояларнинг ҳисобий кенглиги (эни) 2,5 m гача бўлганда уларга ажратиб турувчи тутқичларни ўрнатишга йўл қуйилмайди.

Chizma
298

Очиқ ва ёпиқ спорт иншоотлари трибуналари зинапояларининг қиялиги 1:1,6 дан ошмаслиги, 0,9 m дан кам бўлмаган баландликда тутқичлар (ёки уларнинг ўрнини босувчи бошқа қурилмалар) ўрнатилганда 1:1,4 қияликда лойиҳалашга йўл қўйилади.

Chizma
299

Спорт иншоотларининг эвакуация йўлакларида, люкларда зинапоялар ва кўтарилиш поғоналари бўлишига йўл қўйилмаслиги лозим.

300

Очиқ спорт иншоотларининг трибуналаридан эвакуация йўлларининг 1 m кенглигидаги одамлар сони ушбу ШНҚнинг 4-иловасидаги 9-жадвал бўйича белгиланиши зарур.

Chizma
301

Оловбардошлик даражаси I, II бўлган трибуналардаги битта эвакуация эшик очиқ жойига ёки люкига тўғри келадиган эвакуация қилинувчиларнинг умумий сони 1500 нафардан ошмаслиги, оловбардошлик даражаси III трибуналарда 30 % га, оловбардошлик даражаси IV бўлганларида эса 50 % га кам бўлиши керак.

Chizma
302

Оловбардошлик даражаси I ва II бўлган томошабинлар заллари ва томошабинлар учун трибунаси мавжуд спорт залларидан эвакуация қилиш вақти мазкур ШНҚнинг 4-иловаси 10-жадвалидаги кўрсаткичларига мувофиқ бўлиши, бунда оловбардошлик даражаси III ва IV бўлган бинолар учун кўрсаткичлар 30 % га камайтирилиши лозим.

Chizma
303

Залли хоналардан эвакуация чиқиш жойлари зал пол сатҳидан хонанинг ярми ёки ундан кўп баландлигида жойлашган бўлса, эвакуация учун зарурий вақт ушбу ШНҚнинг 4-иловасидаги 10-жадвалида келтирилган кўрсаткичлардан икки баравар кам ҳисобланиши керак.

Chizma
304

Залнинг ҳажми (W) 60 минг m³ дан юқори бўлганда унинг ичидан зарурий эвакуация вақти қуйидаги формула билан аниқланиши, бунда қуйидагидан бироқ 6 min дан кўп бўлмаслиги зарур.

Rasm

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

305

Мазкур формула билан ҳисобланган зарурий эвакуация вақтини эвакуация чиқиш жойлари хона баландлигининг ярмида жойлашганида 35 % га ва зал баландлигининг 0,8 қисмида жойлашганда 65 % га камайтириш керак.

Chizma
306

Зарурий эвакуация вақти оралиқ ёки кичик миқдорларда бўлганда интерполяция бўйича, катта миқдорларида экстраполяция бўйича қабул қилиниши керак.

307

Ҳажми 60 минг m³ дан ошиқ залли бинолардан зарурий эвакуация чиқиш вақти 10 min дан ошмаслиги лозим.

308

Саҳнадан инсонларнинг зарурий эвакуация вақти 1,5 min дан ошмаслиги, эвакуация қилинадиганларнинг сони 2 m² саҳна планшети майдонидан бир киши ҳисоби бўйича қабул қилиниши лозим.

309

Ёпиқ спорт иншоотларидаги зал хоналарининг ҳар бир чиқиш жойидан (люк, эшик) эвакуация қилинувчи томошабинларнинг сони 600 кишидан ошмаслиги керак.

310

Спорт аренасининг партери жойлаштирилганда иккита чиқиш жойи лойиҳаланган бўлса, улар орасидаги масофа зал узунлигининг ярмидан кам бўлмаслиги зарур.

Chizma
311

Томошабинлар залларига туташган кулуарларнинг кенглиги (томошабинлар учун йўлак) 2,4 m дан кам бўлмаслиги керак.

Chizma
312

Томошабинлар залларида эшик ўрни ўтиш жойларининг кенглиги 1,2 m дан кам бўлмаслиги, ложага чиқадиган эшик ўрни жойларининг кенглиги эса 0,8 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
313

Томошабинлар зали ва спорт иншоотларининг эвакуация йўлларидан (люклар) чиқиш эшиклари зич ёпилиши зарур.

314

Томоша залларининг балконлари ва тепа қавати сатҳлари олди қатори рўпарасига ўрнатиладиган тўсиқлар баландлиги 0,8 m дан кам бўлмаслиги керак.

Chizma
315

Спорт иншоотларининг трибуналарида ёндош қаторлар пол сатҳлари 0,55 m дан фарқ қилганда қатор олдидаги ўтиш йўлакчаси бўйлаб баландлиги 0,8 m дан кам бўлмаган тўсиқ ўрнатилиши лозим.

Chizma
316

Спорт заллари асосий турларининг қурилиш ўлчамлари ва сиғими ушбу ШНҚнинг 15-иловасидаги 31-жадвалда келтирилганларга мувофиқ белгиланиши зарур.

317

Ўриндиқлари 300 ва ундан кўп трибунали томоша-спорт залларида зал-арена пол сатҳи ер устки иккинчи қават пол сатҳидан юқори бўлмаслиги керак.

318

Трибуналар жойлаштирилаётганда томошабинлар биринчи қатори рўпарасида тўсиқ бўлиши, ён ва кўндаланг томонлардан ўйин майдонигача бўлган масофа томошабинлар хавфсизлигини ҳисобга оладиган технологик талаблардан келиб чиққан ҳолда аниқланиши лозим.

319

Спорт залларидаги снаряд ва инвентарь хоналари залларга ёндош ва улар билан алоқа тирқишлар орқали бўлиши керак.

320

Снаряд-инвентарь хонаси поли сатҳи зал поли сатҳи билан битта даражада (остонасиз) бўлиши лозим.

321

Снаряд ва инвентарь хоналари майдони технологик талаблар бўйича (ўлчами 12х24 m ли заллар учун камида 16 m², 30х18 m ли заллар учун камида 21 m²) аниқланиши зарур.

Chizma
322

Томошабинлар учун ўриндиқлари сони 1000 ва ундан кўп универсал спорт-томошагоҳ залларида (ареналарда) спорт ўйинлари ва мусобақа олдидан машқ қилиб олиш учун қўшимча спорт заллари лойиҳаланиши керак.

323

Ўқув-машғулот заллари, тренажёр хоналари, индивидуал шуғулланиш хоналарининг сони ва ўлчамлари лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши лозим.

324

Универсал спорт-томошагоҳ зал-ареналарда, манежларда, сунъий яхмалак залларида майдонни ўзгартириш (спорт ва томоша турларини ҳисобга олган ҳолда), эстрадани жойлаштириш ва бошқа имкониятлар лойиҳалашда инобатга олиниши керак.

325

Ёпиқ ва очиқ ўқув-машғулот бассейнларининг асосий ҳисобий параметрлари ушбу ШНҚнинг 16-иловасидаги 32-жадвалда келтирилган маълумотларга асосланган ҳолда белгиланиши лозим.

326

Сузишни билмайдиганлар ва болаларни сузишга ўргатиш учун мўлжалланган ванналар бассейн биносида 50х25 m ўлчамда лойиҳаланиши керак.

327

Томошабинларнинг ўриндиқларига ва сувга сакраш қурилмаларига эга бўлмаган бассейнлардаги ванналар залининг баландлиги (юриш йўлаги сатҳидан) қуйидагиларга мувофиқ лойиҳаланиши зарур:

ванна узунлиги 50 m бўлганда, 6 m дан кам бўлмаслиги ва ванна узунлиги 25 m бўлганда, 5,5 m дан кам бўлмаслиги;

ўқув-машғулот ва соғломлаштириш машқлари учун ванна узунлиги 25 m бўлганда, зал баландлиги 4,2 m, ванна узунлиги 18 m дан ошмайдиган заллар учун бу баландлик 3,6 m бўлиши.

Chizma
328

Универсал ва махсус ванналарга, шунингдек сувга сакраш қурилмаларига ҳамда томошабинларнинг ўриндиқларига эга бўлган залларнинг баландлиги технологик талаблар бўйича белгиланиши лозим.

329

Узунлиги 25 m ва ундан катта бўлган ванналарга эга бўлган бассейнлар таркибида тайёргарлик машғулотлари учун спорт заллари бўлиши керак.

Chizma
330

Ўлчамлари 25х8,5 m ва ундан кичик ванналар ҳамда очиқ бассейнларда тайёргарлик машғулотлари учун заллар лойиҳаланмаслиги, бунда ванна яқинида тайёргарлик машғулотлари учун майдони 70 m² дан кам бўлмаган очиқ майдонча бўлиши лозим.

Chizma
331

Ванна тубининг нишаблиги, ванна ён (торец) деворларининг бўйлама профили, ванна атрофидаги йўлакчаларнинг ўқлари, сув остини кузатиш туйнуклари (иллюминаторлар) технологик талаблар бўйича белгиланиши зарур.

Бўйлама томонда узунлиги 50 m бўлган ванналар учун учта зинапоя, узунлиги 50 m дан кам бўлган ванналар учун иккита зинапоя, майдони 100 m² кам бўлган ванналар учун битта зинапоя лойиҳаланиши лозим.

Chizma
332

Ванна туби ва деворларининг конструкцияси сув ўтказмайдиган ва кимёвий реагентлар таъсирига чидамли бўлиши зарур.

333

Ванна туби ва деворларининг ички юзаси оч рангда бўлиши, бунда ванна туби ва деворларининг сирпанчиқ бўлмаслиги лозим.

334

Сузиш спорти бассейнларидаги ванналарнинг ён (торец) деворлари сув юзаси устида 0,3 m баландликда вертикал ва бир-бирига нисбатан параллель ҳолатда бўлиши керак.

Chizma
335

Бассейн ваннасининг периметри бўйлаб ёпиқ ванналар учун кенглиги камида 1,5 m бўйлаб айланиб юриш йўлакчаси, очиқ ванналар учун бу кенглик камида 2 m бўлиши, бунда йўлакчанинг ташқи чегараси бўйлаб ўриндиқлар жойлаштирилиши лозим.

Айланиб юриш йўлакчасининг сирти сирпанчиқ бўлмаслиги ва трап томонга қарата 0,01-0,02 нишабга эга бўлиши керак.

Chizma
336

Болалар ваннаси (сузишни билмайдиганлар) учун айланиб юриш йўлакчаси учта тўсиқ бўйлаб 0,75 m кенгликда белгиланиши, бунда йўлакчанинг сирти юзаси ванна тўсиғидан паст, ванна тўсиғининг баландлиги 0,9-1,0 m бўлиши зарур.

Chizma
337

Ёпиқ бассейнларда иситиладиган айланиш йўлакчалари лойиҳаланиши лозим.

338

Старт тумбаси, трамплинлар ва сакраш супасига эга бўлган тўсиқ бўйлаб жойлашган юриш йўлакчасининг кенглиги технологик талабларга асосан белгиланиши керак.

339

Эркак ва аёлларга алоҳида кийим алмаштириш хоналари, ҳожатхоналар ва душхоналар тамбур орқали тўғридан-тўғри туташган бўлиши лозим.

340

Шуғулланувчилар учун кийим алмаштириш хоналари спорт зали билан бевосита йўлак (коридор) ёки фақат кийим алмаштириш хоналари ва спорт зали учун мўлжалланган зинапоя орқали боғланиши зарур.

341

Жамоалар ўртасида ўтказиладиган спорт ўйинларига мўлжалланган иншоотларда камида тўртта кийим алмаштириш хонаси бўлиши, уларнинг майдони кўп залли спорт иншоотларининг кийим алмаштириш хоналари умумий ҳисобий майдонига киритилиши лозим.

342

Кийим алмаштириш хоналари бир нафар шуғулланувчига камида 1 m² майдон тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, бунда кийим алмаштириш хоналарида кийим жавонлари (0,3x0,5 m ўлчамда), ўриндиқлар, оёқ ваннаси, қўл ювиш жиҳози, кўзгу, пол усти тарозиси бўлиши керак.

Chizma
343

Бассейнларда кийим алмаштириш хоналари айланиб юриш йўлакчаси билан бир сатҳда жойлашиши ва кийим алмаштириш хоналари бассейнлар билан фақат душхоналар орқали боғланиши, спорт зали ёки тайёргарлик машғулотлари хонаси билан душхонани айланиб ўтган ҳолда боғланиши зарур.

344

Спорт ўйинлари, енгил атлетика заллари ва универсал спорт-томоша заллари олдидаги кийим алмаштириш хоналари, шунингдек очиқ спорт иншоотларидаги (очиқ бассейнлар бундан мустасно) кийим алмаштириш хоналари зал (майдон) билан тўғридан-тўғри боғланмаслиги, бунда шуғулланувчилар ва томошабинларнинг йўллари кесишмаслиги лозим.

345

Спорт залларида шуғулланувчилар учун кийим алмаштириш хоналари бир сменада шуғулланувчиларнинг 200 фоизига, бассейнларда эса бир сменада 250 — 300 фоизига ҳисобланиши керак.

Chizma
346

Спортнинг ҳар хил турлари бўйича мусобақалар ва ўқув-машғулотлари ўтказиладиган залларга эга бўлган кўп тармоқли спорт иншоотларида кийим алмаштириш хоналаридаги ўрин жойларининг сони технологик ҳисоблаш орқали аниқланиши зарур.

347

Спорт иншоотларининг санитария узелларидаги санитария жиҳозлари (приборлари) технологик ҳисоблаш бўйича ушбу ШНҚнинг 17-иловасидаги 33-жадвалда келтирилган кўрсаткичларни ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.

348

Шуғулланувчилар учун душхоналар кийим алмаштириш хоналари билан тренерлар ва инструкторлар жамоаси учун душхоналар инструкторлар хоналари билан ходимлар душхоналари маиший хоналар билан бевосита боғланган бўлиши зарур.

349

Бассейнларда эркак ва аёл шуғулланувчиларнинг душхоналари айланиб юриш йўлакчаси билан бир сатҳда бўлиши керак.

350

Душхоналар очиқ хонали ва улар орасида ўтиш йўлаклари бўлиши, бунда ўтиш йўлагининг кенглиги 1,6 m га тенг деб ҳисобланиши лозим.

Душхонадан айланиб юриш йўлагига чиқиш жойида ёки сузиб чиқиш жойида оёқ ваннаси душдан чиқиб ўтиш жойининг бутун кенглигида чуқурлиги 0,1 m бўлган тагликли (поддон) душ бўлиши керак.

Chizma
351

Кийим алмаштириш хоналарининг олдидаги санитария узеллари кийим алмаштириш хоналари билан ёнма-ён тамбур-шлюз орқали жойлаштирилиши керак.

Санитария узелидан душхонани четлаб бассейн ваннасига чиқишга йўл қўйилмаслиги лозим.

352

Болалар учун кийим алмаштириш хоналари, душхоналар ва санитария узеллари ўғил ва қиз болалар учун ажратилган ҳолда катталар учун мўлжалланган тегишли хоналардан алоҳида жойлаштирилиши керак.

353

Очиқ ванналарга чиқиш сузиб чиқиш жойларининг кенглиги 1,8 m ва чуқурлиги камида 0,5 m бўлган каналлар бўлиши, старт супаси бўлмаган ванналар учун сузиб чиқиш канали ваннанинг кўндаланг (торец) томонларига жойлаштирилиши зарур.

Chizma
354

Бассейнларнинг техник хоналари, хлорланадиган хоналар ва хлор омборлари алоҳида махсус кириш жойига эга бўлиши лозим.

Хлорланадиган хоналарни ва хлор омборини ер сатҳидан пастга жойлаштиришга йўл қўйилади.

355

Очиқ иншоотларнинг ёрдамчи хоналари (кийим алмаштириш хоналари, санитария узеллари, душхоналар) очиқ спорт иншоотлари ичида энг узоқ очиқ иншоотдан 200 m дан ошмаган масофада жойлашган бино ичига жойлаштирилиши керак.

Chizma
356

Очиқ бассейнларда кийим алмаштириш хоналари, санитария узеллари, душхоналар бевосита бассейн ваннасига бириккан бўлиши зарур.

357

Санитария жиҳозлари ушбу ШНҚнинг 17-иловасидаги 33-жадвалда келтирилган кўрсаткичларни ҳисобга олган ҳолда ўрнатилиши лозим.

358

Ёрдамчи хоналарнинг баландлиги пастга чиқиб турувчи конструкциянинг пастки қисмигача бўлган баландлик қуйидагича белгиланиши керак:

2,7 m (вестибюллар, кийим алмаштириш, массаж, шуғулланувчиларнинг дам олиш, савдо, хўжалик, тренер-инструктор, тиббий хизмат, санитария-маиший, қўриқлаш ва ёнғин пости, омборхоналар, инвентарь, спорт қуролларини тозалаш ва сақлаш хоналари);

2,4 m (ҳакамлар учун мўлжалланган хоналар);

2,2 m (устки кийим алмаштириш машғулот кийимларини алмаштириш гардероблари, кийим ва пойабзал қуритиш хоналари, тоғ чанғи трассаси старт ва финишлари олдидаги павильонлар).

Chizma
359

Томошабинлар учун ёрдамчи хоналар уларнинг энг кўп ўрин-жойларига эга бўлган томоша зали бўйича томошабинларнинг бир вақтдаги сонини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

360

Буфет ёки кафетериялар лойиҳа топшириғи асосида лойиҳаланиши керак.

361

Томошабинлар учун трибунага эга бўлган стадионнинг спорт аренаси стадионнинг асосий иншооти сифатида хизмат қилиши ҳамда мазкур ШНҚнинг 33-иловасидаги 15-расмга мувофик амалга оширилиши лозим.

362

Конструктив жиҳатдан қурилиш усулига кўра қуйидаги трибуналарга бўлиниши керак:

ер устига қуриладиган;

таянч конструкциялар устида турадиган;

уйғунлашган (комбинациялашган).

363

Трибуна остидаги бўшлиққа жойлаштириладиган ёрдамчи хоналар функция жиҳатидан бешта гуруҳга бўлиниши зарур:

I гуруҳ — бутун иншоот ёки мажмуа учун умумий бўлган хоналар (вестибюль, музда учиш учун вестибюль-исиниш жойи, касса вестибюли, буфетлар);

II гуруҳ — томошабинларга хизмат кўрсатувчи хоналар (айланма галереялар, буфетлар, санитария узеллари);

III гуруҳ — шуғулланувчиларга хизмат кўрсатиш хоналари (кийим алмаштириш, инвентар жиҳозлар, тренерлар ва инструкторлар учун хоналар, дам олиш, тиббий хизмат кўрсатиш, қишки спорт турлари учун хоналар);

IV гуруҳ — мусобақаларни ўтказиш учун хизмат кўрсатиш хоналари (ҳакамлар хоналари, ҳакамлар ҳайъати хонаси, матбуот-бюро);

V гуруҳ — иншоотларни эксплуатация қилиш учун хоналар (маъмурият хоналари, спорт ва тозалаш инвентарларини сақлаш хоналари, омборлар, техник хоналар, маиший хизмат кўрсатиш хоналари).

364

Лойиҳада спорт ядроси ва ёрдамчи хоналар гуруҳлари орасида ўзаро боғланиши лозим.

I гуруҳ хоналари барча хоналар билан эркин боғланган бўлиши керак.

II гуруҳ хоналари томошабинларнинг трибунага ҳаракатланиш йўллари ва спортчиларнинг спорт ядросига чиқиш йўлларини ажратишда томошабинлар учун уларнинг ўтириш жойлари билан бевосита боғланган бўлиши зарур.

III ва IV гуруҳларнинг хоналари спорт ядросига бирикиши ва бу хоналар ўзаро боғланган бўлиши керак.

V гуруҳ хоналари режалаштиришга боғлиқ ҳолда эркин жойлашиши лозим.

365

Спорт ядроси учун ёрдамчи хоналарнинг таркиби ва юзалари қуйидагиларга боғлиқ ҳолда аниқланиши керак:

ёз фаслида спорт ядросининг ўтказиш қобилияти 120 кишига тенглиги;

қиш фаслида 650 кишига тенг бўлиши;

томошабинлар учун ёрдамчи хоналар трибуналарнинг лойиҳавий сиғимига;

очиқ майдонлар ва заллар учун ёрдамчи хоналар уларнинг ўлчамлари, сони ва бир вақтнинг ўзида ўтказиш қобилияти ҳамда стадиондан жойлашиш масофасига (узоқлигига).

366

Кўринувчанлик шартлари бўйича 3,5 дан 5 минггача ўринли трибуналарни бир томонлама, 7,5 дан 10 минггача ўринли трибуналарни бир ва икки томонлама, 15 минг ўринли трибуналарни икки томонлама, 15 минг ва ундан кўп ўринли стадионлар учун трибуналарни уч ва тўрт томонлама жойлаштириш зарур.

367

Икки, уч ва тўрт томонлама (ҳалқасимон шаклдаги) трибуналар остига биринчи қаватга спорт ядросида қиш ва ёзда шуғулланувчилар учун ёрдамчи хоналарни бир томонлама жойлаштириш, 1-қаватдаги қолган юзадан эса спорт ядросига яқин жойлашган очиқ майдончалар учун ёрдамчи хоналар, маъмурий хоналар, махсус асос қурилишини талаб этувчи заллар учун фойдаланиш лозим.

2- ва 3-қаватларга томошабинлар учун хоналар ва галереяларни, ёрдамчи хоналар билан бирга спорт залларини ҳамда бошқа хизмат кўрсатиш хоналарини жойлаштириш керак.

368

Томошабинларга хизмат кўрсатувчи хоналар стадионнинг кириш жойларига, томошабинлар ҳаракатланадиган йўллардаги турли қаватларга жойлаштирилиши лозим.

369

Ҳакамлар, журналистлар, спорт шарҳловчилари учун мўлжалланган хоналар асосий (бош) трибунага жойлаштирилиши керак.

Шарҳловчиларнинг кабиналари трибунанинг юқори марказий қисмига ёки соябон остидаги осма майдончага жойлаштирилиши лозим.

370

Журналистлар ва шарҳловчиларга хизмат кўрсатувчи хоналарни, 1000 нафаргача кишига мўлжалланган учрашув ва пресс-конференциялар залларини, гардеробларни, махсус кафетерийларни қаватлардаги хоналарга бириккан трибуна ости бўшлиғига жойлаштириш зарур.

Бу зонага фахрли меҳмонлар учун мўлжалланган хоналар ҳам жойлаштирилиши керак.

7-§. Спорт ядроси ва спорт ареналарига қўйиладиган талаблар

371

Спорт ядроси марказий аренанинг асосий спорт иншооти сифатида хизмат қилиши ёки ўқув-машғулотларини ўтказиш учун мустақил ҳолатда (трибунасиз) жойлашишига йўл қўйилади.

372

Спорт ядроси таркибига айланма 400 m ва тўғри чизиқли 130 m енгил атлетика йўлаклари, ядро улоқтириш учун икки, уч ёки тўртта сектор, сакраш йўлаклари ва снарядлар улоқтириш секторлари, ўйин майдони ва ушбу ШНҚнинг 33-иловасидаги 16-расмга мувофиқ чуқурлар, тўсиқлар югуриш йўлаклари киритилиши лозим.

Chizma
373

Югуриш йўлакларининг ташқи ва ички томонларидан эни 1,0 m дан кам бўлмаган хафсизлик зонасини лойиҳалаш зарур.

Chizma
374

Спорт ядросининг ташқи периметри бўйлаб 0,5 дан 0,8 m гача бўлган баландликда тўсиқ лойиҳаланиши керак.

Chizma
375

Футбол майдони 105х68 m ўлчамга эга бўлиши лозим.

Chizma
376

Стадионнинг чим қопламаси 120x80 m ўлчамга эга бўлиши керак.

Chizma
377

Сирт-юза сувларини дренаж қувурлари орқали оқизиш зарур.

Сувни оқизиш учун 3 фоиздан кам бўлмаган нишаблик ҳосил қилиниши лозим.

Chizma
378

Ерга қуриладиган трибуналарни гилли грунт устига жойлаштиришда грунтга йирик донали қум 10 дан 15 cm гача қалинликда ёйилиши, қум қатлами устига эса темир-бетон қоплама жойлаштирилишига йўл қўйилади.

379

Темир-бетон конструкцияларини стадионлар трибуналари ва трибуна ости фазолари, демонстрацион заллар, бассейнлар, ёрдамчи хоналар юк кўтарувчи каркасларнинг асоси учун қўллаш ва улардан заллар, бассейнлар қопламалари, томларининг юк кўтарувчи ҳамда тўсувчи конструкциялари, шунингдек катта бўлмаган ва ўртача оралиқларнинг ораёпмалари сифатида фойдаланишга йўл қўйилади.

380

Очиқ стадионларнинг трибуналарини тиклашда ўриндиқларни бевосита ерга ёки махсус конструкциялар устига қуришга йўл қўйилади.

381

Грунтли трибуналарни табиий ёки тўкилган гилли ёки қумлоқ грунтлар устига қуришга йўл қўйилади, бунда грунт (ерости) сувлари чуқур жойлашган жойларга қуриш зарур.

382

Грунтли трибуналарни қумлоқ (табиий ёки тоза ювилган қумли) грунтлар устига жойлаштиришда темир-бетон қопламалар бевосита қум усти бўйлаб қурилиши (ётқизилиши) керак.

383

Трибуналарнинг юк кўтарувчи синчини (каркасни) колонналар, горизонтал ригеллар, ораёпмалар ва қия ригелларнинг юк кўтарувчи плиталаридан ташкил топган йиғма темир-бетондан лойиҳалашга йўл қўйилади.

384

Трибунани ёғингарчиликлардан ҳимоя қилиш учун елимланувчи гидроизоляцияни қўллаш зарур.

385

Универсал залларга эга бўлган кўп тармоқли спорт мажмуалари қуйидагилар инобатга олиниши керак:

спорт залларини лойиҳалаш вақтида лойиҳалаш топшириғида спорт федерацияларининг қоидалари (регламентлари);

спорт залларини лойиҳалашда спорт зонаси устидаги шифт баландлигига қўйиладиган талабларга риоя қилиниши, бунда зона чегарасидан ташқарида баландлик 3 m дан кам бўлмаган баландликкача бир текис камайтирилиб борилиши;

спорт тадбирларини спорт зонасига бирлаштирилган бир нечта майдончаларда бир вақтда ўтказишга мўлжалланган универсал спорт залларини лойиҳалашда универсал спорт залининг ўтказиш қобилияти ушбу майдончаларнинг сони ва вазифасига боғлиқ ҳолда ортишини;

спортнинг ҳар хил турлари учун бир нечта майдончаларни (ўйин майдончалари) спорт залига жойлаштиришда шу майдончалар орасида ажратувчи қурилмаларни.

қопламани ва уни монтаж қилиш техникасини сақлаш хонасини (жойи);

универсал спорт мажмуаларида уларнинг спорт заллари трансформацияланадиган (кўчма) пардадеворлар билан ажратилиши, ҳар бир спорт зали кийим алмаштириш хоналари билан бевосита боғланган бўлиши, залнинг ички девори узунлиги бўйлаб 2-1,2 m кенгликда ўтиш ҳисобига залларни бўлиш тизимини ташкил этишни;

спорт заллари ва ёрдамчи хоналарни лойиҳалашда махсус техника қўлланиладиган юклаш-тушириш ишларини олиб бориш ҳамда спорт-технологик ускуналардан фойдаланиш зарурлигини;

катта массали ёки йирик габаритли ускуналар (юк тренажёрлари, мобилли фермалар ва б.) жойлаштириладиган спорт залларини биринчи қаватга юк кўтарувчи техниканинг кириш имкониятини;

спорт залларини уларнинг бўйлама деворлари бўйлаб ускунларни (гимнастика деворлари, машғулотларга мўлжалланган деворлар, гандбол, баскетбол, теннис учун шчитлар) ўрнатиш билан лойиҳалашда ушбу ускуналарни деразасиз деворларга ёки пастки қисми пол сатҳидан 4,5 m дан кам бўлмаган баландликда жойлашган деразаларга эга бўлган деворларга ўрнатишни;

машғулотлар учун мўлжалланган залларни лойиҳалашда хавфсизлик зонасининг габаритларига қўйиладиган талабларга риоя қилинишини;

спорт залларининг ўлчамлари, шунингдек хоналарнинг чиқиб турувчи конструкциларнинг пастки қисмигача бўлган баландлиги спорт турларининг қоидаларига ва спорт тадбирининг даражасига боғлиқ ҳолда лойиҳалаш топшириғига мувофиқ ўрнатишни;

спорт зоналарининг асосий параметрлари ушбу ШНҚнинг 34-иловасидаги 44-жадвалда келтирилган кўрсаткичларга мувофиқ белгиланишини.

386

Спорт турларидан вақти-вақти билан фойдаланиш учун универсал спорт залларининг ўлчамлари спортнинг турлари учун мазкур ШНҚнинг 34-иловасидаги 45-жадвалда келтирилган энг катта кўрсаткичлар бўйича белгиланиши лозим.

387

Бадминтон майдончаларига эга бўлган залларни битталик ва жуфтлик ўйинларга мўлжалланган кортлар тўғри бурчакли тўртбурчак шаклда узунлиги 13,4 m, эни 6,1 m, диагонал бўйича узунлиги 14,723 m ҳамда белгилаш чизиқларининг кенглиги 0,04 m этиб лойиҳалаш лозим.

Chizma
388

Кортнинг периметри бўйлаб 2 m кенгликда хавфсизлик зонаси ажратилиши лозим.

Бир нечта кортларни бир қатор қилиб жойлаштиришда иккита қўшни кортлар орасидаги хавфсизлик зонасининг минимал ўлчами 2 m дан кам бўлмаслиги керак.

Chizma
389

А ва В тоифалардаги бандминтон залларини лойиҳалашда полдан юқоридаги чиқиб турувчи конструкциянинг пастки қисмигача бўлган баландлик ушбу кортнинг бутун юзаси бўйича халқаро мусобақалар учун 12 m дан, мамлакат миқёсида ўтказиладиган мусобақалар учун 9 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
390

Бадминтон учун спорт зонасини ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 24-расмда келтирилганидек чизиқлар билан белгилаш зарур.

391

Баскетбол майдонига эга бўлган зални лойиҳалашда тўғри бурчакли тўртбурчак шаклидаги ўйин майдони инобатга олиниши, бунда ўйин майдони қуйидагиларга мувофиқ амалга оширилиши керак:

узунлиги 28 m, эни 15 m (чегараловчи чизиқларнинг ички қирраларидан ўлчанган) ўйин зонасини;

майдоннинг бутун периметри бўйлаб хавфсизлик зонасини (шчитлар конструкциясигача бўлган масофани киритган ҳолда) ўз ичига киритишни;

хавфсизлик зонаси чегарасидан ташқаридаги жойларга ҳар бир жамоа учун 16 та ўрин-жойни ҳисоблашдан келиб чиққан ҳолда ўриндиқлар (скамейка) зонаси жойлаштирилишини;

ўйин майдони устидаги энг яқин конструкциянинг пастки қисмигача бўлган баландлик 7 m дан кам бўлмаслигини;

машғулот залларида майдон чизиғидан 2 m дан кам бўлмаган масофада ҳалқаларга эга бўлган қўшимча шчитларни ўрнатишни.

Chizma
392

Баскетбол учун спорт зонаси ҳамда уни белгилаш ва жиҳозлаш схемаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 25-26-расмларда келтирилган.

393

Волейбол залини лойиҳалашда мусобақа зонаси ўйин майдончаси ва эркин зонани ўз ичига киритишини ҳисобга олиш керак.

Ўйин майдончаси 18×9 m ўлчамда тўғри бурчакли тўртбурчак шаклда лойиҳаланиши зарур.

Залдаги эркин зона ўйин майдончаси текислигига жойлаштирилиши ва у ҳар томондан 3 m дан кам бўлмаган кенгликни ташкил этиши, эркин зонанинг полдан унинг устидаги чиқиб турувчи конструкциянинг пастки қисмигача бўлган баландлиги 7 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
394

Волейбол учун зални лойиҳалашда веритикал устунчаларни (стержень) маҳкамлаш деталлари лойиҳаланиши керак.

395

А ва В тоифалардаги залларни лойиҳалашда қуйидагиларни инобатга олиш лозим:

майдонча атрофида 4 m дан кам бўлмаган кенгликда ва 10 m дан кам бўлмаган (полдан чиқиб турувчи конструкциянинг пастки қисмигача) баландликда эркин зонани;

жамоаларнинг ўриндиқлари томонида жойлашган иккала бурчакдаги эркин зона чегарасидан ташқарида 3×3 m ўлчамли чигил ёзиш жойини;

қоида бузганлиги туфайли ўйиндан четлаштирилган спортчилар учун назорат зонасида иккита курси билан жиҳозланган 1×1 m ўлчамли жой назарда тутилишини.

Волейбол учун спорт зонаси ва унинг белгиланиш схемаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 27-расмда келтирилган.

Chizma
396

Гандбол бўйича спорт тадбирлари учун ўйин майдончаси 40х20 m ўлчамда тўғри бурчакли тўртбурчак шаклида лойиҳаланиши, майдонча диоганалининг узунлиги битта ён чизиқ охиридан қарама-қарши ён чизиқ охиригача 44,72 m ни ва ярим майдон диоганалининг ён чизиқлар охирги нуқталаридан марказий чизиқ ва ён чизиқ кесишишининг қарама-қарши нуқтасигача узунлиги 28,28 m ни ташкил этиши лозим.

Chizma
397

Гандбол ўйин майдончасининг атрофида қуйидаги ўлчамлардаги хавфсизлик зонаси бўлиши керак:

ён чизиқлар бўйлаб 1 m дан кам бўлмаган;

дарвозаларнинг ташқи чизиқлари орқасида 2 m дан кам бўлмаган.

Chizma
398

Гандбол учун А ва В тоифалардаги залларда жамоа спортчилари ва мураббийларга мўлжалланган ўриндиқлар марказий чизиқдан 3,5 m масофада бўлиши лозим.

Chizma
399

Стол (узунлиги 4 m дан катта бўлмаган) захира ўйинчиларининг курсиларига қараганда ён чизиққа яқин жойлашган бўлиши, бироқ стол ён чизиқдан 0,5 m дан кам бўлмаган масофада ва ўйин майдончаси сатҳидан 0,3-0,4 m га баландроқ бўлиши керак.

Жамоа курсилари олдида ён чизиқ бўйлаб марказий чизиқдан иккала томонда 8 m масофада хавфсизлик зонаси бўлиши лозим.

Chizma
400

Дарвозалар чизиғидан 1,5 m масофада 9 — 14 m узунликда ва 5 m баландликда вертикал тўсувчи тўрни осиш имкони бўлиши керак.

Гандбол учун спорт зонаси ва унинг белгиланиш схемаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 28-расмда кўрсатилган.

Chizma
401

Футзал учун майдончага эга бўлган зални лойиҳалашда мусобақа майдони тўғри бурчакли шаклда бўлиши, бунда майдоннинг ўлчамлари қуйидагилардан кам бўлмаслиги лозим:

ён чизиқ узунлиги 42-38 m, дарвоза чизиғининг узунлиги — 25-20 m (А ва В тоифадаги заллар учун);

ён чизиқ узунлиги 42-25 m, дарвоза чизиғининг узунлиги — 25-16 m (С тоифадаги заллар учун).

Chizma
402

Ўйинчиларни алмаштириш зонаси техник зона олдида 5 m узунлик билан лойиҳаланиши ҳамда 0,08 m кенглик ва 0,8 узунликдаги кесма чизиқчалар билан 0,4 m майдончада ва 0,4 m унинг ташқарисида чегараланган бўлиши керак.

Хронометрист столи олдида ўрта чизиқнинг ҳар иккала томонида 5 m эркин зона (фазовий бўшлиқ) бўлиши лозим.

Алоҳида зоналарни белгилаш ва чегаралаш талаблари футзал бўйича қоидаларга (регламент) мувофиқ лойиҳалаш топшириғи билан аниқланиши зарур.

Футзал учун спорт зонаси ва уни чизиқлар билан чегаралаш (белгилаш) схемаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 29-расмда келтирилган.

Chizma
403

Стол тенниси учун залларни лойиҳалашда уйин майдонининг фазоси (марказда стол ва унинг атрофида эркин зона) бўлиши ва унинг ўлчамлари узунлиги — 14 m, кенглиги (эни) — 7 m, баландлиги — 5 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Машғулотлар учун ўйин фазосининг ўлчамларини 9х5 m гача камайтиришга йўл қўйилади.

Ўйин фазоси унинг периметри бўйича 1,5 m узунликда ва 0, 75 m баландликда тўқ фондаги рангли бортиклар билан тўсилиши керак.

Chizma
404

Стол тенниси учун зални лойиҳалаштириш том қопламалари ва поллар (ёрқин, ялтирайдиган ва тош, бетон, ғишт ёки кафель плиткаларидан бажарилган сирпанувчан поллар тақиқланади), ёритилганлик, ранг бўйича бир хиллилик ва бошқа рангли ҳусусиятлардаги қисми лойиҳалаш топшириғига мувофиқ амалга оширилиши лозим.

405

Стол тенниси учун А ва В тоифалардаги залларда пол ёғоч ёки ўрамли синтетик материал билан қопланган бўлиши керак.

406

Спорт зонаси ва стол тенниси учун белгилаш схемаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 30-расмда келтирилган.

407

Теннис корти тўғри бурчакли майдон кўринишида бўлиши, бунда унинг ўлчамлари қуйидагича бўлиши керак:

узунлиги — 23,77 m;

эни — 8,23 m (яккалик ўйнаганда) ёки узунлиги — 23,77 m;

эни — 10,97 m (жуфтлик ўйнаганда).

Chizma
408

1- ва 2-тоифалардаги халқаро ва мамлакат мусобақалари учун залларда орқа чизиқлар ва тўсиқлар орасидаги масофа 6,4 m дан, ён чизиқлар ва тўсиқлар орасидаги масофа эса 3,66 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
409

3 — 6 тоифалардаги мамлакат миқёсидаги мусобақалар, шунингдек оммавий теннис учун залларда орқа чизиқлар ва тўсиқлар орасидаги масофа 5,48 m, ён чизиқлар ва тўсиқлар орасидаги масофа эса 3,05 m дан, полдан шифтгача бўлган баландлик 9,14 m дан кам бўлмаслиги зарур.

Chizma
410

Теннис майдончасининг умумий кўриниши, ўлчамлари, теннис учун спорт зонасининг белгиланиши мос равишда ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 31-а, б, в расмларга мувофиқ белгиланиши керак.

411

Аравачаларда ўйналадиган баскетбол спорт тадбирларини ўтказиш учун ўйин майдонига қўйиладиган талаблар ушбу ШНҚнинг 391-бандига мувофиқ бўлиши лозим.

412

Ўйин майдонига бевосита яқин бўлган жойда аравачалари билан биргаликда захира спортчилари учун иккита (ҳар иккала жамоанинг ҳар бири учун биттадан) зона лойиҳаланиши керак.

Chizma
413

Голбол бўйича спорт тадбирларини ўтказиш учун ўйин майдони 18×9 m ўлчамда лойиҳаланиши, бунда ушбу майдон периметри бўйлаб 1,5 m ўлчамда хавфсизлик зонаси бўлиши лозим.

Chizma
414

Голбол учун спорт зонаси ва белгилаш схемаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 35-расмда келтирилган.

415

Паралимпия стол тенниси учун ўйин майдонига қўйиладиган талаблар ушбу ШНҚнинг 403-банди бўйича қабул қилиниши керак.

416

Паралимпия регбиси бўйича спорт тадбирларини ўтказиш учун спорт майдонига қўйиладиган талаблар мазкур ШНҚнинг 255-бандига мувофиқ бўлиши ҳамда майдонни чегаралаш ва жиҳозлашга нисбатан татбиқ этилмаслиги зарур.

Ушбу майдонда спорт тадбирларини ўтказишда ён чизиқлар, марказий чизиқлар, зачёт майдонидан ҳамда марказий айлана чизиғидан вақтинчалик белгилаш (разметка) қўлланилиши лозим.

417

Ўйин майдонига бевосита яқин бўлган жойда захира ғилдиракларга эга бўлган аравачаларни жойлаштириш учун иккита (ҳар бир жамоа учун биттадан) зона лойиҳаланиши керак.

Chizma
418

Дарвоза чизиғи 0,45 m баландликдаги иккита ялтироқ конуслар билан чегараланган бўлиши зарур.

Chizma
419

Паралимпия регбиси учун спорт зонаси ва белгилаш схемаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 36-расмда келтирилган.

420

Паралимпия тенниси бўйича спорт мусобақаларини ўтказиш учун кортли спорт залига қўйиладиган талаблар ушбу ШНҚнинг 407-бандига мувофиқ қабул қилиниши керак.

421

5×5 футбол учун ўйин майдони периметр бўйича тўсиқларга эга бўлган ҳолда қуйидаги ўлчамларда лойиҳаланиши лозим:

узунлиги — 40 m;

кенглиги — 20 m.

5×5 футбол бўйича спорт тадбирларини ўтказиш учун зални трансформациялаш билан ушбу ШНҚнинг 396-банди бўйича гандбол майдончасига эга бўлган залдан фойдаланишга йўл қўйилади.

5×5 футбол бўйича спорт тадбирларини ўтказиш учун залнинг тўсиқлари қуйидагиларни инобатга олган ҳолда лойиҳаланиши керак:

баландлиги 1 — 1,2 m;

тўсиқни ўрнатишда вертикалдан ташқарига оғиш бурчаги 10° дан ошмаслиги;

тўсиқ дарвоза чизиғидан 1 m масофада.

Chizma
422

5×5 футбол учун спорт зонаси ва белгилаш схемаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 37-расмда келтирилган.

423

Спорт акробатикаси бўйича спорт тадбирларини ўтказиш учун А ва В тоифалардаги заллар қуйидаги ўлчамларда лойиҳаланиши лозим:

узунлиги — 45 m;

кенглиги — 30 m;

баландлиги — 10 — 12 m.

Chizma
424

C тоифали залларнинг ўлчамлари 45×30 m, баландлиги 8 m дан кам бўлмаслиги керак.

Chizma
425

Акробатика залини лойиҳалашда 14×14 m ўлчамларда мусобақа зонасини ҳамда бу зонанинг таркибида қуйидагиларни инобатга олиш лозим:

гилам ва 12×12 m ли (чизиқнинг ташқи томони бўйича ўлчам) ишчи майдонга эга бўлган майдончани (помост);

чегаралаш белгисидан ташқарида бутун периметр бўйича 1 m кенгликда хавфсизлик зонасини.

А ва В тоифалардаги залларни лойиҳалашда майдонча (помост) ва томошабинлар орасида ҳар томондан 2 m дан кам бўлмаган қўшимча хавфсизлик зонаси бўлиши керак.

Chizma
426

Спорт акробатикаси учун спорт зонасининг схемаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 38-расмда келтирилган.

427

Спорт гимнастикаси бўйича мусобақаларни ўтказиш учун А ва В тоифалардаги залларни лойиҳалашда спорт снарядларига эга бўлган залларни эркаклар ва аёллар учун алоҳида жойлаштириш лозим.

Chizma
428

60×34 m ўлчамлардаги ҳар бир зал снарядлар тўплами билан жиҳозланиши, уларнинг рўйхати ва хавфсизлик зонасини киритган ҳолда уларни ўрнатиш жойлари халқаро гимнастика федерацияси қоидаларига мувофиқ лойиҳалаш топшириғи бўйича белгиланиши керак.

Chizma
429

Спорт гимнастикаси залини лойиҳалашда спорт ускуналари ва снарядларни полга, шифт конструкцияларига ва деворларга монтаж қилиш учун маҳкамлаш деталлари бўлиши керак.

430

Спорт гимнастикаси бўйича машғулот залларини лойиҳалашда эҳтиёткорлик мосламаларини (лонжлари) жойлаштириш, маҳкамлаш, эҳтиёт чуқурларининг ўлчамлари, уларни жойлаштириш ўринларини ва шифт ва полнинг конструктив элементларига тушадиган юкларни ҳисоблаш лойиҳалаш топшириғи талаблари ҳамда халқаро гимнастика федерацияси қоидаларига мувофиқ бўлиши лозим.

431

Спорт гимнастикаси учун спорт зонасининг схемаси ва спорт ускуналари ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 39-40-расмларида келтирилган.

432

Батутда сакраш бўйича тадбирларни ўтказиш учун спорт зали қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши зарур:

индивидуал сакраш;

синхрон сакраш;

иккиталик минитрапм;

акробатика йўлакчаси.

433

Батутда амалга ошириладиган барча ўйин турлари бўйича мусобақаларни ўтказишда спорт снарядларини жойлаштириш учун зал ўлчамлари 43×39 m дан, шифтгача баландлик 8 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
434

Зални лойиҳалашда спорт ускуналари ва снарядарини полга, шифт конструкцияларига ва деворларга монтаж қилиш учун маҳкамлаш деталлари лойиҳаланиши керак.

435

Ўйин турлари учун бошқа снарядларни, батутда сакраш учун спорт ускунасини, хавфсизлик зоналарини жойлаштириш билан зални лойиҳалаштиришда лойиҳа топшириғи талабларини ва халқаро гимнастика федерацияси қоидаларини инобатга олиш лозим.

436

«Иккиталик минитрапм» ўйин тури бўйича халқаро мусобақаларни ўтказиш залини лойиҳалаштиришда иккита минитрампни жойлаштириш (ўрнатиш)да хавфсизлик зонаси бўлиши керак.

437

Батутда сакраш учун спорт зонаси ва ускуналари схемаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 41 — 43-расмларда келтирилган.

438

Бадиий гимнастика бўйича спорт тадбирлари учун зал 8 m дан кам бўлмаган баландликда лойиҳаланиши зарур.

Бадиий гимнастика бўйича спорт тадбирлари учун зал баландлигини 10 — 14 m да лойиҳалашга йўл қўйилади.

Chizma
439

А ва В тоифалардаги залларни лойиҳалашда майдонча (помост) қирраси ва томошабинлар орасида ҳар томондан 2 m дан кам бўлмаган қўшимча хавфсизлик зонаси бўлиши керак.

Chizma
440

Бадиий гимнастика учун спорт зонаси схемаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 44-расмда келтирилган.

441

Бокс бўйича мусобақалар зали махсус майдончага (помост) ўрнатиладиган битта ёки иккита ринг жойлаштирилишини инобатга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

Машғулот залларида рингни махсус майдончасиз (помост) ўрнатишга йўл қўйилади.

442

А ва В тоифалардаги залларда канатларнинг ички чизиғи бўйича 6,10×6,10 m ўлчамларда рингларни жойлаштириш имкони бўлиши керак.

А ва В тоифалардаги залларда бошқа мусобақалар учун 4,90×4,90 m дан 6,10×6,10 m гача бўлган ўлчамлардаги ринглардан фойдаланиш зарур.

Chizma
443

А ва В тоифалардаги залларда томонининг узунлиги 7,8 m бўлган квадрат шаклидаги платформали майдончани жойлаштириш имкони бўлиши лозим.

Chizma
444

С тоифали залларда ўлчамлари 5,82×5,82 m дан 7,8×7,8 m гача бўлган майдончалардан (канатлар орасидаги ринг ўлчамига боғлиқ ҳолда) фойдаланишга йўл қўйилади.

Chizma
445

А ва В тоифалардаги залда мусобақа майдончасининг баландлиги пол ёки асос сатҳидан 1,0 m ни ташкил этиши, бошқа мусобақаларда майдончанинг баландлиги 0,91 — 1,22 m бўлиши лозим.

Chizma
446

Бокс учун залларни лойиҳалашда майдончалар периметри бўйича 3 m дан кам бўлмаган кенгликда хавфсизлик зонаси бўлиши керак.

Chizma
447

Бокс учун машғулот залларини лойиҳалашда ринг ташқарисида шифт конструкциялари ва деворларга маҳкамланувчи осмаларга маҳкамланган машғулот ускуналари (бокс қоплари, груша, девор ёстиқлари ва б.)га эга бўлган майдонча бўлиши лозим.

448

Бокс майдонлари (битта ва иккита), спорт зонасининг умумий схемаси мос равишда ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 45-а, б, в расмларида келтирилгандек жойлаштирилиши ва белгиланиши зарур.

449

Дзюдо бўйича спорт тадбирлари учун залларда ўлчамлари 14×14 m дан кам бўлмаган татами қопламали бир (ёки бир нечта) майдончалар лойиҳаланиши лозим.

Chizma
450

Дзюдо бўйича мусобақалар учун майдончага қуйидаги зоналар жойлаштирилиши керак:

мусобақалар учун ички юзанинг (ишчи зона) ўлчами минимал 8×8 m, максимал ўлчами 10×10 m бўлиши;

хавфсизлик зонасининг кенглиги 3 m дан кам бўлмаслиги.

Chizma
451

Дзюдо учун А ва В тоифалардаги заллар қуйидагиларга эга бўлиши керак:

10×10 ўлчамли ишчи зонага;

0,5 m дан кам бўлмаган кенгликдаги эркин зонага;

4 m дан кам бўлмаган кенгликдаги хавфсизлик зонасига.

Chizma
452

Мусобақалар учун икки ва ундан кўп бўлган майдончаларни жойлаштиришда ушбу майдончалар орасида кенглиги 4 m дан кам бўлмаган умумий хавфсизлик зонаси бўлиши лозим.

Chizma
453

Мусобақалар учун майдонча эластик пол ёки платформага жойлаштирилиши, бунда баландлиги 1 m дан катта бўлмаган платформадан фойдаланилганда унинг ён қирралари 18 m дан кам бўлмаган ўлчамларда бўлиши ва унинг атрофида кенглиги 4 m бўлган хавфсизлик зонаси бўлиши керак.

Chizma
454

Дюздо учун спорт зонасининг схемаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 46-расмда келтирилган.

455

Кураш бўйича спорт тадбирларини ўтказиш учун залларда 12×12 m ўлчамли бир ёки бир нечта (тўрттадан кўп бўлмаган) гиламларни жойлаштириш имкони назарда тутилиши керак.

Уларнинг марказидан диаметри 9 m бўлган кураш зонаси ва периметр бўйича 1,5 m кенгликда хавфсизлик зонаси белгиланган бўлиши лозим.

Chizma
456

А ва В тоифалардаги залларда гиламни жойлаштириш учун 1,1 m дан катта ва 0,5 m дан кам бўлмаган баландликда майдончалар ўрнатилиши, бунда уларнинг ён томонлари ички томонга 45° қияликда бўлиши керак.

Chizma
457

Битта мусобақа майдончаси устига тўшалган гиламлар орасидаги хавфсизлик зонасининг кенглиги, шунингдек гиламдан унга яқин жойлашган конструкциягача бўлган масофа 4 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
458

Гиламларни машғулот залларига хавфсизлик зоналарига риоя қилмасдан жойлаштиришда (гиламлар деворларга тақаб жойлаштирилганда ёки таянч конструктив элементлар мавжуд бўлганда) деворлар полдан 1,8 m гача бўлган баландликда эластик матлар (протекторлар) билан қопланиши керак.

Chizma
459

Спорт кураши учун спорт зонаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 47-расмда кўрсатилган схема бўйича лойиҳаланиши зарур.

460

Самбо бўйича спорт мусобқалари учун залларда ўлчамлари 11×11 m дан 14×14 m гача бўлган бир ёки тўрттадан кўп бўлмаган гиламларни жойлаштириш имкони бўлиши, бунда уларнинг марказига диаметри 6 m дан 9 m гача бўлган ишчи майдонча жойлаштирилиши лозим.

Chizma
461

Гиламни жойлаштириш учун майдонча ушбу гиламдан ҳар томондан 1 m га кенг бўлиши керак.

Бир нечта гиламлар жойлаштирилганда эса уларни тирқишсиз бир-бирига тақаб жойлаштиришга йўл қўйилади.

Chizma
462

Гилам (гиламлар) учун залга майдончани жойлаштиришда ушбу майдончанинг баландлиги 1 m дан кам бўлмаслиги, ён томонлари ташқи томонга 45° бурчак остида қияликда бўлиши керак.

Chizma
463

Залларининг тор шароитларида хавфсизлик зоналарига риоя қилмасдан гиламларни жойлаштиришда (гиламлар деворларга тақаб жойлаштирилганда ёки таянч конструктив элементлар мавжуд бўлганда) деворлар полдан 1,8 m гача бўлган баландликда эластик матлар (протекторлар) билан қопланган бўлиши лозим.

464

Самбо учун спорт зонаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 48-расмда кўрсатилган схема бўйича лойиҳаланиши зарур.

465

Оғир атлетика бўйича спорт тадбирлари учун залларда баландлиги 150 mm дан кам бўлмаган 4×4 m ўлчамли майдончани жойлаштириш имкони бўлиши керак.

Периметр бўйича хавфсизлик зонасининг кенглиги 1 m га тенг бўлиши зарур.

Chizma
466

Полнинг майдонча атрофидаги ранги шу майдонча ранги билан бир хил бўлса, у ҳолда майдонча қирралари бўйича кенглиги 150 mm дан катта бўлмаган контрастли (бошқа рангдаги) чизиқ тортилиши лозим.

Chizma
467

Майдончани ўлчамлари 10×10 m дан кам, баландлиги (майдончанинг юқори қисмигача) 1 m дан катта бўлмаган подиум устига жойлаштиришга йўл қўйилиши, бунда кўчма зинапоялардан фойдаланиш лойиҳаланиши керак.

Оғир атлетика учун спорт зонасининг схемаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 49-расмда келтирилган.

Chizma
468

Қиличбозлик бўйича спорт тадбирлари учун залларда 1,5 — 2 m кенгликда, 4 m узунликда бир ёки бир нечта жанг майдонларини ва жанг майдони атрофида кенглиги 2 m дан кам бўлмаган хавфсизлик зонасини жойлаштириш имкони бўлиши керак.

BIMFAB eslatmasi: manbada (lex.uz matni) jang maydoni uzunligi «4 m» deb berilgan. Xalqaro qilichbozlik federatsiyasi (FIE) qoidalarida jang yo‘lakchasi 14 m; 470-bandda ham supa uzunligi 20 m. Bu yerda «14 m» bo‘lishi mumkin — rasmiy nashr bilan solishtiring. Matn manbadagidek qoldirildi.

Chizma
469

Қиличбозлик спорти бўйича А ва В тоифалардаги залларда 13 тагача жанг майдончалари ва майдонча устига жойлаштириладиган финал йўлакчаси бўлиши лозим.

Chizma
470

Жанг майдончаларини кенглиги 2 m, баландлиги 0,3 — 0,5 m, узунлиги 20 m бўлган майдонча устига жойлаштиришга йўл қўйилади.

Chizma
471

Қиличбозлик спорти учун спорт зонасининг схемаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 50-расмда келтирилган.

472

Паралимпия дзюдоси бўйича спорт тадбирларини ўтказиш учун майдончага қўйиладиган талаблар ушбу ШНҚнинг 449 — 451-бандларига мувофиқ бўлиши керак.

473

Кураш тушиш зоналарининг чегараларини белгиловчи тактил белгилар, татамилар кураш тушиш зонасининг чегараларида текстурали суратга эга бўлиши лозим.

474

Паралимпия пауэрлифтинги бўйича спорт тадбирларини ўтказиш учун залларда 0,05 m дан катта бўлмаган баландликда, 2,5×2,5 m дан кичик бўлмаган ўлчамларда ва 4,0×4,0 m дан катта бўлмаган пауэрлифтинг учун ўриндиқлар жойлаштириш имкони бўлиши лозим.

Майдонча сирти қаттиқ, текис, силлиқ, сирпанмайдиган, горизонтал, периметри бўйича майдонча қирралари силлиқ бўлиши керак.

Майдонча ўрнига баландлиги 0,7 m дан катта бўлмаган, кенглиги ва эни 10×10 m дан кичик ҳамда 12×12 m дан катта бўлмаган ўлчамлардаги пауэрлифтинг учун ўриндиқлар ўрнатиш учун подиум қўлланилишига йўл қўйилади.

Бунда, ўлчамлари 4×4 m бўлган мусобақа зонаси тўқ рангдаги (контрастли) скотч билан чегаралаб белгиланиши лозим.

Chizma
475

Подиумга кириш учун иккита (кириш ва чиқиш учун) алоҳида пандуслар бўлиши зарур.

Пауэрлифтинг спорти учун спорт зонасининг схемаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 51-расмда келтирилган.

Chizma
476

Аравачаларда амалга ошираладиган қиличбозлик спорти тадбирлари учун спорт залларида аравачалар маҳкамланадиган рама бўлиши керак.

477

Залда бир вақтнинг ўзида аравачаларда амалга ошириладиган қиличбозлик бўйича бир нечта жанглар ўтказилишига йўл қўйилади.

478

Аравачаларда амалга ошираладиган қиличбозлик спорти зонасининг схемаси ушбу ШНҚнинг 35-иловасидаги 52-расмда келтирилган.

479

Умумий жисмоний тайёргарлик (УЖТ) кўриш учун спорт зонасига қўйиладиган талаблар қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак:

тренежёрларга эга бўлган УЖТ залидаги кардиозона ёки жисмоний зонанинг юзаси битта спорт ускунасига (битта тренежёрга) 6 m² тўғри келиши;

УЖТ заллари барча турдаги спорт иншоотларда лойиҳаланиши;

УЖТ залларининг сони, параметрлари ва ёритилганлиги спорт иншоотининг турига ҳамда унда спорт турлари бўйича ихтисослаштирилган залларнинг мавжудлигига боғлиқ ҳолда лойиҳалаш топшириғи бўйича;

УЖТ залларининг баландлиги 4 m дан кам бўлмаслиги;

УЖТ залларини лойиҳалашда қуйидаги асосий зоналар (ёки алоҳида заллар):

кардиозона;

жисмоний зона;

эркин зона (гуруҳли машғулотлар заллари).

Chizma
480

УЖТ жисмоний зонасида эркин вазнли тошлар ёки штангалар билан олиб бориладиган машғулотлар учун махсус қоплама ёки машғулот помости бўлиши лозим.

481

Спорт иншоотидаги МЖТ залларининг сони ва кўрсаткичлари лойиҳалаш топшириғи бўйича аниқланиши зарур.

МЖТ залларининг баландлиги 4 m дан кам бўлмаслиги, махсус тренажёрлардан (қурилмалар) фойдаланилганда уларнинг габаритлари қўшимча бўшлиқ бўлиши, баландлиги лойиҳалаш топшириғи бўйича аниқланиши керак.

МЖТ залларини лойиҳалашда ушбу заллар спортнинг қуйидаги турлари учун махсус спорт тренежёрлари билан жиҳозлаган бўлиши лозим:

спортнинг ўйин турлари;

спортнинг мураккаб координацион турлари (хореография залини киритган ҳолда);

спортнинг якка кураш турлари;

спортнинг циклик турлари.

Chizma

6-боб. Маданият объектларига қўйиладиган талаблар

1-§. Кинотеатр, театр, концерт заллари, цирк биноларига қўйиладиган умумий талаблар

482

Томошабинлар залларига эга бўлган маданий-томоша тадбирларига мўлжалланган бинолар ушбу ШНҚнинг 3-иловасидаги 5-жадвал кўрсаткичларига мувофиқ лойиҳаланиши керак.

483

Икки ва ундан ортиқ томошабинлар залларига эга бўлган маданий-томоша тадбирларига мўлжалланган биноларнинг оловбардошлик даражаси II дан паст бўлмаслиги лозим.

484

Қишлоқ ва овуллар жойларидаги маданият марказлари учун III ва IV оловбардошлик даражаларидаги биноларни лойиҳалашга йўл қўйилади.

485

Оловбардошлик даражаси II бўлган ёзги кино-концерт залларида томошабинларнинг ўринлари сони нормаланмаслиги, оловбардошлик даражаси III бўлган ёзги кино-концерт залларида ўринлар сони 800 дан ошмаслиги зарур.

486

Томошагоҳ биноларида томошабинлар зали ва фойе иккинчи қаватга жойлаштирилганда улар тагидаги ораёпманинг оловбардошлик чегараси REI 60 бўлган ёнғинга қарши 2-типда бўлиши керак.

487

Оловбардошлик даражаси III, IV бўлган биноларда ертўла ва цоколь қаватлари устидаги ораёпмани оловбардошлик чегараси REI 60 бўлган 2-типли ёнғинга қарши плиталардан (конструкция) қуриш лозим.

488

Оловбардошлик даражаси III бўлган биноларда томошабинлар зали устидаги мансардани ёнма-ён жойлашган бўшлиқлардан оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган ёнғинга қарши деворлар ёки оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган пардадеворлар билан ажратиш зарур.

489

Ёнувчан материалларни сақлаш ёки қайта ишлашга мўлжалланган устахона ва омборларни томоша заллари остига жойлаштирмаслик лозим.

490

Театрлар, кинотеатрлар, маданият марказлари, концерт-филармонияларнинг томоша заллари ушбу ШНҚнинг 6-иловасидаги 13-жадвалда келтирилган кўрсаткичларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш керак.

491

Балконли, ложали, поғонали залларнинг майдони ажратиб турувчи конструкциялар қуйидаги чегараларда аниқланиши лозим:

кинотеатрлар учун — эстрадани қўшган ҳолда;

театрлар, концерт заллари, универсал заллар учун — эстрада ёки авансаҳнанинг олди чегарасигача (ёки оркестр чуқурлиги тўсиғигача).

492

Томоша залларининг ўлчамлари саҳнадан яхши кўриниш ва эшитиш бўйича технологик талабларни ҳисобга олган ҳолда белгиланиши зарур.

493

Томоша залининг узунлиги драматик ва мусиқа-драматик театрларда саҳнанинг қизил чизиғидан охирги қаторгача бўлган масофани 25 — 27 m, опера-балет театрларида 30 — 35 m да бўлиши керак.

Chizma
494

Киноэкранли томоша залларининг кўрсаткичлари ушбу ШНҚнинг 19-иловасида келтирилган.

495

Томошабин кўриш нури йўналишининг олдинги қаторда ўтирган томошабин кўзидан кўтарилиш баландлиги камида 0,06 m га тенг бўлиши зарур.

Chizma
496

Томоша залида полнинг (ўтиш йўлаги пандуслари) нишаби 1:7 нисбатдан катта бўлмаслиги, йўлак поғонали бўлганда поғонанинг баландлиги 0,2 m дан ошмаслиги зарур.

Chizma
497

Қўзғалмас суянчиқли ўриндиқлар ўрнатилган томоша залларида ўтиш йўлагининг кенглиги камида 0,8 m бўлиши, ўриндиқларнинг сони 300 гача бўлган кичик залларда ҳамда ложа ва балконларда, ёзги кино-концерт залларида ўтиш йўли кенглигини 0,65 m гача камайтиришга йўл қўйилади.

Chizma
498

Ўриндиқлар кенглиги (тирсак суянчиқларининг ўқлари орасидаги масофа) камида 0,52 m, курсиларнинг кенглиги камида 0,45 m бўлиши керак.

Chizma
499

Томоша залида қаторлари сони учтадан ошмаган яруслар ёки балконларни лойиҳалашда полдан шифт остидаги чиқиб конструкцияларнинг пастки қисмигача бўлган баландлик 2,1 m дан кам бўлмаслиги, қаторлар сони учтадан кўп бўлганда бу баландлик 3,0 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
500

Кинотеатрлардаги томоша залларининг параметрлари, кинопроекторларнинг типлари ва сони, кинопроекция хоналарининг таркиби ва майдонлари технологик талаблар бўйича ушбу ШНҚнинг 19-иловасини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши зарур.

501

Кинопроекция хоналари гуруҳининг таркибида қуйидагилар бўлиши керак:

кино тасмасини ўрайдиган жойга эга бўлган проекция хонаси;

устахонага эга бўлган киномеханик хонаси;

радиоузел;

санитария узели;

502

Театр залларида анъанавий калосникли саҳналар (саҳна кармонлари, саҳна қутилари, ишчи галереялар) билан бир қаторда ҳар хил типли эстрада ва саҳналар (марказлашган, аренали, панорамали, айланасимон ва б.) қўлланилишига йўл қўйилади.

503

Саҳнанинг типи, параметрлари, саҳна ва калосниклар кармонларининг габаритлари технологик талаблар бўйича белгиланиши лозим.

504

Ўринлар сони 300 гача бўлган кичик залларда саҳналарнинг кенглиги 12 — 18 m, эни 8 — 12 m, баландлиги 10 — 13 m бўлиши зарур.

Chizma
505

Ўринлар сони 400 ва ундан кўп бўлган залларда саҳналар кенглиги камида 20 m, эни 12 — 18 m, баландлиги 18 — 20 m (кармонлари билан режада 6х12 m ва баландлиги камида 1,9 m бўлган трюмли) саҳналар бўлиши лозим.

Chizma
506

Саҳна ва авансаҳна, арьерсаҳналар планшети ва кармонларнинг поли бир сатҳли қилиб лойиҳаланиши керак.

507

Авансаҳна қурилиш портали кенглиги чегараларида ва авансаҳнадан томоша залига чиқувчи камида иккита чиқиш йўлаги лойиҳаланиши лозим.

508

Саҳна поли текислиги билан саҳна томонидан қурилиш портали текисликларининг кесишган чизиғини саҳнанинг қизил чизиғи деб ҳисоблаш зарур.

509

Саҳна (авансаҳна, эстрада) планшетининг биринчи қатор поли сатҳидан баландлиги 1,1 m дан катта бўлмаслиги, 300 ўрингача бўлган кичик сиғимли залларда 0,8 m га тенг бўлиши керак.

Chizma
510

Технологик асослар бўйича саҳнанинг қия планшетларини қўллашга йўл қўйилади.

511

Намойишларда ёритиш ишларини бошқариш учун технологик вазифадаги хона лойиҳа топшириғига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

512

Кино-концерт залларида, шунингдек маданият марказларида эстрада ва қурилиш портали ҳамда авансаҳнанинг ўлчамлари ушбу ШНҚнинг 502 — 510-бандларини ва залнинг вазифасини ҳисобга олган ҳолда технологик талаблар бўйича белгиланиши керак.

513

Биноларнинг цоколь ва ертўла қаватларига жойлаштириладиган маданий вазифаларни бажаришга мўжалланган барча хоналар олдида мазкур ШНҚнинг 52 — 56-бандларига мувофиқ чуқурлари бўлган деразалар ва ҳар бир блокдан ташқарига олиб чиқувчи алоҳида чиқиш жойларига эга бўлиши лозим.

514

Томошабинлар учун комплекс хоналар (кириш жойлари, рекреация ва санитария-гигиена хоналари) томошабинларнинг ўринлари сони бўйича ушбу ШНҚнинг 18-иловасидаги 34-жадвалда келтирилган кўрсаткичларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши зарур.

515

Томошабинлар учун комплекс хоналар таркибида маълумот олиш хоналари ва бўш вақтни ўтказишга мўлжалланган хоналар, кўргазмалар заллари, артистлар учун кафе ва бошқалар жойлашиши керак.

516

Оркестр чуқурининг параметрлари бир нафар созандага (оркестрантга) камида 1,2 m² майдон бўлиши ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши ҳамда оркестр чуқурининг кенглиги камида 2,5 m, чуқурлиги эса камида 1,9 m бўлиши керак.

Chizma
517

Оркестр чуқури тўсиғининг баландлиги 0,9 m га тенг бўлиши ва ушбу тўсиқдан томошабинлар ўриндиқларининг биринчи қаторигача бўлган масофа 0,9 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
518

Артистларнинг саҳнага чиқиш олдидан кутиб туриш хонаси саҳнага қўшилган ҳолда жойлаштирилиши ва бир нафар артистга 1,8 — 2,0 m² майдон тўғри келиши зарур.

Chizma
519

Артистлар учун грим хоналари қуйидаги майдон кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак:

хоналарда бир нафар кишига — 9 m²;

балет, цирк артистлари учун бир кишига — 11 m²;

икки нафар кишига — 6 m²;

балет артистлари учун ҳар бир кишига — 7,5 m²;

уч нафарга — 4,5 — 5,0;

4 нафарга — 3,5 — 4,5;

6 нафарга — 3 — 3,5;

6 нафардан кўп бўлганда — 3 m².

Chizma
520

Душга эга бўлган санитария узеллари солистларнинг грим хоналари олдида лойиҳаланиши, артистлар хоналари олдидаги санитария узелларида қуйидагилар бўлиши керак:

3, 4 нафар артистга 1 та унитаз ва 1 та душ;

ҳар бир грим ва ҳожатхона олдида қўл ювиш жиҳози.

521

Драматик театрларда икки-учта репетиция зали, мусиқа-драматик ва опера-балет театрларида камида учта репетиция зали лойиҳаланиши зарур.

522

Балет репетицияси ўтказиладиган хоналарнинг баландлиги камида 4,2 m бўлиши керак.

Chizma
523

Маъмурий ва бадиий раҳбарлар учун хоналар, техник таъминлаш хоналари 5 — 6 m²/киши ҳисобидан келиб чиққан ҳолда лойиҳаланиши ҳамда алоҳида хоналар 9÷12÷18 m² майдонга эга бўлиши лозим.

Chizma
524

Устахоналарнинг (дурадгорлик, чилангарлик, матоларга нақш солиш хоналари) баландлиги камида 3,6 m бўлиши, бунда дастгоҳлар ёрдамида тайёрланадиган декорацияларни монтаж қилиш хонасининг баландлиги саҳна кармони баландлигидан кам бўлмаслиги зарур.

Кичик устахоналар камида 15 m² майдонга эга бўлиши керак.

Chizma
525

Ўраладиган (йиғма) декорацияларни, ёнғинга қарши пардаларнинг чиғириқлари (лебёдкалари) сейфини, саҳна шчити хоналарини 2,4 m баландликдаги трюмларга жойлаштиришга йўл қўйилади.

Chizma
526

Цирк манежининг (аренаси) диаметри 13 m га тенг бўлиши, унинг баландлиги 0,5 m ва тўсиғининг кенглиги 0,5 m бўлиши лозим.

Chizma
527

Асосий чиқиш жойи ёнида артистлар ва ҳайвонларнинг манежга чиқиш олдида кутиб туриш жойи бўлиши, унинг майдони технологик талаблар бўйича белгиланиши зарур.

528

Эстрадани асосий чиқиш жойининг устига жойлаштириш ва унинг олдида оркестр хонаси бўлиши лозим.

529

Цирк манежи (аренаси) устидаги гумбаз ости фазосининг баландлиги технологик талаблар бўйича белгиланиши керак.

530

Циркларда ҳайвонларнинг арена олдидаги хоналари арена поли сатҳида ва аренага чиқиш жойига яқин қилиб жойлаштирилиши, ушбу хоналар табиий ёруғлик билан ёритилиши ва ташқарига қаратилган алоҳида чиқиш жойларига эга бўлиши зарур.

531

Устахоналар, омборхоналар, маъмурий-хўжалик, ўқув-машғулот хоналари, ҳайвонларни сақлаш хоналари технологик талаблар бўйича лойиҳаланиши лозим.

2-§. Музей ва кўргазма заллари биноларига қўйиладиган талаблар

532

Музейлар ва кўргазмалар заллари экспозициялар ҳамда вақтинчалик кўргазмалар учун зарурий майдонларга эга бўлиши, асосий ва ёрдамчи хоналар, хизмат кўрсатиш хоналарининг таркиби ва майдонлари лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши лозим.

533

Ёрдамчи хоналарга қуйидагилар киритилиши керак:

коммуникация ва рекреация хоналари;

ахборот-маълумот ва маданий-маърифий вазифалардаги хоналар.

534

Хизмат кўрсатиш хоналари таркибига қуйидагилар киритилиши зарур:

вестибюллар;

гардероблар;

санитария узеллари;

буфетлар;

хўжалик ва техник хоналар.

535

Экспозиция заллари учинчи қаватдан юқори бўлмаган қаватларга жойлаштирилиши лозим.

536

Залларнинг режаси уларни трансформациялаш вариантларини ҳисобга олган ҳолда экспозицияларни томоша қилиш қулайлигини таъминлаш лозим.

537

Экспозиция заллари ташриф буюрувчиларни қабул қилиш жойлари ва хизмат кўрсатиш хоналари ҳамда экспонатларни экспозицияга тайёрлаш, фонд сақлаш хоналари билан боғланган бўлиши керак.

538

Экспозиция майдони, залларнинг габаритлари экспонатларнинг ўлчамларини ва уларни томоша қилишнинг қулайлигини, шунингдек залдаги ташриф буюрувчиларнинг сонини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши зарур.

539

Кичик габаритли экспозиция учун бир нафар ташриф буюрувчига 6 — 8 m² майдон тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда 36 — 50 m² майдонли заллар, ўртача габаритли экспонатлар учун камида 60 m² майдонга эга бўлган заллар лойиҳаланиши лозим.

Chizma
540

Асосий экспонатлар олдида 6 — 15 m² бўш майдон бўлиши, залдаги ўтиш йўлакларининг кенглиги 2,4 m дан кам бўлмаслиги зарур.

Chizma
541

Кичик габаритли экспозициялар залларининг баландлиги 3 — 3,6 m, катта габаритли экспозициялар галереяси залларининг баландлиги 4,5 m ёки ундан катта бўлиши керак.

Chizma
542

Фонд сақлаш хоналари экспонатларни қабул қилиш, уларга ишлов бериш ва сақлаш хоналарини, илмий ходимларнинг тадқиқот хоналарини ҳамда ташриф буюрувчилар учун хоналарни ўз ичига киритиши лозим.

543

Фонд сақлаш хоналари экспонатларни сақлаш технологиясини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, экспонатларни сақлаш режимларига эга бўлган алоҳида хоналарга бўлиниши лозим.

544

Экспонатларни қабул қилиш хонаси уларни вақтинчалик ва доимий сақлаш жойлари, изолятор ва кимёвий ишлов бериш дезокамералари, реставрация устахоналари билан боғланган бўлиши зарур.

545

Вестибюллар, гардероблар, фойе, буфетлар, ахборот-маълумот ва маданий-маърифий вазифалардаги хоналар, санитария узеллари томошабинлар учун комплекс хоналарнинг ҳисобий нормаларини ҳисобга олган ҳолда бир вақтнинг ўзида ташриф буюрувчилар максимал сонининг 25 — 50 фоизга мўлжалланган бўлиши керак.

3-§. Кутубхона биноларига қўйиладиган талаблар

546

Кутубхоналар ва архивларнинг бинолари II дан кам бўлмаган оловбардошлик даражасида ва 5 қаватдан ошмаган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

547

Кутубхоналар ҳамда архивларнинг китоблар ва ҳужжатлар сақланадиган хоналарини оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган ёнғинга қарши пардадеворлар билан 600 m² дан катта бўлмаган юзага эга бўлган бўлинмалар (отсек) бўлиши, бунда ҳар бир бўлинмадан эвакуация чиқиш жойлари иккитадан кам бўлмаслиги ҳамда бўлинмаларга оловбардошлик чегараси EI 30 бўлган 2-типли ёнғинга қарши эшиклар ўрнатилиши керак.

Chizma
548

Нодир ва камёб нашрлар сақланадиган хоналарни бошқа хоналардан оловбардошлик чегараси REI 150 бўлган ёнғинга қарши деворлар ва ораёпмалар билан ажратиш зарур.

549

Кутубхоналар ва архивларнинг 36 m² дан катта майдонга эга бўлган китоб сақлаш хоналарида ҳамда майдони худди шундай бўлган омборхоналар ва инвентарь хоналарида деразалар бўлмаганда, уларда ҳавони тортиб чиқарувчи каналлар бўлиши ва ушбу каналлар кўндаланг кесимининг юзаси пол майдонининг 0,2 фоизидан кам бўлмаслиги керак.

Бу каналлар ҳар бир қаватда автомат ва дистанцион юритгичли клапанлар билан таъминланиши зарур.

Chizma
550

Тутун чиқарувчи клапанлардан хонанинг энг узоқ нуқтасигача бўлган масофа 20 m дан ошмаслиги зарур.

Chizma
551

Ҳавони тортиб чиқарувчи каналлар ҚМҚ 2.04.05-97* талабларига мувофиқ бўлиши керак.

552

Кутубхоналар китоб фондини сақлаш бирлиги ва заллардаги ўқиш ўрин-жойларининг сонини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

553

Кутубхоналардаги хоналарнинг таркиби ва майдонлари уларнинг вазифалари, ихтисослашганлигини ҳисобга олган ҳолда технологик талаблар бўйича белгиланиши, бунда хоналарнинг таркиби ва майдонлари ушбу ШНҚнинг 5-иловасидаги 12-жадвалда келтирилган асосий кўрсаткичларга мувофиқ бўлиши зарур.

554

Вестибюллар олдида залнинг 100 фоиз сиғими бўйича гардероб ва буюмларни сақлаш хонаси, нусха кўчириш ҳамда муқовалаш-жилдлаш хизмати хоналари бўлиши керак.

Chizma
555

Аванзал каталоглар билан ишлаш жойини, адабиётларнинг кўргазма стендларини, адабиётларнинг ишчи фондини ўқиш залига бериш ва вақтинчалик сақлашни ўз ичига олиши аванзалнинг майдони камида 30 m² бўлиши зарур.

Chizma
556

Абонемент зонаси китобларни бериш ва қайта қабул қилиш кафедрасини ўз ичига олиши, ушбу зона ўқиш залидан ностационар пардадевор билан ажратилиши, бунда бўлимнинг майдони камида 20 m² бўлиши керак.

Chizma
557

Библиографик маълумот бўлимининг умумий майдони камида 20 m² бўлиши лозим.

Chizma
558

Китобларни бутлаш (комплектлаш) ва уларга ишлов бериш бўлимида қуйидаги зоналар бўлиши зарур:

хизмат каталоги;

ходимларнинг иш жойлари;

китобларни бутлаш ва уларга ишлов бериш жойлари.

559

Залларга компьютерлар, видиокўриш, мусиқа ёзувларини эшитиш хоналари жойлаштирилиши зарур.

560

Кутубхоналар олдида қўшимча зал-аудиториялар, концерт учун заллар, фонотека, кўргазма ва музей заллари, интернет-кафе заллари бўлиши керак.

4-§. Театр биноларига қўйиладиган талаблар

561

Театрлар ҳамда 15x7,5 m; 18x9 m; 21x12 m ва ундан катта ўлчамли бўлган саҳнали маданият марказларининг биноларида саҳна ва томоша зали устидаги томёпманинг юк кўтарувчи конструкцияларини (фермалар, тўсинлар, тўшамалар) ЁНМ гуруҳдаги материаллардан қуриш лозим.

562

Театр биносининг намойиш этиш мажмуасига технологик хизмат кўрсатиш хоналарини (саҳна ораёпмаси ўлчамлари чегарасида жойлашган саҳна ёритувчи хоналардан ташқари) шу бинонинг томоша қилишга мўлжалланган қисмидан оловбардошлик чегараси EI 45 дан паст бўлмаган ёнғинга қарши тўсиқлар ва оловбардошлик чегараси EI 45 дан паст бўлмаган ёнғинга қарши ораёпмалар билан ажратиш зарур.

563

Саҳна планшетининг юк кўтарувчи элементлари ЁМН гуруҳдаги материаллардан тайёрланган бўлиши керак.

564

Ушбу элементлар устига ётқизиладиган тўшама (настил) ҳамда панжарали тўшама ва ишчи галареяларнинг тўшамаси учун ёғоч қўлланилганда, ёғочга оловдан ҳимоя қилувчи воситаларни шимдириш билан унинг ёнувчанлиги Ё1 ёки Ё2 гуруҳлардаги материалларнинг ёнувчанлигигача туширилиши лозим.

565

Томошабинлар залининг балконлари, амфитеатр ва партернинг ёнмайдиган юк кўтарувчи конструкциялари устига қурилган қават каркасини поғонасимон пол ёки талаб этилган нишабликни ҳосил қилиш учун ЁНМ гуруҳдаги материаллардан тайёрлаш зарур.

566

Устки қурилган қават бўшлиқларининг майдони 100 m² дан ортиқ бўлмаган бўлакларга диафрагмалар билан ажратилган бўлиши, бунда уларнинг баландлиги 1,2 m дан юқори бўлганда бўшлиқларни кўздан кечириш (текшириш) учун кириш жойлари бўлиши керак.

Chizma
567

Томоша залларидаги осма шифтларнинг синч (каркас) бўшлиқларининг тўлдирмаларини, сиғими 800 ўриндан ортиқ бўлган саҳнали маданият марказлари, театр заллари деворлари ва шифтларининг панжарасини синчини (каркас) ЁНМ гуруҳдаги материаллардан тайёрлаш, бунда ушбу залларнинг сиғими 800 ўриндан кам бўлганда ушбу панжаралар учун Ё1 гуруҳдаги материаллардан фойдаланиш лозим.

568

Яхлит осма шифтларда овоз кучайтиргичлар, қандилларни ўрнатиш учун қолдирилган тешикларни устки томондан оловбардошлик чегараси EI 30 бўлган ёнмайдиган қопқоқлар билан ҳимоя қилиш зарур.

569

Томоша залларининг устига хоналар жойлаштирилганда улар ораёпмаларининг юк кўтарувчи конструкциялари (ферма, тўсин ва б.) тепа ва паст томонлардан оловбардошлик чегараси REI 60 дан кам бўлмаган ЁНМ гуруҳдаги материаллар билан ҳимояланган бўлиши керак.

570

Томоша зали ораёпмасининг габарити чегараларида жойлашган ва саҳнани ёритишга мўлжалланган хоналарни оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган 1-типли ёнғинга қарши пардадеворлар билан бошқа хоналардан ажратиш лозим.

571

Томоша залларидаги ўриндиқлар, курсилар ёки уларнинг бўғинларини полга маҳкамлаш мосламаси билан биргаликда лойиҳалаш зарур.

12 кишилик ўринга мўлжалланган балкон ва лоджиялардаги ўриндиқлар, курсилар бундан мустасно.

572

Арена-зал поли устига томошабинлар учун трансформацияланадиган ўриндиқлар жойлаштирилганда уларнинг ағанаши ва силжишининг олдини олувчи мосламалар ўрнатилган бўлиши керак.

573

Рирпроекция хоналаридан саҳна ёки арьерсаҳнага, кинопроекция, аппарат ва ёруғлик проекция хоналаридан томоша залига қаратилган деразалар ва бўш оралиқларни оловбардошлик чегараси EI 15 дан паст бўлмаган дарпарда ёки қопқоқлар билан ҳимоя қилиш лозим.

574

Динамик проекция учун жиҳозланган ёруғлик проекция хонасининг деразалари ва туйнукларини тобланган ойна билан ҳимоя қилиш зарур.

575

Томошабинлар зали ва чуқурликдаги колосникли саҳна орасида оловбардошлик чегараси REI 150 бўлган 1-типли ёнғинга қарши девор (ёки махсус ёнғинга қарши конструкция) бўлиши керак.

576

Сиғими 800 ўрин ва ундан кўп бўлган залларда саҳналар қурилиш порталининг эшик ўрни бўшлиғини оловбардошлик чегараси EI 60 бўлган 1 h дан кам бўлмаган ёнғинга қарши дарпарда билан ҳимоя қилиш зарур.

577

Дарпарданинг иссиқлик изоляцияси заҳарли моддалар ажратиб чиқармайдиган ёнмайдиган материаллардан ишланган бўлиши керак.

Ёнғинга қарши дарпардаларнинг конструкцияси ушбу ШНҚнинг 20-иловасида келтирилган талабларга мувофиқ бўлиши лозим.

578

Трюм ва саҳна планшети сатҳида жойлашган ёнғинга қарши деворлардаги эшик ўрни бўшлиқларини ҳамда колосникли зинапоялардан трюм ва саҳнага чиқиш жойларини (ёнғинга қарши дарпарда бўлган ҳолда) 1-типли тамбур-шлюзлар билан ҳимоя қилиш керак.

579

Омборхоналар, устахоналар, дастгоҳ ва ҳажмли декорацияларни монтаж қилишга мўлжалланган хоналар, ёнғинга қарши дарпардани кўтариш чиғириқлари ва тутун люклари хоналари, чанг ҳайдовчи камералар, вентиляция камералари, аккумулятор хоналари, трансформатор подстанциялари оловардошлик чегараси REI 45 бўлган 1-типли ёнғинга қарши пардадеворларга, оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган 3-типли ораёпмаларга, оловбардошлик чегараси EI 30 бўлган эшикларга эга бўлиши лозим.

Мазкур хоналарни томоша зали ва саҳна планшетининг тагига жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

Ўраладиган декорациялар сақланадиган сейфлар, ёнғинга қарши дарпардани кўтариш чиғириқлари, тутун люклари ҳамда мой тўлдирилмаган кўтариб-тушириш қурилмалари бундан мустасно.

580

Сейфнинг эшик ўрни бўшлиғини оловбардошлик чегараси EI 60 дан кам бўлмаган шчитлар билан ҳимоя қилиш зарур.

581

Декорациялар сақланадиган омборхоналарнинг эшик ўрни бўшлиқларида саҳна ва кармонлар томонидан оловбардошлик чегараси EI 60 бўлган 1-типли ёнғинга қарши эшиклар (ёки дарвозалар), колесникли зинапояларда эса оловбардошлик чегараси EI 30 бўлган 2-типли эшикларни лойиҳалаш лозим.

582

Оркестр чуқурлигидаги тўсувчи конструкциялар (пардадеворлар — 2-типли EI 15, ораёпмалар — 3-типли REI 4) ёнғинга қарши бўлиши керак.

583

Оркестр чуқурлигидаги пол пардози ва тўшамаси учун қўлланиладиган ёғочга оловдан ҳимоя қилувчи таркиблар билан ушбу ШНҚнинг 563, 564-бандлари талабларини ҳисобга олган ҳолда ишлов бериш зарур.

584

Тутун люкларига эга бўлган саҳна устига томёпмасини ўрнатишда ушбу ШНҚнинг 20-иловасида келтирилган талабларни ҳисобга олиш лозим.

585

Тутун люкларини ЁНМ гуруҳдаги материаллардан тайёрлаш, клапанларни эса Ё1 гуруҳидаги қийин ёнувчи материаллардан тайёрлаш зарур.

586

Тутун люклари устидаги конструкцуиялар (уст қурилмалар) тутун люкларининг шамолдан сақланишини таъминлаши керак.

587

Ёнғин хавфсизлиги пости диспетчерлик хонасини табиий ёруғлик тушадиган қилиб лойиҳалаш, уни саҳна (эстрада) планшети сатҳида ёки ташқарига чиқиш жойи яқинида ёхуд ташқарига олиб чиқувчи зинапоя яқинидаги пастки қаватга жойлаштириш зарур.

588

Ёнғин ва хўжалик сувўтказгичининг насос хонаси, автоматик ёнғин ўчириш станциялари ёнма-ён ҳолда ёки ёнғин хавфсизлиги пости диспетчерлик хонаси остига жойлаштирилиши ҳамда улар орасида қулай боғланиш ва ташқарига чиқиш имкони таъминланган бўлиши керак.

589

Театрлар ва маданият марказларининг асосий биноларига устахона ва бошқа ишлаб-чиқариш хоналарини ҳамда резерв омборхоналарини жойлаштиришда уларни бошқа хоналардан оловбардошлик чегараси REI 150 бўлган ёнғинга қарши деворлар билан ажратиш лозим.

590

Маданият марказлари биноларида эвакуация учун мўлжалланган зинапоя катакларидан тўғридан-тўғри ёки вестибюль орқали ташқарига чиқиш жойлари бўлиши, бунда, одамларни вестибюль орқали ташқарига тўғридан-тўғри чиқиш жойига эга бўлмаган зинапоя катагидан эвакуация қилишга йўл қўйилади.

591

Театр биноларида томошабинлар хоналари мажмуасида иккитадан кам бўлмаган зинапоя ва саҳнага хизмат кўрсатувчи хоналар мажмуасида табиий ёритиладиган, чордоққа ёки томга олиб чиқувчи ёпиладиган зинапоя катаклари ҳамда иккита колосникли зинапоя бўлиши зарур.

592

Битта хонада ёки ўзаро туташган (пардадевор билан ажратилмаган) хоналарда полларнинг сатҳи 1 m дан ортиқ фарқ қилганда тепа қисм периметри бўйича одамларнинг йиқилиб тушиш эҳтимолининг олдини оладиган тўсиқ (ёки баландлиги 0,8 дан m кам бўлмаган бошқа қурилма) бўлиши керак.

Chizma
593

Саҳна (эстрада), ишчи галерея ва колосник пол тўшамаси, оркестрларнинг чуқурлиги ва йиғиб қўйилган декорациялар сейфидан эвакуация чиқиш жойлари иккитадан кам бўлмаслиги зарур.

594

Фойега эга бўлмаган мавсумий кинотеатрларни лойиҳалашда иккинчи эвакуация чиқиш жойи сифатида томоша залидан фойдаланишга йўл қўйилади.

595

Сиғими 500 кишидан ортиқ бўлган эстрадали томоша залларида ва сиғими қандай бўлишидан қатъи назар, кинотеатрларда зал орқали ўтиш йўлагидан, эстрададан иккинчи эвакуация чиқиш жойи сифатида фойдаланишга йўл қўйилади.

5-§. Маданият ва бўш вақтни ўтказиш марказлари, тўгараклар ва студия хоналарига қўйиладиган талаблар

596

Маданият марказлари, дам олиш, бўш вақтни ўтказиш хоналарида олиб бориладиган машғулотларга қатнашиш учун келувчиларнинг ўрин-жойлари сонини томоша залларидаги томошабинларнинг ўриндиқлари сони каби лойиҳалаш лозим.

597

Қишлоқ, овул ва шаҳарларнинг маданият марказларидаги тўгарак, дам олиш ва кўнгил очиш машғулотлари билан шуғулланиш жойларининг сиғими 30 — 50 дан 300 — 500 гача бўлган ўрин-жойлардан ҳамда томоша залларники 100 — 800 ўрингача бўлиши керак.

598

Маданият ва бўш вақтни ўтказиш марказлари клуб-студия хоналари билан биргаликда ўз ичига ҳар хил йўналишга мўлжалланган томоша залларини, маъруза ўқиш, конференцзаллар, кино заллари, концерт ва театр заллари (кичик ва катта) ҳамда кўргазма ва музей мажмуалари, студия хоналарини киритиши зарур.

599

Дам олиш, кўнгил очиш ҳамда клуб-тўгарак ва студия машғулотларига, шунингдек ахборот беришга мўлжалланган хоналарнинг майдонлари бир нафар фойдаланувчига (шуғулланувчига) тўғри келадиган юзани ҳисобга олган ҳолда қуйидагича белгиланиши лозим:

стол атрофида 1 нафар кишига — 3 m²;

компьютери олдида 1 кишига — 4 — 6 m²;

ҳайкалтарошлик, мусиқа ва хореография синфларида ҳамда аэробика билан шуғулланувчи бир нафар кишига — 5-6 m²;

машғулотларнинг айрим турлари учун — 7-8 m²;

машғулотлар учун студиялар — 9 — 12 m²;

педагог иштирокидаги машғулотлар учун — 12 — 15 m²;

иккита роялда машғулотлар ўтказиш учун камида 18 m²;

10 — 15 кишига мўлжалланган меҳмон ва тўгарак хоналари камида 30 m²;

оркестр, рақс, хореография машғулотлари хоналари 50 — 60 m² ва ундан катта юзага эга бўлиши керак.

Chizma
600

Хореография, аэробика, шейпинг, рақс залларининг баландлиги камида 4,2 m, акробатика ва цирк машғулотлари залларининг баландлиги — 6 — 8 m бўлиши лозим.

Бундай заллар олдида душхонали кийим алмаштириш хоналари бўлиш зарур.

Chizma
601

Маданият марказларидаги вестибюль гуруҳи хоналарининг таркиби ва майдонлари бир нафар ташриф буюрувчи ҳамда залдаги бир ўриндиққа ҳисобланиб, ушбу ШНҚнинг 6-иловасидаги 13-жадвалга мувофиқ бўлиши керак.

602

Маъмурий ва хизмат кўрсатиш хоналари штат бирлиги бўйича бир ходимга 6 m² майдон тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

Chizma
603

Маданият марказларининг томоша заллари ушбу ШНҚнинг 6-иловасидаги 13-жадвал кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак.

604

Эстрада залларидаги майдон юзасининг ўлчами қуйидагиларга мувофиқ бўлиши керак:

ўринлар сони 100 та бўлганда — 27 m²;

ўринлар сони 150 — 200 ўринли залларда эса эстрада камида 36 m².

Chizma
605

Эстрадалар олдида президиум ва артистлар хоналари 15 m² дан юзага эга бўлиши керак.

Chizma
606

Фойе ва рақс заллари ҳамда кичик аудитория-залларидаги эстрада майдони камида 12 m² (4х3 m) бўлиши лозим.

Chizma
607

Маданият марказлари, концерт ва театр залларининг томошабинлар учун мўлжалланган хоналарини томоша муассасаларнинг талабларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш зарур.

7-боб. Савдо ва умумий овқатланиш корхоналарига қўйиладиган талаблар

1-§. Савдо корхоналарига қўйиладиган талаблар

608

Бошқа вазифаларга мўлжалланган биноларда жойлашган ва савдо майдони 100 m² дан катта бўлган дўконларни бошқа корхоналар ва хоналардан оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган 2-типли ёнғинга қарши деворлар ва оловбардошлик чегараси REI 60 бўлган 2-типли ёнғинга қарши ораёпмалар билан ажратиш керак.

Chizma
609

Дўконларни бошқа вазифаларга мўлжалланган биноларга жойлаштиришда кўп тармоқли биноларда умумий вестибюлдан савдо залига кириш жойига ўзи ёпиладиган эшикларни ўрнатиш, бунда ташқарига олиб чиқувчи (умумий вестибюль орқали чиқиш жойини ҳисобга олмаган ҳолда) алоҳида эвакуация чиқиш жойлари бўлиши лозим.

610

Кўп тармоқли ёки савдо ва маиший мажмуалари таркибида болалар учун ёпиқ ўйингоҳларни 2-қаватдан, ички кинотеатрларни 3-қаватдан, умумовқатланиш жойларини 4-қаватдан юқори бўлмаган қаватларга жойлаштириш зарур.

611

Табиий равишда шамоллатилмайдиган ва ёритилмайдиган савдо заллари тутунга қарши шамоллатиш тизими билан таъминланган бўлиши керак.

612

Тез алангаланувчи материаллар ҳамда ёнувчан суюқликлар (мойлар, бўёқлар, эритгичлар) билан савдо қилувчи дўконларни алоҳида жойлашган бир қаватли биноларга жойлаштириш зарур.

Ушбу биноларга бошқа дўконларни ва маиший хизмат кўрсатувчи корхоналарни жойлаштиришга йўл қўйилади.

Бунда, улар алоҳида кириш жойига эга бўлиши ва оловбардошлик чегараси REI 150 бўлган 1-типли ёнғинга қарши деворлар ҳамда оловбардошлик чегараси REI 150 бўлган 1-типли ёнғинга қарши ораёпмалар билан бошқа хоналардан ажратилган бўлиши лозим.

613

Дўконларнинг савдо заллари ёрдамчи хоналардан ёнғинга қарши пардадеворлар билан ажратилиши, пардадеворларнинг жойлашиш ўрнини савдо залининг келажакда кенгайтирилишини ҳисобга олинган ҳолда аниқлаш зарур.

614

Материаллар сақланадиган хоналар ўралмаган (қадоқланмаган), ёнмайдиган материалларни сақлашга мўлжалланган бўлса, у ҳолда бундай хоналарни савдо залидан ажратишда ёнғинга қарши пардадеворларни қўлламасликка йўл қўйилади.

615

Биноларнинг цоколь ва ертўла қаватларига жойлаштириладиган савдо мажмуаларининг хоналари олдида чуқурлари бўлган деразалар бўлиши, ушбу ШНҚнинг 52 — 56-бандларига мувофиқ мустақил кириш жойига ва ҳар бир блокдан ташқарига олиб чиқувчи алоҳида чиқиш жойларига эга бўлиши лозим.

616

Ёнувчан товарлар ва ёнувчан материаллар билан биргаликда ўралган товарлар сақланадиган хоналарни биноларнинг ташқи деворига туташган ҳолда жойлаштириш ва ушбу хоналарни майдони 250 m² ва ундан катта бўлган савдо залларидан оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган 1-типли ёнғинга қарши пардадеворлар билан ажратиш зарур

Chizma
617

Товарлар сақланадиган хоналарни майдони 700 m² дан катта бўлмаган бўлинма (отсек)ларга ажратиш, бунда ҳар бир бўлинма (отсек) чегарасида тўрсимон панжараларни ёки шифтгача етиб бормайдиган оловбардошлик чегараси EI 15 бўлган ёнғинга қарши пардадеворларни ўрнатишга йўл қўйилади.

Chizma
618

Товарлар сақланадиган хоналарнинг майдони 50 m² дан катта бўлганда, улардан тутун деразалар ёки махсус шахталар орқали чиқарилиши лозим.

Chizma
619

Товарлар сақланадиган хоналарнинг майдони 50 m² гача бўлганда ва улар йўлакка чиқиш эшикларига эга бўлганда улардан тутун йўлаклардаги (коридор) деразалар орқали ташқарига чиқарилиши керак.

Chizma
620

Ёнғин ва портлаб ёниш хавфига эга бўлган материаллар ҳамда рентген плёнкалари ва енгил алангаланувчи материалларни (суюқликлар) сақлаш учун оловбардошлик даражаси II дан паст бўлмаган алоҳида бинолар лойиҳаланиши зарур.

621

Енгил алангаланувчи материаллар ва ёнувчан суюқликларга мўлжалланган сақловчи товар сақлаш хоналарини деразаларга эга бўлган ташқи деворларга туташган ҳолда жойлаштириш ва уларни оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган 1-типли ёнғинга қарши пардадеворлар ва оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган 3-типли ёнғинга қарши ораёпмалар билан бошқа хоналардан ажратиш, бунда уларга тамбур-шлюзлар орқали кириш жойлари бўлиши керак.

622

Ёнувчан материалларни сақлашга ёки фойдаланишга мўлжалланган икки ва ундан кўп қаватли ертўлаларнинг ҳар бир секция ёки бўлинмасида ҳамда 50 m² дан кўп майдонга эга бўлган алоҳида хоналарда олд чуқурга эга бўлган деразалар ёки бир-бири билан ўзаро боғланмаган тутун чиқариш шахталари бўлиши (шахта ўлчамлари ҳисоблаш асосида аниқланади) лозим.

Chizma
623

Тутун чиқариш шахталарини ёки қаватларнинг олд чуқурларидаги конструкцияларни блокировка қилишда қўшни шахталарнинг пардадеворлари EI 60 бўлган 1 h дан кам бўлмаган оловбардошлик чегарасига эга бўлиши зарур.

624

Савдо залида асосий эвакуация ўтиш жойининг кенглиги қуйидагилардан кам бўлмаган ўлчамда бўлиши керак:

савдо майдони 150 m² гача — 1,6 m;

савдо майдони 150 дан 400 m² гача — 2,0 m;

савдо майдони 400 m² дан кўп — 2,5 m.

Chizma
625

Асосий эвакуация ўтиш жойларининг майдонига турникетлар оралиғидаги ўтиш жойлари, контролёр-кассир хоналари оралиғидаги ўтиш жойлари ва савдо залининг орқа томонидаги ўтиш жойларининг майдони киритилмаслиги зарур.

626

Савдо-маиший биноларида эвакуация йўлларини лойиҳалашда савдо залларида ёки харидорлар учун мўлжалланган хоналарда бир вақтнинг ўзида бўладиган харидорлар (ташриф буюрувчилар) сони бир нафар ташриф буюрувчига тўғри келадиган зал майдони ҳисоблаш орқали қуйдагиларга мувофиқ белгиланиши лозим:

3,0 m² (шаҳар дўконлари ва маиший хизмат кўрсатиш муассасаларидаги харидорларга мўлжалланган асосий заллар) учун;

2,0 m²(қишлоқ ва овул жойларидаги дўконлар учун);

1,8 — 2,0 m²(бозорлардаги ёпиқ савдо заллари учун).

Chizma
627

Чакана савдо ва умумий овқатланиш корхоналарининг биноларида эвакуация чиқиш жойларини лойиҳалашда хизмат зинапоялари ва зал билан бевосита боғланган ёки тўғридан-тўғри ўтиш йўли (коридор) орқали боғланган чиқиш жойлари ҳисобга олиниши, бунда савдо залининг энг узоқ нуқтасидан яқин хизмат зинапоясигача ёки бинодан чиқиш жойигача бўлган масофа ушбу ШНҚнинг 3-иловасидаги 6-жадвалида келтирилганлардан ошиб кетмаслиги керак.

628

Эвакуация чиқиш жойлари юк тушириш хоналар орқали ўтмаслиги лозим (савдо зали 100 m² гача бўлган бир қаватли дўконлари бундан мустасно).

Chizma
629

Савдо майдони 100 m² гача бўлган дўконлар ҳамда 50 ўрин-жойли овқатланиш ва умумий майдони 150 m² дан кам бўлган маиший хизмат кўрсатиш шохобчалари учун ташриф буюрувчилар ва хизмат кўрсатувчи ходимлар учун битта умумий кириш-чиқиш жойи лойиҳаланиши зарур.

Chizma
630

Дўконларнинг савдо залларини озиқ-овқат маҳсулотлари ва товарлар қўйилган жойларга қулай етиб боришни ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш керак.

631

Дўконнинг савдо зали камида 30 m² майдонга эга бўлиши лозим.

Chizma
632

Савдо марказлари таркибида кичик дўконларнинг блокларини лойиҳалашда майдони 15 — 25 m² бўлган савдо заллари, ичига харидорлар кирмайдиган савдо шохобчалари 4 — 6 m² майдонга эга бўлган ҳолда лойиҳаланиши зарур.

Chizma
633

Цоколь ёки ертўла қаватларига жойлаштирилган 250 m² гача майдонга эга бўлган савдо залларининг чиқиб турувчи конструкцияларнинг пастки қисмигача бўлган баландлиги 2,5 m бўлиши мумкин.

Chizma
634

Майдони 650 m² бўлган савдо залларининг баландлиги камида 3,6 m, 1000 m² майдонли савдо залларининг баландлиги эса камида 4,2 m бўлиши лозим.

Chizma
635

Растали дўконларда раста орқасидаги жойнинг кенглиги 2,4 m дан кам бўлмаслиги зарур (девор олди жиҳозининг ўрни билан биргаликда).

Chizma
636

Янги қуриладиган савдо майдони 15 000 m² дан ортиқ савдо-кўнгилочар мажмуаларида жами ўриндиқлар сони 300 тадан ва кинозаллари сони 4 тадан кам бўлмаган кинотеатр бўлиши лозим.

637

Омборларнинг кириш жойларини юк тушириш (юк қабул қилиш) хоналари томонидан жойлаштириш лозим.

638

Савдо залининг майдони 100 m² гача бўлган дўконларда юкларни савдо зали орқали омборларга киритишга йўл қўйилади.

Chizma
639

Юк қабул қилиш-тушириш хоналари битта машина ўринга 16 m² майдон тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак.

Chizma
640

Механик воситалардан фойдаланиладиган ички йўлакларнинг (коридор) кенглиги камида 1,8 m бўлиши, кичик савдо объектларида 1,5 m бўлишига йўл қўйилади.

Chizma
641

Совитиш камераларининг майдони камида 6 m² (кенглиги камида 2,6 m) ва баландлиги камида 2,4 m бўлиши лозим.

Chizma
642

Савдо йўналишида бўлмаган биноларнинг савдога мўлжалланган хоналари иккинчи қаватдан юқори бўлмаган сатҳларда жойлаштирилиши керак.

643

Савдо зали майдони 100 m², кириш жойи савдо йўналишида бўлмаган бинолар хоналарига кириш вестибюллар орқали амалга оширилишига йўл қўйилади.

644

Ташриф буюрувчилар учун савдо-кўргазма салонлари, буюртмаларни қабул қилиш ва тарқатиш заллари омборхоналар ва буюртмаларни бутлаб ишлаб чиқариш хоналаридан алоҳида жойлаштирилиши керак.

645

Буюртмаларни қадоқлаш ва бутлаш хоналари, маҳсулотлар ва товарларни сақлаш хоналари, маиший-хизмат хоналари буюртмаларни тайёрлаш ҳажмини ҳисобга олган ҳолда технологик талаблар бўйича лойиҳаланиши лозим.

646

Буюртмаларни бутлаш цехларининг габаритлари қўлланиладиган жиҳозларнинг ўлчамларини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши зарур.

647

Бозорлар таркибида қуйидагилар бўлиши керак:

йил давомида савдо қилувчи заллар ва айвонлар остига жойлашган сабзавот савдо майдонлари (жиҳоз ва ўтиш йўлакларини ҳисобга олган ҳолда 1 та савдо жойига 6 — 8 m² савдо майдони тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда);

харидорларга хизмат кўрсатувчи хоналар (хизматлар бюроси, кафетерий, бар ва б.);

маҳсулотларни сақлаш хоналари:

омборлар, совитиш камералари, гўшт сақлаш совитгичлари ва гўшт кесиш хоналари;

хўжалик хоналари (тарозилар, касса аппарати, инвентарь, махсус кийимларни сақлаш хоналари, ювиш хоналари, таъмирлаш устахонаси);

маъмурий-хизмат хоналари ва ходимлар учун маиший хоналар (идора, ёнғин хавфсизлиги-қўриқлаш хонаси, гардеробли маиший хоналар, санитария узеллари, душхоналар);

тара ва контейнерларни сақлаш жойлари, чиқиндиларни тўплаш жойлари, бозор ичи транспорти ва тозалаш машиналарининг автотураргоҳлари, жамоат санитария-гигиена шохобчалари.

Chizma
648

Бозор мажмуалари таркибига лойиҳа топшириғига мувофиқ ҳар хил қуйидаги қўшимча объектлар киритилиши лозим:

дўконлар;

умумий овқатланиш ва маиший хизмат кўрсатиш муассасалари;

меҳмонхона ва б.

649

Савдо ўрин-жойлари 150 — 250 та бўлган ўрта қувватдаги ёпиқ бозорлар таркиби ушбу ШНҚнинг 21-иловасидаги 35-жадвалда келтирилган кўрсаткичлар бўйича белгиланиши керак.

650

Ўтиш йўлакларининг кенглиги эвакуация талабларига ва маҳсулотларни савдо жойларига етказиб бериш талабларига жавоб бериши керак.

651

Бозорлардаги марказий ўтиш йўлакларининг кенглиги камида 2,8 m, расталар орасидаги иккинчи даражали йўлакларнинг кенглиги камида 1,8 m, расталар ва девор орасидаги масофа камида 1,5 m бўлиши лозим.

Chizma
652

Илдиз мевали (лавлаги, картошка, сабзи, шолғом ва б.) ўсимликлардан олинадиган ҳосилни сотиш залини (ёки бўлими) асосий залдан алоҳида ажратиш ва юк тушириш жойига бевосита бириктириш зарур.

653

Юк тушириш жойлари бир машина ўринга 16 m² майдон тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак.

Chizma
654

Юк тушириш жойларини омборлар ва совитиш камералари билан боғловчи йўлакнинг кенглиги 1,8 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
655

Мавсумий сабзавот савдосини ташкил этиш учун қаттиқ қопламали ва айвонли савдо майдонлари лойиҳаланиши зарур.

Ушбу майдонлардаги савдо жойлари яқинида сабзавотларни ювиш жойи, қўл ювиш жиҳози ва ичимлик суви фаввораси бўлиши лозим.

656

Савдо майдонидаги ўтиш йўлаклари ушбу ШНҚнинг 650 — 652-бандларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, санитария узеллари алоҳида турувчи блокларга жойлаштирилиши керак.

2-§. Умумий овқатланиш корхоналарига қўйиладиган талаблар

657

Умумий овқатланиш корхоналари қуйидагиларга бўлиб лойиҳаланиши лозим:

ошхоналар;

ресторанлар;

кафелар;

газакхоналар;

кафетерийлар;

барлар ва б.

658

Умумий овқатланиш корхоналарини қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш керак:

сиғими овқатланиш залларидаги ўриндиқлар сони бўйича аниқланишини;

мавсумий сиғимни ошириш учун ёпиқ террасалар (айвонлар) бўлишини;

ободонлаштирилган очиқ майдонларга (тепа қопламали, тентли ва б. жойлар) овқатланиш ўрин-жойларини жойлаштириш амалга оширилишини.

659

Кафеларнинг овқатланиш, ошхона ва ресторан заллари, банкет ҳамда дастурхон ёзиладиган бошқа тадбирларга мўлжалланган залларининг сиғими ўриндиқлар сонини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.

660

Сиғими 50 та ўриндан кам бўлган овқатланиш корхоналарида харидорлар ва хизмат кўрсатувчи ходимлар учун битта умумий кириш-чиқиш жойи лойиҳалаштирилиши керак.

661

Ошхоналарнинг таркиби ва майдонлари лойиҳа топшириғига асосан овқатланишни ташкил қилиш бўйича технологик талабларни ҳисобга олган ҳолда белгиланиши зарур.

662

Умумий овқатланиш корхонасининг сиғими овқатланиш залидаги ўриндиқлар сони бўйича аниқланиши керак.

663

Болаларнинг дам олиш муассасаларида овқатланиш заллари бир сменали хизмат кўрсатишга мўлжалланиши, бунда болалар ўринлари 200 та дан ошмаслиги лозим.

664

Ёзда фаолият кўрсатадиган дам олиш муассасаларида овқатланиш залларининг майдони бир ўринга 1,0 — 1,2 m², овқатланиш блоклари залидаги бир ўринга 0,95 — 1,4 m² юза тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши зарур.

Chizma
665

Ёзги ошхоналарнинг залларини террасаларда (тентлар, тепа қопламали жойларда) лойиҳалашга йўл қўйилади.

666

Овқатланиш залининг майдони (овқат улашиш жойидан ташқари) залда бир ўрин-жойга қуйидаги кўрсаткичларни ҳисобга олган ҳолда белгиланиши зарур:

ресторанларда 1,8 ва эстрада, рақс майдончаси жойлаштирилганда — 2,0 m²;

ошхоналарда ва умумий типдаги кафеларда, корхоналар ва олий таълим ташкилотларининг ошхоналарида — 1,6 — 1,8 m²;

тезкор хизмат кўрсатувчи корхоналарда, барларда — 1,2-1,3 m²;

болаларга мўлжалланган соғломлаштириш оромгоҳларида (лагерларда) — 1,0 m²;

санаторияли лагерларда — 1,4 m²;

санаториялар ва пансионатларнинг ошхоналарида — 1,6 — 1,8 m²;

туристик ва дам олиш зоналарида — 1,4 m².

Chizma
667

Овқатланиш корхоналарининг залларининг баландлиги залнинг сиғим бирлигига 4-5 m³ ҳаво ҳажми тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.

Chizma
668

Биноларнинг цоколь ва ертўла қаватларига жойлаштириладиган умумий овқатланиш корхоналарининг хоналари олдида ушбу ШНҚнинг 52 — 56-бандларига мувофиқ чуқурлари бўлган деразаларга ва ҳар бир блокдан ташқарига олиб чиқувчи алоҳида чиқиш жойларига эга бўлиши зарур.

669

Ўриндиқлари сони 50 тагача бўлган кичик залларнинг баландлиги 2,8 m га тенг, агар заллар бинонинг цоколь қаватида жойлашган бўлса, полдан ҳисобланганда чиқиб турувчи конструкциянинг пастки қисмигача бўлган баландликни 2,5 m га тенг қилиб белгилашга йўл қўйилади.

Chizma
670

Умумий овқатланиш корхоналари таркибида қуйидаги хоналар гуруҳи бўлиши керак:

ташриф буюрувчилар (мижозлар) учун — вестибюллар ва аванзаллар, савдо заллари, буюртмаларни қабул қилиш ва етказиб бериш бўлимлари, пишириқлар савдоси бўлимлари, гардероблар ва санитария узеллари;

ишлаб-чиқариш хоналари — маҳсулотларни қайта ишлаш цехлари ёки охирги тайёрлов цехлари, ювиш хоналари, овқат улашиш жойлари ва б.;

омборхоналар — юк тушириш хоналари, омборлар, совитиш камералари, идиш-товоқ ва инвентарлар сақланадиган хоналар, чиқиндилар камераси ва б.;

маъмурий-маиший хоналар — бошқариш ва ходимлар учун маиший хоналар, гардероблар, душхоналар, чойшаблар сақланадиган хона ва б.

Мазкур хоналарнинг майдонларини ушбу ШНҚнинг 22-иловасидаги 36-жадвалда келтирилганларга мувофиқ аниқланиши зарур.

671

Ташриф буюрувчиларга мўлжалланган хоналар (жойлар) бошқа ишлаб чиқариш хоналари гуруҳидан изоляцияланган бўлиши керак.

672

Гардероб ва санитария узелларига эга бўлган вестибюль ҳамда аванзалнинг сиғимини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, бунда вестибюль (гардеробсиз) ва аванзалнинг майдони 12 m² дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
673

Ичимлик ва музқаймоқлар сотиладиган барлар алоҳида кириш жойларига эга бўлиши керак.

674

Овқат пишириш цехлари хоналарининг баландлиги уларга бириккан овқатланиш (савдо) заллари хоналарининг баландлигидан кам бўлмаслиги зарур.

675

Вестибюллар, гардероблар, санитария узеллари, маҳсулотларни (масаллиқ) қайта ишлаш цехи, идиш-товоқларни ювиш хонаси, омборхоналар, маъмурий-маиший хоналар, хўжалик хоналарнинг баландлиги 2,5 m га тенг бўлиши зарур.

Chizma
676

Ўрин-жойлари сони 100 ва ундан ортиқ бўлган овқатланиш корхоналарининг биноларида юк тушириш хонасига кириш жойи ходимлар учун мўлжалланган кириш жойидан алоҳида бўлиши лозим.

677

Овқатланиш блокларида ички йўлакларнинг (коридор) кенглиги камида 1,5 m, механизациялашган воситалардан фойдаланиладиган блокларнинг ички йўлакларининг (коридор) кенглиги камида 1,8 m бўлиши керак.

Chizma
678

Совитиш камераларининг майдони камида 6 m² бўлиши ва сақланадиган маҳсулотларнинг тури ҳамда ҳажмини ҳисобга олган ҳолда технологик талаблар бўйича лойиҳаланиши (баландлиги камида 2,4 m бўлиши) зарур.

Chizma

8-боб. Маъмурий бошқарув органлари, идоралар, илмий-тадқиқот ташкилотлари ва лойиҳа муассасаларининг биноларига қўйиладиган талаблар

679

Бошқариш муассасалари, вазирликлар, суғурта ва молия ташкилотлари, лойиҳа ҳамда ИТИ ходимлари учун маъмурий вазифадаги хоналар, ишчи хоналар битта штат ходимига камида 6 m² майдон тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, бунда кўп ўринли ишчи хоналарида бир ходимга тўғри келадиган майдон 4-5 m² бўлиши керак.

Chizma
680

Бир нафар ходимга ажратилган алоҳида хонанинг майдони 9 m² дан кам, қабулхонага эга бўлган кабинетнинг майдони 12 m² дан кам бўлмаслиги зарур.

Chizma
681

Раҳбарлар хоналари ташриф қилувчиларни қабул қилиш учун зарур бўлган жойларни бир нафар ташриф буюрувчи учун 1 та жойга 1,5 — 2,0 m² тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

Chizma
682

Раҳбар хонасининг қабулхонаси камида 12 m² майдонга, иккита хонага мўлжалланган қабулхона камида 16 m² майдонга эга бўлиши керак.

Chizma
683

Кўргазмалар ва намойиш заллари, мажлислар зали ва ташриф буюрувчилар билан суҳбат ўтказиладиган хоналар, кутубхона ва архивлар, экспедиция, девонхоналар ҳамда хизмат кўрсатувчи хоналар (гардероблар, жиҳозларни таъмирлаш устахоналари, предмет ва инвентарларни сақлаш хоналари, умумий овқатланиш жойларни (буфетлар, ошхоналар), тиббиёт пунктлари, ходимлар учун маиший хоналар ва б.) технологик талаблар бўйича лойиҳаланиши зарур.

684

Гардеробсиз вестибюллар бир нафар кишига камида 0,17 m², гардеробли вестибюллар бир нафар кишига камида 0,25 m² юза тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

Chizma
685

Гардероб майдони битта ўринга (илгакка) 0,08 m² тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши керак.

Chizma
686

Вестибюлнинг ўлчамлари (майдони) бинодан одамларни эвакуация қилиш талабларига жавоб бериши ва унинг майдони 12 m² дан кам бўлмаслиги зарур.

Chizma
687

Ходимлар учун санитария узелларини қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим:

20 — 25 нафар аёлга 1 та унитаз ва 70 — 75 нафар аёлга 1 та шахсий гигиена кабинети;

30 нафар эркакка 1 та унитаз ва 1 та писсуар тўғри келишини.

688

Санитария узелларини (эркаклар, аёллар учун) қават ташлаб жойлаштиришга йўл қўйилиши, лекин уларнинг иш хоналаридан узоқлиги 75 m дан ошмаслиги зарур.

Chizma
689

Фондларни очиқ сақлаш жойининг майдони 1 минг сақлаш бирлигига 4,5 m² тўғри келишини, фондларни ёпиқ сақлаш жойининг майдони 1 минг сақлаш бирлигига 2,5 m² майдон тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.

Chizma
690

Архив ёки кутубхонанинг бир нафар ходими учун 6 m² иш майдони белгиланиши керак.

Chizma
691

Китоблар фонди 25 мингтагача бўлган кутубхоналарни битта жойга (хона) жойлаштиришга йўл қўйилади.

692

Архивга ташриф қилувчи бир нафар кишига ёки кутубхона ўқиш залидаги бир нафар китобхонга 3 m², компьютердан фойдаланганда 4 — 6 m² юза тўғри келиши керак.

Chizma
693

Нусха кўпайтириш ва нашриёт хизматлари учун хоналар бир ходимга камида 6 m² тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, бунда ҳар бир хонанинг майдони 12 m² дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
694

Конференц-заллар уларнинг турли вазифаларни бажаришга мўлжалланганлиги, сиғими ва турли жиҳозлар билан таъминланишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, бунда залларнинг майдонлари қуйидагича белгиланиши керак:

100 ўрингача бўлган заллар учун стол атрофидаги бир ўринга 1,3 — 2 m²;

100 дан кўп ва 150 ўрингача бўлган залларда пюпитр (китоб қўйиш мосламаси) бўлмаган столда бир ўринга 1-1,1 m², пюпитр (китоб қўйиш мосламаси) бўлган столда бир ўринга 1,25 m²;

150 ўриндан кўп залларда пюпитр (китоб қўйиш мосламаси) бўлмаган столда бир ўринга 0,9-1,0 m².

Chizma
695

Ўриндиқлари 200 ва ундан кўп бўлган томоша заллари бир ўринга 0,7 m² тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда томошагоҳ залларининг нормалари бўйича лойиҳаланиши лозим.

Chizma
696

Эстрада олдидаги президиум учун мўлжалланган жойнинг юзаси камида 12 m² бўлиши керак.

Томоша заллари олдида кулуарлар залдаги бир ўринга 0,3 m² бўлиши керак.

Chizma
697

Ходимлар сони 200 ва ундан кўп бўлганда тиббиёт пункти ва ошхоналар лойиҳаланиши керак.

698

Ходимлар сони кам бўлганда тиббиёт пункти ва ошхоналар маҳаллий шароитлардан келиб чиққан ҳолда лойиҳаланиши лозим.

699

Сиғими 50 ўрингача бўлган муассасаларда чой қайнатиш ва идиш ювиш жиҳози ўрнатилган тўсиқли жойларни лойиҳалашга йўл қўйилади.

700

Тиббиёт пункти ўз таркибига майдони 12 m² ва ундан кўп бўлган бир ёки бир нечта (жумладан муолажа, массаж, физиотерапия ва б.) хоналарни киритиши керак.

Chizma
701

Қишлоқлар ва овуллардаги маъмурий биноларнинг иш хоналари бир нафар ходимга 8-9 m² юза тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, бироқ мазкур хоналарнинг майдони 12 m² дан кам бўлмаслиги зарур.

Chizma
702

Мажлис ўтказиладиган хонанинг майдони камида 30 m² бўлиши керак.

Маъмурий бинога ФҲДЁ майдони 15 — 20 m² ва препарат хонасига эга бўлган қишлоқ агрокимё лабораторияси жами майдони 25 — 30 m² ҳамда алоқа бўлимини жойлаштиришга йўл қўйилади.

Chizma

9-боб. Маиший хизмат кўрсатиш мажмуаларига қўйиладиган талаблар

1-§. Умумий талаблар

703

Биноларнинг цоколь ва ертўла қаватларига жойлаштириладиган маиший вазифаларни бажаришга мўжалланган барча хоналар ушбу ШНҚнинг 52 — 56-бандларига мувофиқ, олдида чуқурлари бўлган деразаларга ва ҳар бир блокдан ташқарига олиб чиқувчи алоҳида чиқиш жойларига эга бўлиши керак.

704

Савдо марказлари ёки бошқа вазифадаги жамоат бинолари таркибида жойлаштириладиган майдони 200 m² дан кўп бўлган маиший хизмат кўрсатиш муассасаларининг хоналарини бошқа хоналардан оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган 2-типли ёнғинга қарши деворлар ва оловбардошлик чегараси REI 60 бўлган 2-типли ёнғинга қарши ораёпмалар билан ажратиш зарур.

Chizma
705

Маиший хизмат кўрсатиш корхоналарини бошқа муассасалар билан бирлаштиришда (кооперациялашда) умумий вестибюль ёки ташриф буюрувчилар учун кутиш жойи зоналари лойиҳалаштирилиши, бунда асосий хоналардан чиқиш жойлари ўзи ёпилувчан эшикларга эга бўлиши керак.

706

Тез алангаланувчи моддалар қўлланиладиган маиший хизмат кўрсатиш муассасаларини бошқа вазифадаги жамоат биноларининг ичига жойлаштиришга йўл қўйилмайди (майдони 300 m² гача бўлган сартарошхона, гўзаллик уйлари, соат тузатиш устахоналари, майдони 60 m² гача бўлган кир ювиш ва кимёвий тозалаш корхоналарининг қабул қилиш пунктлари, майдони 200 m² гача бўлган пойабзал тузатиш устахоналари ва суратга олиш хоналари бундан мустасно).

Chizma
707

Аҳолидан иккиламчи хомашё қабул қилиб олувчи пунктларни алоҳида бино (павильонлар)га ёки биноларга қўшиб қурилган маиший хизмат кўрсатиш (таъмирлаш устахоналари, кимёвий тозалаш, кир ювиш) корхоналарининг блокларига жойлаштиришга йўл қўйилади.

708

Майдони 150 m² дан кам бўлган маиший хизмат корхоналарида харидорлар ва хизмат кўрсатувчи ходимлар учун битта умумий кириш-чиқиш жойи жойлаштирилишига йўл қўйилади.

Chizma
709

Вестибюль ва ташриф буюрувчиларни қабул қилиш хоналарининг майдонлари бир нафар ташриф буюрувчига камида 12 m², буюртмани қабул қилиш ва тайёрлаш хонасининг майдони 15 m² бўлиши керак.

Chizma
710

Кутиб туриш жойлари бир нафар мижозга 2-3 m² юза тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши керак.

Chizma
711

Ательеларда вестибюль олдида либосларни кийиб кўриш кабинаси 1,7х2,0 m бўлиши зарур.

Chizma
712

Сартарошхона ва гўзаллик салони залларида бир иш ўрнига камида 6 m², маникюр залида 5 m², косметика ва педикюр кабинетларида — 8-9 m² юза тўғри келиши, бунда алоҳида хонанинг майдони камида 12 m² бўлиши керак.

Chizma
713

Устахоналар майдони майда таъмирлаш, тикув хоналари бир иш ўрнига камида 6 m², катта габаритли маиший техника таъмири учун 8-9 m² бўлиши керак.

Устахонанинг майдони 15 m² дан кам бўлмаслиги лозим.

Chizma
714

Мебель, кийим, пойабзал, трикотаж буюмларини тайёрлаш бўйича буюртма олиш бюроларида 25 — 30 m² ва ундан кўп майдонга эга бўлган кўргазмалар зали лойиҳаланиши керак.

Chizma
715

Моделларни намойиш этиш учун подиумга эга бўлган кўргазма залларининг майдони 60 m² дан кам бўлмаслиги зарур.

Chizma
716

Ишлаб чиқариш хоналари ҳамда омборхоналарнинг габарити ва майдонларини технологик талаблар бўйича белгилаш зарур.

717

Комплекс хизмат кўрсатиш корхоналарининг таркиби ва майдонлари технологик талаблар бўйича ва ҳисоблаш орқали аниқланиши керак.

718

Маъмурий-маиший хоналарнинг таркибини бир сменадаги иш жойлари сонини ва маъмурий муассасаларнинг ҳисобий нормаларини, ишлаб чиқариш цехлари учун ШНҚ 2.09.04-09 талабларини ҳисобга олган ҳолда белгилаш зарур.

2-§. Ҳаммом ва сауна биноларига қўйиладиган талаблар

719

Йигирма нафардан кўпроқ кишига хизмат кўрсатувчи ҳаммом ва ҳаммом-соғломлаштириш мажмуалари биноларининг оловбардошлиги III даражадан паст бўлмаслиги лозим.

720

Сауналарни биноларнинг ертўлаларига, санатория биноларига, томошабинлар учун мўлжалланган трибуналар остига ҳамда 100 нафардан ортиқ одамлар бўладиган хоналар тагига ёки уларга ёнма-ён жойлашган хоналарга жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

721

Қуруқ иссиқ ҳаммомлар (сауналар)нинг ички қуриладиган хоналарини оловбардошлик даражаси I ва II бўлган жисмоний-тарбия соғломлантириш ва спорт муассасалари, меҳмонхоналар, маиший хизмат кўрсатиш корхоналари биноларининг биринчи ва цоколь қаватларига жойлаштиришга йўл қўйилади.

722

Бинолар ичига киритилиб қуриладиган сауналарни жойлаштиришда:

буғхона ҳажми 8 m³ кам ва 24 m³ кўп бўлмаслиги;

сауна хоналари мажмуасини оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган 1-типли ёнғинга қарши пардадеворлар ва оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган 3-типли ёнғинга қарши ораёпмалар билан ажратиш;

сауна хоналари мажмуаси хоналаридан ташқарига қаратилган алоҳида эвакуация чиқиш жойи бўлиши;

кунлик иш вақти давомида тинимсиз ишлатилгандан кейин тўлиқ совигунга қадар ўчириладиган ва автомат ҳимояга эга бўлган заводда ишлаб чиқарилган печка билан жиҳозлаш;

печка-электртош бошқарув пультини буғхона олдидаги қуруқ хонага жойлаштириш, кабель тармоғининг ҳимояси иссиққа чидамли ва буғхонада максимал йўл қўйиладиган (110 °С дан юқори бўлмаган) иссиқликка ҳисобланган бўлиши;

электртошдан буғхона девори қопламасигача бўлган масофа 20 cm дан кам бўлмаслиги, электртош устига бевосита шифт остига ёнмайдиган иссиқлик изоляцияловчи шчит ўрнатилиши, ушбу шчит ва шифт қопламаси орасидаги масофа 5 cm дан кам бўлмаслиги;

буғхона поли ва эшиги орасидаги тирқиш 30 mm дан кам бўлмаслиги;

буғхонани периметри бўйлаб тешиклар очилган (перфорация қилинган) қуруқ қувурлардан бажарилган дренаж қурилмаси билан жиҳозлаш ва бу қурилманинг буғхонага кириш жойи олдида бошқариладиган ички сув ўтказмасига уланиши;

буғхона қопламаси учун япроқли дарахт ёғочидан фойдаланиш (смола шимдирилган ёғочдан фойдаланишга йўл қўймайди);

ечиниш, дам олиш, массаж хоналарини ҳисобга олган ҳолда сауна хоналарини тутун пайдо бўлиши тўғрисида хабар беришга қўйиладиган талабларга риоя қилиш лозим.

Chizma
723

Ҳаммомлар ва ҳаммом-соғломлантириш мажмуалари ювиниш-душхона, буғли ҳамда индивидуал хоналардаги жойлар сони бўйича лойиҳаланиши лозим.

Ҳаммомлар ва ҳаммом-соғломлантириш мажмуалари хоналарининг таркиби ва майдонлари технологик асослар бўйича ушбу ШНҚнинг 6-иловасидаги 14-жадвалида келтирилган кўрсаткичларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳа топшириғи бўйича белгиланиши керак.

724

Ўз ичига соғломлантириш душлари, ванналар, массажхоналар, сауналар, бассейнларни оладиган соғломлантириш бўлимларининг хоналари технологик талаблар бўйича лойиҳаланиши лозим.

Ечиниш, ювиниш (ёки душ) ва буғхоналари ўрин-жойларининг нисбати (бир вақтда фойдаланишни ҳисобга олган ҳолда) технологик ҳисоблаш орқали аниқланиши керак.

725

Сиғими 20 ва ундан кўп жойга эга бўлган ҳаммомлар икки бўлимли (эркак ва аёллар учун) бўлиши, сиғими 20 тагача бўлган ҳаммомлар бир бўлимли ва навбат билан фойдаланишга мўлжалланган бўлиши зарур (аёллар ва эркаклар учун).

726

Умумий буғли, ювиниш, душхона ва санитария узелларига кириш жойлари ечиниш хоналаридан тамбур орқали ўтишни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим. Буғли хонага кириб чиққандан сўнг ечиниш хонаси майдонида дам олиш жойи бўлиши керак (умумий майдони камида 12 m², индивидуал ечиниш хонасида камида 6 m²).

Chizma
727

Эллик ва ундан ортиқ фойдаланувчиларга мўлжалланган ҳаммомларда қуйидагилар бўлиши керак:

ювиниш ҳамда душ хоналарида аёллар ва эркаклар бўлимлари орасида қўшимча эшиклар;

ўриндиқлар орасида жойлашган ювиниш жойларида махус чайиниш душлари;

ювиниш ва душ хоналаридан ечиниш хонасига чиқиш (ўтиш) жойининг ярим қисмида қўшимча чайиниш душлари;

хоналар ва жиҳозларни даврий дезинфекция қилиш учун қурилмалар;

стационар дезинфекция камералари (жойи 200 ва ундан ортиқ ҳаммомларда).

728

Ҳўл режимда эксплуатация қилинадиган хоналарни бошқа режимда ишлайдиган хоналар устига жойлаштиришга йўл қўйилмайди. Тўсиб турувчи конструкцияларни намликдан ишончли изоляция қилиш таъминланган бўлиши керак.

Нам ва ҳўл режимда ишлайдиган хоналарда пол сатҳидан дераза ўринларининг пастки қисмигача бўлган баландлик 1,2 m дан кам бўлмаслиги лозим.

«Ҳўл» (нам) жараёнлар кечадиган хоналарнинг поллари ва пардози сув таъсирига чидамли, намланмайдиган ва биомустаҳкам материаллардан қурилган бўлиши зарур.

Chizma
729

Соғломлантириш души ва ванналарининг хоналари ушбу ШНҚнинг 6-иловасидаги 14-жадвалда келтирилган кўрсаткичларни ҳисобга олган ҳолда ҳамда ШНҚ 2.08.03-09 га мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

730

Бадан қорайтириш ва массаж хоналари камида 14 m², косметика хоналари камида 12 m², шифокор-маслаҳатчи хонаси — 12 — 16 m², даволовчи бадантарбия хонаси (тренажёр хонаси) — камида 20 m² майдонга эга бўлиши керак.

Chizma
731

Аёллар ва эркаклар заллари ҳамда маникюр ва педикюр хоналарини ўз ичига олган гўзаллик салонини сартарошхоналар учун белгиланган майдон (юза) нормаларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш зарур.

732

Фитобар майдони бир нафар фойдаланувчига 1,2-1,3 m² юза тўғри келишидан келиб чиққан ҳолда белгиланиши, бунда фитобар олдида қўл ювиш учун ёрдамчи хона бўлиши лозим.

Chizma
733

Кафетериялар ва чойхоналар ушбу ШНҚнинг 7-бобидаги 2-параграфда келтирилган талаблар бўйича лойиҳаланиши керак.

734

Сауна хоналари мажмуасининг таркибида қуйидаги хоналар бўлиши лозим:

ечиниш хонаси;

дам олиш хонаси;

душхона;

ҳожатхона;

буғли-сауна;

бассейн.

735

Битта хонага дам олиш зонаси ва микробассейнни жойлаштиришга йўл қўйилади.

736

Буғли-сауна ушбу ШНҚнинг 719 — 722-банди талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

737

Буғли-саунада поғоналар ва деворлар ёғоч (қайин, жўка, тоғтерак, тилоғоч)дан ишланиши керак.

738

Майдони 25 — 30 m² ва ундан катта бассейнларнинг ванналарини баландлиги камида 3,6 m бўлган залларга жойлаштириш зарур.

Chizma
739

Бассейн ваннасининг периметри бўйича камида 1 m кенгликдаги айланиб юриш йўлакчаси бўлиши керак.

Chizma
740

Бассейн хонасига кириш жойи тамбур орқали иситиладиган буғхона ва душхона яқинида жойлаштирилиши бассейн хонасига оёқ ваннаси орқали ўтилиши керак.

741

Ўлчами 6х10 m ва ундан катта бўлган ванналар соғломлантириш машғулотларига мўлжалланган бассейнларга қўйиладиган норматив талабларга мувофиқ ёрдамчи ва техник хоналарни киритган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

Chizma

3-§. Кир ювиш ва кийимларни кимёвий тозалаш хоналарига қўйиладиган талаблар

742

Кир ювиш хоналари бир сменада ювиладиган кийимлар миқдорини ҳисобга олган ҳолда ушбу ШНҚ нинг 23-иловасига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

743

Кир ювиш хоналарининг кир кийимларни қабул қилиш хонаси, ювиш цехи, қуритиш ва дазмоллаш, тахлаш ва ўраш хоналари ҳамда тоза кийимларни сақлаш ва қайтариш хоналари, омборхоналар (ювиш воситаларини сақлаш хоналари), ходимлар учун маъмурий-маиший хоналар (душхонаси бўлган санитария узели), таъмирлаш-механик ва бошқа хоналар бўлиши керак.

744

Мижозлар учун мўлжалланган хонанинг майдони 12 m² дан кам бўлмаслиги зарур.

Chizma
745

Кир кийимларни ювишга бериш ва ювилган кийимларни қайтариб олиш йўлакларининг кесишишига йўл қўймаслик учун кир кийимларни бериш ва ювилган кийимларни қайтариб олиш хоналари алоҳида кириш эшикларига эга бўлиши керак.

746

Хоналарнинг умумий майдонлари қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим:

бир сменада кир кийимларни ювиш унумдорлиги 125 kg гача бўлганда — 0,8 m²/kg;

бу кўрсаткич 250 kg гача бўлганда — 0,5 m²/kg.

Chizma
747

Бир сменада кир кийимларни ювиш унумдорлиги 125 — 250 kg бўлганда ювиш цехининг баландлиги камида 3,6 m, сменада 500 kg кир кийим ювилганда цех баландлиги камида 4,2 m бўлиши зарур.

Chizma
748

Кимёвий тозалаш корхоналари ва пунктларининг қабулхоналари сменада ишлов бериладиган кийимлар ҳажмини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

749

Қабул қилиш пунктлари таркибида қуйидагилар бўлиши зарур:

кийимларни қабул қилиш ва уларни қайтариш зоналарига эга бўлган вестибюль;

ходимлар учун маъмурий-маиший хоналар (душхонаси бўлган санитария узели);

кийимлар ва инвентарь жиҳозларни сақлаш хоналари.

750

Кийимларни кимёвий тозалаш корхоналарининг ишлаб чиқариш хоналари технологик талаблар бўйича лойиҳаланиши, уларнинг умумий майдони қуйидагича белигиланиши лозим:

сменада 50 дан 150 kg гача кийим ювилганда бир kg га — 1,4 m²;

150 kg дан кўп кийим ювилганда бир kg га — 1,0 m²;

омборларнинг майдонлари 1 kg га — 0,1 m².

Chizma

10-боб. Кўп квартирали уйни бошқарувчи ташкилот биноларига қўйиладиган талаблар

751

Кўп квартирали уйни бошқарувчи ташкилот бинолари қуйидагиларни инобатга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим:

маъмурий хоналар ва жамоага мўлжалланган (уй-жойга оид хоналар, оммавий тадбирлар ва мажлислар учун заллар);

муҳандислик-техник хизмати хоналар (устахоналар ва омборхоналар).

752

Тураржой биноларидан фойдаланиш хизмати ташкилотларидаги идора хоналарининг майдони камида 12 m², оммавий тадбирлар ва мажлислар залининг майдони камида 30 m², жамоага мўлжалланган хонанинг майдони камида 20 m², хоналар таркибида қўл ювиш жиҳози ўрнатилган санитария узели (аёллар ва эркаклар учун) бўлиши зарур.

Chizma
753

Маъмурий-жамоат хоналари тураржой мавзеларининг маҳаллий марказлари — «маҳалла» таркибига кириши, бунда хоналарнинг таркиби ва майдонлари маҳаллий шароитлардан келиб чиққан ҳолда хизмат кўрсатиладиган аҳоли сони, маҳаллий ўз-ўзини бошқариш ва хизмат кўрсатиш функцияларининг ривожланиш даражаси бўйича 1 минг кишига камида 30 — 60 m² юза тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.

Chizma
754

Ёрдамчи-хўжалик ва техник хоналар, омборлар, таъмирлаш устахоналари маҳаллий шароитларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак. Мазкур хоналарни алоҳида блоклар ва ертўлаларга жойлаштиришга йўл қўйилади.

755

Маъмурият ва жамоатга мўлжалланган хоналарнинг майдонлари ШНҚ 2.07.01-03 га мувофиқ белгиланиши зарур.

11-боб. Суд, прокуратура, ФҲДЁ, ҳуқуқий маслаҳат, нотариал идоралар ҳамда архив биноларига қўйиладиган талаблар

1-§. Суд, прокуратура, ФҲДЁ, ҳуқуқий маслаҳат, нотариал идоралар биноларига қўйиладиган талаблар

756

Суд, прокуратура, ФҲДЁ, ҳуқуқий маслаҳат, нотариал идоралар бинолари ушбу ШНҚнинг 679 — 682-бандларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

757

Суд бинолари ва маъмурий хоналари судялар сони ҳамда суд мажлислари залларининг сиғимини, маъмурий муассасалар бинолари учун белгиланган майдон кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак.

758

Суд мажлислари залининг майдони залда бир ўринга тўғри келадиган юза бўйича қуйидагича белгиланиши лозим:

25 — 40 ўринли кичик зал учун — 1,7 m²;

худди шундай зал учун стол ортидаги жойлар билан биргаликда — 2,0 m²;

80 дан ортиқ ва 100 ўрингача бўлган зал учун — 1,3 m²;

100 дан ортиқ ва 200 ўрингача бўлган зал учун — 1,1-0,9 m²;

200 дан ортиқ ўринли зал учун — 0,7 m².

Chizma
759

Суд мажлиси залларининг олдида судялар ва судланувчилар учун ёрдамчи хоналар, ташриф буюрувчилар учун кулуарлар, ашёвий далилларни сақлаш хоналари, санитария узеллари бўлиши керак.

760

ФҲДЁ бинолари қуйидагиларни инобатга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим:

ходимларнинг иш хоналари;

архив;

ёрдамчи хоналар;

далолатномаларни рўйхатга олиш, никоҳни тантанали қайд этиш залларини.

761

ФҲДЁ биноларидаги далолатномаларни рўйхатга олиш залларининг майдони 24 m² дан кам бўлмаслиги, шунингдек, никоҳни тантанали қайд этиш залларининг майдони 40 — 60 m² бўлиши зарур.

Ходимлар учун иш хоналарининг майдони ташриф буюрувчиларни қабул қилишни инобатга олган ҳолда 12 m² дан кам бўлмаслиги лозим.

ФҲДЁ таркибида ташриф буюрувчилар учун қуйидаги хоналар бўлиши керак:

санитария узели;

холл-меҳмонхона;

куёв ва келин хонаси;

хўжалик хоналарига эга бўлган банкет зали.

Chizma

2-§. Архив биноларига қўйиладиган талаблар

762

Турли йўналишдаги архивлар таркибига қуйидаги хоналар кириши лозим: қабулхона, ҳужжатларни бутлаш ва сақлаш хоналари; вестибюль ва ташриф буюрувчилар учун хона, ҳужжатлардан нусха олиш хонаси, ҳужжатларни реставрация ва экспертиза қилиш хоналари, бошқа ишчи ва маиший хоналар.

Хоналарнинг таркиби ва майдонлари лойиҳа топшириғи бўйича белгиланиши керак.

763

Ходимлар учун иш хоналари маъмурий бинолар учун белгиланган кўрсаткичлар бўйича қабул қилиниши, ташриф буюрувчилар учун хоналар бир иш ўрнига 3,0 — 6,0 m² юза тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши зарур.

Chizma
764

Архивларнинг ҳужжатларни сақлаш хоналари сақланадиган ҳужжатларнинг 1000 шартли бирлигига 2,5 m² юза тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

Chizma
765

Вестибюль ва санитария узелларини маъмурий биноларга қўйиладиган талаблар бўйича лойиҳалаш керак.

12-боб. Санитария-гигиена шохобчаларига қўйиладиган талаблар

1-§. Санитария-гигиена шохобчаларини жойлаштиришга қўйиладиган умумий талаблар

766

Санитария-гигиена шохобчалари қурилишига ажратиладиган ер участкалари ва мавжудларини кенгайтириш (реконструкция қилиш) жойнинг иқлимий шароитлари ва рельефи, грунт сувлари сатҳининг баландлиги, табиий аэрация, санитария-муҳофаза зоналарини ташкил этиш имконини ҳисобга олган танланиши зарур.

767

Бинолар ичига жойлаштириладиган санитария узеллари муассасалар ёки корхоналарнинг вазифасига боғлиқ ҳолда лойиҳаланиши керак.

768

Шаҳарлар, туризм базалари, туман марказлари ва бошқа аҳоли пунктлари, одамлар оммавий тарзда тўпланадиган ва ташриф буюрадиган жойларда жамоат ҳожатхоналари бўлиши лозим.

769

Жамоат ҳожатхоналари қуйидаги жойларда бўлиши керак:

майдонларда, транспорт магистралларида, пиёдалар кўп ҳаракатланадиган кўчаларда;

вокзаллар олдидаги майдонларда, барча темирйўл станцияларида, автотураргоҳлар ва аэровокзалларда;

шаҳар ташқариси ва шаҳар ичидаги паркларда, катта хиёбонларда, аҳоли оммавий дам олиш жойларида;

савдо мажмуалари (марказлари) ва бозорларнинг ҳудудларида;

стадионлар, пляжлар, сув спорти иншоотлари ва шунга ўхшаш бошқа объектларда;

кўргазмалар, очиқ кинотеатрлар атрофида;

770

Шаҳарларда жамоат ҳожатхоналарининг хизмат кўрсатиш радиуси 700-1000 m дан ошмаслиги, халқаро ва республика аҳамиятидаги автомобиль йўлларида ҳар 50 km ни ташкил этиши лозим.

Chizma
771

Жамоат бинолари ва иншоотларида, спорт ва савдо мажмуалари, бозорлар, кўргазмалар марказлари, автовокзаллар, темирйўл вокзаллари, аэровокзаллар таркибидаги (очиқ спорт иншоотлари бундан мустасно) санитария-гигиена шохобчалари одамлар доимий бўладиган энг узоқ жойлашган жойлардан (хона) 75 m дан ўзоқ бўлмаган масофада жойлаштирилиши зарур.

Chizma
772

Шаҳар ва посёлкалар марказлари таркибидаги савдо-бозор ҳамда оммавий дам олиш марказлари, боғлардаги жамоат зоналарида жамоат ҳожатхоналаригача бўлган масофа 150-200 m ни ташкил этиши керак.

Chizma
773

Очиқ ясси иншоотларда, спортнинг қайиқда эшкак эшиш турларига мўлжалланган иншоотларда, чанғи учиш базаларида машғулотлар жойлари ёки томошабинлар трибуналаридан жамоат ҳожатхоналаригача бўлган масофа 150 m дан ошмаслиги лозим.

Chizma
774

Жамоат ҳожатхоналарига ўрнатиладиган санитария-техник приборларининг сони жамоат биноларининг вазифасига боғлиқ ҳолда қуйидагича аниқланиши:

эркаклар учун — 20 — 30 нафар ходим ва 50 — 60 нафар ташриф буюрувчига 1 та унитаз;

15 — 18 нафар ходим ва 50 — 80 нафар ташриф буюрувчига 1 та писсуар;

4 та унитазга 1 та қўл ювиш жиҳози тўғри келиши (бироқ, ҳожатхонада биттадан кам бўлмаслиги) керак;

аёллар учун — 15 нафар ходим ва 25-30 нафар ташриф буюрувчига 1 та унитаз;

2 та унитазга 1 та қўл ювиш жиҳози тўғри келиши (бироқ, ҳожатхонада биттадан кам бўлмаслиги) лозим.

775

Транспорт хизмати объектларида, шунингдек автостанциялар, автовокзаллар, темирйўл вокзаллари, аэровокзаллар таркибида жамоат ҳожатхоналарининг санитария-техник приборлари сони қуйидагича белгиланиши лозим:

75 — 100 нафар аёлга 1 та унитаз;

150 — 200 нафар эркакка 1 та унитаз ва 2 та писсуар;

кўрсатиб ўтилган транспорт хизмати объектларининг маъмурий ва хизмат кўрсатиш хоналарида ишловчилар учун ҳожатхоналар маъмурий муассасаларнинг ҳисобий нормалари бўйича.

776

Очиқ иншоотлар мажмуаларининг жамоат ҳожатхоналарида санитария-техник приборларининг сони ва типларини ташриф буюрувчилар сонидан келиб чиққан ҳолда, шунингдек эркак ва аёлларнинг нисбатини инобатга олиб, технологик ҳисоблаш орқали амалга оширилиб, 300 — 500 кишига 1 та унитазни ташкил этиши зарур.

777

Курси-аравачаларда ҳаракатланувчи ногиронлиги бўлган шахслар учун ҳожатхоналар олдида ШНҚ 2.07.02-23 га мувофиқ хоналар бўлиши керак.

778

Жамоат ҳожатхоналари табиий ёруғлик тушадиган ва табиий равишда шамоллатиладиган бўлиши керак.

779

Жамоат ҳожатхоналари қуйидагиларни инобатга олиб лойиҳаланиши лозим:

1 та унитазга камида 1,25 m² майдонни;

ҳар бир писсуарга камида 1 m² майдонни;

ҳожатхонага кириш жойларида қўл ювиш жиҳози ўрнатилган тамбур бўлишини.

Chizma
780

Жамоат ҳожатхоналарининг хоналари (кабиналари) ўзи ёпиладиган эшиклар, хона (кабина) ўлчамлари камида 1,0 х 1,25 m ни ташкил этиши, хона (кабина) орасидаги пардадеворнинг баландлиги камида 1,25 m бўлиши керак.

Chizma
781

Ҳожатхона олдида тозалаш инвентарлари ва дезинфекция воситаларини сақлашга мўлжалланган жой ҳамда фаррош учун хона лойиҳаланиши зарур.

782

Алоҳида турувчи ҳожатхона блоклари хоналарининг баландлиги 2,4 m дан кам бўлмаслиги керак.

Chizma
783

Жамоат ҳожатхоналари пандуслари ШНҚ 2.07.02-23 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

784

Жамоат ҳожатхоналаридаги девор, шифт ва поллар сувга чидамли материаллардан қурилиши, уларнинг полларида траплар ўрнатилиши зарур.

2-§. Жамоат ҳожатхоналарининг хоналарига қўйиладиган талаблар

785

Жамоат ҳожатхонаси ушбу ШНҚнинг 39-иловасидаги 46-жадвалда келтирилган кўрсаткичларга мувофиқ лойиҳаланиши ва уларда қуйидагилар бўлиши керак:

кириш тамбури;

навбатчи персонал учун хона;

қўл ювгичларни ўрнатиш билан шлюзлар;

ушбу ШНҚнинг 39-иловасидаги 61-расмга мувофиқ эни камида 0,85 m, бўйи камида 1,2 m бўлган кабиналар;

писсуарлар бўлими;

тозалаш инвентарини сақлаш учун жой ёки жавонлар;

ногиронлиги бўлган шахслар учун алоҳида кабина;

она ва болалар учун кабина.

Chizma
786

Ерости ва ички қурилган иншоотлардаги жамоат санитария узеллари хоналарининг баландлиги 2,8 m дан кам бўлмаслиги, ерусти ва алоҳида турувчи жамоат санитария узелларидаги хоналарнинг баландлиги 3,2 m бўлиши зарур.

Chizma
787

Ҳожатхоналар жамоат биносининг габаритида жойлашганда, уларнинг баландлиги асосий бинонинг баландлигига тенг бўлиши лозим.

3-§. Спорт заллари, жисмоний тарбия-соғломлаштириш машғулотлари билан шуғулланиш жойлари ва ёпиқ муз залларидаги санитария узелларига қўйиладиган талаблар

788

Спорт заллари, жисмоний тарбия-соғломлаштириш машғулотлари билан шуғулланиш жойлари ва ёпиқ муз залларидаги санитария узелларига ўрнатиладиган санитария-техник жиҳозлар (приборлар)нинг минимал сони қуйидагича бўлиши керак:

шуғулланувчи аёллар кийимини алмаштириш учун 30 ўрин-жойга 1 та унитаз;

шуғулланувчи эркаклар кийимини алмаштириш учун 135 ўрин-жойга 1 та унитаз ва кийим алмаштириш учун 45 ўрин-жойга 1 та писсуар;

аёл ходимлар, инструктор ва мураббийлар учун бир вақтнинг ўзида ишлайдиган 15 нафар аёлга 1 та унитаз;

эркак ходимлар, инструктор ва мураббийлар учун бир вақтнинг ўзида ишлайдиган 60 нафар эркакка 1 та унитаз ва 20 нафарга 1 та писсуар.

789

Бир вақтнинг ўзида ишлайдиган аёллар ва эркаклар сони 20 нафардан кам бўлганда битта унитаз ўрнатилган умумий санитария узели лойиҳаланиши лозим.

790

Санитария узелининг ҳар бир хонасидаги прибор (унитаз, писсуар)лар сони 40 тадан ошмаслиги лозим.

Аёлларнинг санитария узелида тўртта унитазга битта қўл ювгич, эркакларникида саккизта прибор (унитаз, писсуар)га битта қўл ювгич тўғри келиши керак.

791

Шуғулланувчилар, ходимлар, инструкторлар, мураббийлар учун эркаклар ва аёлларнинг сон нисбати 1:1 деб лойиҳаланиши керак.

Chizma
792

Томошабинларга мўлжалланган санитария узелларида эркак томошабинлар учун умумий ўрин-жойларининг 60 фоизини, футбол ва муз хоккейи залларида 70 фоизини, аёлларникида эса умумий ўрин-жойларининг 40 фоизини ташкил этиши лозим.

Chizma

4-§. Савдо ва умумий овқатланиш корхоналари бинолари учун жамоат ҳожатхоналарига қўйиладиган талаблар

793

Ташриф буюрувчилар учун жамоат ҳожатхоналари 400 m² савдо майдонига битта санитария-техник жиҳоз (прибор) тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши (бироқ, иккитадан кам бўлмаслиги) лозим.

Chizma
794

Савдо мажмуалари (марказлари)га ташриф буюрувчилар учун жамоат ҳожатхоналарини дўконларнинг жами савдо майдонини ҳисобга олган ҳолда дўконларнинг бутун мажмуаси учун лойиҳалаш зарур.

Жамоат ҳожатхоналарини савдо ва умумий овқатланиш корхоналари биноларининг қаватларига жойлаштиришга йўл қўйилади.

795

Жамоат ҳожатхоналарида қуйидагилар инобатга олиб лойиҳаланиши зарур:

курси аравачаларда ҳаракатланадиган ногиронлиги бўлган шахслар учун эни 1,65 m ва бўйи 1,8 m дан кам бўлмаган камида битта хона (кабина);

ҳасса, қўлтиқтаёқ ёки бошқа мосламалардан фойдаланувчи ногиронлиги бўлган шахслар учун тутқичлар ўрнатилган камида битта хона (кабина);

ногиронлиги бўлган шахслар учун икки томонида вертикал таянчлар ўрнатилган ва 0,4 m дан юқори бўлмаган баландликда жойлашган камида битта писсуар;

қўл ювиш жойида пол сатҳидан 0,8 m дан юқори бўлмаган баландликда ва ён девордан 0,2 m дан кам бўлмаган масофада жойлашган ҳамда таянч тутқичларига эга бўлган битта қўл ювгич (раковина).

Chizma va 3D
796

Тозалаш инвентари сақланадиган хоналарда раковиналар, траплар, совуқ ва иссиқ сув кранлари бўлиши лозим.

797

Майдони 8500 m² ва ундан кўп бўлган савдо ва умумий овқатланиш корхоналари биноларида ҳамда майдони 1000 m² ва ундан кўп бўлган озиқ-овқат дўконларида полларни тозалаш учун кранлар ва траплар бўлиши керак.

13-боб. Муҳандислик жиҳозларига қўйиладиган талаблар

1-§. Умумий талаблар

798

Жамоат бинолари электр ускуналари ёрдамида овқат тайёрланишини инобатга олиб лойиҳаланиши керак.

799

Ишлаганда шовқин ва вибрация келтириб чиқарадиган муҳандислик жиҳозларини жойлаштириш ҳамда ўрнатиш бинонинг хизмат кўрсатиладиган хоналарига ва бино олди ҳудудларига нормаланган виброакустик таъсирни таъминлаб беришни ҳисобга олган ҳолда ҚМҚ 2.01.08-19 га мувофиқ лойиҳаланиши зарур.

2-§. Иссиқлик таъминоти, иситиш, вентиляция ва ҳавони кондиционерлаш тизимларига қўйиладиган талаблар

800

Жамоат биноларининг хоналарида қулай ҳаво ҳароратини таъминлаш учун иситиш ва вентиляция ёки ҳавони кондиционерлаш тизимларини лойиҳалаш лозим.

Агар микроиқлимнинг чегаравий ёки оптимал параметрлари вентиляция орқали таъминланганда ушбу параметрлар ҳавони кондиционерлаш тизими ёрдамида таъминланиши керак.

801

Ҳавонинг рециркуляциясида ишлайдиган автоном кондиционерларни жамоат биноларининг хоналарига санитария нормасидан кам бўлмаган ҳажмда ташқи ҳаво киритилишини таъминлайдиган вентиляция тизими бўлганда қўллашга йўл қўйилади.

802

Йилнинг совуқ даврида биноларнинг узлуксиз фойдаланилмайдиган иситиладиган хоналари ҳаво ҳароратини нормадан пастроқ даражада, бироқ қуйидагилардан паст бўлмаган ҳароратда ушлаб туришни инобатга олган ҳолда лойиҳаланиши керак:

яшаш хоналарида — 15 оС;

жамоат хоналарида — 12 оС;

овқат тайёрлаш цехларида, чакана савдо дўконларининг енгил конструкцияли хоналарида, ёпиқ бозорларнинг савдо заллари ва расталарида — 5 оС.

803

Жамоат бинолари хоналарининг хизмат кўрсатиладиган зонасида иссиқлик комфорти бўйича йилнинг иссиқ, оралиқ ва совуқ даврлари учун нормаланган, чегаравий ёки оптимал қийматларига мос келадиган ҳисобий параметрлар (ҳарорат, нисбий намлик, ҳаво оқимининг тезлиги) ушбу ШНҚнинг 8-иловасидаги 18-жадвалда келтирилган кўрсаткичларни ҳисобга олган ҳолда белгиланиши керак.

804

Жамоат бинолари хоналарининг хизмат кўрсатиладиган зонасидаги ҳисобий ҳарорат йилнинг иссиқ даври учун нормаланган ҳароратдан юқори бўлмаслиги ва йилнинг совуқ даври учун нормаланган ҳароратдан паст бўлмаслиги зарур.

Хизмат ва ёрдамчи хоналарда ҳаво алмашинувининг ҳисобини фақат ҳавони алмаштириш карралиги бўйича амалга оширишга йўл қўйилади.

805

Ҳавонинг талаб этиладиган зичлашиши (сийраклашиши) бўйича ички йўлаклар (коридорлар) ёки қўшни хоналарга нисбатан жамоат биноларининг хоналари қуйидаги типларга бўлиб лойиҳаланиши лозим:

Р1 — ҳар бир эшик орқали қўшни хоналардан 50 m³/h ҳажмда ҳаво киришини таъминловчи ҳаво сийраклашиши талаб этилади (хавфлилик синфи 3 ва 4 бўлган зарарли моддалар ажралиб чиқадиган хоналар, кам ҳид чиқарувчи нам режимли хоналар);

Р2 — ҳар бир эшик орқали қўшни хоналардан камида 100 m³/h ҳажмда ҳаво киришини таъминлайдиган ҳаво сийраклашиши талаб этилади (хавфлилик синфи 1 ва 2 бўлган зарарли моддалар ажралиб чиқадиган хоналар ёки ёқимсиз ҳид ажралиб чиқиши яққол сезиладиган хоналар);

П1 — ҳар бир эшик орқали қўшни хоналарга 50 m³/h ҳажмда ҳаво чиқарилишини таъминлайдиган махсус қурилмалар ёрдамида ҳосил қилинадиган ҳаво босими (подпор) талаб этилади (тортиладиган ҳавони ўзи орқали қўшни хоналарга ўтказадиган хоналар, бошқа хоналардан ҳаво киришига йўл қўйилмайдиган хоналар, шамол кўп эсадиган ҳудудларда ҳавоси кондиционерланувчи хоналар);

П2 — ҳар бир эшик орқали қўшни хоналарга камида 100 m³/h ҳажмда ҳаво чиқарилишини таъминлайдиган ҳаво тортилиши (зичлашиши) талаб этилади (жуда тоза хоналар);

Б — қўшни хоналар билан тенг босим таъминланишини талаб этади (зарарли моддалар ажралиб чиқувчи хоналар, уларга қайта ишланмаган ҳаво киритилишига йўл қўйилмайди);

Д — хонага тортиладиган ҳаво берилишида катта бўлмаган ҳаво сўрилишига (қўшни хонага ҳаво чиқарилишига) ёки ҳар бир эшик орқали кўпи билан 50 m³/h ҳажмида ҳаво оқиб ўтиши билан ҳаво сийраклашишига йўл қўйиладиган (агар ушбу хонадан чиқариладиган ҳаво киритиладиган ҳаводан кўпроқ бўлса).

806

Хоналарнинг турларига боғлиқ ҳолда вентиляциянинг ҳар хил турларини қўллаш ушбу ШНҚнинг 25-иловасидаги 39-жадвал бўйича аниқланиши керак.

807

Майдони 35 m² дан кам бўлган ишчи хоналардан ҳавони коридорга вентиляция панжаралари ёки эшик табақалари тагидаги тирқишлар (тешиклар) орқали чиқаришга йўл қўйилади.

Chizma
808

Хоналарни иситилмайдиган ёки қисман иситиладиган ташқи ҳаво билан форточка, фрамугалар ёки бошқа қурилмалар орқали таъминлаш лозим.

Вентиляторлар ёрдамида вентиляция қилишда иситиш тизими кирувчи ҳавони иситиш учун ортиқча иссиқлик ишлаб чиқарилишини таъминлаши керак.

Хонадаги иситиш приборларининг суткадаги ортиқча иссиқлик ишлаб чиқарувчанлигини кирувчи ҳавони иситишга сарфланадиган ва хонадаги одамлардан ҳар бир соатда ажралиб чиқадиган иссиқлик миқдорларининг фарқига тенг қилиб қабул қилиш керак.

809

Шахсий гигиена хоналари, ҳожатхоналар, душхоналар, юз-қўл ювиш хоналари, ванна хоналари, зарарли моддалар ажралиб чиқадиган хоналар ҳамда сўриб олиш жавонлари ва ертўлалардан ҳавони тортиб чиқарувчи вентиляция тизимларини жамоат биноларининг бошқа хоналаридан ҳавони тортиб чиқарувчи тизимлар билан бирлаштиришга йўл қўйилмайди.

810

Совуқ, илиқ ва очиқ чордоқли жамоат биноларида ҚМҚ 2.03.10-19 га мувофиқ ҳавони чордоқдан атмосферага чиқариш лозим.

811

Жамоат бинолари таркибига кирувчи ёрдамчи ва санитария-гигиена хоналарда совуқ давр учун иқлимий зонага боғлиқ бўлмаган ҳолда ҳавониннг ҳисобий ҳароратини ва ҳаво алмашинишининг карралигини ушбу ШНҚнинг 8-иловасидаги 19-жадвал бўйича белгилаш зарур.

812

Биринчи иқлимий зонада барпо этиладиган ва сунъий вентиляция жиҳозлари билан таъминланадиган ҳамда одамлар доимо бўладиган жамоат биноларида киритиладиган ҳаво ҳажмини ҳаво тортиш канали устида бутун бино бўйича камида 10 % га оширилган бўлиши керак.

Chizma
813

Театр, маданият марказлари, кинотеатр, концерт ва кўргазмалардаги томоша залларининг томошабинлар жойлашадиган зоналарида йилнинг совуқ даврида ҳаво параметрлари ушбу ШНҚнинг 9-иловасидаги 20-жадвалга мувофиқ таъминланиши лозим.

814

Йилнинг иссиқ даври учун ҳавони кондиционерлаш ёки ҳавони совитиб киритувчи вентиляция тизими лойиҳалаштирилиши керак.

Хоналарни тунда қўшимча равишда шамоллатиш имконияти бўлиши зарур.

815

Сеанс бошланишидан олдин ёки танаффусларда зални тайёрлашда иситиш, совитиш ёки шамоллатиш таъминланиши лозим.

816

Кечки вақтда ишлайдиган маданий-томоша муассасалари учун вентиляция ёки ҳавони кондиционерлаш тизимларини йилнинг иссиқ даврида соат 19-00 даги ташқи ҳаво параметрлари бўйича лойиҳалаш зарур.

817

Маданият марказлари, кинотеатрлар ва театрларнинг томоша заллари учун ҳаво билан иситиш тизими вентиляция ва кондиционерлаш тизимлари билан бирга қўшилганда ҳаво ҳароратини томошабинли ва томошабинсиз режимларда белгилаш керак.

Бунда, ички ҳавонинг рециркуляциясига йўл қўйилади.

818

Баланд колосникли саҳнага эга бўлган театрлар ва маданият марказларининг томоша залларида ҳаво босимининг 10 % оширилишини таъминлаш учун чиқариладиган ҳаво ҳажми киритиладиган ҳавонинг 90 % ини ташкил этиши, бунда залдан чиқариладиган умумий ҳаво ҳажмининг 17 % идан кўп бўлмаган қисми саҳна орқали чиқарилиши керак.

Chizma
819

Киноаппарат ва аккумулятор хоналари учун ҳавони мустақил равишда тортиб чиқарувчи ва тортиб киритувчи вентиляция тизими лойиҳаланиши лозим.

Кинопроекция хонасининг ҳаво чиқариб ташлаш тизимини бошқа тизимлар билан қўшишга (плёнкани қайта ўраш, таржимон кабинаси ва кучайтиргичлар жавонидан ҳаво чиқарувчи тизимлар бундан мустасно) ёки проекцион хоналардан бошқа тизимларнинг транзит ҳаво каналларини ўтказишга йўл қўйилмайди.

Ўриндиқлари сони 100 тагача бўлган томошабинлар залларига эга бўлган биноларнинг кинопроекцион хоналарига ҳаво киритилишини ҳавони тортиб киритувчи умумий вентиляция тизими орқали амалга оширишга йўл қўйилади.

820

Музей ва кўргазмаларнинг экспозиция залларида, музейларнинг нодир китоблар ва қўлёзмалар сақланадиган хоналарида ҳамда 1 млн. бирлик ва ундан кўп фонд ҳажмига эга бўлган кутубхоналарнинг китоблар сақланадиган хоналарида ва I гуруҳдаги архивларнинг ҳужжатлар сақланадиган хоналарида ҳавони кондиционерлаш тизими лойиҳаланиши керак.

Музейлар, кутубхоналар ва архивларда йилнинг совуқ даври учун ҳавонинг ҳисобий ҳароратини ва ҳавони алмаштириш карралигини ушбу ШНҚнинг 9-иловасидаги 21-жадвал бўйича аниқлаш зарур.

821

Икки юз минг ва ундан кўп китоб сақлаш фондига эга бўлган кутубхоналарнинг ўқиш, маъруза заллари ва китоб сақлаш хоналарида, музейларнинг экспозиция заллари ва экспозицияларни сақлаш залларида, 300 мингта ҳужжат сақлаш фондига эга бўлган архивларнинг ҳужжатлар сақланадиган хоналарида ҳавони тортиб киритувчи вентиляция ёки ҳавони кондиционерлаш тизими билан қўшилган ҳаво ёрдамида иситиш тизими ва табиий равишда ишлайдиган ҳаво чиқарувчи вентиляция тизими лойиҳаланиши лозим.

Ушбу биноларнинг бошқа хоналари учун сув ёрдамида иситиш тизими лойиҳаланиши керак.

822

Эллик мингтагача китоб сақлаш фондига эга бўлган оммавий кутубхоналарда ўқиш жойлари китоб фонди билан бир хонада жойлашганда, шунингдек, 300 минг ҳужжат сақлаш фондига эга бўлган архивларда табиий равишда ишлайдиган вентиляция тизимини лойиҳалашга йўл қўйилади, бунда ҳаво бир мартадан кам бўлмаган ҳолда алмаштирилиши лозим.

823

Икки юз минг ва ундан кўп китоб сақлаш фондига эга бўлган кутубхоналарнинг китобларни сақлаш хоналари, маъруза ва ўқиш залларида, шунингдек, ҳужжат сақлаш сиғими 300 минг ҳужжат сақлаш фондига эга бўлган архивларнинг ҳужжатлар сақланадиган хоналарида ҳавонинг рециркуляция қилиниши назарда тутилиши ва ташқи ҳаво сарфи ҳисоблаш орқали аниқланиши керак. Ҳужжатлар сақланадиган хоналарда ҳаво сарфи умумий киритиладиган умумий ҳаво сарфининг 10 % идан ошмаслиги зарур.

Chizma
824

Музей, кутубхона ва архив биноларида ҳавонинг нисбий намлиги 50 — 55 % бўлиши зарур.

Chizma
825

Чакана савдо корхоналарининг хоналарида, шунингдек алоҳида ва бино ичида жойлашган ихтисослашган дўконларда, ярим ёпиқ пиёда ўтиш йўлакларига эга бўлган савдо расталарида, 150 ўрингача бўлган сабзавот бозорларида совуқ давр учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралилиги ушбу ШНҚнинг 9-иловасидаги 22-жадвал бўйича белгиланиши лозим.

826

Алоҳида ва бино ичида жойлашган, ярим очиқ пиёда ўтиш йўлакларига эга бўлган савдо расталари учун сув, буғ ва электр ёрдамида иситиладиган иситиш тизимини лойиҳалашга йўл қўйилади, бунда ушбу тизимдаги иссиқлик чиқарувчи сиртнинг ҳарорати 110 °С дан ошмаслиги лозим.

Ҳаво ёрдамида ишлайдиган иситиш тизимини ҳам лойиҳалашга йўл қўйилади.

Chizma
827

Айвонлар тагида жойлашган савдо майдонларида ушбу ШНҚнинг 825-бандида келтирилган тизимлардан ташқари 2,5 m баландликда ўрнатиладиган ва иссиқлик бериш сиртининг ҳарорати 250 °С дан ошмайдиган юқори ҳароратли кўринмас нурланувчи электр ва газли иситиш тизимларини қўллашга йўл қўйилади.

Chizma
828

Таркибида енгил алангаланувчи суюқликлар бўлган материалларни қайта ишлаш ва сақлашга мўлжалланган дўконлардаги савдо залларининг иситиш тизими А, Б, В тоифали ишлаб чиқариш хоналарига қўйиладиган талаблар каби лойиҳаланиши лозим.

829

Дўконлар ва ёпиқ бозорларда савдо залининг ҳавосини ҳар бир m² га камида 10 m³/h ҳажмда тўғри келадиган ташқи ҳаво билан алмаштириш таъминланиши керак.

830

Майдони 600 m² ва ундан кўп бўлган дўконларда йилнинг иссиқ даври учун ташқи ҳаво билан совутилмайдиган вентиляция тизими билан биргаликда рециркуляцион ҳаво совиткичларни ёки кондиционерларни қўллаш керак.

Chizma
831

Майдони 250 m² гача бўлган дўкон ва бозорларнинг савдо майдони 600 m² гача бўлган ёпиқ заллари учун фақат табиий равишда ишлайдиган вентиляция тизимини лойиҳалашга йўл қўйилади.

Chizma
832

Маиший кимё товарлари 50 % ва ундан кўп бўлган савдо залларида марказлаштирилган ҳаво рециркуляциясини қўллашга йўл қўйилмайди.

Chizma
833

Кимёвий, синтетик ёки бошқа ҳид чиқарувчи моддалар сақланадиган хоналарда ҳамда товарларни шу хоналарнинг майдончаларига жойлаштиришда ва сотишга тайёрлашда иш жойига ташқаридан соатига камида 60 m³ ҳаво тортиб киритилиши керак.

834

Савдо майдони 250 m² ва ундан кўп бўлган дўконларнинг кириш жойларидаги тамбурлар ҳамда майдони 800 m² ва ундан кўп бўлган ёпиқ бозорлар учун ташқи ҳаво ҳарорати минус 15°С ва ундан паст бўлганда («Б» параметрлар) харидорлар кириш тамбурлари ҳавони иситадиган приборлар билан жиҳозланиши керак.

Chizma
835

Спорт иншоотлари ва ҳаммом-соғломлантириш мажмуаларининг хоналарида йилнинг совуқ даври учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, нисбий намлиги ва ҳавони алмаштириш карралиги ушбу ШНҚнинг 9-иловасидаги 23-жадвал бўйича белгиланиши лозим.

836

Жисмоний тарбия-соғломлантириш иншоотларида бадантарбия билан шуғулланиш зоналарида ҳавонинг тезлиги қуйидаги кўрсаткичлардан ошиб кетмаслиги керак:

бассейнларнинг ваннали залларида — 0,2 m/s;

кураш, стол тенниси, конкида учиш заллари ва эшкак эшиш бассейнлари жойлашган залларда — 0,3 m/s;

бошқа спорт залларида, бассейнларда тайёргарлик кўриш залларида ва жисмоний тарбия-соғломлантириш машғулотлари учун тайёргарлик кўриш залларида — 0,5 m/s.

Бассейн ванналари жойлашган заллардаги тўсувчи конструкцияларнинг иссиқлик-техник ҳисобида ҳавонинг нисбий намлигини 60 %, ҳароратини 29 °С да белгилаш зарур.

Chizma
837

Ҳаммом ҳамда бассейнларда ечиниш хоналари ва бассейн атрофидаги йўлакларнинг полини иситиш ёки пол қопламасини иссиқлик ютувчи материаллардан қуриш, бунда пол ва йўлаклар юзасининг ҳарорати 31 °С дан ошмаслиги керак.

Chizma
838

Томошабинлар учун ўриндиқларга эга бўлган ва сунъий равишда музлатиладиган ёпиқ муз залларида ҳаво алмашинувини ҳисоблашда қуйидагиларни амалга ошириш лозим:

муз ва томошабинлар ўрин-жойларидан фойдаланиш;

муз бўлмаганда томошабинлар ўрин-жойларидан фойдаланиш;

томошабинлар ўрин-жойлари бўлмаганда муздан фойдаланиш.

839

Сунъий музлатилмайдиган ва томошабинлар ўрин-жойларига эга бўлган бассейн ванналари бўлган спорт залларида ҳаво алмашинувини ҳисоблаш томошабинли ва томошабинсиз режимларда амалга оширилиши зарур.

840

Ёпиқ муз заллари ва спорт залларида ҳаво ёрдамида иситадиган агрегатларни ўрнатишга йўл қўйилади.

841

Бассейн залларида ҳаво алмашувини камайтириш мақсадида ҳавони қуритувчи рециркуляция қурилмаларини ўрнатишга йўл қўйилади.

842

Ҳавонинг вентиляцияси ва кондиционерлаштирилиши билан қўшилган бассейнлар ва спорт залларининг ҳаволи иситиш тизимларида ҳавонинг рециркуляциясига йўл қўйилади.

843

Умумий овқатланиш муассасаларида йилнинг совуқ даври учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралиги ушбу ШНҚнинг 9-иловасидаги 24-жадвалда келтирилган кўрсаткичлар бўйича белгиланиши керак.

844

Эллик ва ундан кам ўринли умумий овқатланиш муассасаларида табиий равишда ишлайдиган вентиляция тизимини лойиҳалашга йўл қўйилади.

845

Ҳаво тортувчи вентиляция тизимларини қуйидаги хоналар учун лойиҳалаш лозим:

ошхонага қўшилмаган овқатланиш заллари ва мижозлар учун бошқа хоналар, овқат тайёрлаш цехлари ва идиш ювиш хоналари;

ишлаб чиқариш хоналари (овқат пишириш цехлари ва идиш ювиш хоналари бундан мустасно), омборхоналар ва маъмурий хоналар;

маҳсулотларни сақлаш учун совитиш камералари;

овқат қолдиқларини сақлаш камералари учун алоҳида.

846

Овқат пишириш цехларида, нон ва кондитерлик маҳсулотлари тайёрланадиган хоналар ҳамда идиш ювиш хоналаридан чиқариладиган ҳаво ҳажми ушбу хоналарга тортиб киритиладиган ҳаво ҳажмидан камида икки марта кўп бўлиши, чиқарилган ҳаво ҳажми овқатланиш заллари орқали компенсацияланиши керак.

847

Сиғимига боғлиқ бўлмаган ҳолда ресторанларнинг овқатланиш залларида ҳавони кондиционерлаш ёки рециркуляцион ҳаво совиткичларни қўллаш лозим.

848

Меҳмонхоналар, мотеллар, кемпинглар, санаторийлар ва дам олиш муассасаларининг хоналарида йилнинг совуқ даври учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ҳамда ҳавони алмаштириш карралилиги ушбу ШНҚнинг 9-иловасидаги 25-жадвал бўйича белгиланиши зарур.

849

2-3-тоифали ва ундан паст тоифали номерларда ҳамда тоифага боғлиқ бўлмаган ҳолда бир-икки қаватли меҳмонхона ва мотелларнинг биноларида табиий равишда ишлайдиган вентиляцияни қўллашга йўл қўйилади.

850

Меҳмонхоналарнинг номерларидан ва санаторийлардаги санитария узелларига эга бўлган ётоқ хоналардан ҳавони чиқариш санитария узеллари орқали амалга оширилиши, санитария узеллари бўлмаган ҳолларда ҳаво яшаш хоналаридаги вентиляция каналлари орқали ташқарига чиқарилиши керак.

851

Мотеллар, кемпинглар олдидаги техник хизмат кўрсатиш станциялари ҳамда ёпиқ гаражлар учун алоҳида иситиш ва вентиляция тизимлари лойиҳаланиши, бунда улардаги ҳавони алмаштириш карралиги ҳисоблаш орқали аниқланиши лозим.

852

Олий ҳамда 1-2-тоифали меҳмонхоналарнинг ресторанлари, кафелари ва овқатланиш залларида кондиционерлар ёки рециркуляцион ҳаво совиткичлар ташқи ҳаво билан совутилмайдиган вентиляция билан биргаликда қўлланилиши зарур.

853

Республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг маъмурий бинолари, маҳалла, жамоат ташкилотлари, лойиҳа, конструкторлик ва юридик фирмалар, турли вазифалардаги тижорат идоралари, банк муассасалари, агентликларнинг биноларида совуқ давр учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралиги ушбу ШНҚнинг 9-иловасидаги 26-жадвал бўйича белгиланиши керак.

854

Техник хизмат кўрсатиш хоналари, ошхоналар, буфетлар, киноаппарат хоналари ва бошқа ишлаб чиқариш хоналари учун мустақил ишлайдиган ҳаво тортиб чиқарувчи вентиляция тизимлари лойиҳаланиши лозим.

855

Ходимлар учун мўлжалланган иш хоналари, конференция заллари, ёрдамчи хизмат кўрсатиш хоналарида йилнинг иссиқ даврида ҳавони кондиционерлаш тизимларини ёки рециркуляцион ҳаво совуткичларни ташқи ҳаво ёрдамида совутилмайдиган вентиляция билан бирга қўллаш ҳисобига нормал ҳаво харорати таъминланиши зарур.

856

Ижтимоий таъминот муассасаларининг биноларида иссиқлик битта кириш жойидан кирган ҳолда сув иситадиган қозонларга эга бўлган (кимёвий сув тозалагичсиз ва бак-аккумуляторларсиз) захира қозонхона ёки электр энергияси билан ишлайдиган захира иситиш тизими ва иссиқ сув таъминоти лойиҳаланиши зарур.

857

Шифохоналар, беморлар доимо бўладиган корпуслар, туғруқхоналар, стационар диспансер ва ижтимоий муассасалар ҳамда болалар учун сутли таомлар тайёрлайдиган ошхоналарни иссиқлик таъминотининг ишончлилиги бўйича 1-тоифага, бошқа муассасаларни эса иссиқлик таъминотининг ишончлилиги бўйича 2-тоифага тегишли деб ҳисоблаш лозим.

858

1-тоифадаги иссиқлик истеъмолчилари учун бир-бирига боғлиқ бўлмаган манбалардан ёки 1-тоифали иссиқлик манбаидан таъминланувчи ҳалқа кўринишида ётқизилган иссиқлик магистралидан иккита кириш жойи назарда тутилиши керак.

859

Маиший хизмат кўрсатувчи муассасаларнинг ишлаб чиқариш хоналари, ателье, кир ювиш (ўз-ўзига хизмат кўрсатувчи кир ювиш корхоналари бундан мустасно), кимёвий тозалаш, пойабзал ва кийим, шунингдек маиший техника таъмирлаш устахоналари ҳамда бошқа ишлаб чиқиш корхоналарида ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралигини ушбу ШНҚнинг 9-иловасидаги 27-жадвалга мувофиқ белгилаш керак.

3-§. Сув таъминоти ва канализация тизимларига қўйиладиган талаблар

860

Жамоат биноларида хўжалик-ичимлик, ёнғинга қарши сув таъминоти ва иссиқ сув таъминоти, канализация ва сув оқизиш тизимлари лойиҳаланиши лозим.

Аҳоли яшаш пунктларининг канализация тизими мавжуд бўлган туманларида қуриладиган барча жамоат биноларида ички сув таъминоти ва канализация тизимлари лойиҳаланиши керак.

861

Барча жамоат биноларида ички совуқ ва иссиқ сув таъминоти тизимларини қуришда тозалаш инвентарларини сақлаш хоналари ва шахсий гигиена хоналари ҳамда душхона, санитария узеллари, тиббий хона, шунингдек ошхона, буфет, кафетерийларнинг технологик жиҳозларига ҳамда хоналардаги бошқа приборларга совуқ ва иссиқ сув қувурўтказгичлари лойиҳа топшириғига асосан ўтказилиши зарур.

862

Иссиқ сув таъминоти тизими қандай бўлишидан қатъи назар, жўмраклардан оқаётган иссиқ сувнинг ҳарорати 50 °С дан паст ва 75 °С дан юқори бўлмаслиги лозим.

Chizma
863

Ёнғинга қарши ички сув таъминоти тармоғи ҚМҚ 2.04.01-98 ва ушбу ШНҚнинг 26-иловасига мувофиқ лойиҳаланиши керак.

864

Чакана савдо корхоналари товарларни сотишга тайёрлаш хоналарига қувурўтгазгичлар ўтказилиши ва сантехника жиҳозлари (раковиналар) ўрнатилиши керак.

865

Озиқ-овқат дўконлари ва умумий овқатланиш корхоналаридаги озиқ-овқат қолдиқлари ташланадиган камераларнинг шлюзи бачокларни ювиш учун жиҳозлар ва қўл ювгичлар билан таъминланиши лозим.

866

Ҳаммомлар ва кир ювиш хоналарида сув таъминоти ташқи тармоқдан хўжалик-ичимлик суви ҳамда захира бакларидан ювиниш ва кир ювиш тизими лойиҳаланиши керак.

867

Ювиниш ва кир ювиш тизимига буғ, душ ва ванна хоналарига жойлаштириладиган микробассейнлар ва санитария узеллари, хўжалик-ичимлик суви тизимига эса бошқа сантехника жиҳозлари (приборлари) уланиши зарур.

868

Очиқ ва ёпиқ бассейнлар, ҳаммомларнинг санитария узеллари, душ ҳамда буғхоналари, очиқ спорт иншоотларининг трибуналари ва ёзги кинотеатрларининг томошабинлар ўтирадиган жойлари, шунингдек кир ювиш хоналарини ювиш ҳамда тозалаш учун совуқ ва иссиқ сувга уланган сув қуйиш жўмраклари ўрнатилиши лозим.

869

Бассейнлардаги сувнинг ҳисобий ҳарорати уларнинг вазифасига боғлиқ ҳолда белгиланиши, бунда барча ҳолларда сув ҳарорати 24 °С паст ва 30 °С юқори бўлмаслиги керак.

Chizma
870

Сауналар олдидаги бассейнлардаги сувнинг ҳароратини 18 °С паст бўлмаган ҳароратда ушлаб туришга йўл қўйилади.

Chizma
871

Бассейнларнинг ванналарига қуйиладиган сувнинг ҳарорати 37 °С дан ошмаслиги зарур.

Chizma
872

Бассейнларнинг ванналарини сув билан тўлдириш вақти 24 h дан ошмаслиги, улардаги сувни чиқариш вақти 12 h дан ошмаслиги керак.

873

Сувни чиқариш ва сув билан тўлдириш орасидаги вақтдан бассейн ваннаси ва жиҳозларини тозалаш, уларга санитария ишлови бериш учун фойдаланиш лозим.

874

Бассейн ваннасидаги сувни тўлиқ алмаштириш бассейннинг вазифасига боғлиқ ҳолда амалга оширилиши, бироқ бир ойда камида бир марта алмаштирилиши керак.

875

Бассейнлардаги сувни алмаштириш сувнинг рециркуляциясини ҳисобга олган ҳолда ва суткада ванна ҳажмининг 10 % идан кам бўлмаган ҳажмда тоза сув киритилиши билан амалга оширилиши, бунда ваннадаги сувни тўлиқ алмаштириш вақти 12 h дан ошмаслиги лозим.

Chizma
876

Рециркуляциясиз сувни дезинфекциялаш билан тинимсиз тоза сув билан таъминлашга йўл қўйилади.

877

Бассейнларнинг циркуляция қилинадиган (айланадиган) суви фильтрлар ёрдамида тозаланиши, бунда сув таъминоти ташқи тармоқлари ва иншоотларини лойиҳалаш бўйича амалдаги норматив ҳужжатларга мувофиқ сув коагуляция қилиниши керак.

878

Бассейнлар ванна сувини дезинфекция қилишни инобатга олиб лойиҳаланиши лозим.

Дезинфекция моддалари фильтрдан олдинда турувчи рециркуляция тизими қувурларига киритилиши, сув тинимсиз оқаётганда эса ваннага қўйиладиган сувга қўшиш керак.

879

Бассейнларни лойиҳалашда сув сарфи ва йиллик иссиқлик юкламаси бассейнларнинг ванналарини сув билан тўлдириш ва берилган ҳароратни сақлаб туриш мақсадида сувнинг иситилишини ҳисобга олган ҳолда эксплуатация қилиш учун ҳисобланиши зарур.

880

Канализация тармоғи ўтказилмаган ҳудудларда ички сув таъминоти тизимини қуришда ички канализация тизими маҳаллий тозалаш иншоотлари билан биргаликда лойиҳаланиши керак.

881

Ички канализация тизими бўлмаганда бинода ички сув таъминоти тизимини қуришга йўл қўйилмайди.

882

Аҳоли яшаш пунктлари ва қишлоқ ҳамда овул жойларининг канализация тизими бўлмаган ҳудудларида алоҳида турувчи ерга қазиладиган ҳожатхоналарни қаватлари сони 2 тадан кўп бўлмаган қуйидаги бино ва иншоотлар учун лойиҳалашга йўл қўйилади:

савдо майдони 250 m² бўлган дўконлар, савдо залларининг майдони 250 m² гача бўлган ёпиқ бозорлар;

50 тагача ўринга мўлжалланган умумий овқатланиш корхоналари;

бошқариш органлари, ҳар хил йўналишдаги идоралар, офислар, фирмаларнинг бинолари (баландлиги 2 қаватдан ошмаган);

баландлиги 1-2 қаватли ва ўринлари сони 50 тагача бўлган меҳмонхоналар, мотеллар ва кемпинглар;

болалар ёзги оромгоҳлари, дам олиш зоналари сиғими 240 ўрингача бўлган туристик зоналари (оқова сувлари ошхоналар учун ерга қазилган чуқурга оқизилади);

сиғими 500 ўрингача бўлган кинотеатрлар ва маданият марказлари;

тирларнинг ўқ отиш галереялари ва алоҳида жойлашган очиқ тирлар;

очиқ ясси иншоотлар, жумладан томошабинлар учун 300 ўринга эга бўлган иншоотлар;

спорт иншоотларининг старт майдонлари — трамплинлар, тоғ чанғи трассалари;

бир сменада 25 тагача ходим ишлайдиган маиший хизмат кўрсатиш муассасалари;

сиғими катта бўлмаган бошқа жамоат муассасаларининг бинолари.

883

Бошқа вазифадаги биноларда жойлашган ёки шу биноларга қўшиб қурилган қурилган савдо, умумий овқатланиш ва маиший хизмат кўрсатиш корхоналари учун ички канализация тизимини ушбу биноларнинг канализация тизимидан ажратилган ҳолда алоҳида лойиҳалаш зарур.

884

Маиший хизмат кўрсатувчи муассасалар, шунингдек ўз-ўзига хизмат кўрсатувчи кир ювиш корхоналари учун ички канализация тизимини маиший ва ишлаб чиқариш оқова сувларининг тармоқларини бирлаштирган ҳолда лойиҳалашга йўл қўйилади, канализацияси амалдаги нормалар бўйича лойиҳаланадиган кимёвий тозалаш, ҳаммом ва кир ювиш муассасалари бундан мустасно.

885

Жамоат биноларининг вентиляция ва кондиционерлаш тизими жиҳозларидаги сув маиший канализация ёки ирригация тармоғига чиқарилиши керак.

886

Оёқ ювиш душлари ва ванналари олдидаги ўтиш жойлари, айланма йўлаклар, бассейнларни сувдан бўшатиш, деворларни ва бассейнлар тубини ювишдан, тарновлардан оқадиган сувларни маиший канализация ёки ирригация тармоғига оқизиш лозим.

887

Канализация қувурўтказгичларини бессейнларнинг ванналарига улашда оқова сувларининг канализация тармоғидан ваннага қайта оқиб кириш эҳтимолининг олди олиниши керак.

888

Ишлаб чиқариш оқова сувларини оқизиб чиқариш жойларида ёғ тутгичлар қуйидаги умумий овқатланиш муассасаларида ўрнатилиши зарур:

хом ашё ишлатувчи умумий овқатланиш корхоналаридаги 200 дан кўп бўлган ўринли залларда;

ярим тайёр маҳсулотларни ишлатувчи умумий овқатланиш муассасаларидаги 500 дан кўп ўринли залларда.

889

Сменада 1 тоннадан кўп сабзавот ишлатиладиган умумий овқатланиш муассасалари учун бинодан ташқарида ифлосланган сувни тиндирувчи ва пўстлоқ тутувчи қурилмалар бўлиши керак.

4-§. Электротехник қурилмаларга қўйиладиган талаблар

890

Жамоат бинолари электр жиҳоз, электр ёритгич, шаҳар телефон алоқалари қурилмаси ва телевидениеларни инобатга олиб лойиҳаланиши лозим.

891

Ходимлари сони 10 нафардан кам бўлган айрим жамоат биноларида асосланган ҳолда телефон алоқаси ва телевидение лойиҳаланмаслигига йўл қўйилади.

Меҳмонхоналар, бошқарув органлари ва аҳолига коммунал хизмат кўрсатиш бинолари, банк муассасалари бинолари, суғурта агентликлари бинолари бундан мустасно.

892

Автоматик ёнғин сигнализацияси тизимлари (АЁСТ) ва автоматик ёнғин ўчириш қурилмалари (АЁЎҚ) ушбу ШНҚнинг 29-иловасида келтирилган рўйхатга мувофиқ бўлиши керак.

Ёнғинни автоматик ўчириш учун ёниш ҳодисаси рўй бермаган ҳолларда ишлаб кетадиган қурилмалар ўрнатилишига йўл қўйилмайди.

893

Электр энергияси билан таъминлаш ишончлилигининг даражаси бўйича жамоат биноларидаги электр қабул қилгичлар ушбу ШНҚнинг 27-иловасидаги 40-жадвалда келтирилган тоифаларга мос келиши керак.

Тоифаси юқори бўлган электр қабул қилгичларнинг электр энергияси билан таъминлаш ишончлилигига қўйиладиган талабларни паст тоифали электр қабул қилгичларга қўлламаслик лозим.

894

Электр таъминоти ишончлилигининг тегишли тоифасини бино қаватлари сонига боғлиқ ҳолда аниқлаш учун бино қаватлари сонига ер устида жойлашган барча қаватлар, шу жумладан мансарда, техник қават ва бинонинг цоколь қавати киритилиши керак (бино цоколь қаватининг ораёпмаси ернинг режавий сатҳидан 2 m дан кам бўлмаган баландликда жойлашганда).

Бинонинг турли қисмларида ҳар хил қаватлар бўлганда, унинг қаватлар сонини ҳар бир қисм учун алоҳида аниқлаш зарур.

Chizma
895

Ёнғинга қарши қурилмалар ва қўриқлаш сигнализацияси, шу жумладан «ёнғин-қутқарув бўлинмаларини ташиш учун мўлжалланган лифтлар»нинг электр қабул қилгичлари ишончлилик тоифаларига боғлиқ бўлмаган ҳолда электр таъминотининг ҳар хил кириш жойларига уланган бўлиши, электр таъминотининг кириш жойи битта бўлганда, ушбу кириш жойига иккита тармоқ орқали уланиши керак.

896

Бинолар ва хоналарнинг қўриқлаш сигнализацияси тизими лойиҳа топшириғига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

897

Банк бинолари, омонат кассалари, офислар ва бошқа жамоат биноларининг пул, қимматбаҳо қоғозлар ҳамда қимматли металл буюмлар билан операциялар амалга ошириладиган хоналаридаги иш жойлари хавфдан огоҳлантирувчи (тревога) сигнализацияси билан жиҳозланиши, коммутатор қурилмаларини ўрнатиш жойлари лойиҳа топшириғига асосан белгиланиши керак.

898

Яшин қайтаргич ўрнатилиши зарур бўлмаган ҳолларда антенна ва қувурли таянчлар ерга уланиши керак.

899

Механик умумий вентиляция тизимига эга бўлган биноларда ёнғинга қарши автоматик сигнализация ва автомат ёнғин ўчиргичлар ишлаганда ушбу вентиляция автоматик ўчирилиши, ёнғинга қарши автоматик сигнализация ва автомат ёнғин ўчиргичлар бўлмаганда вентиляция марказлаштирилган жойдан ўчирилиши лозим.

900

Жамоат биноларида ҳимоявий ўчириш қурилмасининг ишлаб кетиши учун зарур бўлган электр ток кучи 30 mA дан кўп бўлмаслиги, ушбу қурилманинг ишлаб кетиш вақти — 100 ms гача бўлиши керак.

5-§. Газ таъминоти тизимига қўйиладиган талаблар

901

Биноларнинг бириктирилган қисмига ёки алоҳида турган биноларда қурилган иситиш қозонхоналарида газдан фойдаланишга йўл қуйилиши мумкин, бинонинг ертўласида жойлашган қозонхоналар бундан мустасно.

902

Умумий овқатланиш корхоналарининг алоҳида турувчи бинолари, овқатланиш блоклари, ошхоналар, дорихоналар, лабораториялар ва асосий жамоат биносидаги ёрдамчи хизматларга тегишли бўлган бошқа хоналарда, газ таъминотини инобатга олиб лойиҳаланишига йўл қўйилади.

903

Жамоат биноларининг газ таъминоти тизимлари ШНҚ 2.04.08-13 га ва газ хўжалигида хавфсизлик қоидаларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

1-илова Жамоат бинолари ва иншоотларининг қаватлари сонини аниқлаш

1-жадвал
Т/рБино турлариҚаватлар сони (кўпи билан)
1.Ногиронлиги бўлган шахслар ва қариялар учун ижтимоий марказлар, болалар ижтимоий марказлари, болалар уйлари, интернат уйлар2
2.Маҳалла бошқаруви ва уй-жойдан фойдаланиш ташкилоти2
3.Савдо ташкилотлари, умумий овқатланиш, оммавий маиший хизмат бинолари (ноёб тоифали бинолар бундан мустасно)5
Изоҳ:
1. Жамаот биноларининг қаватлари сони ҚМҚ 2.01.03-19 га мувофиқ ҳудуднинг зилзилабардошлигини ҳисобга олган ҳолда белгилаш лозим.
2. Мавсумий иншоотлар 1-2 қаватли бўлиши, болалар соғломлаштириш оромгоҳларининг ётоқ павильонлари бир қаватли бўлиши керак.

2-илова Жамоат биноларининг оловбардошлик даражасига боғлиқ ҳолда уларнинг қаватлари сони ва ёнғинга қарши деворлар оралиғидаги қават майдонининг кўрсаткичлари

2-жадвал
Оловбардошлик даражасиБинонинг
конструктив
ёнғин
хавфлилиги
синфи
Қаватларнинг
юқори чегаравий сони
Ёнғинга қарши деворлар орасидаги қаватнинг йўл қўйиладиган майдони, m²
123 — 56 — 910 — 16
I
II
II
III
III
IV
IV
IV
CO
CO
C1
CO
C1
CO
C1
C2, C3
16
16
9
5
4
2
2
2
6000
6000
5000
3000
2000
2000
2000
1200
5000
4000
3000
2000
1400
1400
1400
800
5000
4000
2000
1200
800
-
-
-
5000
4000
1200
-
-
-
-
-
2500
2200
-*)
-
-
-
-
-
Изоҳ:
* — жадвалдаги чизиқча ушбу оловбардошлик даражасидаги бино келтирилган қават сонига эга бўлиши мумкин эмаслигини англатади;
жадвалда келтирилган кўрсаткичлардан фарқ қилувчи кўрсаткичлар бошқача уйғунлаштирилганда қават майдони ва баландлиги ушбу тоифадаги бинолар учун кичик қийматлар бўйича белгиланиши лозим;
оловбардошлик даражаси I ва II бўлган автомат ёнғин ўчириш тизимига эга бўлган биноларда ёнғинга қарши деворлар орасидаги майдонни оширишга йўл қўйилади, бироқ икки баравардан кўпроққа оширмаслик керак;
қўшни қаватлар ораёпмасида очиқ оралиқлар бўлса, ушбу қаватлар майдонларининг йиғиндиси юқоридаги 2-жадвалда келтирилган майдон кўрсаткичларидан ошмаслиги лозим;
оловбардошлик даражаси IV бўлган икки қаватли биноларда юк кўтарувчи конструкциялар элементларининг оловбардошлик чегараси R 45 дан паст бўлмаслиги зарур;
бино қурилиш майдонининг 15 фоизини эгаллаган икки қаватли қисмга эга бўлган бир қаватли биноларнинг ёнғинга қарши деворлари орасидаги майдон бир қаватли биноларнинг майдони каби белгиланиши керак;
бинонинг олд қисмига қурилган айвон, терраса, галереялар, шунингдек ёнғинга қарши деворлар билан ажратилган ҳизмат ва бошқа бинолар ҳамда иншоотларнинг оловбардошлик даражаси асосий бинонинг оловбардошлик даражасидан битта даражага паст бўлишига йўл қўйилади;
вокзалларнинг биноларида ёнғинга қарши деворлар ўрнига 0,5 m масофада жойлашган икки типли ва 1 m тўсиқ узунлигига 1 l/s дан кам бўлмаган сув қуйилиши жадаллигини таъминлаб берувчи сувли дренчер тўсиқлари қурилмаси (ишлаш вақти 1 соатдан кам бўлмаган) лойиҳаланишига йўл қўйилади;
ертўла ёки цоколь қаватларида ёнувчи материаллар сақланадиган омборхона ва бошқа хоналар жойлашмаган бўлса (юк камералари ва персонал гардероблар бундан мустасно) аэровокзалларнинг оловбардошлик даражаси I бўлган биноларда ёнғинга қарши деворлар орасидаги майдонни 10000 m² гача оширишга йўл қўйилади. Бунда, бинонинг ертўласи ёки цоколь қаватида жойлашган ҳожатхоналар шу бинонинг 1-қавати билан очиқ зинапоялар орқали боғланган бўлиши, юк камералари ва ходимларнинг гардероблари эса алоҳида ёпиқ зинапоялар орқали боғланган бўлиши керак;
ертўладаги юк сақлаш камералари (автомат ячейкалар билан жиҳозланган юк сақлаш камераларидан ташқари) ва гардероблар бошқа хоналардан I типли Е1 45 ёнғинга қарши пардадеворлар билан ажратилиши ҳамда уларга автомат ёнғин ўчириш қурилмалари ўрнатилиши, команда-диспетчер пунктлари эса ёнғинга қарши пардадеворлар билан ажратилиши керак;
аэровокзал биноларидаги ёнғинга қарши деворлар орасидаги майдон автомат ёнғин ўчириш қурилмалари билан жиҳозланганда ушбу майдоннинг кенглиги чегараланмаслиги керак;
катта габаритли хоналар ва залларни, шу жумладан томоша, спорт-томоша, кўргазма заллари ва спорт манежлари, ёпиқ сув ҳавзалари ва муз заллари (томошабинлар ўрин жойларига эга бўлган ва бўлмаган), ёпиқ тирларнинг ўқ отиш зоналарининг заллари ва бошқа хоналарни лойиҳалашда (уларнинг майдонларини ушбу жадвал кўрсаткичларига нисбатан оширишда) заллар ва бошқа хоналар орасида ёнғинга қарши деворлар бўлиши керак;
вестибюль хоналари ва фойе майдони юқоридаги 2-жадвалда келтирилган майдон кўрсаткичларидан катта бўлганда ёнғинга қарши деворлар ўрнига ёнғинга қарши 2-типли EI 15 бўлган шаффоф ойнали пардадеворлар қурилишига йўл қўйилади.
3-жадвал Маиший хизмат кўрсатиш ва савдо корхоналарининг оловбардошлик кўрсаткичлари
Бинонинг оловбардошлик даражасиКонструктив ёнғин хавфи синфиҚаватларнинг энг катта сониЁнғинга қарши деворлар орасидаги қават майдони, m²
Маиший хизмат корхоналарининг оловбардошлик кўрсаткичлари
I, IIСО, С153500
IIС152500
IIIСО22000
IIIС121000
IVС2; СЗ1500
Изоҳ. Оловбардошлик даражаси I ва II бўлган бинолар автомат ёнғин ўчириш қурилмаси билан жиҳозланган тақдирда ёнғинга қарши деворлар оралиғида қават майдонини икки баравар оширишга йўл қўйилади.
Бинонинг оловбардошлик даражасиҚаватларнинг энг катта сониЁнғинга қарши деворлар орасидаги қават майдони, m²
Бир қаватлиИкки қаватли3-5 қаватли
Савдо корхоналарининг оловбардошлик кўрсаткичлари
I, II5350030002500
III220001000-
IV1500--
Изоҳ:
оловбардошлик даражаси I ва II бўлган автомат ёнғин ўчириш тизимига эга бўлган биноларда ёнғинга қарши деворлар орасидаги қават майдонини оширишга йўл қўйилади, бироқ икки баравардан кўпга оширмаслик керак;
оловбардошлик даражаси I ва II бўлган дўконлар биноларининг юқори қаватларига омборхоналар, хизмат, маиший ва техник хоналар жойлаштирилганда ушбу бино баландлигини бир қаватга оширишга йўл қўйилади.

3-илова Бино қаватларига мажлислар, конференциялар ва томошабинлар залларининг жойлаштирилиши

4-жадвал
Бинонинг оловбардошлик даражасиКонструктив ёнғин хавфи синфиЗалдаги ўриндиқлар сониЖойлаштирилишнинг чегаравий қавати
I, IIСО, С1
СО, С1 СО, С1
300 гача
300 дан юқори 600 гача
600 дан юқори
9
5
3
III
III
СО
СО
до 300 гача
300 дан юқори 600 гача
500 гача
3
2
III
III
IV
С1
С2
С2-С3
" 300
" 100
1
1
1
5-жадвал Томоша залига эга бўлган маданият бинолари
Бинолар, иншоотларОловбардошлик даражасиҚаватлар сониЗалнинг энг катта сиғими, ўрин-жой
Йил давомида фаолият кўрсатувчи кинотеатрларI, II, IIIнормаланмайди
2
600 ва 500 дан кўп
Маданият марказлариI, II
III
IV
нормаланмайди
2 (зал — 1) 1
600 ва ундан кўп
500
200
ТеатрларI, IIнормаланмайдинормаланмайди
Изоҳ:
ораёпмасининг элементлари ёғоч конструкциялардан ташкил топган ҳамда II оловбардошлик даражасидаги бинолар учун талаб этиладиган оловбардошлик ва олов тарқалиш чегараларига эга бўлган деворлар, колонналар, зинапоялар, ораёмалардан қурилган ва оловбардошлик даражаси III бўлган биноларда 1-қаватга жойлашган томоша залининг сиғими 600 ўриндан ошмаслиги лозим;
йил давомида ишлайдиган кинотеатрни мавсумий ишлайдиган очиқ кино майдончага эга бўлган кинотеатрдан блоклашда (турли оловбардошлик даражасида) улар орасида оловбардошлиги REI 45 бўлган 2-типли ёнғинга қарши девор бўлиши керак.
6-жадвал Залларнинг исталган нуқтасидан энг яқин эвакуация чиқиш жойигача бўлган энг узоқ масофа
Залларнинг вазифаси бўйича номланишиБинонинг оловбардошлик даражасиМасофа, m да; заллар ҳажми, минг m³ да; зарурий вақт қийматлари, минутда
5 гача5 дан юқори ва 10 гача10 дан юқори
Ташриф буюрувчилар учун кутиш заллари, касса заллари, кўргазма заллари, рақс заллари, дам олиш заллари ва б.I, II, III, IV30/2,0
20/1,5
45/3,0
30/2,0
55/3,5
-
Овқатланиш, ўқиш заллари ҳар бир залдаги асосий ўтиш йўлининг майдони ундан ҳар бир эвакуация қилинаётган кишига 0,2 m² тўғри келишиI, II, III, IV65/2,0
45/1,5
-
-
-
-
Савдо заллари, асосий эвакуация ўтиш йўлларининг майдони зал майдонининг қуйидаги фоизини ташкил қилганда:
25 дан кам бўлмагандаI, II
III, IV
50/1,5
35/1,0
65/2,0
45/1,5
80/2,5
-
25 дан кам бўлгандаI, II
III, IV
25/1,5
15/1,0
30/2,0
20/1,5
35/2,5
-
7-жадвал Энг узоқда жойлашган хоналарнинг эшикларидан зинапоя катагига кириш жойигача бўлган масофалар
Бинонинг оловбардошлик даражасиЭвакуация пайтида одамлар оқимининг зичлиги*, киши/m²
2 гача2 дан кўп 3 гача3 дан кўп 4 гача4 дан кўп 5 гача5 дан кўп
А. Зинапоя катаклари ёки ташқарига чиқиш жойлари орасида жойлашган хоналарда эвакуация қилишда
I-III6020403520
IV4035302515
Б. Боши берк йўлакка ёки холлга чиқадиган хоналардан эвакуация қилишда
I-III3025201510
IV201515107

Изоҳ:

* хонадан эвакуация қилинувчилар сонининг эвакуация йўлидаги ички йўлак майдонига нисбати.

Масофа қуйидаги бинолар:

болалар мактабгача муассасалари учун 6-устун бўйича;

мактаб ва ўрта-махсус билим юртлари учун 3-устун;

меҳмонхоналар учун 4-устун;

даволаш муассасаларининг стационарларини 5-устун, бошқа жамоат биноларининг йўлагида одамлар оқимининг зичлиги лойиҳа бўйича аниқланиши лозим.

BIMFAB eslatmasi: rasmiy matnda (lex.uz) bu jadval kataklari birlashib ketgan — I–III va IV darajalar qiymatlari bitta katakda ustma-ust («60 / 40») berilgan. Bu yerda har daraja alohida qatorga ajratildi; sonlar o‘zgartirilmadi. A qismida I–III daraja uchun «2 дан кўп 3 гача» ustunida rasmiy matnda «20» turibdi (qo‘shni ustunlar: 60 va 40) — xato bo‘lishi mumkin, loyihada rasmiy nashr bilan solishtiring.

4-илова Залларнинг ҳажмига боғлиқ ҳолда одамларни эвакуациия қилиш

8-жадвал
Залларнинг мўлжалланган йўналишиБинонинг оловбардошлик даражасиҲажми (минг m³) қуйидагича бўлган залларда зарур бўлган вақтнинг қуйидаги қийматларида (min) битта чиқиш жойи (эшиги) эвакуацион кенглигининг 1 m дан ўтадиган одамлар сони
5 min гача5 дан кўп 10 min гача10 дан кўп min да
1. Савдо заллари — асосий эвакуация ўтиш йўлларининг майдони зал майдонининг
25 % ва ундан кўп фоизини ташкил этганда, овқатланиш ва ўқиш заллари — ҳар бир асосий ўтиш жойида 5 киши/m²оқим зичлигида.
I, II
III, IV
165/1,5
115/1,0
220/2,0
155/1,5
275/2,5
-
2. Савдо заллари — асосий эвакуация ўтиш йўлларининг майдони зал майдонининг 25 % дан кам қисмини ташкил этганда, бошқа заллар.I, II
III, IV
75/1,5 50/1,0100/2,0 70/1,5125/2,5
-
Изоҳ. Овқатланиш ва ўқиш залларининг сиғими заллардаги ўрин-жойлар сони бўйича, савдо залларида эса 1 нафар келувчи-харидорга тўғри келадиган ҳисобий майдонни инобатга олган ҳолда ушбу ШНҚнинг 624 — 625-бандига мувофиқ белгиланиши керак.
9-жадвал Очиқ спорт иншоотларининг трибуналаридан одамларни эвакуация қилиш
Оловбардошлик даражасиЭвакуация йўллари 1 m кенглигидан ўтадиган одамлар сони
Трибуналарнинг ўтиш йўлидаги зинапоялар бўйичаТрибуналарнинг ўтиш йўлларидаги люклар орқали, қуйидаги йўналишларда
пастгатепагапастгатепага
I, II III, IV600
420
825
580
620
435
1230 860
10-жадвал Заллардан эвакуация қилиш вақти
Залларнинг турлариЗалдан эвакуация қилишнинг зарурий вақти (min), ҳажми* (минг m³) ҳисобидаБинодан бутунлай эвакуация қилиш вақти, min
5 гача1020254060
Колосникасиз саҳна заллари233,53,544,56
Колосникали саҳна заллари1,522,52,5--6
Изоҳ.*Залнинг ҳажми ички тўсувчи конструкциялар бўйича аниқланиши (трибунали залларда трибуна ҳажми ҳисобга олинмаслиги), ҳажмнинг оралиқ қийматларида эвакуациянинг зарурий вақти масофаси бўйича аниқланиши керак.

5-илова

11, 12-жадваллар

11-жадвал
МуассасаларМайдони, m²
1 ўрингахона юзаси
Катталарнинг дам олиши учун, болали оилалар учун санаторийлар, пансионатлар ва б., туристлар учун меҳмонхоналар, мотеллар6,0 — 8,01 кишига — 10
2 кишига — 12 — 16
Болалар учун соғломлантириш оромгоҳлари — дам олиш зоналари4,5 — 6,018
Болалар учун санаторий оромгоҳлари6,018
Болалар учун ёзги соғломлантириш оромгоҳлари4,0 — 4,518
Туристлар, овчилар ва балиқ овловчилар учун зоналар, кемпинглар, ботеллар (сувда дам олишга мўлжалланган оромгоҳлар)4,5 — 5,09 — 12
12-жадвал Кутубхоналардаги хоналарнинг таркиби ва майдонини аниқлаш кўрсаткичлари
ХоналарЎлчовиҲисоблаш кўрсаткичи, m²
Библиографик-маълумот бўлимибитта ўқиш жойи0,1
Аванзал (китобхонлар учун 15-20 % ўрин тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда)-ʻ-1,5
Ўқиш заллари:
катталар учун умумий ва илмий-тармоқли
болалар, ёшлар
ихтисослашган бўлимлар
изография, ноталар, картография
компьютердан фойдаланган ҳолда аудиовизуал хизмат кўрсатиш
-'-
-'-
-'-
-'-
-'-
2,4-3,0
2,0-2,5
3,0-3,5
3,5-5,0
4-6 (10-20 % ўқиш ўринларига)
Абонемент (китобхонлар учун майдон)битта ўқиш жойи1,8
Кутубхоналараро абонемент, комплектлаш бўлимиходимнинг бир иш ўрни6,0
Хизмат ва ишлаб чиқариш хоналари1 нафар ходим5-8
Китоб сақлаш жойлари:
ёпиқ сақлаш;
очиқ сақлаш
1000 сақлаш бирлигида2,5
5,0 (кичик китоб сақлаш жойлари учун - 4,5)

6-илова Театрлар, кинотеатрлар, маданият марказлари, концерт заллари, циркларнинг томоша залларини лойиҳалаш кўрсаткичлари

13-жадвал
Залларнинг номланишиЗалдаги бир ўрин ҳажми, m³Залдаги бир ўрин майдони, m²
Конференц-заллар4-51,0 — 1,5 дан 1,8 — 2,0* гача
Кинотеатрлар4 — 60,7 — 1,0
Универсал заллар ва маданият марказлари заллари, концерт заллари4 — 60,7 (0,65)* — 0,8
Драматик театрлар4-50,7
Мусиқа-драматик театрининг зали; мусиқа комедия театрининг зали5 — 70,7
Опера ва балет театрининг зали6 — 80,7
Изоҳ:
* қавс ичида йўл қўйиладиган параметрлар келтирилган;
вентиляция, кондиционерлаш ҳисобига залнинг солиштирма ҳажми кўрсаткичларининг юқорида келтирилган катталиклардан оғиши 20 % ни ташкил этиши мумкин (камайиш томонига қараб).
14-жадвал Ҳаммом ва ҳаммом-соғломлаштириш мажмуалари хоналарининг таркиби ва майдонини аниқлаш кўрсаткичлари
Хоналарнинг номланишиЎлчанишиМайдони, m²
Ҳисобий бирликка тўғри келадиган майдонЖами майдон, m², камида
Гардеробли вестибюль1 ўрин учун0,35 (50 ўрингача бўлганда 0,45)12
Гигиеник хоналар:
кийим алмаштириш;
ювиниш;
душхоналар (очиқ кабинали);
ваннали кабиналар (ёпиқ кабинали);
кийим алмаштириш хоналарига эга бўлган душ кабиналари
«««1 кабина учун
1 кабина учун
0,75-0,8 (1,0)
2,4-2,2
2,2 — 2,5
(кабина 1,1x1,1)
4,8
(кабина 2,5x1,35)
12
15
15
3. Сауна-буғ хонахона4,0-10,0-

7-илова Меҳмонхоналарнинг юлдузлигига боғлиқ ҳолда уларнинг тоифаларини аниқлаш

15-жадвал
Корхона турлариЮлдузлиги
Умумий тоифали, курорт, туристик меҳмонхоналар5-4, 4-3, 3-2, 2-1 Олий I, II, III
Автотуристлар учун меҳмонхоналар — мотеллар4-3, 3-2, 2-1
Кемпинглар (автотуристлар учун мавсумий «лагер-автотураргоҳлар»)2-1
16-жадвал Меҳмонхоналарнинг юлдузлиги бўйича улардаги яшаш номерларининг турлари
ЮлдузлигиНомердаги жойлар сониНомердаги хоналар сониНомернинг яшаш майдони, m² *Санитария-техник жиҳозлар билан жиҳозланиши
5-41
2
2
2
1
1
2
3
16 — 18
18 — 20
30 — 40
40 — 60
ванна, қўл ювиш учун раковина, унитаз, бидэ, сочиқ қуритгич
4-31
2
2
1
1
2
14 — 16
16 — 20
25 — 35
ванна (ёки душ), қўл ювиш учун раковина, унитаз, сочиқ қуритгич
3-21
2
2
3
1
1
2
2
9 — 12
12 — 14
22
25
душ, қўл ювиш учун раковина, унитаз
2-11
2
3
1
1
1
9
12 — 14
15 — 18
душ, қўл ювиш учун раковина, унитаз
11
2
3
1
1
1
9
12 — 14
15 — 20
душ, қўл ювиш учун раковина, унитаз (номерлар гуруҳи учун йўл қўйилади)
Изоҳ:
* яшаш хонасининг майдони ички қуриладиган жавонларни ҳисобга олмаган ҳолда белгиланган;
номернинг яшаш майдони, ундаги хоналар сони, ҳожатхоналар ва кириш жойи (даҳлиз) лойиҳа топшириғига мувофиқ жиҳозланиши керак.
17-жадвал Меҳмонхонадаги вестибюль гуруҳи хоналарининг умумий майдони
Меҳмонхоналарнинг турлариМайдони, m², ўринлар сони бўйича
152550100200300400500800
Меҳмонхоналар ва мотеллар2,351,81,50,9-1,20,9-1,21,2-1,31,251,15-1,231,0-1,2
Кемпинглар2,01,5-1,61,00,8-0,60,4-0,50,30,250,22

8-илова Жамоат бинолари хоналарининг хизмат кўрсатиладиган зонасидаги ҳисобий параметрлар

18-жадвал
Йил даврлариПараметрлариҲисобий ҳарорат, °СНисбий намлик, %Ҳаво оқимининг қуйидагилардан катта бўлмаган тезлиги, m/s,
I зонаII зонаIII зонаҳамма иқлимий зоналар учун
ИссиқН
Ч
О
қуйидагилардан юқори бўлмаслиги керак
33
25-28
26-27
25-26
қуйидагилардан юқори бўлмаслиги
керак
33
24-26
24-26
23-25
қуйидагилардан юқори
бўлмаслиги
керак
28
23-26
24-25
23-24
қуйидагилардан катта бўлмаслиги
керак
65
65-30
60-30
60-30
0,5
0,5
0,3
0,2
ОралиқН
Ч
О
-
20-28
23-26
-
16-23
18-22
-
-
-
65-30
65-30
45-30
0,3
0,2
0,2
СовуқН
Ч
О
Биноларнинг тегишли типлари учун тузилган жадвалларга қаранг65 гача
65-30
45-30
0,3
0,2
0,2
Изоҳ:
Н — нормаланган йўл қўйиладиган параметрлар; Ч ва О — иссиқликнинг чегаравий ва оптимал параметрлари;
хонада 2 h дан кўп вақт давомида узлуксиз равишда бўладиган одамлар учун ўрнатилган параметрлар;
айрим хоналарда ҳисобий параметрларни технологик талаблар бўйича белгилашга йўл қўйилади;
устки кийимда келадиган одамлар учун хоналарнинг совуқ даврдаги ҳарорати камида 14 °С бўлиши керак.
19-жадвал Жамоат биноларининг таркибига кирувчи ёрдамчи ва санитария-гигиена вазифасидаги хоналарда совуқ давр учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралиги
ХоналарҲавонинг ҳисобий ҳарорати, °С1 h ҳавони алмаштириш карралиги, камидаХоналар тури
Вестибюль162П1
Кулуарлар, фойелар181,5
Гардероб162Р1
Буфет16ҳисоблаш орқали, лекин хона ҳавосини карралиги 3 дан кам бўлмаслиги керакд
Санитария узеллари161 та унитазга 100 m³/h ва 1 та писсуарга 50 m³/hР2
Қўл ювиш хоналари16ҳаво ҳожатхоналар орқали чиқарилиши керакР2
Душхоналар255Р2
Душхоналар олдидаги кийим алмаштириш хоналари20душхоналардан тортиб олинадиган ҳаво ҳажмида
Шахсий гигиена хоналари235Р2
Тиббиёт пунктлари, шифокор хоналари212П1
Инветарь, канцелярия ва жиҳозлар сақланадиган хоналар161Р1
Хизмат кўрсатувчи ходимлар узоқ вақт бўладиган худди шундай хоналар182Р1
Иситиш-вентиляция жиҳозлари хонаси16ҚМҚ 2.04.05-97*
Совитиш станциялари165Р1
Насос-фильтрлаш хоналари153Р1
Ишқорли аккумулятор ва электролит сақланадиган аккумулятор хоналари153Р1
Кислотали аккумуляторлар сақланадиган аккумулятор хоналари1510Р1
Чиқинди камералари
(иситилмайдиган)
-1Р1

9-илова

20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27-жадваллар

20-жадвал
ХоналарПараметрларБарча иқлимий ҳудудларда
ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, °С
1 h да ҳавони алмаштириш карралиги, камидаХоналар тури
Эстрадали ва саҳнали томоша зали:
томошабинлар учун гардеробга эга бўлмаган кинотеатрларда;
Н16ҳисоблаш орқали аниқланиши, лекин 1 нафар
кишига 20 m³/h дан кам бўлмаслиги керак
Д
томошабинлар учун гардеробга эга бўлган маданият марказлари
ва театрларда, концерт
ва кўргазмалар залларида
Н20Д
Саҳна, арьерсаҳна, кармонН22-
Кинотеатрларнинг фойеси ва кулуарлариН16ҳисоблаш орқали аниқланиши, лекин 1 нафар
кишига 20 m³/h дан кам бўлмаслиги керак
Д
Кинопроекция хонасиН18ҳисоблаш орқали аниқланиши, лекин ҳавони уч карра алмаштириш керакР1
Кассирлар, навбатчи администраторлар, дикторлар, таржимонлар кабиналари, артистларнинг шуғулланиш хоналариН203Д
21-жадвал Музейлар, кутубхоналар ва архивларда йилнинг совуқ даврида ҳаво параметрлари, ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралиги
ХоналарПараметрларБарча иқлимий ҳудудларда
ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, °С
1 h ҳавонинг ҳавони алмаштириш карралиги, камидаХоналар тури
Музейлар ва доимо фаолият кўрсатувчи санъат асарлари намойишининг экспозиция заллариН22ҳисоблаш орқали аниқланиши, лекин 1
кишига 20 m³/h дан бўлмаслиги керак
Д
Музейларнинг экспонатларни, кутубхоналарнинг китобларни ва архивларининг фотоҳужжат ҳамда микрофильмларни сақлаш хоналариН22ҳисоблаш орқали аниқланиши керакП1
Ҳисобга олиш ҳужжатлари, хизмат каталогларини сақлаш хоналариН181
Кўргазмалар заллари, ўқиш учун хизмат кўрсатувчи зоналарН20ҳисоблаш орқали аниқланиши, лекин 1
кишига 20 m³/h дан кам бўлмаслиги керак
Д
Муҳим фондларни сақлаш хоналариН202П1
Репродукция-нусхалаш лабораториялариН183Р1
22-жадвал Чакана савдо корхоналарида, алоҳида турувчи ва ички қурилган дўконлар, савдо расталари, мева-сабзавот бозорларида йилнинг совуқ даври учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралиги
ХоналарПараметрларБарча иқлимий ҳудудларда
ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, °С
1 h да ҳавонинг ҳавони алмаштириш карралиги, камидаХоналар тури
Дўконларда майдони 250 m² ва ундан кам бўлган савдо заллари:
озиқ-овқат дўконлари
Н
О
12
14 — 16
1
ҳисоблаш асосида
Д
Ноозиқ-овқат дўконлариН
О
15
16 — 18
ҳисоблаш асосида
ҳисоблаш асосида
Д
Дўконларда майдони 250 m² дан кўп савдо заллари: озиқ-овқат дўконлари;Н
О
12
14 — 16
ҳисоблаш асосида
ҳисоблаш асосида
Д
Ноозиқ-овқат дўконлариН
О
15
16 — 18
ҳисоблаш асосида
ҳисоблаш асосида
Д
Енгил конструкцияли алоҳида турувчи дўконлар, ёпиқ сабзавот бозорлариН81Д
Юк тушириш хоналариН10ҳисоблаш асосидаД
Товарларни сотишга тайёрлаш, қадоқлаш, қабул қилиш, экспедиция хоналари, кўздан кечириш залиН
О
16
17-18
2П1
Намойиш қилиш заллариН18ҳисоблаш асосидаД
Дазмоллаш хоналариН16ҳисоблаш асосидаД
Бўлакларга кесиш хоналариН103П1
Қуйидагиларни сақлаш хоналари:
баққолчилик моллари (озиқ-овқат маҳсулотлари — чой, қанд, кофе, ун, дон, мурч ва ҳ.к.), нон, кондитер маҳсулотларини сақлаш хоналари
Н160,5P1
гастрономия, балиқ, сут, мевалар, вино, пиво, ичимликлар, сабзавот, тузланган маҳсулотларни сақлаш хоналариН81P1
пойабзал, парфюмерия, маиший кимё товарлари ва бошқа товарларни сақлаш хоналариН162P1
бошқа товарларН160,5P1
Идишлар (таралар), қадоқлаш материаллари ва инвентарларни сақлаш хоналариН121P1
Чойшабларни сақлаш хоналариН180,5Р1
УстахоналарН183Р1
Экспедициялар ва шиша идишлар (таралар)ни қабул қилиш пунктлари, буюртмаларни қабул қилиш ва қайтариш хоналариН181Р1
Совутиш камералари:
а) гўшт, ярим тайёр маҳсулотлар,
гастрономия
Н0-
б) балиқН-2-
мевалар, сабзавотлар, кондитерлик маҳсулотлари, ичимликларН44 (суткада)Б
музқаймоқ, чучвара
ва шунга ўхшашлар
Н-12-
д) овқат чиқиндилариН-210Р2
Изоҳ:
Н — нормаланадиган кўрсаткичлар;
О — иссиқликнинг оптимал параметрлари.
23-жадвал Спорт иншоотлари ва ҳаммом-соғломлаштириш мажмуаларининг хоналарида йилнинг совуқ даври учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, нисбий намлиги ва ҳавони алмаштириш карралиги
ХоналарПараметрларБарча иқлимий ҳудудларда1 h ҳавони алмаштириш карралиги, камидаХоналар тури
Ҳаво ҳарорати,
°С
Нисбий намлик
Спорт заллари, томошабинлар учун ўрин-жойларга эга бўлган ёпиқ муз заллариН
Ч
О
18
18-20
18-20
30-60ҳисоблаш асосида, лекин бир нафар шуғулланувчига тўғри келадиган ташқи ҳаво 80 m³/h дан кам бўлмаслиги, ва 1 нафар томошабинга тўғри келадиган ташқи ҳаво 20 m³/h дан кам бўлмаслиги керакД
Томошабинлар учун ўрин-жойларга эга бўлмаган ёпиқ муз заллариН
Ч
О
14
14-16
16
30-55ҳисоблаш асосида, лекин бир нафар шуғулланувчига тўғри келадиган ташқи ҳаво 80 m³/h дан кам бўлмаслиги, ва 1 нафар томошабинга тўғри келадиган ташқи ҳаво 20 m³/h дан кам бўлмаслиги керакД
Томошабинлар учун ўрин-жойларга эга бўлмаган спорт заллариН
Ч
О
16
16-18
17-18
30-60ҳисоблаш асосида, лекин бир нафар шуғулланувчига тўғри келадиган ташқи ҳаво 80 m³/h дан кам бўлмаслиги, ва 1 нафар томошабинга тўғри келадиган ташқи ҳаво 20 m³/h дан кам бўлмаслиги керакД
Бассейнларнинг ванналари учун залларН
Ч
О
27
27-30
28-29
50-60ҳисоблаш асосида, лекин бир нафар шуғулланувчига тўғри келадиган ташқи ҳаво 80 m³/h дан кам бўлмаслиги, ва 1 нафар томошабинга тўғри келадиган ташқи ҳаво 20 m³/h дан кам бўлмаслиги керакД
Бассейнларда тайёргарлик машғулотлари учун заллар, хореографик синфлар, жисмоний тарбия-соғломлаштириш машғулотлари учун хоналарН
Ч
О
18
18-20
19
30-60ҳисоблаш асосида, лекин бир нафар шуғулланувчига тўғри келадиган ташқи ҳаво 80 m³/h дан кам бўлмаслиги, ва 1 нафар томошабинга тўғри келадиган ташқи ҳаво 20 m³/h дан кам бўлмаслиги керакД
Кийим алмаштириш хоналари**Н
Ч
О
22
22-25
23-25
30-603
Ювиниш хоналариН
Г
О
26
26-30
28
60-75
Буғ хоналари
(нам буғ)
Н4075-851Р1
Буғ (қуруқ буғ) сауналариН120-мижозлар ташриф буюрмаган вақтда ҳам даврий ишлайдиган
Душ ва ванна хоналари, соғломлантириш ванна ва душлари жойлашган хоналарН2560-755
Массаж, дам олиш хоналари, сауна олдидаги хоналарН2230-603
24-жадвал Умумий овқатланиш корхоналарида йилнинг совуқ даври учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралиги
ХоналарПараметрларБарча иқлимий ҳудудларда ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, °С1 h ҳавони алмаштириш карралиги, камидаХоналар тури
Овқатланиш зали, таом бериш жойиН
Ч
О
18
18-21
19-20
ҳисоблаш асосидаР1
Буфет¹Н Ч16
17-18
ҳисоблаш асосида, лекин камида 3 мартаР1
Таомлар ёки ярим тайёр
таомларини сотиш учун дўкон
Н
О
16
16-18
2Д
Ошхона — овқат пишириш цехи²Н5ҳисоблаш асосидаР2
Ун цехиН
Ч
О
16
16-20
18-19
2Р1
Гўшт-балиқ, сабзавот цехлари, совуқ цехН
Ч
О
16
16-20
18-19
4Р1
Идиш-товоқларни ювиш хонасиН20ҳисоблаш асосида, лекин камида 6 мартаР2
Қуруқ маҳсулотлар, ичимликларни сақлаш хонасиН122Р1
Сабзавотлар, тузламалар, карам тузламалари, тараларнинг кунлик захирасини сақлаш хонасиН52Р1
Маъмурий хоналар, ходимлар хоналариН
Ч
О
20
20-23
21-22
1Д
Инвентарь сақланадиган хонаН122Д
Изоҳ:
1. Устки кийимлардаги одамларга хизмат кўрсатадиган буфетлар учун ҳарорат 14 °С да белгиланиши керак;
2. Навбатчи иситишни ва ишдан ташқари вақтни ҳисоблаш учун ҳарорат;
3. Н — нормаланадиган кўрсаткичлар;
Ч ва О — иссиқлик комфортининг чегаравий ва оптимал кўрсаткичлари.
25-жадвал Меҳмонхоналар, мотеллар, кемпинглар, санаторийлар, дам олиш объектлари хоналарида йилнинг совуқ даври учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралиги
ХоналарПараметрларБарча иқлимий ҳудудларда
ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, °С
1 h да ҳавони алмаштириш карралиги, камидаХоналар тури*
Қабулхона-вестибюль гуруҳи хоналари, меҳмонхона холлариН
Ч
О
18
18- 21
19-20
ҳисоблаш асосида, бироқ камида 2 mД
Меҳмонхона номерлари, яшаш гуруҳларининг ёрдамчи хоналари, санаторийларнинг ётоқхоналариН
Ч
20
20-23
ҳисоблаш асосида, бироқ кишига камида 30 m³/hД
О21-22ҳисоблаш асосида, бироқ кишига камида 50 m³/h
Маъмурий ва бошқариш хоналари ҳамда хизмат кўрсатувчи ходимларнинг хоналариН
Ч
О
20
20-23
21-22
ҳисоблаш асосида, лекин, бироқ камида 3 mД
Маданий-оммавий вазифадаги хоналар, меҳмонхона-мусиқа салонлари, бильярдхоналар, ўйин-кулги хоналариН
Ч
О
18
18-21
19-20
ҳисоблаш асосида, бироқ камида 2 mД
Балчиқ билан даволовчи кабиналар, даволаш ванналари хоналари, сувости массажи-души, даволаш муолажаси²Н255Р1
Таъмирлаш устахоналари, техник хоналарН18ҳисоблаш асосида, бироқ камида 1.5 mД
Омборлар, чойшаблар сақланадиган марказий омборхоналарН161Р1
Кийимларни ювиш бўйича ўз-ўзига хизмат кўрсатиш хоналариН185Р1
СартарошхоналарН203Р1
Изоҳ:
Н — нормаланадиган кўрсаткичлари;
Ч ва О — иссиқлик қулайлигининг чегаравий ва оптимал кўрсаткичлари.
Водород сульфидли сув ва балчиқ ишлатилганда ҳаво алмаштирилишини водород сульфид концентрациясининг чегаравий йўл қўйиладиган концентрациягача камайтирилишини инобатга олган ҳолда ҳисоблаш орқали аниқлаш лозим.
26-жадвал
ХоналарКўрсаткичларБарча иқлимий ҳудудларда
ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, °С
1 h да ҳавони алмаштириш карралиги, камидаХоналар типи
Майдони 35 m² дан кам бўлган иш хоналариН
Ч
О
20
20-23
21-22
3,5
бироқ бир нафар кишига камида
60 m³/h тўғри келиши керак
Д
Майдони 35 m²дан кўп бўлган иш хоналариН
Ч
О
20
20-23
21-22
ҳисоблаш асосида, бироқ
бир нафар кишига камида 60 m³/h тўғри келиши керак
Д
Кабинетлар олдидаги қабулхоналар, ҳокимиятлардаги қабулхоналарН
Ч
О
20
20-23
21-22
3Д
Компьютерда ёзиш ва печатлаш хоналариН
Ч
О
20
20-23
21-22
ҳисоблаш асосида, бироқ камида
3,5
Д
Конференц-заллар, мажлис заллариН
Ч
О
18
18-21
19-20
ҳисоблаш асосида, бироқ бир нафар кишига камида 20 m³ тўғри келиши керакД
Ташриф буюрувчилар учун кутиш хоналари, жамоат ташкилотлари ва экспедициялар хоналари, маҳалла марказлари хоналариН
Ч
О
18
18-21
19-20
3,5Д
Нусха-кўпайтириш хизмати хонаси:
а) электрографик нусхалаш бўлими
Н
Ч
О
18
18-21
19-20
5Д
б) муқовалаш-жилдлаш бўлимлариН
Ч
О
18
18-21
19-20
3Р1
в) тезкор офсет чоп этиш бўлимиН
Ч
О
18
18-21
19-20
2Б
г) таҳририй-расмийлаштириш хизматиН
Ч
О
20
20-23
21-22
2Д
д) чоп этиш формаларини тайёрлаш
ва ишлаб чиқиш
Н
Ч
О
18
18-21
19-20
5Б
е) чоп этишН
Ч
О
18
18-21
19-20
3Б
Изоҳ:
* — хоналар типи — ушбу ШНҚнинг 804-бандида берилган;
Н — нормаланадиган кўрсаткичлар;
Ч ва О — иссиқликнинг чегаравий ва оптимал кўрсаткичлари.
27-жадвал
ХоналарКўрсаткичларБарча иқлимий ҳудудларда ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, °С1 h да ҳавони алмаштириш карралиги, камидаХоналар тури
Буюртмаларни қабул қилиш ва қайтариш, маданий-маиший вазифаларни бажарувчи предметлар ижараси, фотография, заргарлик ва гравировка ишлари, овоз ёзиш студиялари хоналариН18ёнма-ён жойлашган хоналарнинг ҳаво мувозанати бўйича, бироқ камида 2 мартаД
Кийимлар, бош кийимларни тикиш ва таъмирлаш, пойабзал тайёрлаш ва таъмирлаш, чарм галантереяси хоналари, металл ва пластмасса буюмлар, электр приборлар, соат, оптика, мусиқа асбобларини таъмирлаш хоналари, муқова-жилдлаш ишлари хоналариН18ҳисоблаш асосида, бироқ камида 3 мартаР1
Радиоаппаратура ва телевизор таъмирлаш хоналариН18ҳисоблаш асосида, бироқ камида 5 мартаР1
Материалларга ишлов бериш хоналариН18ҳисоблаш асосида, бироқ камида 10 мартаР1
Кимёвий тозалашН18ҳисоблаш асосидаР1
Кир чойшабларни қабул қилиш, сақлаш хоналариН165Р1
Чойшабларни ювиш хоналариН16ҳисоблаш асосида, бироқ камида 13 марта
Қуритиш ва дазмоллаш хоналариН16ҳисоблаш асосида, бироқ 6 мартаР2

10-илова Функционал ёнғин хавфи бўйича бинолар таснифи

28-жадвал
Жамоат бинолари (иншоотлари) ва жамоатга мўлжалланган хоналар рўйхатиФункционал ёнғин хавфлилиги синфи
Фуқароларнинг доимий ва вақтинчалик яшашига мўлжалланган бинолар, хоналарФ 1
Мактабгача таълим ташкилотлари, қариялар ва ногирон бўлган шахсларнинг тураржойлари, шифохонлар, мактаб-интернатларФ 1.1
Меҳмонхоналар, ётоқхоналар, санаторийлар, кемпинглар, отеллар ва пансионатларнинг ётоқ корпуслариФ 1.2
Кўп хонадонли уйларФ 1.3
Бир хонадонли, шу жумладан бириктирилган тураржойларФ 1.4.
Маданият объектлариФ 2.
Театрлар, кинотеатрлар, концерт заллари, маданият марказлари, истироҳат боғлари, спорт иншоотлари, кутубхоналар ва б.Ф 2.1.
Музейлар, кўргазмаларФ 2.2.
Ф 2.1. да кўрсатилган муассасалар очиқ ҳаводаФ 2.3.
Ф 2.2. да кўрсатилган муассасалар очиқ ҳаводаФ 2.4.
Маиший хизмат кўрсатиш корхоналариФ 3.
Савдо корхоналариФ 3.1.
Умумий овқатланиш корхоналариФ 3.2.
Вокзаллар, аэропортларФ 3.3.
Шифохона ва амбулаторияларФ 3.4.
Маиший ва коммунал хизмат кўрсатиш корхоналари бинолари (почта, омонат кассалари, транспорт агентликлари, ҳуқуқий маслаҳатхоналари, нотариал идоралар, кир ювиш, пойабзал ва кийим таъмирлаш хоналари, кимёвий тозалаш, сартарошхона ва б.Ф 3.5.
Томошабинлар учун трибуналар, жисмоний тарбия, соғломлаштириш ва спорт иншоотлариФ 3.6.
Олий таълим ташкилотлари, илмий тадқиқот муассасалари ва б.Ф 4.
Мактаблар, мактабгача таълим ташкилотлари, коллежлар, лицейларФ 4.1.
Олий таълим ташкилотлари, малака ошириш муассасалариФ 4.2.
Бошқарув органлари, лойиҳа-конструкторлик ташкилотлари, ахборот ва таҳририят, нашр этиш ташкилотлари, банклар, идоралар, офисларФ 4.3.
Ёнғин ўчириш депо бинолариФ 4.4.
Ишлаб чиқариш бинолари, иншоотлари ва хоналари, омборларФ 5.
Ишлаб чиқариш ва лаборатория хоналари, устахоналарФ 5.1.
Техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш ишлари олиб борилмайдиган автомобиллар тураргоҳлари, архивлар, омборхона бинолариФ 5.2.
Қишлоқ хўжалиги бинолари. Портлаб-ёниш ва ёнғин хавфига эга ишлаб чиқариш ва омборхона бинолариФ 5.3.
Изоҳ:
ушбу илова кўрсаткичлари жамоат биноларининг функционал-типологик гуруҳлари келтирилган синфлари доирасидаги объектлар ҳамда кўп тармоқли бинолар ва мажмуаларнинг лойиҳаланишига татбиқ этилади;
«*» белги билан белгиланган объектлар лойиҳа топшириғига мувофиқ лойиҳаланади.

11-илова Биноларнинг умумий, фойдали ва ҳисобий майдонлари, қурилиш ҳажми, қуриш майдони ва қаватлари сонини ҳисоблаш

1

Умумий майдон бинонинг барча қаватлари майдонларининг йиғиндиси сифатида аниқланиши (техник, мансарда, цоколь, ертўла қаватлари майдонлари ҳам ушбу йиғиндига киритилиши) керак.

Бинолар қаватларининг майдони ташқи деворлар ички сирти чегараларида ўлчаниши лозим.

Антресоллар, бошқа бинога ўтиш йўлаклари, томоша ва бошқа залларнинг ойнавандланган верандалари, галереялари ва балконларининг майдонлари ҳам бинонинг умумий майдонига киритилиши керак.

Бир неча қават баландлигидаги хоналарнинг майдони фақат битта қават чегараси бўйича бинонинг умумий майдонига киритилиши зарур.

Қия жойлашган ташқи деворлар бўлганда қават майдони пол сатҳи бўйича ҳисобланиши керак.

2

Фойдали майдон бинога жойлаштирилган барча хоналарнинг (заллар, фойелар ҳамда бошқаларидаги балконлар ва антресоллар майдонларини киритган ҳолда) майдонлари йиғиндиси сифатида аниқланиши зарур, зинапоя катаклари, лифт шахталари, ички очиқ зинапоя ва пандусларнинг майдонлари фойдали майдонга киритилмайди.

3

Ҳисобий майдон бинога жойлаштирилган барча хоналарнинг майдонлари йиғиндиси сифатида аниқланиши лозим, ички йўлаклар (коридорлар), тамбурлар, ўтиш йўлаклари, зинапоя катаклари, лифт шахталари, ички очиқ зинапоялар ҳамда муҳандислик жиҳозлари ва тармоқлари жойлаштириладиган хоналарнинг майдонлари ҳисобий майдонга киритилмайди.

Радиоузел, коммутацион хоналар, эстрада ва саҳна олдидаги ёрдамчи хоналар, киноаппарат хоналари майдонлари, шунингдек, кенглиги камида 1 m ва баландлиги 1,8 m ва ундан катта бўлган токчалар, ички қурилган жавонларнинг майдонлари ҳисобий майдонга киритилиши лозим (муҳандислик токчалари ва жавонлари бундан мустасно).

Chizma
4

Чордоқ, техник чордоқ, полдан ҳисоблаганда чиқиб турувчи конструкциясининг пастки қисмигача бўлган баландлиги 1,8 m дан кам бўлган техник ертўлалар, шунингдек лоджиялар, тамбурлар, ташқи балконлар, портиклар, ташқи кириш жойлари, ташқи очиқ зинапояларнинг майдонлари биноларнинг умумий, фойдали ва ҳисобий майдонларига киритилмайди.

Chizma
5

Бино хоналарининг майдони пол сатҳи бўйича пардоз қилинган деворлар ва пардадеворлар орасидаги (плинтусларни ҳисобга олмаган ҳолда) ўлчамларини бўйича аниқланиши, мансарда қаватлари учун қия шифтгача баландлиги камида 1,6 m бўлган жойларнинг майдони ҳисобланиши керак.

Chizma
6

Бинонинг қурилиш ҳажми ±0,00 сатҳдан юқоридаги (ерусти қисми) қурилиш ҳажми ва шу сатҳдан пастки (ерости қисми) ҳажм йиғиндиси сифатида аниқланиши зарур.

Бинонинг ерусти ва ерости қисмларининг қурилиш ҳажми бино ҳар бир қисмининг пол сатҳидан бошлаб тўсувчи конструкциялар, ёруғлик туширувчи фонарлар, гумбазлар ва бошқаларни киритган ҳолда тўсувчи сиртлар чегарасида аниқланиши керак, бунда чиқиб турувчи архитектуравий деталлар ва конструктив элементлар, пол ости каналлари, портиклар, террасалар, балконлар, бино остидаги таянчларга таянган машина ўтиш йўлаклари ва бўшлиқларининг ҳажмлари ҳисобга олинмайди.

7

Бинонинг қурилиш майдони шу бинонинг цоколь сатҳидаги ташқи чизиғи бўйича горизонтал қирқимининг майдони сифатида аниқланиши, бунда чиқиб турувчи қисмлар ҳамда устунлар устида жойлашган бино остидаги майдон (бино тагидан ўтувчи йўлакларни киритган ҳолда) бинонинг қурилиш майдонига киритилиши лозим.

8

Бинонинг қаватлари сонини аниқлашда техник ва цоколь (агар унинг ораёпмасининг устки қисми ернинг ўртача режавий сатҳ белгисидан камида 2 m га юқорида бўлса) ҳамда мансарда қаватларини киритган ҳолда шу бинонинг барча ерусти қаватлари ҳисобга олиниши керак. Фақат энг юқори қават устидаги техник қават этажлар сонига киритилмайди.

Бинонинг турли қисмларида қаватлар сони ҳар хил бўлганда, шунингдек нишаб ерларга жойлаштирилган бинонинг қаватлари сони нишаб ҳисобига ортганда бинонинг қаватлари сони ҳар бир қисм учун алоҳида аниқланиши зарур.

Chizma
9

Дўконнинг савдо майдони савдо заллари майдони ва қўшимча хизмат кўрсатиш залларининг (буюртмаларни қабул қилиш ва бериш заллари, кафетерия, барлар ва б.) майдонлари йиғиндиси сифатида аниқланиши керак.

12-илова Ертўла ва цоколь қаватларга жойлаштирилиши мумкин бўлган жамоат биноларининг хоналари руйхати

1

Бойлер хонаси, водопровод ва канализация насослари учун хона, ҳавони вентиляция ва кондициялаштириш камераси, бинонинг муҳандислик-технологияси жиҳозлари учун бошқарув хона ва бошқа хоналари, лифтларнинг машина бўлимлари.

2

Биринчи қаватдан ташқарига чиқиш даҳлизлари, кийим-кечак алмаштириш хоналари, ечиниш хоналари, ҳожатхоналар, гигиена кабиналари, душхоналар, кийим ва инвентарь хоналари, буюмларни сақлаш камералари.

3

Омборлар, омборхоналар (осон аланга оладиган материаллар ҳамда тоифаси А ва Б бўлган ёнувчан суюқликлар омборхоналари бундан мустасно), макулатура йиғиш ва сақлаш хоналари.

4

Савдо залларининг майдони 400 m² бўлган озиқ-овқат ва ноозиқ-овқат дўконлари шиша таралар қабули, контейнерлар сақлаш, тозалаш инвентарлари хоналари.

5

Кўпи билан 100 ўринли умумовқатланиш корхоналари (санатория, мактаб, заллари бундан мустасно).

6

Даволаш муассасаларида: санитар ўтказиш жойлари, дезинфекциялаш хоналари, техника хавфсизлиги хоналари, кирхоналар, омборчалар, юк тушириш ва ўрамдан очиш хоналари, мармит аравачаларни сақлаш ва ювиш хоналари, радиоактив моддаларни сақлаш хоналари, радиоактив моддалар билан кирланган чиқинди ва кирхоналар, компрессор хоналари ҳамда дезинфекция, стерилизация, ювиш ва қуритиш хоналари (чойшаб, холст, брезентлар клеёнкалари ва б.), вақтинчалик мурда сақлаш, гипс сақлаш, даволаш балчиғини тайёрлаш ва уни регенерация қилиш хоналари.

7

Кийимларни дазмоллаш ва тозалаш хоналари, кийим ва оёқ кийимларни қуритиш хоналари, кир ювиш хоналари.

8

Лабораториялар ва махсус хоналар (технологик асослаш бўйича), техника хавфсизлиги хоналари.

9

Маиший хизмат қабул пунктлари, кўргазмалар заллари, лабораторияси билан фотоателье заллари, ижара пункти хоналари, ёрдамчи ва қўшимча хоналар, банкет заллари.

10

Радиоузеллар, кино-фото лабораториялар; телевидениенинг ёпиқ тизими хоналари.

11

Ўқотар тирлар, спорт заллари, машғулот ва томошабинлар ўриндиқлари бўлмаган жисмоний тарбия-соғломлантириш хоналари, омборчалар ва инвентарь хоналари, биллиард хоналари, кегельбан ўйини хоналари, тренерлар хоналари, инструкторлар хоналари, массаж хоналари, ёрдамчи хоналар.

12

Китобларни сақлаш хоналари, архив сақлаш хоналари, тиббиёт архивлари.

13

Томошагоҳ муассасаларининг даҳлизлари, фойелари, кийим-кечак алмаштириш хоналари, 300 ўрингача бўлган заллар, кўргазмалар заллари, катталарнинг клуб-тўгарак машғулотлари учун хоналар, ёрдамчи хоналар.

14

Бир вақтнинг ўзида ташриф буюрувчилар сони ҳар бир бўлимда кўпи билан 100 киши бўладиган ва деворлари, шифтлари ёнмайдиган материаллардан ишланган маданият марказлари ва катталар учун ўйин заллари, репетиция заллари.

15

Оркестр чуқурликлари, дирижёр ва оркестрант хоналари, трюм саҳналари, эстрадалар, ареналар.

16

Юк сақлаш камералари, юк тушириш ва саралаш учун хоналар.

17

Нусха кўпайтириш хизмати хоналари.

18

Ертўлага жойлаштириладиган (юқорида келтирилган) хоналарни биноларнинг цоколь қаватига ҳам жойлаштиришга йўл қўйилади.

19

Маъмурий-хизмат хоналари, идора хоналари, рухсатномалар бериш хоналари, маълумот бериш хоналари, регистратуралар, жамғарма ва бошқа кассалар, банк бўлимлари, транспорт агентликлари, соғайгандан кейин беморларни рўйхатдан чиқариш хоналари, даволаш муассасалари ва санаторийларнинг чойшаблар сақланадиган марказий хоналари.

20

Бассейнлар, томошабинлар учун трибуналари бўлмаган сунъий муз спорти хоналари.

21

Қуруқ буғли ҳаммомлар.

22

Турли тип ва сиғимдаги умумий овқатланиш корхоналари, шунингдек ўқув муассасалари ва санаторий-профилакториялардаги ошхоналар, стационарларнинг овқатлантириш блоклари.

23

Озиқ-овқат ва ноозиқ-овқат маҳсулотлари дўконлари (осон алангаланувчи ва ёнувчи суюқликларни сотадиган дўконлар бундан мустасно).

24

Сув билан даволовчи муассасалардаги родон ва водород сульфид сувини тайёрлаш лабораториялари.

13-илова Соғломлаштириш, дам олиш ва туризм объектларида хизмат кўрсатишга мўлжалланган хоналар

29-жадвал
ХоналарЎлчов бирлигиЎлчам бирлигига тўғри келадиган майдон, m²Хона майдони, m²
Вестибюль (рўйхатга олиш жойи, санитария узели, кутиш жойларини ўз ичига киритган қабулхонага эга бўлган):
санаторийлар, пансионатлар;
туристик базалар, дам олиш уйлари, дам олиш базалари, йил давомида ишлайдиган болалар санаторий оромгоҳлари;
ёзги соғломлаштириш оромгоҳлари, ёзги туристик базалар.
Туризм, жисмоний тарбия, спорт, оммавий-маданий тадбирлар бўйича инструктор хонаси.
Юк сақлаш камералари
Тиббиёт пункти
Банк бўлими
Алоқа бўлими
Маиший хизматлар пункти, сартарошхона
Бар-буфет
m², 1
ўринга
-'-
-'-
хона
-'-
-'-
-'-
-'-
-'-
0,6-1,0
0,35-0,6
0,08-0,15
камида 12
камида 12
камида 8
6-8 ва кўп
12-14 ва кўп даҳлиз майдонида
(12-20)
-''-
камида 12
(ҳар бир хона) даҳлиз майдонида
(12-20)

14-илова Дам олиш ва туризм объектларида жамоат санитария узелларининг ҳисобий кўрсаткичлари

30-жадвал
ХоналарЖиҳозлар рўйхати ва майдон, m²
Ҳар 50 ўрин учун шлюзда қўл ювиш жиҳозига эга бўлган эркаклар ва аёлларнинг санитария узеллариэркаклар учун: 2 та унитаз ва 2 та писсуар;
аёллар учун: 3 та унитаз
Ҳар 50 ўринга оёқ ювиш жиҳози бўлган эркаклар ва аёллар қўл ювиш хоналариэркаклар учун: 2-3 та қўл ювиш жиҳози ва
1 та оёқ ювиш жиҳози;
аёллар учун: 3-4 та юз-қўл ювиш жиҳози
ва 1 та оёқ ювиш жиҳози
болалар (ўсмирлар) оромгоҳларида — ҳар 10-15 ўринга1 та қўл ювиш жиҳози ва 1 та оёқ ювиш жиҳози
Аёлларнинг шахсий гигиена кабинаси:
ҳар бир 50 ўринга санитария узели таркибида
болалар оромгоҳларида 2 отрядга
1 та кабина — 4- m² (таркибида: бидэ, унитаз, қўл ювиш жиҳози)
1 та кабина — 4 m²
Ҳар бир 10 ўринга ечиниш хонаси билан душхоналар
болаларнинг оромгоҳларида ҳар бир 15 ўринга
1 та кабина (1,8x0,9 m)
1 та кабина
Болалар соғломлаштириш15 нафар қиз болага 1 та унитаз
муассасаларининг ҳожатхоналари (ўғил ва қиз болалар учун алоҳида)20 нафар ўғил болага 1 та унитаз ва 1 та писсуар

15-илова Спортнинг ҳар хил турлари учун мўлжалланган ёпиқ залларнинг ўлчамлари ва қабул қилиш қобилияти

31-жадвал
Қурилиш ўлчамлари1 сменада қабул қилиш қобилияти (киши)
Спорт турлари
учун заллар
узунлигикенглигичиқиб турувчи конструкцияларнинг пастки қисмигача бўлган баландликҚўшимча талаблар
1 та комплект табель жиҳозига эга бўлган акробатика зали36186-88-20мусобақалар учун майдон 38x20 m (оптимал ўлчамлар: 43x20 m)
1 та майдон ва 1 та комплект табель жиҳозига эга бўлган баскетбол зали36 (30)18720ўйин майдонининг ўлчамлари 26x14 m.
томошабинларнинг жойлари майдон чегарасидан камида 2 m нарида жойлашиши керак
1 рингга эга бўлган бокс зали24 (18)1248-20мусобақалар учун зал камида 30x18 m (ринг 14x14 m) ўлчамларга эга бўлиши керак
Юнон-рум кураши зали
(1 та гилам); дзюдо
(1 та татами)
36 (24)18 (15)424мусобақалар учун зал камида 36x18 m (гилам 17x17 m) ўлчамларга эга бўлиши керак
Волейбол
(1 та майдонли)
36
(24)
18 (15)812-24ўйин майдони 18x9 m ўлчамларга эга бўлиши керак.
Томошабинларнинг жойлари майдон чегарасидан ён томонлар бўйича камида 8 m нарида ва бўйлама томони бўйича 5 m дан нарида жойлашиши лозим
Гандбол
(1 та майдонли)
45-48
(42)
24624машғулотлар учун 42x20 m
Спорт гимнастикаси
(1 комплект табель жиҳозига эга бўлган)
36 (30)186-88-20мусобақалар учун зал ўлчами 42x20 m бўлиши керак, оптимал ўлчам 48x24 m
Бадиий гимнастика
(1 майдонли)
30-36
(24)
18 (15)7-88-16мусобақалар учун зал ўлчами 36x18 m бўлиши
лозим
Теннис
(1 майдонли)
36188-99-16ўйин майдони: яккалик ўйин учун 24x9 m, жуфтлик ўйин учун 24x12 m.
мусобақалар учун зал ўлчами камида 42x20 m бўлиши керак.
Конькида фигурали учиш6535620арена 61x30 m
Футзал65356-822-30арена 61x30 m
Футбол зали96481530арена 90x45 m
Муз устида хоккей6535630арена 61x30 m

16-илова Ўқув-машғулот ва соғломлаштириш машқлари учун бассейнлардаги ванналарнинг ҳисобий параметрлари

32-жадвал
Спорт туриЎлчамлари, mБир сменада қабул қилиш қобилиятиИзоҳ
УзунликКенгликСув чуқурлиги
Саёз қисмидаЧуқур қисмида
Сузиш спорти50211,82,3ҳар бир йўлакчага 15 киши тўғри келадийўлакча кенглиги 2,5 m
25161,82,05ҳар бир йўлакчага 10 киши тўғри келадиЧетки йўлакчалардан ванна деворигача бўлган оралиқда 0,5 m кенгликда эркин полоса бўлиши назарда тутилиши керак
111,21,8
8,51,21,8
Соғломлаш-тирувчи сузиш ва гуруҳларнинг умумий жисмоний тайёргарлик кўриш машғулотлари25111,21,61 кишига 5,5 m²
18-16,561-1,21,4-1,6
Сузишга ўргатиш:
14 ёшдан катта ўсмирлар ва катталар
12,56-80,8-1,0
(0,6-0,8)
1,25-1,510-15 киши
(битта гуруҳ)
10-14 ёшли болалар12,5
(10)
60,61,0-1,25
7-10 ёшли болалар1060,5-0,60,85

17-илова Очиқ ва ёпиқ спорт иншоотлари учун санитария жиҳозлари (приборлари) сонининг ҳисобий кўрсаткичлари

33-жадвал
Хоналар, санитария жиҳозлари (приборлари)Санитария жиҳозлари (приборлари)нинг сони
Очиқ ва ёпиқ бассейнларҚолган очиқ ва ёпиқ спорт иншоотлари
А. Спорт билан шуғулланувчилар ва мураббийлар учун
Душхоналар (аёллар ва эркаклар):
шуғулланувчилар учун кийим алмаштириш хоналари олдида
сменада шуғулланувчи 3 кишига 1 та сеткасменада шуғулланувчи 7 кишига 1 та сетка
тренерлар хонаси олдидабир вақтда ишловчи 20 кишига 1 та сетка
массажхона ва сауналар олдидамассажхонада 2 та столга ва саунада 5 та ўринга 1 та сетка, лекин массажхона олдида камида 1 та сетка ва сауна олдида камида 2 та сетка бўлиши керак
Бир вақтда (сменада) шуғулланувчилар учун кийим алмаштириш хоналари олдидаги санитария узеллари (шлюзида қўл ювиш жиҳозларига эга бўлган ҳолда)25-30 аёлга 1 та унитаз
35-50 эркакка 1 та унитаз ва 1 та писсуар
мураббий ва ходимлар учун — 15-30 кишига 1 та унитаз, 35-50 эркакка 1 та писсуар
Қўл ювиш хоналари (санитария узелларининг шлюзларида):
кийим алмаштириш хоналари олдида;хонада 1-2 та қўл ювиш жиҳози
мураббийларнинг хоналари олдида1 та қўл ювиш жиҳози
Оёқ ювиш ванналари — шуғулланувчилар учун ечиниш хоналарида20 нафар шуғулланувчига 1 та ванна (1,0x0,85)
Раковиналар ёки ювиш жиҳозлари бассейнларнинг хлоратор тамбури ва хлор омборида, тозалаш инвентарлари хонасидаҲар бир хонада 1 та раковина ёки ювиш жиҳози
Б. Томошабинлар учун
Ёпиқ иншоотлар75-100 аёлга 1 та унитаз, 150 нафар эркакка 1 та унитаз ва 2 та писсуар
Очиқ иншоотлар100 аёлга 1 та унитаз ва 500 эркакка 1 та унитаз ва 5 та писсуар

18-илова Маданият марказлари ва томоша муассасаларининг вестибюль гуруҳидаги хоналарнинг ҳисобий кўрсаткичлари

34-жадвал
ХоналарҲисобий бирликҲисобий бирликка тўғри келадиган майдон, m²
маданият марказларитеатрлар, концерт залларикинотеатрлар
Кассалар вестибюли1 та
томошабин ўрни
0,050,05-0,07
15 дан кам бўлмаслиги керак
Касса, навбатчи администратор, директор хоналари-"-0,070,070,07
500 нафар томошабинга 1 касса
Кириш жойи ва ва вестибюль-"-0,350,350,15-0,2
Гардероб:
томошабинлар мажмуаси
клуб-тўгарак мажмуаси
-"-
1 та ташриф жойи
0,040,05-
Маҳаллий шароитлар бўйича
Буфетли фойе1 та томошабин ўрни0,4-0,60,60,3-0,4
Кулуарлар-"-Майдон эвакуация талабларини ҳисобга олган ҳолда ҳисобланиши керак (0,25-0,3)
Санитария узеллари:
томошабинли мажмуа:
ҳар 100 нафар эркакка
ҳар 100 нафар аёлга
1 та томошабин ўрни1 та унитаз, 2 та писсуар ва 2 та қўл ювиш жиҳози;
3-4 та унитаз ва 2 та қўл ювиш жиҳози
Маданият марказлари:
ҳар 150 эркакка
ҳар 150 аёлга
1 та томошабин ўрни1 та унитаз, 1 та писсуар, 1 та қўл ювиш жиҳози;
2 та унитаз ва 2 та қўл ювиш жиҳози
Изоҳ. Хоналарнинг таркиби ва майдонлари технологик асослар бўйича белгиланиши керак.

19-илова Кино намойиши учун томоша зали ва киноэкран параметрларига қўйиладиган талаблар

Томошабинлар учун ўрин-жойлар қуйидаги 1-расмда келтирилган ҳудуд чегарасида лойиҳаланиши, бунда:

Д — зал ўқи бўйича киноэкрандан охирги қатор суянчиғигача бўлган узунлик;

Г — зал ўқи бўйича киноэкрандан биринчи қатор суянчиғигача бўлган масофа Г= 0,36 Д.

Киноэкран ўлчамлари қуйидаги 1-расмда келтирилган, бунда:

Ш — киноэкран (хордаси бўйича эгри чизиқли) ишчи майдонининг кенглиги;

В — экран ишчи майдонининг баландлиги.

В ва Ш нисбатлари:

Вф*1: Шф = 1: 2,2;

Вш: Шш = 1: 2,35;

Вк: Шк = 1: 1,66;

Во: Шо = 1: 1,37.

Экран кенглиги (Ш) зал узунлиги (Д) га боғлиқ ҳолда қуйидагича белгиланиши керак:

Шф = 0,6Д (0,54Д)*²;

Шш = 0,43Д (0,39Д);

Шк = 0,34Д (0,3Д);

Шо = 0,25Д (0,22Д).

Экрандан биринчи қатор суянчиғигача бўлган масофа (Г) экран кенглиги (Ш) га боғлиқ ҳолда қуйидагича белгиланиши лозим:

Гф камида 0,6 Шф;

Гш камида 0,84 Шш;

Го камида 1,44 Шо;

Кинотеатрнинг эгрилик радиуси Д дан кам бўлмаслиги зарур.

Кинопроекция жиҳози ўрнатиладиган томошабинлар залининг параметрлари қуйидаги 1-расмда келтирилган, бунда:

П — проекция масофаси*³—камида 0,85 Д;

г — кўпи билан 7*⁴ — кинопроектор оптик ўқинининг киноэкран марказидаги нормалдан оғиш бурчаклари;

в — камида 8°;

и — камида 3°;

К — юқоридан ўтувчи проекция нуридан шифтнинг энг яқин сиртигача бўлган масофа — камида 0,6 m;

Л — пастдан ўтувчи проекция нуридан томошабинлар ўрин-жойлари зонасидаги полгача бўлган масофа — камида 1,9 m;

Т — экран ортидаги бўшлиқнинг бўйлама кенглиги *5;

кенг экран бўлганда — 0,9 m;

кенг форматли экран бўлганда — 1,5 m;

Р — экран четидан деворгача бўлгн масофа:

ясси экранда бўлганда — камида 0,985 m;

эгри чизиқли экран бўлганда — камида 0,1 Ш;

Ҳисобий кузатиш нуқтасида *⁶ кўринувчанликни лойиҳалашда олдинги қаторда ўтирган томошабиннинг кўриш сатҳи устидан ушбу нуқтага йўналтирилган кўриш нурининг кўтарилиши 0,14 m да (реконструкция қилишда 0,12 m да) белгиланиши керак.

Томошабиннинг ўтирган ҳолатдаги кўз сатҳи баландлиги пол сатҳидан 1,2 m қилиб белгиланиши лозим.

1-расм. Киноэкран ва томошабинлар залининг кўрсаткичлари

1-расм. Киноэкран ва томошабинлар залининг кўрсаткичлари

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

*¹ — Ш, В ва Г параметрлардаги индекслар қуйидаги экранларни белгилайди:

ф — кенг форматли экран;

ш — кенг экран;

к — кашетирланган экран;

о — оддий экран.

*² — Қавс ичида берилган ўлчамлар — маданият марказлари, театрлар ва мавсумий ишлайдиган кинотеатрлар учун.

*3 — Маҳаллий ишлаб чиқарилган кинопроекция жиҳозидан фойдаланилганда камида 34,5 m.

*4 — Маданият марказлари ва театрларда кўпи билан 9° да белгиланиши керак.

*⁵ — Товуш битта канал орқали чиқарилганда ёки товуш кучайтиргич экран томонларига жойлаштирилганда 0,1-0,3 m га йўл қўйилади.

*⁶ — Кинотеатрларда — киноэкраннинг пастки қирраси.

20-илова Саҳна том қопламасидаги ёнғинга қарши қопламага (экран) ва тутун люкларининг қурилмаларига қўйиладиган талаблар

1

Ёнғинга қарши қоплама (экран) газ ўтказмайдиган бўлиши ва қурилиш порталининг бўш оралиғини ён томонларидан 0,4 m ва юқоридан 0,2 m да ёпиб туриши керак.

Декорация омборларининг ёнғинга қарши қопламаси (экрани) ва ёнғинга қарши эшикларининг (шторалари) каркасини лойиҳалашда (ҳисоблашда) томоша зали томонидан бериладиган горизонтал босим ҳисобга олиниши, бу босим саҳна баландлигининг ҳар бир метр баландлигида 10 Pa га тенг бўлиши, бунда ортиқча юкланиш коэффициенти 1,2 тенг қилиб белгиланиши, каркасдаги металл элементларнинг ҳисобий бўш оралиқдаги солқилиги 1/200 дан ошмаслиги зарур.

Ёнғинга қарши қоплама (экран) ўзининг оғирлиги таъсирида камида 0,2 m/s тезлик билан ҳаракатланиши (тушиши ёки кўтарилиши), дарпарданинг тушиши ёки кўтарилишини масофадан (дистанцион) бошқариш учта жойдан, ёнғин постидан, саҳна планшетидан ва ёнғинга қарши қопламанинг (экран) чиғириғи (лебёдкаси) жойлашган жойдан амалга оширилиши керак.

Ушбу қопламанинг (экран) тушиши ва кўтарилишини билдирувчи товуш ва ёруғлик сигнализацияси лойиҳаланиши керак.

Chizma
2

Очиқ люкларнинг майдони трюм полидан саҳна томёпмасигача бўлган баландликнинг ҳар 10 m да ҳисоблаш орқали ёки колосникли саҳна майдонининг 2,5 % га тенг қилиб белгиланиши лозим.

Люкларнинг клапанлари уларни ушлаб турувчи қурилмадан ечиш вақтида ўз оғирлик кучи таъсирида очилиши, бунда периметр бўйича клапан қирраларининг музлаб ёпишиб қолиш кучи 0,3 kN/ m га тенг бўлиши ҳисобга олиниши керак.

Chizma
3

Люкларнинг клапанларига хизмат қилувчи чиғир (лебёдка) саҳна планшетидан, ёнғин пости диспетчер хонасидан ва ушбу чиғир (лебёдка) хонасидан масофадан бошқарилиши зарур.

Тутун люкларининг устки қурилмаси ЁНМ гуруҳидаги ёнмайдиган материаллардан, клапанлар эса — Ё1 гуруҳидаги материаллардан тайёрланиши лозим.

21-илова Ёпиқ бозорлар хоналарининг таркиби ва майдони (150 — 250 савдо ўринли)

35-жадвал
ХоналарМайдон, m²ХоналарМайдон, m²
Савдо зали (маҳсулотлар, товарларни сотиш зоналари дифференциялашган)залдаги 1 та савдо ўрнига 6 — 8 m²махсус кийимлар ва чойшабларни сақлаш хонаси16 — 20
кафетерия, хизматлар бюроси учун қўшимча майдонинвентарь сақланадиган хона16 — 20
Сабзавот ва мевалар мавсумий сотиладиган ёпиқ ва очиқ савдо майдони1 та савдо ўринга 6-7 m²жиҳоз ва инвентарларни таъмирлаш устахонаси16 — 12
Сақлаш хонаси (омбор)савдо зали майдонининг 15 — 20 % га тўғри келадиган майдонбухгалтерия хонасига эга бўлган идора30 — 40
Омборлар-бокслар, 1 та боксга 2-5 m²технологик ҳисоблаш бўйичадиректор кабинети ходимлар хонаси20
8 — 12
Юк қабул қилиш ва тушириш хоналари35 — 50сотувчиларнинг шахсий буюмларини сақлаш камераси12-15
Гўшт бўлаклаш Совитиш камералари (маҳсулотлар тури бўйича алоҳида)5 — 10 сақлаш ҳажми бўйича (ҳар бири камида 6 m²)ёнғин хавфсизлиги — қўриқлаш хонаси10 — 12
Ветеренария-санитария лабораториялари, жумладан:
гўшт бўлими (кўздан кечириш, изолятор-совутгичга эга бўлган лаборатория, қайнатиш, музлатиш, дифрастор хоналари)
сут маҳсулотлари бўлими (кўздан кечириш, механик равишда таркибга ажратиш жиҳозига эга бўлган лаборатория)
60 — 90 (технологик ҳисоблаш бўйича аниқлик киритилади)ёпиқ зал ва очиқ майдондаги сотувчилар учун гардероблар, санитария узеллари ва бошқа хоналартехнологик ҳисоблаш бўйича аниқланади
Кимё реактивларини сақлаш хонаси4-6мижозлар учун санитария узеллари (алоҳида блокдаги жамоат ҳожатхоналари)технологик ҳисоблаш бўйича аниқланади
Ювиш жиҳози ўрнатилган идишлар сақланадиган хона20-25
Тарозилар, касса аппаратлари, савдо инвентарларини сақлаш ва бериш хонаси20-25

22-илова Умумий овқатланиш корхоналаридаги хоналар майдонларининг ҳисобий кўрсаткичлари (залдаги битта ўрин учун)

36-жадвал
Т/рКорхоналарнинг типлариХоналарнинг майдони, m², залдаги бир ўрин учун
Мижозлар учун,
заллар учун
ишлаб чиқариш хоналариомборлармаъмурий — маиший хоналартехник хоналар
1.Ошхона2,3 (1,6-1,8)*1,350,750,450,71
2.Ресторан2,45 (1,8-2,0)2,11,00,651,9
3.Кафе2,9 (1,4-1,6)1,20,50,60,5
4.Пиво-бар2,16 (1,4)0,80,70,50,5
5.Чойхона3,0 (2,5)1,20,450,450,55
Изоҳ:
* — қавс ичидаги кўрсаткичлар заллар учун келтирилган;
хоналарни террасаларга, очиқ майдонларга жойлаштиришга йўл қўйилади. залда эстрада, рақс майдончалари бўлганда унинг майдони кенгайтирилиши лозим;
мижозлар учун мўлжалланган жойлар савдо (овқатланиш) залларидаги ҳамда вестибюль-фойедаги (гардеробли) майдонни, ҳожатхоналарни ўз ичига олади;
ярим тайёр ва тайёр маҳсулотларни тайёрлашда қўшимча савдо қилиш учун савдо, ишлаб чиқариш ва омборларнинг майдонлари оширилиши керак.

23-илова Бир сменадаги қуруқ чойшаблар (кийимлар)ни ювиш бўйича иш унумдорлиги 500 ва 1000 kg бўлган кир ювиш муассасаларининг хоналари

37-жадвал
ХоналарМайдон, m²
500 kg1000 kg
Кир чойшабларни (кийимлар) қабул қилиш цехи (қабул қилиш, саралаш, сақлаш)3565
Кир чойшаблар (кийимлар)ни топширувчи мижозлар учун кутиш хонаси1215
Ювиш цехи (ювиш, кир чайиш, сақлаш ва ювиш машиналарини тайёрлаш)3040-50
Моддий таъминот омборхонаси2030
Қуритиш-дазмоллаш цехи30-40 (ускунанинг турига қараб)
Ювилган чойшаблар (кийимлар)ни ажратиш, тахлаш ва ўраш цехи3050
Тоза чойшаблар (кийимлар)ни қайтариш цехи (сақлаш ва қайтариш пункти)1212
Тоза чойшаблар (кийимлар)ни қайтариб олувчи мижозлар учун кутиш хонаси1212
Таъмирлаш устахонаси1520
Электр жиҳозларини таъмирлаш устахонаси15
Лаборатория12
Изоҳ. Қўлланиладиган технологик жиҳозларни ҳисобга олган ҳолда кир ювиш хоналарининг таркиби ва майдонлари лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши керак.

24-илова Меҳмонхоналарнинг халқаро классификация — «юлдузли»лиги бўйича асосий тавсифлари

38-жадвал
Кўрсаткичлар, тавсифларЮлдузлилигиИзоҳ
1. Бино:
алоҳида турувчи, ташқи кўриниши ва рекламаси бўйича жозибадорлик (кўркамлик)га эга бўлган;5*, 4*, 3*
ёпиқ кириш ҳудуди (соябон);5*, 4*, 3*
ёпиқ автотураргоҳга эга бўлган5*
2. Кириш зонаси, вестибюль:
кенг, ахборот таблоси, аудио-кузатув воситалари, алоқа пункти ва валюта алмаштириш шохобчаси, транспорт и туристик агентликлари, савдо шохобчалари бўлган;5*, 4*, 3*
мижозлар ва юк олиб кириш учун алоҳида йўлаклар;5*, 4*, 3*
кириш тамбури ва калориферлари бўлган5*, 4*, 3*
3. Ахборот ва алоқа хизматлари: кечаю-кундуз ишлайдиган5*, 4*, 3*1 ва 2 юлдузли меҳмонхоналарда бу хизматлар камида 12 h ишлаши керак
4. Номерлар:
юқори комфортликка (жумладан люкс ва аппартамент хоналарига) эга бўлган 1 ва 2 ўринли номерлар 100 % ни ташкил этиши керак;5*, 4*
1-2 ўринли номерлар 70 % ни ташкил этиши (сантехника жиҳозлари норматив бўйича: унитаз, юз-қўл ювиш жиҳози хонаси, душ ўрнатилган бўлиши) керак3*, 2*
5. Овқатланиш муассасаси:
ресторан, кафе и барлар (шу жумладан қаватларда), банкет залларига эга бўлиши керак;5*, 4*, 3*
кечаси ишлайдиган ресторан ва барлар мавжуд бўлиши лозим5*, 4*
6. Хизматлар:5*, 4*, 3*1 ва 2 «юлдузли»да маҳаллий шароитлар бўйича
сартарошхона-салонлар (шу жумладан маникюр, педикюр, косметика кабинети);5*, 4*, 3*
кийимларни ювиш ва дазмоллаш, кимёвий тозалаш;5*, 4*, 3*
банк и транспорт хизматлари;5*, 4*, 3*
соат, кўзойнак таъмирлаш;5*, 4*, 3*
фотохизмат;5*, 4*, 3*
спорт инвентари ижараси;5*, 4*, 3*1, 2, 3 «юлдузли» меҳмонхоналарда қимматбаҳо буюмлар портье сейфида сақланади
кийим ва пойабзал таъмирлаш;5*, 4*, 3*
автосервис;5*, 4*
абонент сейфлари;5*, 4*
кечаю-кундуз ишлайдиган тиббиёт хизмати;5*, 4*
савдо ва дорихона шохобчалари5*, 4*, 3*
7. Маданий-бўш вақтни ўтказишга хизмат кўрсатиш:халқаро даражадаги конгресс ва симпозиум заллари шаҳарсозлик шартлари бўйича назарда тутилиши керак
мусиқа-рақс салони, оқшом ишлайдиган кечки салон, кегельбан, бильярд хоналари;5*, 4*, 3*
универсал кино-концерт зали, тақдимот ва конференция зали;5*, 4*
брифинг ва интервью учун хоналар (камида 2 та);5*, 4*
соғломлаштириш мажмуаси (сауна, массаж хонаси, тренажёр зали);5*, 4*, 3*
ўлчами камида 25x11 m бўлган ва минерал сув ёки денгиз суви билан тўлдириладиган сузиш ҳавзаси (зарурий ёрдамчи хоналари билан биргаликда), бадан чиниқтириш хонаси;5*, 4*
кўргазмалар учун намойиши зали5*, 4*
8. Муҳандислик таъминоти:1 ва 2 «юлдузли»
тез ҳаракатланувчи йўловчи лифтлар;
ходимлар ва юклар учун алоҳида лифтлар;5*, 4*
овқат тайёрлаш блокидан қаватлардаги кафе ва бар заллари учун кўтариш қурилмалари ва лифт;5*, 4*, 3*
барча хоналарда ҳавони сутка давомида кондиционерлаш;5*, 4*
ёз мавсумида барча хоналарда ҳавони сутка давомида кондиционерлаш;3*, 2*
чанг тозалаш ва чиқинди чиқариш бўйича марказлашган тизимлар;5*, 4*, 3*
номерларда кўп каналли кабелли телевидение;5*, 4*, 3*, 2*
номердан интернетга уланиш;5*, 4*, 3*
ванна хонасида телефон мавжудлиги;5*, 4*
номерда қўриқлаш сигнализацияси мавжудлиги;5*, 4*
қўриқлаш сигнализацияси ўрнатилган сейфлар5*

25-илова Ҳар хил турдаги вентиляцияларнинг қўлланилиш доираси

39-жадвал
Хона тури ва ҳаво алмаштириш катталигиҲаво киритувчи вентиляцияҲаво чиқарувчи вентиляция
Табиий равишда шамоллатиш бўлганда
Ҳавони алмаштириш карралиги соатига 3 ва ундан кам бўлган Д туридаги хоналарҲавони форточка ва фрамуга орқали киритган ҳолда табиий равишда ростланувчи вентиляцияҲавони форточка ва фрамуга орқали чиқарган ҳолда табиий равишда ростланувчи вентилиция, ҳавони чиқариш канали қўшилган ёки фақат берилган хонага мўлжалланган
Ҳавони алмаштириш карралиги соатига 3 ва ундан кам бўлган Р1 типидаги хоналарҲавони форточка ва фрамуга орқали киритган ҳолда табиий равишда ростланувчи вентиляцияБерилган хонада ҳаво чиқариш каналига эга бўлган табиий равишда ишлайдиган вентиляция
Ҳавони алмаштириш карралиги соатига 3 ва ундан кам бўлган Р2 типидаги хоналарҲавони форточка ва фрамуга орқали киритган ҳолда табиий равишда ростланувчи вентиляцияМеханик
П1 ва П2 типидаги хоналар.
Ҳавони алмаштириш карралиги соатига 3 ва ундан кам бўлган Д типидаги хоналар
МеханикТабиий
Ҳавони алмаштириш карралиги соатига 3 ва ундан кам бўлган Р1, Р2 типидаги хоналар;
Б типидаги хоналар
МеханикМеханик
Табиий равишда шамоллатиш бўлмаганда
Табиий равишда шамоллатиш бўлмаган хоналар ва зоналарМеханикМеханик

26-илова Маданий-томоша муассасалари, кутубхоналар, архивлар ва спорт иншоотлари биноларининг ички ёнғинга қарши сув қувурўтказгичларига қўйиладиган талаблар

1

Маданий-томоша муассасаларининг биноларида қуйидагилар назарда тутилиши лозим:

сиғими 700 ўрингача бўлган эстрадали кинотеатр ва маданият марказларида — ёнғинни ўчириш жўмраклари; колосникларга эга ва сиғими 700 ўриндан кўп бўлганда — ёнғинни ўчириш жўмраклари ва ушбу илованининг 9-бандига асосан дренчер қурилмаси;

12,5x7,5 m, 15x7,5 m, 18x9 m ва 12x12 m ўлчамли саҳнага ва 700 ўринли томоша залига эга бўлган маданият марказларида ёнғинни ўчириш жўмраклари ва дренчер қурилмаси;

18x9 m, 21x12 m ўлчамли саҳнага ва 700 дан кўп ўринли томоша залига эга бўлган маданият марказларида, сиғими қандай бўлишидан қатъи назар 18x18 m ва 21x15 m ўлчамли саҳнага эга бўлган маданият марказларида, шунингдек театрларда ёнғинни ўчириш жўмраклари, дренчер ва спринклер қурилмалари;

600 ва ундан кўп ўринли ва панорамали, уч томонли, марказий саҳналари бўлган театрларнинг намойиш мажмуаларида ёнғин ўчириш қурилмалари.

2

Театр биносининг ҳудудида алоҳида корпусга жойлаштирилган ишлаб чиқариш хоналари ва резерв омборларида, хўжалик-ишлаб чиқариш хоналари ва театр биносини жойлаштиришда ички ёнғинни ўчириш жўмраклари ва спринкерли қурилмалар ушбу илованинг 4 ва 11-бандлари талабларига мувофиқ лойиҳаланиши керак.

Ишлаб чиқариш хоналари ва резерв омборларини театр биноси ҳудудидан ташқаридаги корпусга жойлаштиришда спринклер қурилмалар ушбу илованинг 11-бандига мувофиқ лойиҳаланиши, ёнғинни ўчириш жўмракларининг сув сарфи ҚМҚ 2.04.01-98 талабларига мувофиқ белгиланиши лозим.

3

Биноларда ички ёнғин ўчириш жўмракларининг сув сарфи қуйидагича белгиланиши керак:

томоша залининг сиғими 300 ўрингача бўлган эстрадали кинотеатр ва маданият марказларида 2 та оқим (струя)да камида 2,5 l/s, ўринлари 300 кўп бўлган кинотеатр ва маданият марказларида ҳар бир оқимда камида 5 l/s;

сиғими қандай бўлишидан қатъи назар, саҳнали маданият марказлари ва театрларда 2 та оқим (струя)да камида 2,5 l/s ва ҳар бирининг сув сарфи 5 l/s бўлган 2 та оқим (струя).

4

Ёнғин ўчириш жўмраклари томоша зали ва саҳнага ёки зинапоя майдончасига кириш жойида ўрнатилиши лозим.

18x12 m, 21x12 m, 21x15 m ўлчамли саҳнага эга бўлган маданият марказларида, шунингдек, театр биноларида 19 mm ли пуркагич ва 10 m узунликдаги шланг уланган 65 mm диаметрли қўшимча ёнғин жўмраклари саҳна планшетига ўрнатилиши керак.

16 mm ли пуркагич ва 10 m узунликдаги шланг уланган 50 mm диаметрли ёнғин ўчириш жўмраклари колосниклар ва ишчи галереяларга ўрнатилиши, шлангасининг узунлиги 20 m бўлган ёнғин ўчириш жўмраклари театрнинг бошқа барча хоналарига ўрнатилиши лозим.

Chizma
5

Майдони 500 m² бўлган саҳна планшетида 3 та, 500 m² дан катта майдонга эга бўлган саҳна планшетида 4 та ёнғин ўчириш жўмраклари ўрнатилган бўлиши керак.

Ҳар бир ишчи галереяда ва колосникларда камида иккита ёнғин ўчириш жўмраклари ўрнатилган бўлиши, ушбу жўмраклар саҳнанинг чап ва ўнг томонида жойлашган бўлиши лозим.

Жўмракларни жавонсиз очиқ ҳолатда ўрнатишга йўл қўйилади.

Chizma
6

Ёнғин ўчириш жўмраклари хоналарнинг ҳар қандай нуқтасига 2 та оқимда сув сепилишини таъминлаши керак.

7

Ёнғин ўчириш жўмракларининг ички тармоғи ҳалқа кўринишида ва иккита кириш жойи билан ташқи тармоққа ва иккита кириш жойи билан спринклерли ва дренчерли тизимнинг сув тарқатиш тармоғига уланиши керак.

Сув тарқатиш задвижкалари тармоққа иккитадан кўп бўлмаган тармоқланишга эга бўлган участкаларни беркитиш имконини таъминлаган ҳолда ўрнатилиши лозим. Иккитадан кўп ёнғин ўчириш жўмраклари бўлган вертикал қувурлар (стояклар)нинг асосига (пастки қисмига) вентиллар ва задвижкалар ўрнатилиши зарур.

8

Ёнғин ўчириш жўмракларидаги эркин сув босими хонананинг энг юқори қисмига сувни сачратиб етказиши керак.

Саҳна планшетидаги ёнғин ўчириш жўмракларидаги сув босими планшетдан колосник қопламасигача бўлган масофадан 2 m узоққа сув сачратилишини таъминлаб бериши керак.

Chizma
9

Дренчерлар саҳна ва арьерсаҳна колосникларининг остига, ишчи галереялар (уларни бирлаштирувчи кўрикчалар) пастки ярусининг тагига, ўралган декорациялар сейфига ва саҳнанинг барча бўш оралиқларига, саҳнанинг ички қурилган жиҳозларининг конструкциялари жойлашган трюмларга ва кўтариш-тушириш қурилмаларига ўрнатилиши керак.

Ёнғинга қарши қоплама (экран)га саҳна томондан сув сепилиши лозим.

10

Дренчер ва спринклер сув пуркагичлари битта сув пуркагич билан ҳимояланадиган пол майдони, ўртача сув сепиш интенсивлигида 1 m² пол майдонига камида 0,1 l/s сарф бўлганда, кўпи билан 9 m² қабул қилинади; саҳнанинг тирқишига сув пуркаш сарфи 1 m тирқишга 0,5 l/s, саҳна порталига сепишга — 1 m портал кенглиги, 7.5 m гача баландлигига камида 0,5 l/s ва 1 m кенглик, 7.5 m баландликдан кўп бўлган ҳолига 0,7 l/s бўлиши керак.

Chizma
11

Энг узоқ ва баланд жойлашган пуркагичда эркин сув босими камида 0,05 MPa (5 m сув. уст.) бўлиши зарур.

Битта бинода барча пуркагичлар тешиги диаметри бир хил бўлиши керак.

Chizma
12

Ёнғин насос агрегатлари 100 % ли захира билан бўлиши ва улар алоҳида иситиладиган, ташқарига ёки зинапоя катагига чиқиш жойлари бор хоналарга жойлаштирилади.

Фақат ёнғин ўчириш жўмраклари билан жиҳозланган кинотеатр в маданият марказлари (клуб) биноларида насосларни иситиш қозонхонасига жойлаштириш мумкин.

13

Ичимлик-хўжалик сув таъминоти насослари вибраизоляцияли асосларга ўрнатилган ва кириш тармоғи, ҳамда ички тармоқдан эластик оралиқ қувурчалари билан ажратилган бўлиши керак.

14

Кутубхона ва архивлар биноларида ёнғинга қарши сув таъминоти бино ҳажми 7500 m³ ва ундан кўп бўлган ҳолларда лойиҳаланиши керак.

Сув сарфи ва ички ёнғин ўчириш оқими (струяси) ҳисобининг нормаларини ҚМҚ 2.04.01 га асосан қабул қилиш лозим.

15

Спортга мўлжалланган биноларда спринклер қурилмаларидан фойдаланишда сув пуркаш интенсивлиги 1 m²майдонга 0,08 l/s, 120 m²гача бўлган майдонга бир вақтнинг ўзида тизимнинг 30 min ишлаб туриши зарурлиги ҳисобларидан қабул қилиниши керак.

27-илова Жамоат биноларидаги электр қабул қилгичларнинг электр таъминоти ишончлилиги бўйича тоифаси

40-жадвал
Жамоат биноларининг гуруҳлари ёки типлариЁнғинга қарши қурилмаларнинг электр қабул қилгичлариБошқа электр қабул қилгичлар комплексиБарча электр қабул қилгичлар комплекси
Ишловчилар сони 2000 нафардан кўп бўлган (қаватидан қатъи назар) муассасалар, маъмурий, илмий-тадқиқот институтлари бинолариIII-
Ишловчилар сони 50 дан 2000 нафаргача бўлган бинолар (10 қаватдан юқори)--II
Ишловчилар сони 50 нафардан ортиқ бошқариш органлар бинолариIII
Банк муассасалариниг бинолариIII
Сиғими 160 нафаргача бўлган болалар соғломлаштириш оромгоҳлари--III
Фонди 1 млн. гача сақлаш бирлигидаги кутубхона ва архивларIII-
Худди шундай, 100 мингдан 1 млн. гача сақлаш бирлигидаги кутубхона ва архивлар--II
Савдо залининг майдони 2000 m² ва ундан юқори бўлган савдо корхоналариIII-
Умумовқатланиш корхоналари:
ўринлари сони 500 дан кўп,III-
ўринлари сони 100 дан 500 гача,--II
ўринлари сони 100 гача, сут маҳсулотлари тарқатиш пунктлари--III
Маиший хизмат кўрсатиш корхоналари: иш ўрни 15 тадан кўп сартарошхоналар, иш ўрни 50 тадан кўп ателье ва устахоналар, бир сменада 500 kg дан кўп кир тозалаш кир ювиш ва кимёвий тозалаш хоналари, жойи 100 дан кўп ҳаммомлар;--II
ўрни 15 тагача сартарошхоналар, иш ўрни 50 тагача ателье ва устахоналар ва бир сменада 500 kg гача кир тозалаш кир ювиш ва кимёвий тозалаш хоналари, жойи 100 гача ҳаммомлар--III
Республика аҳамиятидаги музей ва кўргазмалар--I
Худди шундай, вилоят аҳамиятидагиларIII-
Худди шундай, маҳаллий аҳамиятдагилари ва ўлкашунослик музейлари--III
Ўринлари сони 1000 дан кўп меҳмонхоналар, туристик базалар, мотеллар, пансионатлар ва дам олиш уйлариIII-
200 дан 1000 гача ўринли худди шундай бинолар--II
Томошабинлар учун ўриндиқлари 800 дан кўп ёпиқ спорт иншоотлари (авария ёриткичлари бундан мустасно, у 1-тоифага киради)--II
Худди шундай, ўринлари 200 дан 800 гача ёки бир сменада шуғулланувчилар 120 нафардан кўп--II
Худди шундай, ўринлари 200 дан кам ёки бир сменада шуғулланувчилар сони 120 дан кам--III
Очиқ спорт иншоотлари: футбол, енгил атлетика, спорт ареналари, қаторлари 20 ва ундан кўп трибунали сув ҳавзалари--II
Худди шундай, қаторлари сони 20 тагача бўлган очиқ иншоотлар--III
Томошабинлар залларининг жами сиғими 500 ўрин ва ундан кўп томошагоҳлар, жойлари сонидан қатъи назар, болалар кинотеатрлари ва театрлари, қўғирчоқ театрлари, цирклар залларнинг сиғими 500 дан кам бўлган худди шундай бинолар--III

Изоҳ. Жамоат биноларининг электр қабул қилгичлари комплексига бино ва хоналар гуруҳини жиҳозлайдиган барча электр қурилмалари киради.

28-илова Хоналар ва жойларни сунъий ёритиш турларига қўйиладиган талаблар

41-жадвал
Мўлжалланганлиги бўйича ёритиш туриХоналар, жойлар
ИшчиОдамларнинг ишлаши ва юриши учун, бино ва жойларнинг барча хоналари учун ҳамда транспорт воситаларининг ҳаракати учун
Авария хавфсизлигиИшчи ёритиш ўчиб қолиши авария ҳолатини юзага келтирадиган ёки инсонларга зиён етказадиган хоналар учун, шунингдек, диспетчер хоналари, алоқа узеллари, киноаппаратлар, электр шчити, тиббиёт пунктлари, доимий қўриқлаш постлари, навбатчиларнинг постлари, 300 ва ундан ортиқ кийимлар турадиган кийим-кечак алмаштириш хоналари, дўконларнинг савдо заллари, меҳмонхоналарнинг даҳлизлари, ресторан ва кафеларнинг заллари, лифтларнинг мошина бўлимлари, тез ёрдам кўрсатиш кабинетларида, реанимация хоналарида, даволаш муассасаларининг қабул қилиш пунктларида, касалхоналарнинг туғдириш бўлимларида, қайта боғлаш (перевязка) хоналарида, муолажа хоналарида, тезкор текширув лабораторияларида, тиббиёт ҳамшираси навбатчилик пунктларида, оператив қисм хоналарида, тез ёрдам станцияларининг дорихона ва ёрдамга жўнаб кетишда бирга олиб юриладиган қутилар сақлаш хоналарида.
Насослар хоналарида, иссиқлик бериш пунктларида ёки хоналарнинг электр қабул қилгичлари электр таъминоти ишончлилиги бўйича I тоифага кирадиган хоналарда.
Авария эвакуациясиКесиб ўтиладиган хоналарда, ички йўлакларда, холларда, фойе ва даҳлизларда, 50 нафардан ортиқ одамларни эвакуация қилиш учун хизмат қиладиган зинапояларда, болалар мактабгача муассасаларида эса болалар сонидан қатъи назар, зинапояларда; бир пайтда 100 дан ортиқ одамлар бўладиган хоналарда (аудиторияларда, овқатланиш залларида, конференц-залларда); майдони 90 m² ва ундан кўп савдо залларида ва улардан чиқиш йўлакларида, савдо корхоналарининг транспорт туннелларида, эвакуация пайтида у хоналардан чиқишда лат ейиш хавфи бор хоналарда (овқат пишириш хоналарида, овқат улашиш ва бошқа жамоат овқатланиши ишлаб чиқариш хоналарида, кир ювиш, таъмирлаш устахоналарида, бассейнлар залларида.

29-илова Автоматик ёнғин сигнализацияси ва автоматик ёнғин ўчириш қурилмалари билан ҳимояланадиган хоналар, иншоотлар ва жамоат биноларининг рўйхати

I. Автоматик ёнғин сигнализацияси

1

Автоматик ёнғин сигнализацияси қурилмаси (бундан буён матнда АЁС деб юритилади) ёнғинни тез пайқаши, сигналларни қайта ишлаши, муҳандислик қурилмаларига сигнал бериши ва ёнғин ўчириш қурилмаларини ишга тушириши керак.

2

Барча жамоат бинолари ва иншоотлари АЁС билан жиҳозланиши лозим.

Ушбу рўйхатга кирмаган жамоат бинолари ва иншоотларининг хоналари ҳам автоматик ёнғин ўчириш сигнализацияси қурилмаси билан жиҳозланиши зарур.

3

АЁСни зинапоя катакларида, спринклер ёнғин ўчириш қурилмаси билан жиҳозланган хоналарда, душлар, ҳожатхоналар, совитиш камералари, гўшт, балиқ, сабзавот, меваларни сотиш ва сақлаш хоналарида, шамоллатиш камераларида, сув таъминоти насосхоналарида ёнувчан материаллар ва жиҳозлар бўлмаган хоналарда ўрнатилмаслиги мумкин.

4

АЁСни ШНҚ 2.04.09-07 талабларига мувофиқ лойиҳалаш лозим.

II. Автоматик ёнғин ўчириш қурилмаси

5

Автоматик ёнғин ўчириш қурилмаси (бундан буён матнда АЁЎҚ деб юритилади) ёнғин ўчирувчи моддани чиқариш ҳисобига ёнғинни ўчириши керак.

6

АЁЎҚ лойиҳа топшириғига мувофиқ қўлланилиши лозим*.

7

АЁЎҚни ШНҚ 2.04.09-07 талабларига мувофиқ лойиҳалаш лозим.

8

Барча жамоат бинолари ва иншоотлари АЁЎҚ билан жиҳозланиши керак.

9

Автоматик ёнғин ўчириш қурилмаси билан жиҳозланиши зарур бўлган хоналарнинг майдони умумий майдоннинг 50 % идан кўп бўлса, бинони бутунлай автоматик ёнғин ўчириш қурилмаси билан жиҳозлаш керак.

10

АЁЎҚ қуйидагиларда бўлиши лозим:

ноёб жиҳоз ва материаллар, ноёб босма асарлар, қўлёзма ва бошқа қимматли ҳужжатлар сақланадиган хоналарда;

кутубхоналарда китоблар ва архивларида ҳужжатлар сақлаш хоналарида;

500 минг бирликдан кам сақланадиган, келтирилган кутубхона ва сақлаш фондлари ва 400 m² (ҳар бири) дан кам майдонли вилоят ва туман аҳамиятидаги архивлари автоматик ёнғин ўчириш сигнализацияси ҳамда кўчиб юрувчи хладонли ва углекислотали ёнғин ўчириш жиҳозлари билан таъминланиши мумкин;

давлат муассасаларининг сервер хоналарида;

музейларда;

майдонлари 100 m² дан кўп бўлган ломбардларда;

майдони 500 m² ва ундан кўп бўлган телестудияларнинг тасвирга олиш павильонларида;

юк сақлаш камералари хоналарида ва аэровокзал ҳамда вокзал биноларининг ёнувчи материаллар сақланадиган омборларида;

ёпиқ спорт иншоотларининг ҳар қандай сиғимли трибуналари остида, очиқ спорт иншоотларининг сиғими 3000 ва ундан кўп томошабинга мўлжалланган трибуналари остида;

савдо корхоналарининг хоналарида (дўконларда, маркетларда ва муқобил объектларда):

майдони 200 m²ва ундан кўп бўлган савдо залларида (цоколь ёки ертўла қаватларига жойлаштирилган);

умумий савдо майдони 3500 m² ва ундан кўп бўлган бир ва икки қаватли биноларда;

умумий савдо майдони 1500 m² ва ундан дан кўп бўлган уч ва ундан юқори қаватли биноларда;

майдони 1000 m² ва ундан кўп бўлган омборларда;

ертўла ва цоколь қаватларда жойлашган ва майдони 500 m² ва ундан кўп бўлган омборларда;

тураржой ва жамоат биноларига киритиб қурилган (умумий майдони 1500 m²ва ундан кўп бўлган) хоналарда;

баландлиги 28 m дан катта бўлган биноларнинг хоналарида**;

(майдони 300 m² ва ундан кўп бўлган ва тез ёнувчи материаллар, ёнувчан суюқликлар, ёнувчан химикатлар сақланадиган хоналар ҳамда омборлар;

майдони 1500 m² ва ундан кўп бўлган кўргазма залларида;

алоҳида жойлаштирилган ва жамоат биноларига киритиб қурилган автомобиль тураргоҳларида.

Изоҳ.* Автоматик ёнғин ўчириш қурилмаси типини, ўчириш усулини, ёнғин ўчирувчи модда турини танлаш буюртмачи ва лойиҳа ташкилоти томонидан лойиҳа топшириғига мувофиқ амалга оширилиши керак.

** Бино баландлиги ШНҚ 2.01.02-04 талабларига асосан белгиланиши лозим.

30-илова Комплексли майдонча ва ундаги алоҳида элементларнинг минимал ўлчамлари

42-жадвал
Шуғулланувчиларнинг ёши бўйича гуруҳиКомплексли майдонча элементлари*
Ҳаракатли ўйинлар ва умумий ривожлантириш машқлари учун майдонча, m²Югуриш йўлагининг ёпиқ контури
Узунлиги, mэни, m
умумий узунлигишу жумладан, тўғри участканинг узунлиги
7 дан 10 ёшгача506015 дан кам эмас1,2
10 ёшдан катта 14 ёшгача10015030 дан кам эмас1,5
14 ёшдан катта ва катталар25020060 дан кам эмас2
Изоҳ. Комплексли майдонча элементлари маҳаллий шароитлар (участканинг конфигурацияси ва б.)ларига мос равишда битта умумий участкага ёки тураржой уйлари гуруҳи эгаллаган ҳудуд чегарасига алоҳида жойлаштирилиши мумкин.
43-жадвал
Спорт туриМайдончанинг режавий ўлчамлари m
ўйин майдончасихавфсизлик зонасиқурилиш ўлчамлари m
узунлигиэниолд томониён томониузунлигиэни
Бейсбол120120-1000 m²
Гольф1 та лункага тўғри келадиган ўйин йўлагининг узунлиги — 130 дан 150 m гача, эни 40 дан 50 m гача9 лунка — 25 Нa
18 лунка — 25 Нa
Регби (ҳаваскор иштирокчилар, профессионал иштирокчилар)107 дан
132 гача
66 дан
68,87 гача
--12072
Футбол90 дан
110 гача
60 дан
75 гача
4 дан 8 гача2 дан 4 гача12080
10568
Чим устида хоккей91,4554 дан 8 гача3 дан 5 гача99,461

31-илова Икки секторли спот ядросининг режаси

2-расм. Футбол майдони ва енгил атлетика йўлагига эга бўлган (битта марказли бурилишлар ва тўғри чизиқ бўйлаб 400 m узунлик бўйича югуриш учун) спорт ядроси (аренаси)нинг икки секторли режаси.

2-расм. Футбол майдони ва енгил атлетика йўлагига эга бўлган (битта марказли бурилишлар ва тўғри чизиқ бўйлаб 400 m узунлик бўйича югуриш учун) спорт ядроси (аренаси)нинг икки секторли режаси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

а — айлана бўйлаб югуриш учун йўлак (алоҳида 8 та йўлакча);

б — 105×68 m ўлчамли футбол майдонининг чегаралари;

в — хавфсизлик зонаси;

г — тўсиқлар оша югуриш учун сув солинган чуқур;

д — тўсиқлар оша югуришда ўрнатиладиган (кейинчалик олинадиган) қирғоқ (бровка);

е — олинадиган қилиб бажариладиган ички қирғоқ (бровка) участкалари;

ж — барча югуриш масофаларининг умумий финиш чизиғи;

з — югуриш айланасининг узунлигига каррали бўлган узунликдаги югуриш масофалари стартларининг чизиғи;

и — 110 m га югуриш старти;

к — югуриш айланасининг ярим узунлигига каррали бўлган узунликдаги югуриш масофалари стартларининг чизиғи;

л — 1500 m га югуриш старти;

м — узун таёқлар ёрдамида баландликка сакраш жойи;

н — баландликка сакраш жойлари;

о — найза улоқтириш жойи;

п — диск ва молот улоқтириш жойи;

р — узунликка сакраш ва уч марта сакраш учун иккиланган жой;

с — ядро улоқтириш жойи (футбол майдони газонига снаряд тушишига мўлжалланган секторни жойлаштириш варианти пунктир чизиқ билан келтирилган).

Изоҳ. Жойларнинг таркиби ва уларнинг енгил атлетика секторларига жойлашиши вариацияланиши мумкин.

32-илова Енгил атлетика йўлакчалари ички қирғоқ (бровка) контурининг режаси

3-расм. Бурилишлар билан учта марказда чизилган айлана бўйлаб югуриш учун 400 m узунликдаги енгил атлетика йўлагининг ички қирғоғи (бровкаси) контурининг режаси.

3-расм. Бурилишлар билан учта марказда чизилган айлана бўйлаб югуриш учун 400 m узунликдаги енгил атлетика йўлагининг ички қирғоғи (бровкаси) контурининг режаси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

4-расм. 36 m радиус бўйича чизилган бир марказли бурилишларга эга бўлган айлана бўйлаб югуриш учун 333,33 m узунликдаги енгил атлетика йўлаги ички қирғоғи (бровкаси) контурининг режаси.

4-расм. 36 m радиус бўйича чизилган бир марказли бурилишларга эга бўлган айлана бўйлаб югуриш учун 333,33 m узунликдаги енгил атлетика йўлаги ички қирғоғи (бровкаси) контурининг режаси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

33-илова Очиқ спорт иншоотлари учун майдончаларнинг ўлчамлари

5-расм. Теннис майдончаси (режа) 1 — тўр, 2 — устунча, 3 — тиргак, 4 — жуфтлик ўйин учун ён чизиқ, 5 — битталик ўйин учун ён чизиқ, 6 — ўрта чизиқ, 7 — 3 m дан кам бўлмаган баландликдаги кўндаланг (торец) тўсиқ, 8 — 1 m дан кам бўлмаган баландликдаги ён тўсиқ, 9 — фон (яшил ранг тавсия этилади).

5-расм. Теннис майдончаси (режа) 1 — тўр, 2 — устунча, 3 — тиргак, 4 — жуфтлик ўйин учун ён чизиқ, 5 — битталик ўйин учун ён чизиқ, 6 — ўрта чизиқ, 7 — 3 m дан кам бўлмаган баландликдаги кўндаланг (торец) тўсиқ, 8 — 1 m дан кам бўлмаган баландликдаги ён тўсиқ, 9 — фон (яшил ранг тавсия этилади).

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

6-расм. «Шаҳарча»лар учун майдонча6-расм. «Шаҳарча»лар учун майдонча

6-расм. «Шаҳарча»лар учун майдонча

(А — майдонча режаси, Б — «шаҳарча» режаси ва белгиланиши, В — тўсиқ ва қум тўкмаси — қирқим).

1 — «шаҳарча», 2 — «шаҳарча олди»; 3 — олд чизиқ, 4 — «ус»; 5 — жарима чизиғи (қум қатлами тўкилади), 6 — кон, 7 — ярим кон, 8 — тўсиқ, 9 — қум тўкмаси, 10 — участка чегараси

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

7-расм. Волейбол учун майдонча

7-расм. Волейбол учун майдонча

1 — тўр, 2 — устунча, 3 — ўрта чизиқ, 4 — ён чизиқ. 5 — ҳужум чизиғи, 6 — олд чизиқ, 7 — чарм тўпни узатиш жойи, 8 — ҳакам учун жой, 9 — хавфсизлик зонаси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

8-расм. Баскетбол майдончаси

8-расм. Баскетбол майдончаси

(а — ўлчамлар ва чизиқли чегаралар, б — шчит олдидаги зонанинг чизиқли чегараси, в — тўр ҳалқали шчит): 1 — ён чизиқ, 2 — олд чизиқ, 3 — марказий чизиқ, 4 — марказий айлана, 5 — жарима тўпини улоқтириш соҳаси, 6 — жарима тўпларини улоқтириш чизиғи, 7 — уч секундлик зона, 8 — уч очколик улоқтириш чизиғи, 9 — шчит, 10 — тўрли ҳалқа, 11 — хавфсизлик зонаси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

9-расм. Регби майдончаси. Майдонча режаси ва дарвозалар схемаси

9-расм. Регби майдончаси. Майдонча режаси ва дарвозалар схемаси

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

10-расм. Бейсбол майдончаси (ўлчамлар ва чизиқли чегаралар)

10-расм. Бейсбол майдончаси (ўлчамлар ва чизиқли чегаралар)

1 — уй базаси, 2 — коптокни узатиш жойи, 3 — коптокни қайтариш (отбивание) жойи, 4 — I база, 5 — II база, 6 — III база, 7 — навбатдаги қайтарувчининг жойи, 8 — ҳакамлар ва тренерлар учун хона, 9 — ташқи чегараловчи чизиқ, 10 — база чизиқлари, 11 — майдоннинг ташқи чегараси, 12 — ўтлоқ (газон) чегараси, 13 — трибуна тўсиғи.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

11-расм. Стол тенниси учун майдонча

11-расм. Стол тенниси учун майдонча

(А — 1 та столга мўлжалланган майдонча режаси, Б — стол габаритлари, чегара чизиқлари ва жиҳозланиши), 1 — стол, 2 — майдонча чегараси, 3 — тўр, 4 — стол чегаралаш чизиқлари

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

12-расм. Спорт ва ҳаракатли ўйинлар учун универсал комплексли майдончаларнинг тавсия этиладиган схемалари

12-расм. Спорт ва ҳаракатли ўйинлар учун универсал комплексли майдончаларнинг тавсия этиладиган схемалари

А — 435 m² майдон схемаси, Б — 805 m², В — 1445 m². 1 — хоккей борти, 2 — баскетбол майдончаси, 3 — волейбол майдончаси, 4 — дарвоза.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

13-расм. Чим устида хоккей учун майдонча ва унинг чегаравий чизиқлари

13-расм. Чим устида хоккей учун майдонча ва унинг чегаравий чизиқлари

1 — дарвоза чизиғи, 2 — ўрта чизиқ, 3 — ён чизиқ, 4 — марказий айлана, 5 — 12 метрдан зарба бериш белгиси, 6 — эркин зарба бериш нуқтаси; 7 — ўрта чизиқ байроқчаси учун жой, 8 — бурчак байроқчаси учун жой; 9 — ҳакам ва котиб учун жой; 10 — ўйиндан чиқарилган ўйинчилар учун жой, 11 — захира ўйинчилар учун жой.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

14-расм. Чим устида хоккей учун майдонча

14-расм. Чим устида хоккей учун майдонча

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

15-расм. Футбол учун майдон

15-расм. Футбол учун майдон

А — ўлчамлар ва чизиқли чегаралар, 1 — ўйинлар учун майдон, 2 — ён чизиқлар, 3 — дарвоза чизиғи, 4 — дарвоза майдончаси, 5 — жарима зарбасини амалга ошириш майдончаси, 6 — жарима зарбасини бериш белгиси, 7 — бурчак сектори, 8 — дарвоза, 9 — фоторепортёрлар, 10 — бурчак зарбасидан ҳимоя қилувчи ўйинчилар жойларини чегараловчи чизиқ, 11 — ўйин майдончаси чегарасидан ташқаридаги эркин майдонча (юза), Б — дарвозалар схемаси,

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

16-расм. Тўғри чизиқ бўйича югуриш учун йўлак

16-расм. Тўғри чизиқ бўйича югуриш учун йўлак

а — старт чизиғи, б — тўғри чизиқ бўйича югуриш масофасининг узунлиги (110 m), в — финиш чизиғи, г — хавфсизлик зонаси, д — алоҳида югуриш йўлаклари, n — алоҳида югуриш йўлаклари сони.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

34-илова

44-жадвал

44-жадвал
Спорт турининг номиСпорт турининг қоидаларига мувофиқ битта майдончанинг ўлчамлари, mСпорт заллари спорт зонасининг ўлчамлари, m
Узунлиги
(макс/мин)
Кенглиги
(макс/мин)
Узунлиги
(макс/мин)
Кенглиги
(макс/мин)
Чиқиб турган конструкциянинг пастки қисмигача бўлган баландлик
(спорт тадбирининг мавқеига боғлиқ ҳолда)
Спорт ўйинлари учун заллар
Бадминтон13,46,118/16,410,5/8,512/7
Баскетбол281532227
Волейбол18931/2419/1512,5/7
Гандбол40204423,55
Футзал42/2525/1646/2928,5/19,55
Стол тенниси1471475
Теннис23,7710,9736,57/34,7318,29/17,079,14
Аравачаларда ўйналадиган баскетбол281532227
Боғча12,561565
Ўтириб ўйналадиган волейбол10618/1614/1210/7
Голбол18921125
Стол тенниси
(паралимпия)
1471475
Аравачаларда ўйналадиган регби281532227
Гимнастика заллари
Спорт акробатикаси121245/1630/1612/8
Спорт гимнастикаси6034603412/8
Батутда сакраш4339455112/8
Бадиий гимнастика1313171714/8
Якка курашлар зали
Бокс6,1/4,96,1/4,917,817,85/4
Дзюдо10/810/818/1418/145/4
Спорт кураши121214145/4
Самбо14/1114/1116/1316/135/4
Оғир атлетика4410105/4
Қиличбозлик142/1,52065/4
Дзюдо (паралимпия)10/810/818/1418/145/4
Пауэрлифтинг (паралимпия)4/2,54/2,512/1012/105/4
Аравачаларда ўйналадиган қиличбозлик––––5/4

35-илова

17—52-расмлар

17-расм. Кёрлинг учун спорт зонаси

17-расм. Кёрлинг учун спорт зонаси

А — 60х30 m ўлчамли майдонча кёрлинг учун спорт зонаси, Б — кёрлинг майдончасининг чизиқлар билан белгиланиши.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

18-расм. Конькида югуриш спорти учун спорт зонаси

18-расм. Конькида югуриш спорти учун спорт зонаси

1 — ички мусобақа йўлаги, 2 — ташқи мусобақа йўлаги, 3 — мураббийлар зонаси, 4 — старт/финиш: гуруҳли югуриш/гуруҳли спринт/старт: масстарт, 5 — старт: 3000/5000 m; 6 — старт: 1000 m, 7 — старт: 1500 m, 8 — старт/финиш: гуруҳли югуриш/гуруҳли спринт, 9 — старт: 500 m, 10 — финиш, 11 — старт: 10000 m/массарт, 12 — спорт зонасининг чегараси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

Стандарт мусобақа йўлаклари узунлигини ҳисоблашга доир мисол
= иккита тўғри йўлаклар узунлиги йиғиндиси = 2 * А
= ички бурилиш узунлиги В х р
= ташқи бурилиш узунлиги = C x р
= ўтиш жойи =

Узунлиги 400 m бўлган йўлакчларни ҳисоблашга доир мисол

Ички йўлакнинг бурилиш радиуси 25 mИчки йўлакнинг бурилиш радиуси 25,5 m
Ҳар бир йўлакчанинг кенглиги 4 mҲар бир йўлакчанинг кенглиги 4 m
1 = 2 х 113,57 = 227,14 m
2 = 25,5 x 3,1416 = 80,11 m
3 = 29,5 х 3,1416 = 92,68 m
4 = 113,57 = 0,07 m
1 = 2 х 112, 00 = 224 m
2 = 26 x 3,1416 = 81,68 m
3 = 30 х 3,1416 = 94,25 m
4 = 112,00 = 0,07 m

Узунлиги 333,33 m бўлган йўлакчаларни ҳисоблашга доир мисол

Ички йўлакнинг бурилиш радиуси 25 mИчки йўлакнинг бурилиш радиуси 26 m
Ҳар бир йўлакчанинг кенглиги 4 mҲар бир йўлакчанинг кенглиги 4 m
1 = 2 х 80,22 = 160,44 m
2 = 25,5 x 3,1416 = 80,11 m
3 = 29,5 х 3,1416 = 92,68 m
4 = 80,22= 0,10 m
1 = 2 х 77,08 = 154,16 m
2 = 26,5 x 3,1416 = 83,25 m
3 = 30,5 х 3,1416 = 95,82 m
4 = 70,08 = 0,10 m
19-расм. 400 m узунликдаги конькида югуриш учун стандарт йўлакларнинг чизиқли белгиланиши

19-расм. 400 m узунликдаги конькида югуриш учун стандарт йўлакларнинг чизиқли белгиланиши

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

Масофа, m1-вариант
25-29 m
2-вариант
25,5-29 m
3-вариант
25-29 m
А113,57112,00110,43
Б56,7856,0055,215
С29,5030,0030,50
Д25,5026,0016,50
Е25,0025,0026,00
Ж29,0029,5030,00
З33,0033,5034,00
И7,325,754,18
К12,5712,5712,57
П113,64112,07110,50
Л6,256,256,25
М6,326,326,32
Н6,256,256,25
О6,326,326,32
Р13,5712,0010,43
20-расм. Хоккей учун спорт зонаси

20-расм. Хоккей учун спорт зонаси

А — хоккей учун спорт зонаси, Б — хоккей майдончасининг тўсиғи (борти) 1 — ўйинчилар учун ўриндиқлар, 2 — жарима олган ўйинчилар учун ўриндиқлар, 3 — ҳакамлар бригадасининг столи, 4 — тўсиқ (борт), 5 — эшик (дарча), 6 — майдонча кўндаланг (торец) томонларидаги ҳимоя ойнаси, 7 — майдон бўйлама томони бўйича ҳимоя ойнаси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

21-расм. Хоккей майдончаси

21-расм. Хоккей майдончаси

В — хоккей майдончасининг чизиқлар билан белгиланиши, Г — марказий айлананинг чизиқлар билан белгиланиши ва шайбани ўйинга тушириш нуқтаси, Д — айлананинг чизиқли белгиланиши ва четки томонларда шайбани ўйинга тушириш нуқтаси, Е — дарвозалар майдончасининг чизиқли белгиланиши, Ж — ҳакамлар зонасининг чизиқли белгиланиши, З — ўрта зонада шайбани ўйинга тушириш нуқтасининг чизиқли белгиланиши 1 — марказий қизил чизиқ, 2 — кўк рангли чизиқ, 3 — дарвоза (проброс) чизиғи, 6 — айлана ва шайбани ўйинга туширишнинг четки нуқтаси, 7 — дарвозалар майдончаси, 8 — ҳакамлар майдончаси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

22-расм. Чим устида хоккей учун спорт майдончаси

22-расм. Чим устида хоккей учун спорт майдончаси

А — чим устида хоккей учун чизиқлар белгиланган спорт зонаси, Б — дарвоза, В — байроқчали тутқич, Г — тўсиқ (бортик). 1 — дарвозалар чизиғи, 2 — ўрта чизиқ, 3 — ён чизиқ, 4 — марказий айлана, 5 — жарима зарбасини бажариш нуқтаси, 6 — эркин зарба нуқтаси, 7 — марказий нуқта, 8 — бурчак сектори, 9 — жарима майдончаси, 10 — дарвоза, 11 — тўсиқ (бортик), 12 — бурчакли майдончанинг байроқча тутқичи, 13 — ўрта чизиқ байроқча тутқичи, 14 — чегараловчи чизиқ, 15 — хавфсизлик зонаси, 16 — ҳакам-котиб ўриндиғи, 17 — жарима олган ўйинчилар скамейкаси, 18 — захира ўйинчилари ва команданинг расмий шахслари учун ўриндиқ.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

23-расм. Шорт-трек учун спорт зонаси

23-расм. Шорт-трек учун спорт зонаси

А — Шорт-трек учун спорт зонаси 1 — матли хавфсизлик тўсиғи, 2 — ҳисобий ички чегара чизиғи, 3 — ҳисобий траектория ва югуриш йўналиши, 4 — умумий финиш чизиғи ва 1000, 3000 ва 5000 m га масофа финиши, 5 — 1500 ва 500 m масофага югуриш старт чизиғи, 6 — 500 m га ярим финал ва финал югуриш мусобақаларининг кўчма старт чизиғи, 7 — бурилиш чизиғи, 8 — маркер ўрнатиш учун бурилиш чизиқларидаги нуқта, 9 — старт чизиғидаги нуқта (бутун чизиқ бўйлаб 1300 mm дан кейин), 10 — спорт зонасининг чегараси, 11 — финишли хитбокс, 12 — стартернинг иш зонаси, 13 — стартли хитбокс, 14 — тренерлик биржа, 15 — ҳакамлар подиуми.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

24-расм. Бандминтон учун спорт зонаси24-расм. Бандминтон учун спорт зонаси

24-расм. Бандминтон учун спорт зонаси

* Халқаро ва мамлакат мусобақаларини ўтказиш учун ўлчамлар

А — бадминтон учун спорт зонаси, Б — бадминтон кортининг чизиқлар билан белгиланиши, В — бадминтон корти ўлчамли белгиланиши (узел «А»). 1 — ўйинни бошлашнинг яқин чизиғи, 2 — жуфтлик ўйин учун ўйинни бошлашнинг кейинги чизиғи, 3 — яккалик ўйин учун ўйинни бошлашнинг кейинги чизиғи, 4 — жуфтлик ўйин учун ён чизиқ, 5 — яккалик ўйин учун ён чизиқ, 6 — ўрта чизиқ, 7 — ўнг майдон, 8 — чап майдон, 9 — хавфсизлик зонаси, 10 — устунча, 11 — тўр, 12 — ҳакамнинг жойи, 13 — спорт зонасининг чегараси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

25-расм. Баскетбол учун спорт зонаси

25-расм. Баскетбол учун спорт зонаси

А — Баскетбол учун спорт зонаси, Б — баскетбол учун майдончани чизиқлар билан белгилаш 1 — олд чизиқ, 2 — ён чизиқ, 3 — марказий чизиқ, 4 — жарима зарбасини бажариш чизиғи, 5 — уч очколик узатмалар чизиғи, 6 — ён чизиқдан тўп ташлаш чизиғи, 7 — марказий айлана, 8 — чегараланган зона, 9 — хавфсизлик зонаси, 10 — чегараловчи чизиқ, 11 — котиб столи, 12 — жамоа ўриндиқ, 13 — шчит, 14 — тўр.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

26-расм. Баскетбол учун спорт зонаси

26-расм. Баскетбол учун спорт зонаси

В — баскетбол учун майдончанинг чизиқли белгиланиши (узел) «А», Г — шчит конструкцияси. 1 — олд чизиқ, 13 — шчит; 14 — тўр, 15 — ўйин вақтини кўрсатувчи ва секундли соатлар, 16 — протектор.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

27-расм. Волейбол учун спорт зонаси

27-расм. Волейбол учун спорт зонаси

А — волейбол учун спорт зонаси, Б — волейбол учун ўйин майдончасининг чизиқли белгиланиши, В — волейбол учун ўйин майдончасининг чизиқли белгиланиши (узел «А»), Г — волейбол учун ўйин майдончасининг чизиқли белгиланиши (узел «Б»).

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

28-расм. Гандбол учун спорт зонаси

28-расм. Гандбол учун спорт зонаси

А — гандбол учун спорт зонаси, Б — гандбол учун ўйин майдончасининг чизиқли белгиланиши, В — гандбол учун ўйин майдончасининг чизиқли белгиланиши (узел «А»), Г — гандбол учун ўйин майдончасининг чизиқли белгиланиши (узел «Б»). 1 — хавфсизлик зонаси, 2 — дарвоза, 3 — тўсувчи тўр, 4 — котиб столи, 5 — жамоа ўриндиқ, 6 — спорт зонасининг чегараси, 7 — дарвозаларнинг ташқи чизиғи, 8 — ён чизиқ, 9 — марказий чизиқ, 10 — эркин тўплаш зонаси, 11 — дарвозалар майдонининг чизиғи, 12 — дарвоза чизиғи, 13 — етти метрли чизиқ, 14 — дарвозабоннинг чегараланган зонаси, 15 — дарвозалар майдончаси, 16 — ўйинчиларни алмаштириш чизиғи.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

29-расм. Футзал учун спорт зонаси

29-расм. Футзал учун спорт зонаси

1 — дарвозалар чизиғи, 2 — ён чизиқ, 3 — ўрта чизиқ, 4 — жарима майдончаси, 5 — марказий айлана чегараси, 6 — марказий нуқта, 7 — жарима зарбасини бажариш нуқтаси, 8 — жарима зарбасини бажаришнинг қўшимча нуқтаси, 9 — ўйинчиларни алмаштириш зонаси, 10 — техник зона, 11 — дарвозалар, 12 — спорт зонасининг чегараси, 13 — хавфсизлик зонаси, 14 — хронометрчи столи, 15 — захира ўйинчиларининг ўриндиқлари.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

30-расм. Стол тенниси учун спорт зонаси (столларни 36х18 m ўлчамли залга жойлаштириш варианти)

30-расм. Стол тенниси учун спорт зонаси (столларни 36х18 m ўлчамли залга жойлаштириш варианти)

1 — теннис столи, 2 — стол атрофидаги ўйин фазоси, 3 — эркин зона (мураббийлар, ҳакамлар, томошабинларнинг жойлари).

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

32-расм. Теннис кортининг чизиқли белгиланиши32-расм. Теннис кортининг чизиқли белгиланиши

32-расм. Теннис кортининг чизиқли белгиланиши

31-а, б, в расмлар. Теннис учун спорт зонаси;

а) теннис майдончасининг умумий кўриниши, б) теннис майдончасининг ўлчамлари, в) спорт зонасининг белгиланиши: 1 — ҳакам учун жой, 2 — хавфсизлик зонаси, 3 — спорт зонасининг чегараси.

А — теннис кортининг чизиқлар билан белгиланиши, Б — теннис кортининг чизиқлар билан белгиланиши (узел «А»), В — теннис кортининг чизиқлар билан белгиланиши (узел «Б»), Г — теннис кортининг чизиқлар билан белгиланиши (узел «В»). 4 — ўрта чизиқ, 5 — зарба бажариш чизиғи, 6 — яккалик ўйин учун ён чизиқ, 7 — жуфтлик ўйин учун ён чизиқ, 8 — орқа чизиқ, 9 — ўртани аниқлаш белгиси, 10 — тўпни узатишнинг ўнг майдони, 11 — тўпни узатишнинг чап майдони, 12 — жуфтлик ўйин учун стол, 13 — жуфтлик ўйин тиргаки, 14 — тўр.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

33-расм. Паралимпия боғчаси учун майдончанинг чизиқлар билан белгиланиши

33-расм. Паралимпия боғчаси учун майдончанинг чизиқлар билан белгиланиши

1 — «Жек бола» учун ҳисобга олинмайдиган зона, 2 — «V» чизиғи, 3 — ўйинлар/бокслар зонасининг чизиғи, 4 — чегара чизиғи, 5 — марказ («жек бола» ўрнатиш нуқтаси), 6 — бокс (ўйинчи жойи).

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

34-расм. Ўтириб ўйналадиган волейбол учун спорт зонаси ва унинг чизиқлар билан белгиланиши

34-расм. Ўтириб ўйналадиган волейбол учун спорт зонаси ва унинг чизиқлар билан белгиланиши

1 — ўйин майдончаси, 2 — ён чизиқ, 3 — олд чизиқ, 4 — марказий чизиқ, 5 — икки метрли чизиқ, 6 — олдинги зонаси, 7 — хизмат хонаси, 8 — устунча, 9 — спорт зонасининг чегараси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

35-расм. Голбол учун спорт зонаси ва унинг чизиқлар билан белгиланиши

35-расм. Голбол учун спорт зонаси ва унинг чизиқлар билан белгиланиши

1 — дарвоза чизиғи, 2 — ён чизиқ, 3 — «хай-болл» чизиғи, 4 — лайн-аут, 5 — нейтрал зона, 6 — ерга тушиш зонаси, 7 — чамалаш (ориентация) зонаси, 8 — команда зонаси, 9 — дарвоза, 10 — ҳакамлар столи, 11 — ўйинчилар ўриндиқлари, 12 — спорт зонасининг чегараси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

36-расм. Аравачаларда ўйналадиган регби учун спорт зонаси ва унинг чизиқлар билан белгиланиши

36-расм. Аравачаларда ўйналадиган регби учун спорт зонаси ва унинг чизиқлар билан белгиланиши

1 — чегараловчи чизиқ, 2 — ён чизиқ, 3 — гол чизиғи, 4 — марказий айлана, 5 — ҳисобга олиш зонаси, 6 — ҳакамлар столи, 7 — алмашишни кутиш зонаси, 8 — захира ўйинчилари учун ўриндиқ, 9 — жарима олганлар зонаси, 10 — ҳакамлар столи, 11 — дарвозалар конуси, 12 — спорт зонасининг чегараси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

37-расм. 5х5 футболи учун спорт зонаси ва унинг чизиқлар билан белгиланиши

37-расм. 5х5 футболи учун спорт зонаси ва унинг чизиқлар билан белгиланиши

1 — дарвозалар чизиғи, 2 — ён чизиқ, 3 — ўрта чизиғи, 4 — жарима майдончаси, 5 — марказий нуқта, 6 — марказий айлана, 7 — жарима тўпини бажариш нуқтаси, 8 — жарима тўпини бажариш учун қўшимча нуқта, 9 — дарвозалар майдончаси, 10 — тўсиқ, 11 — дарвозалар, 12 — спорт зонасининг чегараси, 14 — хронометрист столи, 15 — захира ўйинчилари учун ўриндиқ, 16 — дарча.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

38-расм. Спорт акробатикаси учун спорт зонаси

38-расм. Спорт акробатикаси учун спорт зонаси

А — спорт акробатикаси учун спорт зонаси, Б — спорт акробатикаси учун спорт зонаси, Профилнинг варианти, Г — спорт акробатикаси учун спорт зонаси, Профилнинг варианти, 1 — гилам, 2 — хавфсизлик зонаси, 3 — спорт зонасининг чегараси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

39-расм. Спорт гимнастикаси (эркаклар) учун спорт зонаси

39-расм. Спорт гимнастикаси (эркаклар) учун спорт зонаси

1 — таяниб сакраш зонаси, 2 — турли баландликли брусларда машқлар бажариш зонаси, 3 — «ғўла» снаряди зонаси, 4 — эркин машқлар учун майдонча, 5 — помост / хавфсизлик зонасининг чегараси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

40-расм. Спорт гимнастикаси (аёллар) учун спорт зонаси

40-расм. Спорт гимнастикаси (аёллар) учун спорт зонаси

1 — таяниб сакраш зонаси; 2 — турли баландликли брусларда машқлар бажариш зонаси; 3 — «ғўла» снаряди зонаси; 4 — эркин машқлар учун майдонча; 5 — помост / хавфсизлик зонасининг чегараси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

41-расм. Батутда сакраш учун спорт зонаси

41-расм. Батутда сакраш учун спорт зонаси

1 — трамплин, 2 — матларга эга бўлган хавфсизлик зонаси, 3 — жюрилар зонаси, 4 — акробатика йўлаги, 5 — жюрилар зонаси, 6 — иккилик мини-трамп учун югуриш йўлаги, 7 — иккилик мини-трамп, 8 — жюрилар зонаси, 9 — спорт зонасининг чегараси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

42-расм. Батутда сакраш учун спорт зонаси

42-расм. Батутда сакраш учун спорт зонаси

А — трамплин. Ён томондан кўриниши, Б — трамплин. Олд томондан кўриниши. В — трамплин. Юқоридан кўриниши; Г — иккилик минитрамплини. Олд томондан кўриниши, Д — иккилик минитрамплини. Ён томондан кўриниши, Е — иккилик минитрамплини. Иккала соҳага перпендикуляр ҳолатда юқоридан кўриниши.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

43-расм. Батутда сакраш бўйича алоҳида машқлар учун спорт зонаси

43-расм. Батутда сакраш бўйича алоҳида машқлар учун спорт зонаси

А — иккилик минитрамплинининг югуриш йўлаги, Б — акробатика йўлаги 1 — иккилик минитрамп, 2 — зона А; 3 — зона Б; 4 — зона С; 5 — югуриб бориш зонаси; 6 — хавфсизлик бўйича қўшимча мат; 7 — хавфсизлик зонаси; 8 — акробатика йўлаги; 9 — ерга тушиш зонаси; 10 — ерга тушиш майдончаси; 11 — югуриб бориш йўлаги; 12 — чизиқлар; 13 — хавфсизлик бўйича қўшимча мат; 14 — хавфсизлик зонаси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

44-расм. Бадиий гимнастика учун спорт зонаси

44-расм. Бадиий гимнастика учун спорт зонаси

А — бадиий гимнастика учун спорт зонаси; Б — бадиий гимнастика учун спорт зонаси. Профилнинг варианти; В — бадиий гимнастика учун спорт зонаси. Профилнинг варианти; Г — бадиий гимнастика учун спорт зонаси. Профилнинг варианти. 1 — гилам; 2 — хавфсизлик зонаси А; 3 — спорт зонасининг чегараси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

46-расм. Дзюдо учун спорт зонаси46-расм. Дзюдо учун спорт зонаси46-расм. Дзюдо учун спорт зонаси

46-расм. Дзюдо учун спорт зонаси

* Халқаро мусобақалар учун ўлчамлар.

45-а, б, в расмлар. Бокс майдончасининг жойлашиши, спорт зонасининг умумий схемаси:

а) битта бокс майдончасининг жойлаштирилиши; б) иккита бокс майдончасининг жойлаштирилиши; в) спорт зонасининг умумий схемаси: 1 — ҳакам; 2 — ҳакам; 3 — ҳакам; 4 — ҳакам; 5 — ҳакам; 6 — техник делегат (супервайзер); 7 — рефери ишини баҳоловчи мутахассис; 8 — расмий информатор; 9 — хронометрист/гонг оператори; 10 — ҳакамлик электрон аппаратурасининг оператори; 11 — шифокор столи; 12 — ён ҳакамлар ишини баҳоловчи мутахассис; 13 — қизил бурчак; 14 — кўк бурчак; 15 — нейтрал бурчак; 16 — камералар устунчаси; 17 — фотосуратчилар; 18 — майдонча (помост); 19 — ринг; 20 — секундантлар жойи; 21 — спорт зонасининг чегараси.

1 — спорт зонасининг чегараси; 2 — татами чегараси; 3 — ишчи зона; 4 — хавфсизлик зонаси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

47-расм. Спорт кураши учун спорт зонаси

47-расм. Спорт кураши учун спорт зонаси

1 — гиламнинг ишчи зонаси; 2 — пассивлик зонаси; 3 — гилам маркази; 4 — хавфсизлик зонаси; 5 — майдонча (помост) чегараси; 6 — ҳакамлар ва хизмат кўрсатувчи персонални жойлаштириш зонаси; 7 — спорт зонасининг чегараси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

48-расм. Самбо учун спорт зонаси

48-расм. Самбо учун спорт зонаси

1 — майдонча (помост) чегараси; 2 — гиламнинг ишчи зонаси; 3 — гилам маркази; 4 — «ҳисобга олиш зонаси» чегарасининг чизиғи; 5 — хавфсизлик зонаси.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

49-расм. Оғир атлетика учун спорт зонаси

49-расм. Оғир атлетика учун спорт зонаси

1 — спорт зонасининг чегараси; 2 — подиум; 3 — штанга учун помост; 4 — помост атрофидаги зона; 5 — ёрдамчи спорт жиҳоз (ускуна)ларини жойлаштириш зонаси; 6 — ҳакамлар ва хизмат кўрсатувчи персонал учун зона; 7 — чигал ёзиш ва дам олиш зонаси; 8 — чигал ёзиш зонасининг тўсиғи.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

50-расм. Қиличбозлик учун спорт зонаси

50-расм. Қиличбозлик учун спорт зонаси

А — қиличбозлик учун спорт зонаси; Б — қиличбозлик учун жанг майдончасининг чизиқли белгиланиши; В — помост. Ён томондан кўриниши. А — сигнал берувчи зарбаларнинг электрофиксатори; М — 1 m лик минимал масофа; Р — командалар учрашуви иштирокчилари учун зона; L — вақт ўлчагич; К — чўлғам-ўрагич; TV — жамоалар учрашуви иштирокчилари учун зона (мусобақаларда фойдаланиладиган ҳолларда); В — жанг майдончасининг ўрта чизиғи; S — жангни бошлаш зонаси; Е — чизиқ майдонининг охирги икки метрли кўрсаткичи; H — орқа чегара чизиғи; R — жанг майдончасининг охирги икки метрли зонаси; (одатда бошқа ранг ёки ён томонлар бўйича пунктир чизиқ билан ажратилиб кўрсатилади); О — жанг майдонинг чекиниш учун давоми; V-V — жанг майдончасининг ён чегараси; бутун помостни қоплаб турувчи металлаштирилган зона штрих чизиқлар билан белгиланган; 1 — берилган зарбаларнинг сигналли электрофиксаторли рангли чироқчалари; 2 — спортчининг фамилияси ва унинг мамлакати; 3 — хронометр ва жангнинг жорий вақти (жамоали учрашув).

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

51-расм. Паралимпия пауэрлифтинги учун помостли спорт зонаси

51-расм. Паралимпия пауэрлифтинги учун помостли спорт зонаси

1 — скамейка; 2 — устунчалар; 3 — штанга.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

52-расм. Аравачаларда ўйналадиган қиличбозлик учун спорт зонаси

52-расм. Аравачаларда ўйналадиган қиличбозлик учун спорт зонаси

А — аравачаларда ўйналадиган қиличбозлик учун спорт зонаси; Б — курси-аравачаларни маҳкамлаш платформаларини жойлаштириш вариантлари. 1 — фиксацияланувчи платформа; 2 — рама; 3 — курси-аравачаларнинг маҳкамланиши.

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

36-илова Томошабинлар ўринларининг трибуналарда жойлашиши Трибуналар профили

1

Трибуналар профилини қия тўғри чизиқ ёки синиқ чизиқ бўйича лойиҳалаш мумкин.

Қия тўғри чизиқ бўйича профилни қаторлар сони 15 тадан кўп бўлмаганда қўллаш лозим.

Chizma
2

Қия тўғри чизиқ бўйича профиль нишаблигини ёки синиқ чизиқнинг ҳар бир кесмаси бўйича нишабликни кузатилаётган нуқтанинг ҳеч бир тўсқинликсиз кўринишини таъминлаган ҳолда лойиҳалаш керак.

Аренани ҳар бир томошабин ўрнидан аренанинг кўринишини инобатга олган ҳолда таянч конструкциялар билан секторнинг 4 % кўп бўлмаган қисмини қисман тўсиш мумкин.

Chizma
3

Футбол, регби, чим устида хоккей учун майдонларни ва конькиларда тез югуриш учун йўлакларни жойлаштиришда спорт ядроси (арена) таркибида Д нуқтанинг жойлашиш ўрнини енгил атлетика йўлагининг ички қиррасида қабул қилиш лозим.

4

Трибуна профилининг охирги қаторидаги (ёки синиқ чизиқ бўйича профилнинг ҳар бир кесимидаги) томошабиннинг кузатилаётган нуқтага йўналтирилган кўз нурининг олдинда жойлашган томошабин кўриш сатҳидан ошишини очиқ иншоотларда 0,12 m дан 0,14 m ва 0,15 m гача қабул қилиш керак.

Хоккей ва фигурали учишга мўлжалланган иншоотларда биринчи қатордаги томошабиннинг кузатилаётган нуқтага йўналтирилган кўз нури бортнинг устки қирраси ёки унинг устидан ўтиши лозим.

Chizma
5

Д нуқтанинг жойлашиш ўрнини ўйинлар (гилам, помост, ринг) учун мўлжалланган майдонларнинг қуйидаги ўлчамларидан келиб чиққан ҳолда қабул қилиш лозим: бадминтон учун 13,5×6 m, баскетбол учун — 26×14 m, бокс учун — 6×6 m, кураш учун — диаметри 9 m гилам ёки «татами» (дзюдо учун) 10×10 m, волейбол учун — 18×9 m, теннис учун — 24×11 m, бадиий гимнастика учун — 12×12 m, оғир атлетика учун — 4×4 m, футбол учун — 105×68 m (очиқ ҳавода), регби учун — 100×69 m, чим устида хоккей учун — 92×55 m, коптокли хоккей учун — 110×70 m, конькили хоккей ва фигурали учиш учун — 61×30 m.

6

Кузатилаётган нуқта қуйидаги ҳолларда l2 масофага кўчирилиши мумкин:

кузатилаётган нуқта l1 масофада жойлашганда трибуналарнинг қабул қилинган йўл қўйиладиган нишаблиги ошганда;

асосан ўқув-машғулотларига мўлжалланган иншоотларни лойиҳалашда;

томошабинларнинг ўрин-жойлари ярусларга жойлаштирилганда;

томошабинларнинг ўрин-жойлари 2R масофадан ташқарида жойлашганда.

7

Юқорида (36.1 да) кўрсатилмаган спорт турлари учун кузатилаётган нуқта ҳолатини қуйидагича қабул қилиш лозим:

чанғида учиш ва тоғ-чанғи спорти учун — ер сатҳидан 0,5 m юқорида (қор қопламасининг қалинлигини ҳисоб олмасдан) финиш створининг ўртасида;

трамплиндан чанғида сакраш учун — тоғнинг бўйлама ўқи бўйлаб ерга қўнишнинг критик нуқтасида, унинг сиртидан 0,5 m юқорида (қор қопламасининг қалинлигини ҳисобга олмасдан);

сувга сакраш учун — трибунага яқин бўлган бўйлама ўқдаги сув сиртида;

эшкак эшиш учун — трибунага яқин бўлган ўқ бўйича сув сиртида;

спорт гимнастикаси учун — трибунага яқин бўлган снаряд ўқи бўйича пол (помост) сиртида.

37-илова Ўқ отиш тури ва қўлланиладиган қурол калибри бўйича тирларнинг вазифалари

45-жадвал
Ўқ отиш тури ва қўлланиладиган қурол калибри бўйича тирларнинг вазифалариЎқ отиш масофаси (қуйидагилардан кам бўлмаган ҳолда), mЎқ отиш жойларининг минимал сони ёки нишонли ўрнатмаларнинг минимал сони
Туман ўқ отиш спорти маданият марказлари ва жисмоний тарбия жамоаларининг бирламчи ташкилотлари учун мўлжалланганМусобақалар учун оқ отиш жойларидаги тирларда
Республика масштабидан паст мусобақаларРеспублика масштаби ва анча юқори масштабдаги мусобақалар
Қуролдан қора доирали нишонларга отиш учун тирлар:
катта калибрли
кичик калибрли
пневматик
300
100
50
25
10
-
-
10
10
15
16
12
20
-
20
40
-
60
-
40
Нишонларга тез ўқ отиш учун тирлар: Кичик калибрли тўппончадан буриладиган фигурали нишонлар бўйича,
Катта калибрли револьвер (тўппонча)дан
буриладиган фигурали нишонлар бўйича
255 та фигурали 1 та ўрнатмаҲар бирида 5 та фигура бўлган 4 та ўрнатмаҲар бирида 5 та фигура бўлган 8 та ўрнатма
Кичик калибрли милтиқдан ҳаракатланувчи нишон бўйича50-1 та асосий ва
2 та ён (отмасдан нишонга олиш учун) тирлар
Ҳар бирида 2 та асосий ва 2 та ён (отмасдан нишонга олиш учун) тирлар
Пневматик милтиқдан ҳаракатланувчи нишон бўйича101 та асосий ва 2 та ён (отиш ва нишонга олиш учун) тирларҲар бирида 1 та асосий тир бўйича 2 та ва 1 та ён тир бўйича 1 та (отмасдан нишонга олиш учун)

38-илова

53—59-расмлар

53-расм. Модулли меҳмонхона биноларидаги пол ва шифтнинг умумий қалинлиги

53-расм. Модулли меҳмонхона биноларидаги пол ва шифтнинг умумий қалинлиги

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

54-расм. Модулли меҳмонхона девори ва полининг элементлари

54-расм. Модулли меҳмонхона девори ва полининг элементлари

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

55-расм. Енгил пўлат деворларга маҳкамланадиган ғиштли пардозловчи қоплама ва девор элементлари

55-расм. Енгил пўлат деворларга маҳкамланадиган ғиштли пардозловчи қоплама ва девор элементлари

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

56-расм. Енгил пўлат деворларга маҳкамланадиган металл кассета

56-расм. Енгил пўлат деворларга маҳкамланадиган металл кассета

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

57-расм. Тўрт томонли модулнинг ўлчамлари

57-расм. Тўрт томонли модулнинг ўлчамлари

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

58-расм. Очиқ турдаги модуль шифти ва полининг умумий қалинлиги

58-расм. Очиқ турдаги модуль шифти ва полининг умумий қалинлиги

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

59-расм. Бирламчи структурали рамага таянувчи модулларнинг ўлчамлари ва улар конструкцияларининг оралиқ масофаси

59-расм. Бирламчи структурали рамага таянувчи модулларнинг ўлчамлари ва улар конструкцияларининг оралиқ масофаси

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

39-илова

46-жадвал; 60, 61-расмлар

60-расм. Ҳожатхоналарнинг кириш жойларини эшикларсиз жойлаштириш вариантлари

60-расм. Ҳожатхоналарнинг кириш жойларини эшикларсиз жойлаштириш вариантлари

Жамоат ҳожатхоналари (санитария узеллари)нинг минимал режавий параметрлари

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

46-жадвал
ПараметрМактабларБолалар боғчалариБошқа жамоат бинолари
Жамаот ҳожатхонаси кабиналарининг ўлчамлари:
ташқарига очиладиган эшикли кабина;
эшиксиз кабина
-
800 × 1000
-
-
850 × 1200
-
Индивидуал санитария узели кабинасининг ўлчамлари2400 × 900
1350 × 800
-150 × 1800
150 × 1500
Унитазлар орасидаги пардадевор-экранларнинг баландлиги1750-1800
Кабина ва қарама-қарши томондаги девор ёки пардадевор орасидаги ўтиш жойининг кенглиги:
кабина эшиги ташқарига очилганда:
писсуарлар бўлмаганда;
писсуарлар бўлганда;
кабина эшикларсиз бўлганда:
писсуарлар бўлмаганда;
писсуарлар бўлганда
-
-
1100
1800
-
-
-
-
1300
2000
-
-
Кабиналар икки фронтлари орасидаги ўтиш жойларининг кенглиги:
кабиналар эшиклари ташқарига очилганда;
кабиналар эшикларсиз бўлганда
-
1500
-
-
1500
-
Писсуарлар қатори ва девор орасидаги ўтиш жойининг кенглиги1000-1000
Писсуарларнинг икки қатори орасидаги ўтиш жойининг кенглиги1200-1200
Писсуарлар орасидаги масофа700700700
Писсуар ўқи ва ён девор ёки пардадевор орасидаги масофа350350350
Қўл ювгичлар қатори ва девор ёки пардадевор орасидаги ўтиш жойининг кенглиги11001100
Индивидуал қўл ювгичлар кранларининг орасидаги масофа600600600
Умумий қўл ювгич кранларининг орасидаги масофа550-600
Индивидуал қўл ювгич кранидан ён деворгача бўлган масофа350350350
61-расм. Жамоат биноларидаги санитария узелларининг лойиҳавий (режавий) ечимларида қабул қилинган санитария-техник приборларнинг функционал зоналари (mm)

61-расм. Жамоат биноларидаги санитария узелларининг лойиҳавий (режавий) ечимларида қабул қилинган санитария-техник приборларнинг функционал зоналари (mm)

Rasm rasmiy manbadan (lex.uz) yuklanadi.

Ўз кучини йўқотган деб топилаётган айрим шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларининг РЎЙХАТИ

1. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2009 йил 3 июлдаги 75-сон буйруғи билан тасдиқланган «ШНҚ 2.08.02-09* «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари.

2. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2011 йил 12 июлдаги 46-сон буйруғи 1-бандининг 7-хатбошиси билан тасдиқланган ШНҚ 2.08.02-09* «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига киритилган 1-сон ўзгартиришлар.

3. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2011 йил 20 октябрдаги 79-сон буйруғи 1-бандининг 3-хатбошиси билан тасдиқланган ШНҚ 2.08.02-09* «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига киритилган 2-сон ўзгартиришлар.

4. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2019 йил 23 декабрдаги 561-сон буйруғи 1-бандининг 5-хатбошиси билан тасдиқланган ШНҚ 2.08.02-09* «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига киритилган 3-сон ўзгартиришлар.

5. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2021 йил 13 апрелдаги 82-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.08.02-09* «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига киритилган 4-сон ўзгартиришлар.

6. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2021 йил 8 июлдаги 136-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.08.02-09* «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига киритилган 5-сон ўзгартиришлар.

7. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2022 йил 16 августдаги 145-сон буйруғи билан тасдиқланган «ШНҚ 2.08.02-09* «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларининг 2.177*-бандига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида»ги буйруғи (ҳисоб рақами 105, 2022 йил 24 август).

8. Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2023 йил 20 декабрдаги 442-сон буйруғи билан тасдиқланган «ШНҚ 2.08.02-09* «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига қўшимча киритиш тўғрисида»ги буйруғи (ҳисоб рақами 226, 2023 йил 22 декабрь).

Rasmiy manba: lex.uz. Matn holati: 30.10.2025. Lotin yozuvi — avtomatik o‘girilgan, rasmiy matn kirill yozuvida.

Qabul qilamiz

UzcardHumoVisaMastercard

To‘lov bank yoki to‘lov tizimining himoyalangan sahifasida amalga oshadi va 3D Secure bilan tasdiqlanadi. Karta ma’lumotlari saytimizda saqlanmaydi.